Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến Quản lý dự án Chương 2: Cơ sở lý luận chung về Quản lý dự ánđầu tư xây dựng công trình khai thác than hầm lò Chương 3: Thực trạng công tác Quản lý dự ánđầu tư xây dựng công trình khai thác than hầm lò tại Công ty Than Thống Nhất- TKV giai đoạn 2010 - 2015. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác Quản lý dự ánđầu tư xây dựng công trình khai thác than hầm lò tại Công ty Than Thống Nhất - TKV đến năm 2020. 5 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH KHAI THÁC THAN HẦM LÒ 2.1 Những vấn đề chung về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình khai thác than hầm lò 2.1 Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng công trình khai thác than hầm lò Dự án ĐTXD công trình khai thác than hầm lò là một loại hình cụ thể của dự án ĐTXD công trình, là tập hợp những đề xuất liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng mới, hoặc cải tạo, sửa chữa công trình khai thác than hầm lònhằm duy trì, phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm hoặc công trình trong thời hạn và chi phí xác định. Dự án ĐTXD công trình khai thác mỏthuộc hai loại sau: - Loại 1: với các mỏ than đang khai thác, các dự án thuộc dạng hiện đại hóa và mở rộngđể nâng cao sản lượng phục vụ cho các nhu cầu năng lượng của nền kinh tế.
- Loại 2: với các mỏ chưa khai thác, hoặc các mỏ đầu tư khai thác xuống sâu theo từng giai đoạn, các dự án sẽthuộc dạng ĐTXDmới. Các dự án ĐTXD trong lĩnh vực khai thác, chế biến khoáng sản than mang các đặc điểm chung của các dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp với các đặc thù sau: - Một là: Để được phê duyệt dự án bởi các cấp có thẩm quyền, Chủ đầu tư phải bỏ rất nhiều thời gian (thường từ 5- 10 năm) và chi phí cho tìm kiếm, thăm dò, nghiên cứu thật kỹ hiện trạng khai trường. - Hai là: Đời dự án thường trùng với tuổi mỏ. Tuy nhiên đối với những mỏ có trữ lượng lớn, đời dự án thường nhỏ hơn tuổi mỏ.
Đời dự án mỏ thường từ 20- 30 năm, có khi hơn. - Ba là: Tài nguyên khoáng sản là loại có giới hạn và không tái tạo, nó không phải là vô tận. Bởi vậy cần phải sử dụng hợp lý tài nguyên than nói riêng và các loại tài nguyên khoáng sản nói chung, và phải khắt khe hơn với các giấy phép khai thác mỏ. - Bốn là: Ngành khai thác mỏ là ngành tham gia vào hủy hoại môi trường một cách nghiêm trọng nhất.
Chịu ảnh hưởng nặng nề của khai thác mỏ là thạch quyển, khí quyển, thủy quyển và tài nguyên đất. Do vậy khi lập và đánh giá một dự án khai thác mỏ cũng như khi quản lý xây dựng, vận hành khai thác cần hết sức quan tâm đến yếu tố môi trường. 6 - Năm là: Dự án ĐTXD công trình mỏ hầm lò thường có nhiều yếu tố rủi ro bất ngờ, không lường trước, bởi vậy công tác thăm dò có vị trí vô cùng quan trọng để nhận biết rủi ro, từ đó đề ra biện pháp, kế hoạch phòng tránh rủi ro phù hợp. Cùng với đó, do thi công trong điều kiện bất lợi dưới sâu dưới lòng đất, nhiều yếu tố không lường trước được, nên dự án thường phải điều chỉnh, dẫn đến thay đổi về thời gian và chi phí thực hiện.2 Khái niệm quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình khai thác than hầm lò - Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trìnhkhai thác than hầm lò là một loại hình cụ thể của QLDA, trong đó đối tượng quản lý là các dự án ĐTXD công trình khai thác than hầm lò.
Đây là quá trình lên kế hoạch, điều phối nguồn lực, thời gian và kiểm tra, kiểm soáttình hình thực hiện của dự án để đảm bảo dự án hoàn thành đúng các yêu cầu đã định về kỹ thuật, chất lượng,đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt, bằng những phương pháp, công cụ và điều kiện tốt nhất cho phép. Đây là khái niệm mô tả quá trình QLDA ĐTXD công trình khai thác than hầm lò. Theo đó, QLDA gồm ba giai đoạn chính: + Lên kế hoạch: là xây dựng mục tiêu, xác định các công việc, dự tính những nguồn lực cần thiết, và là quá trình xây dựng kế hoạch hành động theo logic. + Điều phối thực hiện dự án: là quá trình phân phối nguồn lực lao động, máy móc thiết bị, vốn, và quản lý thời gian.
Giai đoạn này cụ thể hóa thời gian và lập lịch trình chi tiết cho từng công việc cũng như toàn dự án. Dự án ĐTXD công trình khai thác than hầm lò có đặc điểm là cần nguồn vốn lớn, nhiều nhân lực và thời gian thực hiện dài. Không những thế công trình hầm lò có đặc điểm nhiều yếu tố bất ngờ không lường trước, do vậy nếu không linh hoạt điều phối thời gian thực hiện các hạng mục công việc, cùng với đó là chi phí và nhân lực, máy móc thiết bị hỗ trợ không đáp ứng kịp thời và đầy đủ… thì hiệu quả công tác QLDA sẽ bị ảnh hưởng, kéo theo mục tiêu của dự án có thể không thực hiện được. Do đó việc điều phối thực hiện đòi hỏi người quản lý phải có kinh nghiệm thực tế, và phải có kỹ năng QLDA để có thể điều chỉnh, phối hợp các nguồn lực một cách hợp lý và hiệu quả.
+ Giám sát là quá trình kiểm tra, theo dõi tình hình thực hiện, báo cáo hiện trạng,từ đó đề xuất biện pháp giải quyết những vấn đề vướng mắc, khó khăn trong quá trình thực hiện. 7 Việc giám sát đi kèm với quá trình điều phối thực hiện dự án. Theo dõi, kiểm tra tiến trình thực hiện để so sánh đối chiếu với kế hoạch đề ra nhằm đánh giá mức độ hoàn thành, kịp thời xử lý những yếu tố bất ngờ. Hai công tác này rất quan trọng đối với dự án ĐTXD công trình khai thác than hầm lò, bởi có giám sát chặt chẽ mới có thể nhanh chóng phát hiện và xử lý những rủi ro, sự cố, từ đó lên kế hoạch điều phối nguồn lực, thời gian hợp lý để tiếp tục tiến hành thực hiện dự án.
Từ đó hạn chế tối đa những hậu quả có thể xảy ra, đảm bảo mục tiêu của dự án được đáp ứng. Ba giai đoạn này hình thành nên một chu trình động QLDA: Lập kế hoạch: - Thiết lập mục tiêu - Dự tính nguồn lực - Xây dựng kế hoạch Giám sát Điều phối thực hiện - Đo lường kết quả - Bố trí tiến độ thời gian - So sánh với mục tiêu - Phân phối nguồn lực - Báo cáo - Phân phối các hoạt động - Giải quyết các vấn đề - Khuyến khích động viên Hình 2.1: Chu trình QLDA Nguồn: Giáo trình QLDA- Đại học Kinh tế Quốc dân Hoặc có thể chia QLDA ĐTXD công trình khai thác than hầm lò thành các giai đoạn sau: + Xác định và tổ chức dự án + Lên kế hoạch + Quản lý thực hiện + Kết thúc dự án Khi quản lý thực hiện dự án, dựa vào tình hình thực tế và những vấn đề phát sinh, nhà QLDA sẽ tiến hành điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp, để đảm bảo dự án tuân theo đúng các tiêu chuẩn chất lượng đã định, với lịch trình, ngân sách như kế hoạch, đảm bảo an toàn vàtuân thủ các quy định về môi trường. 8 Điều chỉnh Xác định và tổ chức Lập kế hoạch Quản lý thực hiện Kết thúc Điều chỉnh dự án hiện tại Học hỏi cho dự án mới Hình 2.2: Mô hình quản lý dự án Nguồn: Tài liệu Đào tạo bồi dưỡng cán bộ ngành Xây dựng- Bộ Xây dựng - Mục tiêu của QLDA ĐTXD công trình khai thác than hầm lò có thể chia thành hai cấp độ Chủ đầu tư và Ban QLDA. Cụ thể, tại Ban QLDA, mục tiêu QLDA là đảm bảo dự án tuân thủ đúng các qui định của nhà nước ban hành; tôn trọng các ràng buộc về chất lượng, ngân sách và tiến độ (trong đó quan trọng nhất là chất lượng, tiến độ và chi phí trong kế hoạch được duyệt); đảm bảo an toàn và tuân thủ các điều kiện môi trường.
Đối với Chủ đầu tƣ, mục tiêu QLDA là đảm bảo công trình có chất lượng tuân thủ đúng kỹ thuật và công suất thiết kế được duyệt thỏa mãn định hướng phát triển của Doanh nghiệp với chi phí thấp nhất.3 Vai trò quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình khai thác than hầm lò Không thể phủ nhận tầm quan trọng của quá trình quản lý đối với một dự án ĐTXD công trình khai thác than hầm lò, với các tác dụng chính sau: + Liên kết các hoạt động của dự án: QLDA ĐTXD công trình nói chung và dự án ĐTXD công trình mỏ hầm lò nói riêng được thực hiện theo một quy trình cụ thể, gói thầu nào làm trước, gói thầu nào thực hiện sau, gói thầu nào ảnh hưởng đến gói thầu nào… Bên cạnh đó, dự án này còn ảnh hưởng rất lớn đến môi trường xung quanh, bởi vậy khi triển khai dự án cần phải tính đến các phương án bảo vệ môi trường. Một dự án đầu tư được quản lý chặt chẽ ngay từ đầu thì mọi hoạt động, công việc sẽ kết nối nhịp nhàng với nhau, tạo thành một tổng thể thống nhất, giúp dự án hoàn thành thuận lợi. + Tạo điều kiện tốt đểliên hệ gắn bó, thường xuyên giữa ban QLDA với chủ đầu tư và các nhà thầu của dự án. Ban QLDA thường xuyên phải liên hệ, trao đổi, báo cáo tình hình, xin ý kiến chỉ đạo… với chủ đầu tư và các cấp có thẩm quyền cao hơn để kịp thời đưa ra những giải pháp điều chỉnh phù hợp với tình hình thi công thực tế tại mỏ than hầm lò.
Bên cạnh đó là sự trao đổi thường xuyên giữa Chủ đầu 9 tư và các nhà thầu, đảm bảo từng gói thầu được hoàn thành với chất lượng tốt, đúng tiến độ trong phạm vi chi phí cho phép, gói thầu trước hoàn thành là cơ sở để thực hiện các gói thầu tiếp sau. + Tăng cường sự hợp tác, kết nối giữa các thành viên đồng thời chỉ rõ trách nhiệm của từng thành viên tham gia dự án.