Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý ĐNGV trường dạy nghề. Chương 2: Đánh giá thực trạng quản lý ĐNGV của trường Trung cấp nghề Việt - Đức Lạng Sơn. Chương 3: Một số biện pháp quản lý ĐNGV của trường Trung cấp nghề Việt - Đức Lạng Sơn đến năm 2015. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GV TRƢỜNG DẠY NGHỀ 1.
Tổng quan một số nghiên cứu liên quan vấn đề quản lý ĐNGV dạy nghề Trong giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế, nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước. Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển KT - XH. Điều này đòi hỏi giáo dục phải có chiến lược phát triển đúng hướng, hợp quy luật, xu thế và xứng tầm thời đại. Thực tiễn phát triển giáo dục đất nước đã khẳng định những định hướng đúng đắn của Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2001-2010, đồng thời cũng cho thấy cần có sự điều chỉnh cần thiết, tạo những bước chuyển căn bản của giáo dục trong thập niên tới.
Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo của nước ta trong giai đoạn 2001-2010 đã xác định hệ thống mục tiêu nhằm phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước. Để thực hiện các mục tiêu này, chiến lược đã xác định bảy giải pháp lớn, trong đó giải pháp “ Phát triển ĐNGV” được coi là một trong những giải pháp trọng tâm. Ngày 27/08/2001 Thủ tướng Chính phủ đã ký chỉ thị số 18/2001/CT- TTg về một số biện pháp cấp bách xây dựng đội ngũ nhà giáo của hệ thống giáo dục quốc dân. Thủ tướng đã yêu cầu từng cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề phải tự xây dựng và triển khai kế hoạch dài hạn và phát triển ĐNGV.
Ban Bí thư trung ương đã đề ra chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/06/2004 về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Đây là nhiệm vụ vừa đáp ứng được yêu cầu trứơc mắt; vừa mang tính chiến lược lâu dài, nhằm thực hiện thành công 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản chất chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Chính phủ đã có Đề án: Xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005- 2010.
Trên cơ sở đề án của Chính phủ các Bộ, Ngành liên quan, Bộ giáo dục - Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, và một số Bộ, Ngành khác đã xây dựng các chương trình, đề án… triển khai thực hiện. Trong thập kỉ vừa qua đã có một số công trình nghiên cứu, bài viết đề cập đến vấn đề này, như: Đề tài NCKH cấp Bộ năm 2001 “Nghiên cứu xây dựng mô hình đào tạo GV kĩ thuật, dạy nghề có trình độ đại học cho các trường THCN và Dạy nghề” do Nguyễn Đức Trí làm chủ nhiệm; Đề tài NCKH cấp Bộ năm 2003 “Nghiên cứu các giải pháp chuẩn hóa ĐNGV THCN-Dạy nghề” do Nguyễn Đăng Trụ làm chủ nhiệm; Đề tài NCKH cấp Bộ năm 2009 “Giải pháp phát triển đội ngũ GV dạy nghề.” do Cao Văn Sâm làm chủ nhiệm.; bài “Một số vấn đề về chính sách phát triển đội ngũ GV THCN và DN trong giai đoạn tới” (Nguyễn Đức Trí, Kỷ yếu hội thảo quốc gia 2002), bài “Xây dựng và nâng cao ĐNGV dạy nghề đáp ứng nhu cầu đào tạo theo ba cấp trình độ” (Cao Văn Sâm, Tạp chí Khoa học giáo dục kỹ thuật, số 2, năm 2006) và một số bài và các tác giả khác. Nhiều học viên thạc sỹ quản lý giáo dục cũng đã chọn đề tài về quản lý phát triển ĐNGV làm luận văn tốt nghiệp; Các đề tài này được gắn với các trường. Đối với trường trung cấp nghề Việt - Đức Lạng Sơn, đây là đề tài đầu tiên được nghiên cứu một cách tương đối đầy đủ và khoa học về công tác quản 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý ĐNGV dạy nghề, nhằm góp phần xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ đáp ứng với sự phát triển của nhà trường trong giai đoạn mới.
Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý Quản lý là một trong những loại hình lao động có hiệu quả, quan trọng nhất trong các hoạt động của con người. Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được một quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn. Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của cá nhân; Của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn hơn ở tầm quốc gia, quốc tế và đều phải thừa nhận và chịu sự quản lý đó.Mác đã viết: “… tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó.
Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc cần phải có nhạc trưởng". Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến, nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất; với các cách tiếp cận khác nhau, các nhà lý luận đưa ra nhiều định nghĩa về khái niệm quản lý. Ở Việt Nam, trong thời gian vừa qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lý giáo dục đã được thực hiện và công bố. Các tác giả đã thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về khái niệm quản lý, các thành phần của cấu trúc quản lý, chức năng quản lý, nguyên tắc quản lý, nghệ thuật quản lý và quản lý giáo dục tạo thành một môn khoa học đặc trưng góp phần vào công cuộc phát triển giáo dục và đào tạo của nước nhà.
Dưới đây xin nêu một số quan niệm về khái niệm quản lý. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí quan niệm rằng: “Quản lý là hoạt động tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý (người 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quản lý) đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [9. Theo Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể quản lý (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các giải pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [7, tr. Theo Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung, là khách thể quản lý nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”.
Theo Đặng Vũ Hoạt: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống có mục tiêu nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn”. Theo Vũ Ngọc Hải khi xem quản lý với tư cách là một hành động đã đưa ra định nghĩa: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra”; v. Theo Nguyễn Đức Trí, bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý (chủ thể quản lý) đến người bị quản lý (khách thể quản lý) nhằm đạt mục tiêu chung; bản chất đó được thể hiện ở Sơ đồ 1 dưới đây.
Chủ thể quản lý Khách thể quản lý Mục tiêu quản lý Công cụ, phƣơng Nội dung quản lý pháp quản lý Sơ đồ 1.1: Mô hình về bản chất của hoạt động quản lý 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong đó: - Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức. - Khách thể quản lý là những con người cụ thể và sự hình thành tự nhiên các mối quan hệ giữa những con người, giữa những nhóm người,. - Nội dung quản lý: Các yếu tố cần quản lý của đối tượng quản lý - Công cụ quản lý là phương tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý như: mệnh lệnh, quyết định, luật lệ, chính sách, v. - Phương pháp quản lý là cách thức tác động của chủ thể tới khách thể quản lý.
- Mục tiêu của tổ chức được xác định theo nhiều cách khác nhau, nó có thể do chủ thể quản lý áp đặt hoặc do sự cam kết giữa chủ thể và khách thể quản lý. Mặc dù quản lý được hiểu theo nhiều quan niệm khác nhau như đã dẫn ở trên nhưng có thể nhận thấy điểm chung của quản lý mà các khái niệm trên đều đề cập đến là : - Quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định. - Quản lý là thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận chủ thể quản lý và đối tượng (khách thể ) quản lý, đây là quan hệ ra lệnh – phục tùng, không đồng cấp và có tính bắt buộc. - Quản lý không chỉ thể hiện ý chí của chủ thể mà còn là sự nhận thức và thực hiện hoạt động theo quy luật khách quan.