CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀCƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Du lịch ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, là ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam. Nghiên cứu về quản lý Nhà nước về hoạt động du lịch của các địa phương nhiều tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu dưới dạng bài báo, luận văn, tạp chí …dưới nhiều khía cạnh khác nhau có thể tổng hợp theo hai hướng: (1) Quản lý Nhà nước về hoạt động du lịch; (2) nhân tố ảnh hưởng tới mức độ hài lòng về QLNN đối với hoạt động du lịch.
Các nghiên cứu về quản lý du lịch Nghiên cứu về quản lý du lịch được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước nghiên cứu dưới dạng bài báo, bài hội thảo, luận văn thạc sỹ, tiến sỹ… Ở nước ngoài, có một số nghiên cứu phải kể đến như Phutsady Phanyasith (2014); Sokxay Soutthaveth (2015); Saknalin Keosi (2015), Xu Xeng (2015)…các nghiên cứu cho rằng tăng cường QLNN đối với hoạt động du lịch là quan trọng cho phát triển ngành du lịch. Phutsady Phanyasith (2014) cho rằng QLNN đối với hoạt động du lịch là phương thức nhà nước sử dụng pháp luật tác động vào đối tượng hoạt động du lịch để định hướng hoạt động này vận động, phát triển đạt được mục đích xác định. Sokxay Soutthaveth (2015) nghiên cứu về quản lý du lịch Thái Lan trong hội nhập cộng đồng kinh tế ASEAN cho rằng để phát triển du lịch Thái Lan thì Nhà nước Thái Lan cần chú ý tới vấn đề quản lý du lịch bền vững, sử dụng tài sản vốn có gây ảnh hưởng ít nhất đến môi trường và sử dụng lợi ích lâu dài, chú ý đến hoạt động du lịch gây ảnh hưởng tới đời sống của nhân dân, nhất là nền văn hóa, phong tục tập quán của các cộng đồng dân cư. Nghiên cứu Saknalin Keosi (2015) về nghiên cứu các biện pháp pháp lý quản lý du khách trong việc mua bán dịch vụ du lịch theo kiểu đóng tiền phí một lần giữa du khách và các công ty lữ hành, tác giả đã phân tích đánh giá thực trạng quản lý của Thái Lan với các biện pháp pháp lý về quản lý du khách ở các nước Cộng đồng châu 5 Âu và Nhật Bản.
Nghiên cứu chỉ ra rằng có sự tranh chấp giữa du khách và các công ty lữ hành đóng tiền phí cho công ty lữ hành trước khi đi tham quan, để giải quyết vấn đề này thì cần phải cóđiều khoản ký hợp đồng có điều kiện trả lại cho du khách khi có vấn đề xảy ra trong chương trình du lịch, và cần phải quy định rõ trong các văn bản pháp luật về quản lý du lịch của Thái Lan. Nghiên cứu về quản lý du lịch ở Lào của Phutsady Phanyasith (2016) cho rằng quản lý Nhà nước bằng pháp luật đối hoạt động du lịch ở Lào có nhứng hạn chế nhất định. Tác giả cho rằng để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động du lịch ở Lào thì cần phải tăng cường công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về du lịch; Đẩy mạnh tổ chức thực hiện pháp luật về du lịch; Tăng cường hoạt động kiểm tra, thanh tra trong xử lý vi phạm hoạt động QLNN bằng pháp luật đối với hoạt động du lịch; Tăng cường đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất trong lĩnh vực du lịch; Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với QLNN bằng pháp luật đối với lĩnh vực du lịch. Nhằm nâng cao hiệu quả QLNN đối với hoạt động kinh doanh du lịch trong thời kỳ hội nhập, Xu Xeng (2015) cho rằng: Công tác ban hành và thực hiện pháp luật về du lịch cần được khắc phục từ khâu ban hành văn bản quy phạm pháp luật nói chung; tổ chức bộ máy nhà nước về du lịch cần được kiện toàn, ổn định nhanh chóng; xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển du lịch cần chú trọng đến công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch; công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh du lịch cần hướng đến việc làm trong sạch môi trường du lịch và áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong hệ thống quản lý du lịch.
Ở Việt Nam, có một số nghiên cứu về vấn đề này như Lê Trung Thu (2012); Trần Thị Kim Ngân (2015); Ngô Thị Huệ (2015); Ngô Nguyễn Hiệp Phước (2018) ở phạm vi nghiên cứu Bắc Ninh, Hà nội, Ninh Bình, Cần Thơ. Nghiên cứu quản lý du lịch văn hoá Bắc Ninh của Lê Trung Thu (2012), bằng việc khảo sát nghiên cứu thực trạng tác giả chỉ ra những tồn tại ngành du lịch văn hoá Bắc Ninh. Để phát triển du lịch văn hoá Bắc Ninh, tác giả đề xuất nhóm giải pháp nhóm giải pháp như: cơ sở vật chất phục vụ du lịch văn hóa, nhân lực trong du lịch 6 văn hóa, phát triển sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù, về tổ chức - quản lý hoạt động du lịch văn hóa, giải pháp về xúc tiến - quảng bá sản phẩm du lịch văn hóa, giải pháp bảo tồn di sản văn hóa và tài nguyên du lịch văn hóa, giải pháp về bảo vệ tài nguyên - môi trường, đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch hay giải pháp cho thị trường du lịch văn hóa của tỉnh. Hay nghiên cứu của về Quản lý Nhà nước về du lịch của Hà nội của Trần Thị Kim Ngân (2015) với việc thu thập dữ liệu phân tích đánh giá thực trạng về du lịch chỉ ra những hạn chế và từ đó đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN đối với hoạt động du lịch Hà nội trong thời gian tới.
Nhóm giải pháp gồm Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật, chính sách về du lịch; Hoàn thiện quy hoạch và nâng cao chất lượng quy hoạch về du lịch; Xây dựng ban hành các chính sách trọng điểm về phát triển du lịch Hà nội; Củng cố bộ máy tổ chức, đội ngũ cán bộ du lịch; Tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động du lịch. Nghiên cứu hoạt động quản lý điểm đến du lịch tỉnh Ninh Bình của Ngô Thị Huệ (2015) cho rằng phát triển du lịch bền vững và đạt hiệu quả tối ưu là mục tiêu cuối cùng của hầu hết các điểm đến du lịch. Để đạt được những mục tiêu đó, công tác quản lý điểm đến đóng một vai trò rất quan trọng. Công tác quản lý điểm đến thiết lập được an ninh trật tự xã hội, huy động được cộng đồng địa phương tham gia du lịch, bảo vệ môi trường, tạo ra sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà cung ứng và kinh doanh du lịch.
Ngô Nguyễn Hiệp Phước (2018) bằng việc sử dụng số liệu thứ cấp, sơ cấp đã phân tích đánh gía thực trạng quản lý Nhà nước hoạt động du lịch Cần Thơ. Tác giả cho rằng việc QLNN về du lịch ở Cần Thơ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển du lịch Cần Thơ trong thời gian tới. Các giải pháp được tác giả đề xuất: Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực QLNN về du lịch trên địa bàn thành phố Cần Thơ; nâng cao năng lực hoạch định và hiệu lực của chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển HĐDL; hoàn thiện xây dựng và triển khai thực hiện các quy định, chính sách về HĐDL trên địa bàn; khuyến khích, hỗ trợ các cơ sở kinh doanh du lịch; tăng cường kiểm tra, kiểm soát HĐDL; hiện đại hóa QLNN về du lịch. 7 Ngoài ra, có một số nghiên cứu khác xung quanh vấn đề này như Lê Phương Dung (2015); Nguyễn Thị Thuý Hiền (2016), Trần Thị Mai An (2014)… Như vậy, nghiên cứu về quản lý nhà nước về hoạt động du lịch được các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu.
Các tác giả đều cho rằng việc quản lý Nhà nước đối với hoạt động du lịch sẽ góp phần phát triển du lịch của vùng, của đất nước. Các nghiên cứu đã đề xuất các nhóm giải pháp tăng cường công tác QLNN đối với ngành du lịch nhằm phát triển du lịch từ đó phát triển kinh tế khu vực, đất nước. Tuy nhiên, nghiên cứu được thực hiện ở vùng khác nhau, ở nước khác nhau và với không gian thời gian khác nhau mà mỗi vùng có những đặc thù du lịch là khác nhau. Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới sự hài lòng về Quản lý Nhà nước về hoạt động du lịch Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng tới sự hài lòng của khách du lịch về QLNNhoạt động du lịch được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đề cập dưới nhiều khía cạnh khác nhau như tới sự hài lòng của khách du lịch và ý định quay trở lại, phát triển du lịch, …(Shafiqul Islam, 2015); Tohidy Ardahaey, 2010) Ở nước ngoài, có một số nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng tới du lịch như Suthathip Suanmali (2014); Shafiqul Islam (2015) ở Baladesh; Tohidy Ardahaey (2010) ở Iran; Debashish Roy (2017), Jerome (2002) ở Nigeria… Tohidy Ardahaey (2010)với nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng tới sự hài lòng, phát triển ngành du lịch ở Iran, kết quả chỉ ra rằng các yếu tố có ảnh hưởng đến hài lòng của du lịch dẫn đến sự phát triển của ngành du lịch đó là an ninh, sự tham gia của công dân, truyền thông và công nghệ thông tin.
Suthathip Suanmali (2014) nghiên cứu về sự hài lòng của hài lòng của khách du lịch điểm đến Thái Lan. Dữ liệu thu được từ một cuộc khảo sát về sự hài lòng khi nó được phát triển và phân phối ngẫu nhiên cho khách du lịch nước ngoài đến thăm Chiang Mai. Kết quả chỉ ra rằng yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự hài lòng là chi phí lưu trú và các yếu tố quan trọng khác là sự hiếu khách, hấp dẫn và khả năng tiếp cận và cơ sở hạ tầng. 8 Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách du lịch ở khu vực Sylhetở Bangladeshcủa Debashish Roy (2017), với việc phân tích dữ liệu thu được từ 428 khách du lịch của các điểm du lịch khác nhau trong khu vực Sylhet kết quả chỉ ra rằng sự hài lòng của khách du lịch t phụ thuộc vào vẻ đẹp tự nhiên, phương tiện vận chuyển và chỗ ở, an toàn và an ninh, và chi phí.
Ghafur Sheikh (2015), nghiên cứu xã hội học các nhân tố ảnh hưởng tới du lịch nội địa ở thành phố Sari, Iran. Dữ liệu thu thập từ bảng hỏi, được xử lý và phân tích kết quả chỉ ra rằng các nhân tố động lực, kiến thức, sự hài lòng, khuyến mãi, chỗ ở, tự nhiên /hấp dẫn lịch sử, và giáo dục có ảnh hưởng đáng kể tới du lịch nội địa.