Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP NGOÀI CÔNG LẬP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 1.Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm dạy học môn tiếng Anh Trong lịch sử phát triển của giáo dục và nhà trường, dạy học tồn tại như một hoạt động xã hội, nó gắn liền với hoạt động của con người. Để thực hiện các nhiệm vụ giáo dục: giáo dục trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thể chất, giáo dục thẩm mỹ và giáo dục lao động, nhà trường phải dựa vào nhiều con đường có mối quan hệ biện chứng với nhau là dạy học, lao động sản xuất, trong đó dạy học là phương tiện quan trọng nhất. Như vậy, dạy học là con đường cơ bản nhằm phát triển trí tuệ nói riêng và hình thành phát triển nhân cách cho thế hệ trẻ nói chung.
Dạy học là hoạt động được tiến hành một cách có tổ chức, có kế hoạch có nội dung và phương pháp sư phạm của người giáo viên phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và đặc điểm nhận thức của người học. Quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn gồm hoạt động dạy và hoạt động học luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau. Sự tương tác giữa dạy và học mang tính chất cộng tác, trong đó giảng dạy giữ vai trò chủ động, định hướng, hướng dẫn người học thực hiện tốt việc lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp. Dạy học là hoạt động kép bao gồm dạy (do thầy đảm nhận) và học (do trò đảm nhận).
Dạy và học có liên hệ tác động lẫn nhau không thể thiếu nhau, thầy giữ vai trò lãnh đạo, tổ chức điều khiển hoạt động của học sinh. Học sinh giữ vai trò tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động học của bản thân. Với cách tiếp cận dạy học môn tiếng Anh như là một hoạt động chúng tôi quan niệm: Dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp chuyên nghiệp ngoài công lập là hoạt động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch của đội ngũ gáo viên, 11 nhằm trang bị cho học sinh, sinh viên những công cụ giao tiếp tiếng Anh giúp họ có kiến thức cơ bản về ngoại ngữ để đọc sách, hiểu các sách báo khoa học, trực tiếp giao dịch với người nước ngoài về vấn đề chuyên môn, ngành nghề mình đang theo học và thực tế công tác sau khi ra trường Dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp chuyên nghiệp là quá trình giảng dạy của thầy nhằm tổ chức và điều khiển quá trình nắm tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật có liên quan đến nghề nghiệp tương lai của họ. Hoạt động học tập của học sinh trung cấp chuyên nghiệp là chủ thể nhận thức chủ động tích cực nhằm tiếp thu kiến thức chuyên môn nghề nghiệp để có tay nghề, có kỹ năng, kỹ xảo với một nghề mà họ đã chọn.
Chính vì vậy, người thầy đóng vai trò chủ thể tác động đến học sinh và học sinh không những là khách thể tiếp nhận sự tác động của thầy mà còn đóng vai trò chủ thể vì họ là những con người thực hiện hoạt động học tập trong nhà trường. Họ ý thức về nhiệm vụ học tập, họ tích cực nhận sự tác động từ phía người thầy: vai trò chủ thể của trò càng được phát huy thì hiệu quả học tập càng lớn. Trong quá trình dạy học, giảng dạy của thầy đóng vai trò chỉ đạo, điều khiển hoạt động học của học sinh nhưng không được đối lập với tính độc lập sang tạo với học sinh. Hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, thể hiện ở mối quan hệ tương tác giữa các thành tố như: mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức của hoạt động dạy và hoạt động học, người dạy, người học và kết quả dạy học.
trong đó hoạt động dạy của Thày và hoạt động học của Trò là hai nhân tố trung tâm, năng động nhất của quá trình dạy học. Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp ngoài công lập cũng tuân theo qui luật của hoạt động dạy học. Vì vậy, chủ thể quản lí cần hiểu và nắm chắc các yêu cầu cơ bản của hoạt động quản lí như: quản lí mục tiêu dạy 12 học môn tiếng Anh, quản lí nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kết quả dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp ngoài công lập trên địa bàn. Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung cấp chuyên nghiệp ngoài công lập thành phố Hồ Chí Minh Quản lý là hoạt động có ý thức của nhà quản lý nhằm đạt tới mục tiêu hiệu quả quản lí.
Cán bộ quản lý, các lực lượng sư phạm. bằng hành động của mình biến mục tiêu đó thành hiện thực. Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp chuyên nghiên trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh là một loại hình quản lý hoạt động trong đó chủ thể đề ra những mục tiêu cần phải đạt được và những chủ trương, biện pháp kế hoạch phải thực hiện, lựa chọn nhân sự, thời gian, huy động và sử dụng nhân lực, vật lực và tài lực ( nguồn nhân lực giáo dục của nhà trường) hiện có và sẽ có để tổ chức và điều hành bộ máy nhân lực nhằm thực hiện những chủ trương, biện pháp và kế hoạch nói trên một cách đúng đắn, có chất lượng và hiệu quả đáp ứng được mục tiêu mà chủ thể đã đề ra. Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp ngoài công lập hướng vào thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của của nhà trường.
Vì vậy, quản lý quá trình sư phạm của thầy, hoạt động học tập của trò, diễn ra chủ yếu trong quá trình dạy học. Do đó quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện năng lực chuyên môn và nhân cách cho học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường. Từ những quan niệm và cách tiếp cận trên tác giả đưa ra quan niệm: 13 Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung cấp chuyên nghiệp ngoài công lập thành phồ Hồ Chí Minh là cách thức, biện pháp của chủ thể quản lý theo sự phân cấp tác động đến toàn bộ hoạt động giảng dạy của đội ngũ giảng viên dạy môn tiếng Anh nhằm đạt được chất lượng và hiệu quả dạy và học của nhà trường Theo đó quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp ngoài công lập bao gồm các đặc trưng đó là: Một là, chủ thể quản lý và tổ chức thực hiện quá trình đào tạo, kế hoạch giảng dạy, học tập và các hoạt động dạy học theo chương trình, kế hoạch giảng dạy của nhà trường. Hai là, chủ thể quản lý và tổ chức thực hiện các hoạt động thực nghiệm, nghiên cứu khoa học, dịch vụ khoa học và công nghệ, gắn đào tạo với sử dụng, phối hợp với các tổ chức khoa học và công nghệ, cơ sở sản xuất kinh doanh, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội.
Ba là, quản lý tổ chức biên soạn chương trình, giáo dục môn học, tài liệu giảng dạy do Hiệu trưởng giao. Tổ chức nghiên cứu cải tiến phương pháp giảng dạy, học tập; đề xuất xây dựng kế hoạch bổ sung, bảo trì thiết bị dạy học, thực hành, thực tập và thực nghiệm khoa học. Bốn là, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên. Chủ thể quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp ngoài công lập phải có những phẩm chất và năng lực đó là: trình độ học vấn, tri thức và kỹ năng nghiệp vụ quản lý, gương mẫu về phẩm chất đạo đức, luôn là tấm gương và là chỗ dựa tin cậy cho đồng nghiệp, là người thầy có uy tín với học sinh; trung thực, lời nói và hành động nhất quán.
Đặc điểm quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung cấp chuyên nghiệp ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Khác với các trường công lập, quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ngoài những đặc điểm chung về quản lí hoạt động dạy học thì quản lí hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường trung cấp chuyên nghiệp cũng có những đặc điểm vừa thuận lợi nhưng cũng gặp không ít những khóa khăn bất cập trong công tác quản lí. Có thể chỉ ra một số đặc điểm cơ bản của hoạt động dạy học và quản lí hoạt động này như sau: Thứ nhất, quy mô đào tạo của các trường: có số lượng học sinh kông vượt quá 1000 học sinh, điều đó thể hiện sự cố gắng rất lớn của các trường. Bởi vì, lâu nay vẫn tồn tại một tình trạng là đa số các gia đình có con đi học vẫn muốn cho con mình vào đại học, đa số học sinh đều muốn bằng mọi giá thi đỗ vào đại học. 100% các tổ trưởng bộ môn tiếng Anh và các cán bộ quản lý đều tốt nghiệp đại học.
Tuy nhiên họ chưa qua lớp quản lý nào cả và thâm niên quản lý còn rất thấp. Điều đó có ảnh hưởng không tốt đến việc quản lý ở các trường trung cấp chuyên nghiệp ngoài công lập tại địa bàn TPHCM. Thứ hai, về đội ngũ giáo viên giảng dạy ở các trường trung cấp chuyên nghiệp trên 100% giáo viên đạt tốt nghiệp đại học, giáo viên có thâm niên giảng dạy trên 5 năm giáo viên có biên chế ở trường công lập, hoặc giáo viên cơ hửu ở các trường tư thục khác. Số giáo viên còn lại là những giáo viên tự do hay mới ra trường chưa vào biên chế.
Thứ ba, nội dung chương trình tiếng Anh tổng quát được đưa vào giảng dạy cho học sinh trung cấp chuyên nghiệp thông qua việc giảng dạy giáo trình Headway cuốn 1 giáo trình Lifeline cuốn 1 nội dung kiến thức được thiết kế theo các chủ điểm nhằm cung cấp kiến thức ngôn ngữ, văn hóa, rèn luyện 4 kỹ năng (nghe, nói, đọc, viết) 15 Từ thực tế giảng dạy tại hai môi trường khác nhau: các lớp thuộc khối kinh tế thương mại và các lớp thuộc khối khoa học kỹ thuật.
