phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở theo hướng phát triển năng lực học sinh. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý dạy học môn Toán ở Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, Hà Nội theo hướng phát triển năng lực học sinh Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, Hà Nội theo hướng phát triển năng lực học sinh 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về dạy học theo hướng phát triển năng lực người học: Từ thời cổ đại, hoạt động dạy học đã được các nhà triết học, các nhà giáo dục quan tâm và nghiên cứu.
Nhà giáo dục có ảnh hưởng lớn đến nền giáo dục phương Đông, Khổng Tử (551 - 479 TCN) đã có quan điểm đề cao những phương pháp dạy theo hướng phát triển năng lực tự học, phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của người học, áp dụng đến tận ngày nay. Trong cuốn “Khổng từ tinh hoa”, quan điểm dạy học của Khổng tử được diễn giải như sau: Dùng cách gợi mở, đi từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ…, đòi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nề nếp, thói quen học tập và phải dạy để người học học không biết chán, người dạy thì dạy không biết mỏi. đã khẳng định sự cần thiết, tính cấp bách và những yêu cầu, khó khăn của giáo dục Việt Nam khi chuyển đổi từ giáo dục, dạy học tiếp cận nội dung sang giáo dục, dạy học tiếp cận năng lực người học. Các bài báo trên cũng chỉ ra những điều kiện, khuyến cáo mà giáo dục, nhà trường, giáo viên cần thực hiện để thực hiện giáo dục, dạy học theo tiếp cận năng lực.
Bài “Giảng dạy theo năng lực và đánh giá theo năng lực giáo dục: một số vấn đề lí luận cơ bản” (2014) của tác giả Nguyễn Thu Hà [13]; cuốn sách “Dạy học theo 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com định hướng hình thành và phát triển năng lực người học ở trường phổ thông” (2016) của tác giả Lê Đình Trung, Phan Thị Thanh Hội [29] đã cung cấp những vấn đề khá toàn diện về dạy học theo định hướng hình thành và phát triển năng lực người học ở trường phổ thông. Hai công trình trên đã trình bày tương đối hệ thống về những vấn đề như năng lực và dạy học tiếp cận năng lực; khái quát hệ thống năng lực chung và năng lực chuyên biệt được hình thành và phát triển cho người học ở trường phổ thông; những đặc điểm dạy học theo định hướng hình thành và phát triển năng lực người học; đề xuất các biện pháp hình thành và phát triển năng lực người học trong dạy học. Cuốn Phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh phổ thông của tác giả Huỳnh Văn Sơn (2017) tập trung làm rõ Lí luận về năng lực, phát triển năng lực học sinh phổ thông, phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực năng lực học sinh phổ thông. [28] Cuốn Dạy học phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh phổ thông: lý thuyết và thực hành của các tác giả Trần Thị Bích Liễu (chủ biên), Lê Kim Long, Hồ Thị Nhật, Lê Thanh Huyền, Nguyễn Tùng Lâm:Trình bày những vấn đề chung về phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh.
Tiêu chí đánh giá, mẫu bài soạn, mẫu quan sát giờ dạy phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh. Hướng dẫn phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh trong một số môn học và qua câu lạc bộ sáng tạo. [26] Cuốn Dạy học phát triển năng lực môn công nghệ trung học cơ sở của tác giả Lê Huy Hoàng cùng các cộng sự đã cung cấp các vấn đề lý luận về dạy học phát triển năng lực như khái niệm, mục đích, đặc điểm. Trình bày các đặc điểm, định hướng và cách lập kế hoạch của việc dạy học phát triển năng lực môn công nghệ ở bậc trung học cơ sở.
Trình bày những vấn đề về kiểm tra, đánh giá năng lực trong môn công nghệ ở bậc trung học cơ sở. [19] Cuốn Dạy học phát triển năng lực môn ngữ văn THCS của tác giả ĐỖ Ngọc Thống (tổng chủ biên), Phạm Thị Thu Hiền (chủ biên), Bùi Minh Đức, ĐỖ Thu Hà, Lê Thị Minh Nguyệt (2018): Giới thiệu một số vấn đề về dạy học phát triển năng lực. Trình bày phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá năng lực học sinh môn ngữ văn trung học phổ thông. [35] Cuốn Dạy học phát triển năng lực môn Sinh THCS của tác giả Đinh Quang Báo (chủ biên), Phan THị Thanh Hội, Nguyễn Thị Hằng Nga, Ngô Văn Hưng, Trần Thị 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Gái (2018), Nxb Đại học Sư pHạm: Giới thiệu một số vấn đề về dạy học phát triển năng lực.
Trình bày phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá năng lực môn sinh học ở trung học cơ sở. [2] Các nghiên cứu về dạy học theo hướng phát triển năng lực người học cho thấy đây là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu, nhà giáo dục tại Việt Nam quan tâm trong những năm gần đây. Kết quả tổng quan cung cấp cho tác giả những tri thức nền tảng về mục tiêu, bản chất, đặc điểm, yêu cầu đối với người dạy, người học trong dạy học phát triển năng lực. Đây là điểm có ý nghĩa quan trọng để tác giả nghiên cứu về quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh.
Nghiên cứu về quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực người học Tác giả Lê Hoàng Hà trong đề tài “Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở các trường THPT Việt Nam hiện nay” (2012) đã khẳng định dạy học phát triển năng lực là yêu cầu, xu hướng dạy học trên thế giới, hướng tới mục tiêu thực học, thực nghiệp sau này. Dạy học phân hóa là một hướng tiếp cận dạy học phát triển năng lực người học, đảm bảo người học được học với những tác động, nội dung phù hợp nhất với đặc điểm và khả năng, năng lực mỗi cá nhân người học. Trên cơ sở phân tích đặc điểm, bản chất, phân loại dạy học phân hóa cho học sinh ở trường THPT, tác giả đề xuất các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm dyaj học phân hóa ở các trường THPT tại Việt Nam hiện nay. [11] Tác giả Nguyễn Ngọc Hùng trong nghiên cứu “Các giải pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật” (2006) đã phân tích vai trò, đặc điểm của dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực cho sinh viên sư phạm kỹ thuật.
Khẳng định, dạy học thực hành là hình thức dạy học ưu thế để phát triển năng lực cho người học. Tác giả phân tích đặc điểm, yêu cầu đầu ra đối với sinh viên sư phạm kỹ thuật, phân tích ưu điểm, hạn chế của quản lý dạy học thực hành hiện nay cho sinh viên sư phạm kỹ thuật. Từ đó đề xuất giải pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật. [20] Tác giả Hoàng Thị Thúy Hoàn (2017) với đề tài” Quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học, Luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục, Trường Đại học giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội.
[18]; 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Triệu Văn Hải với đề tài “Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực người học ở các trường THPT huyện Sông Lô, tỉnh VĨnh Phúc. [16] đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về dạy học theo hướng phát triển năng lực và đề xuát một số biện pháp quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh của Hiệu trưởng nhà trường. Các nghiên cứu về quản lý dạy học theo hương phát triển năng lực học sinh giúp tác giả tổng quan và kế thừa một số vấn đề lý luận liên quan đến đặc điểm, tính chất của quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực; nhận diện được một phần thực trạng quản lý dạy học các môn học trong nhà trường theo hướng phát triển năng lực học sinh trong bối cảnh trường phổ thông của Việt Nam hiện nay; Vai trò và biện pháp quản lý của HIệu trưởng, của tổ chuyên môn để quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh đạt mục tiêu mong đợi. Nghiên cứu về dạy học và quản lý dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh Tác giả Nguyễn Tiến Trung trong nghiên cứu “Dạy học phát triển năng lực giao tiếp toán học cho học sinh THPT thông qua biểu diễn trực quan toán học” đã khẳng định năng lực giao tiếp toán học là một năng lực thành phần của năng lực Toán THPT.
Biểu diễn trực quan toán học là một hình thức, một phương thức dạy học tích cực có nhiều thế mạnh để giúp học sinh huy động nhiều giác quan, phát triển khả năng tưởng tượng, học thông qua hành động. Trên cơ sở phân tích mối liên hệ giưa hình thức dạy học với mục tiêu phát triển năng lực giao tiếp toán học tác giả đưa ra những khuyến nghị, biện pháp tổ chức, biểu diễn trực quan toán học nhằm triển khai hiệu quả dạy học phát triển năng lực giáo tiếp toán học cho học sinh. [30] Tác giả Đỗ Đức Thái, Phạm Sĩ Nam trong cuốn “Dạy học phát triển năng lực môn toán trung học phổ thông” (2018) đã giới thiệu một số vấn đề về dạy học môn Toán theo tiếp cận phát triển năng lực. Trình bày phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá trong dạy học môn Toán trung học phổ thông theo tiếp cận phát triển năng lực.
[32] Tác giả Đỗ Đức Thái, Đỗ Đức Đạt, Lê Tuấn Anh, Đỗ Đức Bình, Phạm Xuân Chung (2018) trong cuốn “Dạy học phát triển năng lực môn toán trung học cơ sở” Giới thiệu một số vấn đề về dạy học phát triển năng lực. Trình bày phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá môn toán trung học cơ sở theo tiếp cận phát triển năng lực [31].