Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS Sóc Sơn theo hướng phát triển năng lực học sinh

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu quản lý dạy học môn Toán tại trường trung học cơ sở Sóc Sơn, Hà Nội, nhằm phát triển năng lực học sinh.

• Tác giả: Hoàng Thị Kim Phấn
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thuý Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán Ở Trường Trung Học Cơ Sở Thị Trấn Sóc Sơn, Huyện Sóc Sơn, Thành Phố Hà Nội Theo Hướng Phát Triển Năng Lực Học Sinh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Nghiên cứu về dạy học theo hướng phát triển năng lực người học
• 1.3. Nghiên cứu về quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực người học
• 1.4. Nghiên cứu về dạy học và quản lý dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 1.5. Một số khái niệm cơ bản
• 1.5.1. Hoạt động dạy học
• 1.5.2. Năng lực và phát triển năng lực học sinh
• 1.5.3. Dạy học theo hướng phát triển năng lực
• 1.5.4. Quản lý hoạt động dạy học. Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 1.6. Môn Toán ở trường THCS và yêu cầu đổi mới dạy học môn Toán ở trường THCS hiện nay
• 1.6.1. Vị trí, vai trò môn Toán trong trường THCS
• 1.6.2. Mục tiêu dạy học môn Toán trong trường THCS
• 1.6.3. Nội dung dạy học môn Toán ở Trường THCS hiện nay
• 1.7. Bối cảnh đổi mới giáo dục và những yêu cầu đổi mới dạy học môn Toán hiện nay ở trường THCS
• 1.8. Hoạt động dạy học môn Toán ở Trường THCS theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 1.8.1. Hoạt động giảng dạy Toán của giáo viên theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 1.8.2. Hoạt động học Toán của học sinh
• 1.9. Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở Trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh
• 1.9.1. Quản lý các yếu tố đầu vào của hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 1.9.2. Quản lý quá trình thực thi hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 1.9.3. Quản lý đầu ra của hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 1.10. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường THCS theo hướng phát triển năng lực
• 1.10.1. Các yếu tố về phía cán bộ quản lý
• 1.10.2. Các yếu tố về phía giáo viên dạy Toán
• 1.10.3. Các yếu tố về phía học sinh và gia đình học sinh
• 1.10.4. Điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ dạy học Toán
• 1.10.5. Hệ thống văn bản quy phạm liên quan đến dạy học môn Toán ở trường THCS
• 1.10.6. Xu thế hội nhập, sự tiến bộ về CNTT
• 1.10.7. Xu hướng đổi mới dạy học môn Toán ở trường THCS
• 1.11. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƢỜNG THCS THỊ TRẤN SÓC SƠN, SÓC SƠN, HÀ NỘI THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
• 2.1. Khái quát chung về trường THCS Thị trấn Sóc Sơn, Sóc Sơn, Hà Nội
• 2.2. Giới thiệu về tổ chức khảo sát
• 2.3. Mục tiêu khảo sát
• 2.4. Đối tượng khảo sát
• 2.5. Nội dung khảo sát
• 2.6. Thời gian khảo sát
• 2.7. Phương pháp khảo sát
• 2.8. Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS Thị trấn Sóc Sơn theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 2.8.1. Nhận thức của CBQL, GV trường THCS Thị trấn Sóc Sơn về dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực HS
• 2.8.2. Thực trạng chuẩn bị dạy học môn Toán của giáo viên theo hướng phát triển năng lực HS
• 2.8.3. Thực trạng thực thi các yếu tố dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh
• 2.8.4. Thực trạng hoạt động học tập môn Toán của HS theo hướng phát triển năng lực
• 2.8.5. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS Thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội theo hướng phát triển năng lực
• 2.8.6. Thực trạng quản lý các yếu tố đầu vào của hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS Thị trấn Sóc Sơn theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 2.8.7. Thực trạng quản lý quá trình thực thi hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS Thị trấn Sóc Sơn theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 2.8.8. Thực trạng quản lý đầu ra của hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS Thị trấn Sóc Sơn theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 2.9. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở Trường THCS Thị trấn Sóc Sơn theo hướng phát triển năng lực học sinh ở trường hiện nay
• 2.10. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS Thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội
• 2.11. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ TRẤN SÓC SƠN, HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS Thị trấn Sóc Sơn, Huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội theo hướng phát triển năng lực học sinh
• 3.2.1. Biện pháp 1: Tổ chức hoạt động nâng cao nhận thức về vai trò dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực HS cho cán bộ quản lý và GV
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS cho đội ngũ GV Toán
• 3.2.3. Biện pháp 3: Chỉ đạo xây dựng kế hoạch dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực HS
• 3.2.4. Biện pháp 4: Chỉ đạo GV Toán đổi mới phương pháp và đa dạng các hình thức dạy học theo hướng phân hóa học sinh
• 3.2.5. Biện pháp 5: Đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá chất lượng giảng dạy của GV và đánh giá kết quả học tập của HS theo tiếp cận năng lực
• 3.2.6. Biện pháp 6: Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực HS
• 3.2.7. Biện pháp 7: Xây dựng môi trường tích cực cho hoạt động dạy và học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực HS
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất
• 3.4. Khảo nghiệm tính khả thi, cần thiết của các biện pháp quản lý đề xuất
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý dạy học môn Toán tại THCS Sóc Sơn

Quản lý dạy học môn Toán tại trường THCS Sóc Sơn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh. Môn Toán không chỉ là một môn học cơ bản mà còn là nền tảng cho nhiều lĩnh vực khác trong giáo dục. Việc quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy học và phát huy khả năng tư duy của học sinh.

1.1. Vai trò của môn Toán trong giáo dục THCS

Môn Toán có vai trò thiết yếu trong việc hình thành tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Nó không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

1.2. Định hướng phát triển năng lực học sinh qua môn Toán

Định hướng phát triển năng lực học sinh thông qua môn Toán bao gồm việc khuyến khích học sinh tự học, tự nghiên cứu và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này giúp học sinh không chỉ học thuộc mà còn hiểu sâu về môn học.

II. Thách thức trong quản lý dạy học môn Toán tại THCS Sóc Sơn

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý dạy học môn Toán, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những thách thức này ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và sự phát triển năng lực của học sinh.

2.1. Phương pháp dạy học truyền thống còn phổ biến

Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, dẫn đến việc học sinh không được khuyến khích phát triển tư duy sáng tạo. Điều này cần được thay đổi để phù hợp với yêu cầu giáo dục hiện đại.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ công nghệ trong dạy học

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Toán còn hạn chế. Điều này làm giảm tính hấp dẫn và hiệu quả của các bài giảng, ảnh hưởng đến sự hứng thú của học sinh.

III. Phương pháp quản lý dạy học môn Toán hiệu quả tại THCS Sóc Sơn

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy mà còn phát triển năng lực học sinh.

3.1. Đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết để khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập. Các phương pháp như học nhóm, thảo luận và thực hành sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

3.2. Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên

Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học. Các khóa đào tạo và hội thảo sẽ giúp giáo viên cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy mới.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong quản lý dạy học môn Toán tại THCS Sóc Sơn

Việc áp dụng các biện pháp quản lý vào thực tiễn dạy học môn Toán tại THCS Sóc Sơn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dạy học mà còn phát triển năng lực học sinh.

4.1. Kết quả khảo sát về chất lượng dạy học

Khảo sát cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp dạy học mới đã giúp học sinh cải thiện đáng kể kết quả học tập môn Toán. Học sinh trở nên tự tin hơn trong việc giải quyết các bài toán.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh và giáo viên cho thấy sự hài lòng với các phương pháp dạy học mới. Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với môn Toán và giáo viên cũng dễ dàng hơn trong việc truyền đạt kiến thức.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho dạy học môn Toán

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý dạy học môn Toán tại THCS Sóc Sơn cần tiếp tục được cải thiện. Hướng phát triển tương lai sẽ tập trung vào việc đổi mới phương pháp dạy học và tăng cường ứng dụng công nghệ.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững trong dạy học môn Toán sẽ giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa nhà trường và gia đình

Hợp tác giữa nhà trường và gia đình là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Sự hỗ trợ từ gia đình sẽ giúp học sinh có động lực hơn trong việc học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghị quyết số 29-NQ/TW và Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội đã khẳng định bước chuyển căn bản của nền giáo dục phổ thông Việt Nam từ trang bị kiến thức thuần túy sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Trong chương trình trung học cơ sở hiện hành với thời lượng chuẩn 140 tiết mỗi năm học trải dài qua 37 tuần lễ, môn Toán giữ vị trí trọng tâm khi vừa là môn học công cụ, vừa là phương tiện rèn luyện tư duy logic, năng lực giải quyết vấn đề và năng lực mô hình hóa thực tiễn. Tuy nhiên, tại nhiều cơ sở giáo dục, phương pháp giảng dạy truyền thống mang tính truyền thụ một chiều, nặng về lý thuyết và giải bài tập rập khuôn vẫn chiếm ưu thế, dẫn đến khoảng 60% học sinh gặp khó khăn trong việc vận dụng kiến thức toán học vào các tình huống thực tiễn đời sống.

Nghiên cứu này tập trung giải quyết vấn đề nâng cao hiệu lực quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng công tác quản lý và đề xuất hệ thống 7 biện pháp quản lý đồng bộ theo tiếp cận phát triển năng lực học sinh. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện từ tháng 12 năm 2018 đến tháng 6 năm 2019 tại địa bàn huyện Sóc Sơn. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc thiết lập chuẩn đầu ra rõ ràng cho 5 năng lực toán học cốt lõi, nâng cao tỷ lệ giáo viên làm chủ phương pháp dạy học tích cực lên trên 90% và tạo tiền đề vững chắc cho việc thực thi hiệu quả Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết quản lý chất lượng tổng thể và các quan điểm giáo dục hiện đại. Khung lý thuyết trọng tâm áp dụng mô hình CIPO bao gồm 4 thành tố cốt lõi: Bối cảnh (Context), Đầu vào (Input), Quá trình (Process) và Đầu ra (Outcome), tích hợp 10 yếu tố đảm bảo chất lượng giáo dục nhà trường. Cùng với đó, lý thuyết dạy học phân hóa và lý thuyết phát triển năng lực của OECD/PISA được vận dụng để phân định các thành phần năng lực toán học chuyên biệt.

Trong khuôn khổ đề tài, 4 khái niệm nền tảng được chuẩn hóa và xuyên suốt toàn bộ nội dung:

1. Hoạt động dạy học môn Toán: Quá trình tương tác có chủ đích giữa hoạt động giảng dạy của thầy và hoạt động chiếm lĩnh tri thức của trò nhằm đạt chuẩn kiến thức và kỹ năng toán học.
2. Năng lực toán học học sinh trung học cơ sở: Khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ toán học để giải quyết các nhiệm vụ học tập và tình huống thực tiễn, bao gồm 5 năng lực thành tố: tư duy và lập luận toán học, mô hình hóa toán học, giải quyết vấn đề toán học, giao tiếp toán học, sử dụng công cụ và phương tiện học toán.
3. Quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận năng lực: Chuỗi tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý (Ban Giám hiệu, Tổ chuyên môn) đến mọi khâu từ thiết kế chuẩn đầu ra, tổ chức thực thi đến kiểm định chất lượng dạy học.
4. Dạy học phân hóa môn Toán: Phương thức tổ chức dạy học dựa trên việc phân loại đối tượng người học theo năng lực, phong cách học tập và tốc độ tiếp thu nhằm tối ưu hóa sự phát triển của từng cá nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan cao nhất:

• Nguồn dữ liệu và công cụ thu thập: Thiết kế bộ 3 phiếu khảo sát tiêu chuẩn hóa sử dụng thang đo Likert 5 mức độ dành riêng cho cán bộ quản lý, giáo viên bộ môn Toán, giáo viên chủ nhiệm và học sinh các khối lớp 6, 7, 8, 9. Kết hợp phương pháp phỏng vấn sâu đối với Ban Giám hiệu, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Sóc Sơn cùng biên bản dự giờ, phân tích hồ sơ chuyên môn và bài kiểm tra định kỳ của học sinh.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Khảo sát toàn diện trên 54 cán bộ, giáo viên, nhân viên toàn trường, trong đó có 8 giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Toán và 100% cán bộ quản lý nhà trường. Đồng thời, lựa chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng gồm 380 học sinh đại diện cho 4 khối lớp tại Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn để thu thập ý kiến về hoạt động học tập và tần suất sử dụng phương tiện dạy học.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê toán học. Lý do lựa chọn là nhằm đo lường chính xác các tham số thống kê mô tả (điểm trung bình, độ lệch chuẩn, tỷ lệ phần trăm) và thống kê suy luận để so sánh mức độ tương quan giữa nhận thức của người dạy với hiệu quả học tập thực tế của học sinh trong giai đoạn từ tháng 12 năm 2018 đến tháng 6 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn ghi nhận những phát hiện định lượng quan trọng về hiện trạng giảng dạy và quản lý:

• Về đội ngũ và nhận thức: Nhà trường có đội ngũ 8 giáo viên môn Toán, trong đó 87,5% đạt trình độ Đại học sư phạm và 12,5% có trình độ Cao đẳng; 62,5% giáo viên là Đảng viên. 100% cán bộ quản lý và giáo viên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc chuyển đổi phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực, đạt điểm trung bình đánh giá nhận thức ở mức 4,35/5,0.
• Về thực thi phương pháp và công cụ giảng dạy: Mặc dù nhận thức cao, mức độ áp dụng phương pháp dạy học tích cực còn hạn chế. Tỷ lệ giáo viên thường xuyên tổ chức dạy học nêu vấn đề và dạy học theo dự án chỉ chiếm khoảng 37,5%, trong khi 62,5% tiết học vẫn duy trì phương pháp thuyết trình kết hợp luyện giải bài tập mẫu. Về sử dụng phương tiện trực quan, có tới 75% học sinh đánh giá giáo viên chủ yếu dùng bảng phấn truyền thống, việc ứng dụng các phần mềm toán học động (như GeoGebra, Sketchpad) mới chỉ xuất hiện trong khoảng 25% tổng số tiết dạy.
• Về hoạt động kiểm tra, đánh giá: Khâu đánh giá kết quả học tập còn nặng về điểm số định kỳ. Khoảng 72% các bài kiểm tra tập trung vào tái hiện kiến thức và kỹ năng tính toán thuần túy; tỷ lệ các câu hỏi đánh giá năng lực mô hình hóa và vận dụng thực tiễn chỉ chiếm dưới 15% tổng điểm số của các đề thi.
• Về quản lý các khâu theo mô hình CIPO: Điểm trung bình quản lý các yếu tố đầu vào đạt 3,82; quản lý quá trình thực thi đạt 3,68; và quản lý đầu ra đạt 3,55. Điều này cho thấy công tác quản lý giảm dần hiệu lực ở các khâu cuối của quy trình giáo dục.

Thảo luận kết quả

Các kết quả khảo sát phản ánh rõ khoảng cách giữa nhận thức lý luận và năng lực thực thi thực tế của đội ngũ giáo viên. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ áp lực thi cử chuyển cấp vào lớp 10 Trung học phổ thông, khi cấu trúc đề thi tuyển sinh vẫn đặt nặng yêu cầu điểm số môn Toán học thuật. Bên cạnh đó, các văn bản hướng dẫn về tiêu chí đánh giá năng lực học sinh chưa thực sự đồng bộ, cơ sở vật chất phòng học bộ môn và thiết bị công nghệ thông tin tuy đạt chuẩn nhưng chưa được khai thác tối đa.

Khi so sánh với các nghiên cứu thực hiện tại địa bàn thị xã Phú Thọ và huyện Sông Lô, thực trạng tại Sóc Sơn cho thấy nét tương đồng về sự lúng túng trong khâu thiết kế bài học tích hợp và đánh giá quá trình. Để trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu khảo sát có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ giữa mức độ nhận thức (trên 85%) và mức độ thực hành thường xuyên (dưới 40%) của giáo viên, kèm theo bảng phân phối tần suất đánh giá 5 năng lực toán học. Điều này khẳng định việc can thiệp bằng các biện pháp quản lý mang tính hệ thống từ phía Hiệu trưởng là yêu cầu cấp thiết để tháo gỡ điểm nghẽn hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng, hệ thống 7 biện pháp quản lý đồng bộ được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán:

1. Nâng cao nhận thức và chuẩn hóa tư duy giáo dục: Tổ chức chuỗi tọa đàm chuyên đề định kỳ mỗi học kỳ 1 lần về vai trò của dạy học phát triển năng lực cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên Toán. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu phối hợp cùng Tổ chuyên môn; Mục tiêu: Đạt 100% giáo viên cam kết đổi mới phương pháp giảng dạy từ năm học 2019-2020.
2. Bồi dưỡng chuyên môn và kỹ năng sư phạm hiện đại: Triển khai 4 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm về kỹ thuật thiết kế bài học phân hóa, ứng dụng phần mềm toán học và xây dựng câu hỏi thực tiễn. Chủ thể: Hiệu trưởng mời chuyên gia sư phạm; Target metric: 100% giáo viên Toán đạt chuẩn kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và soạn giáo án năng lực.
3. Chỉ đạo đổi mới kế hoạch dạy học môn học: Tái cấu trúc phân phối chương trình 140 tiết/năm thành các chủ đề tích hợp liên môn và chuyên đề thực hành trải nghiệm, dành tối thiểu 20% thời lượng cho hoạt động thực tế. Timeline: Hoàn thành trước tháng 8 hàng năm; Chủ thể: Tổ trưởng chuyên môn Tự nhiên.
4. Đa dạng hóa hình thức và phương pháp dạy học: Yêu cầu 100% tiết dạy hình học và đại số ứng dụng tối thiểu 1 phương pháp dạy học tích cực (dạy học theo nhóm, giải quyết vấn đề); đảm bảo phân hóa rõ rệt 3 nhóm đối tượng học sinh (giỏi, trung bình, yếu). Chủ thể: Toàn bộ giáo viên bộ môn Toán.
5. Đổi mới căn bản kiểm tra, đánh giá chất lượng: Xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa với tỷ lệ 30% câu hỏi vận dụng thực tế; áp dụng đánh giá quá trình thông qua hồ sơ học tập và sản phẩm dự án cho 100% học sinh từ năm 2019. Chủ thể: Ban Giám hiệu và giáo viên bộ môn.
6. Hoàn thiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học: Đầu tư nâng cấp 100% máy chiếu, kết nối Internet tốc độ cao cho các phòng học và trang bị đầy đủ bộ đồ dùng thực hành hình học không gian trước quý 4 năm 2019. Chủ thể: Hiệu trưởng và bộ phận Thiết bị - Thư viện.
7. Xây dựng môi trường toán học tích cực: Thành lập Câu lạc bộ Toán học và tổ chức ngày hội "Toán học và Đời sống" định kỳ 1 lần/năm học, thu hút trên 80% học sinh tham gia. Chủ thể: Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên tiền phong phối hợp với Tổ Toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm trong ngành giáo dục:

1. Cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở: Cung cấp khung quản trị CIPO toàn diện giúp Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch chỉ đạo chuyên môn, đánh giá giáo viên và tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực dạy học theo định hướng đổi mới.
2. Giáo viên dạy môn Toán cấp trung học cơ sở: Làm tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết về quy trình 3 giai đoạn (chuẩn bị, thực thi, đánh giá cải tiến), giúp giáo viên thiết kế kế hoạch bài dạy phát triển đầy đủ 5 năng lực toán học cho học sinh.
3. Chuyên viên quản lý chuyên môn tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về khoảng cách giữa chính sách và thực thi, làm cơ sở tham mưu xây dựng các chương trình bồi dưỡng giáo viên đón đầu lộ trình triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Cung cấp bộ công cụ khảo sát chuẩn hóa, phương pháp luận nghiên cứu thực tiễn và mô hình xử lý số liệu thống kê giáo dục để phục vụ các đề tài nghiên cứu liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình CIPO được ứng dụng như thế nào trong quản lý dạy học môn Toán? Mô hình CIPO giúp nhà quản lý kiểm soát toàn diện hoạt động dạy học qua 4 thành tố: Bối cảnh xã hội, Đầu vào (chương trình, đội ngũ 8 giáo viên, cơ sở vật chất), Quá trình (đổi mới phương pháp, kiểm tra đánh giá) và Đầu ra (chuẩn 5 năng lực toán học của học sinh). Mô hình này đảm bảo quản lý không bị ngắt quãng mà diễn ra liên tục, có hệ thống.

Năng lực toán học của học sinh trung học cơ sở gồm những thành tố nào? Theo khung đánh giá hiện đại, năng lực toán học gồm 5 thành tố cốt lõi: Năng lực tư duy và lập luận toán học, Năng lực mô hình hóa toán học, Năng lực giải quyết vấn đề toán học, Năng lực giao tiếp toán học và Năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán. Các năng lực này giúp học sinh kết nối lý thuyết lớp học với thực tế đời sống.

Thực trạng lớn nhất trong công tác dạy học Toán tại trường khảo sát là gì? Khảo sát chỉ ra sự chênh lệch lớn giữa nhận thức và hành động: 100% cán bộ, giáo viên hiểu rõ tầm quan trọng của đổi mới nhưng chỉ khoảng 37,5% thường xuyên áp dụng phương pháp dạy học tích cực. Việc dạy học vẫn chủ yếu dựa trên truyền thụ một chiều, ít liên hệ bài toán thực tiễn và kiểm tra đánh giá nặng về điểm số.

Làm sao để đánh giá kết quả học tập môn Toán theo tiếp cận năng lực? Cần chuyển từ đánh giá một chiều sang đánh giá đa chiều kết hợp giữa giáo viên, bạn học và tự đánh giá. Tỷ lệ câu hỏi vận dụng thực tế trong đề kiểm tra cần nâng lên tối thiểu 30-40%, đồng thời tích hợp các hình thức đánh giá quá trình như quan sát lớp học, hồ sơ học tập (portfolio) và sản phẩm dự án toán học.

Các biện pháp quản lý đề xuất có tính khả thi trong thực tế không? Khảo sát lấy ý kiến chuyên gia và đội ngũ sư phạm cho thấy 100% các biện pháp đề xuất đều đạt điểm trung bình về tính cấp thiết và tính khả thi từ 4,20 đến 4,85 trên thang điểm 5,0. Các biện pháp được thiết kế bám sát điều kiện thực tế 54 cán bộ giáo viên và nguồn lực hiện có của Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán cấp trung học cơ sở theo mô hình CIPO và định hướng phát triển năng lực học sinh.
• Đánh giá chân thực thực trạng tại Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn với nguồn dữ liệu minh bạch từ 54 cán bộ giáo viên và mẫu khảo sát 380 học sinh.
• Đề xuất hệ thống 7 biện pháp quản lý mang tính đồng bộ, khoa học, bám sát các khâu chuẩn bị, thực thi và đánh giá cải tiến hoạt động dạy học.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn giá trị, tạo cầu nối vững chắc giúp các trường trung học cơ sở chuyển dịch thành công sang Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
• Khẳng định tính cấp thiết và khả thi cao của các giải pháp thông qua kết quả khảo nghiệm định lượng với mức độ đồng thuận trên 85%.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi nhà trường tiếp tục theo dõi, đánh giá tác động của các biện pháp quản lý theo chu kỳ 12 đến 24 tháng để kịp thời tinh chỉnh. Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên cần nhanh chóng nghiên cứu, áp dụng khung giải pháp này vào thực tiễn quản trị nhà trường nhằm tạo ra bước đột phá về chất lượng giáo dục toán học trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở theo hướng phát triển năng lực học sinh. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý dạy học môn Toán ở Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, Hà Nội theo hướng phát triển năng lực học sinh Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở Trường Trung học cơ sở Thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, Hà Nội theo hướng phát triển năng lực học sinh 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về dạy học theo hướng phát triển năng lực người học: Từ thời cổ đại, hoạt động dạy học đã được các nhà triết học, các nhà giáo dục quan tâm và nghiên cứu.

Nhà giáo dục có ảnh hưởng lớn đến nền giáo dục phương Đông, Khổng Tử (551 - 479 TCN) đã có quan điểm đề cao những phương pháp dạy theo hướng phát triển năng lực tự học, phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của người học, áp dụng đến tận ngày nay. Trong cuốn “Khổng từ tinh hoa”, quan điểm dạy học của Khổng tử được diễn giải như sau: Dùng cách gợi mở, đi từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ…, đòi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nề nếp, thói quen học tập và phải dạy để người học học không biết chán, người dạy thì dạy không biết mỏi. đã khẳng định sự cần thiết, tính cấp bách và những yêu cầu, khó khăn của giáo dục Việt Nam khi chuyển đổi từ giáo dục, dạy học tiếp cận nội dung sang giáo dục, dạy học tiếp cận năng lực người học. Các bài báo trên cũng chỉ ra những điều kiện, khuyến cáo mà giáo dục, nhà trường, giáo viên cần thực hiện để thực hiện giáo dục, dạy học theo tiếp cận năng lực.

Bài “Giảng dạy theo năng lực và đánh giá theo năng lực giáo dục: một số vấn đề lí luận cơ bản” (2014) của tác giả Nguyễn Thu Hà [13]; cuốn sách “Dạy học theo 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] định hướng hình thành và phát triển năng lực người học ở trường phổ thông” (2016) của tác giả Lê Đình Trung, Phan Thị Thanh Hội [29] đã cung cấp những vấn đề khá toàn diện về dạy học theo định hướng hình thành và phát triển năng lực người học ở trường phổ thông. Hai công trình trên đã trình bày tương đối hệ thống về những vấn đề như năng lực và dạy học tiếp cận năng lực; khái quát hệ thống năng lực chung và năng lực chuyên biệt được hình thành và phát triển cho người học ở trường phổ thông; những đặc điểm dạy học theo định hướng hình thành và phát triển năng lực người học; đề xuất các biện pháp hình thành và phát triển năng lực người học trong dạy học. Cuốn Phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh phổ thông của tác giả Huỳnh Văn Sơn (2017) tập trung làm rõ Lí luận về năng lực, phát triển năng lực học sinh phổ thông, phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực năng lực học sinh phổ thông. [28] Cuốn Dạy học phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh phổ thông: lý thuyết và thực hành của các tác giả Trần Thị Bích Liễu (chủ biên), Lê Kim Long, Hồ Thị Nhật, Lê Thanh Huyền, Nguyễn Tùng Lâm:Trình bày những vấn đề chung về phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh.

Tiêu chí đánh giá, mẫu bài soạn, mẫu quan sát giờ dạy phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh. Hướng dẫn phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh trong một số môn học và qua câu lạc bộ sáng tạo. [26] Cuốn Dạy học phát triển năng lực môn công nghệ trung học cơ sở của tác giả Lê Huy Hoàng cùng các cộng sự đã cung cấp các vấn đề lý luận về dạy học phát triển năng lực như khái niệm, mục đích, đặc điểm. Trình bày các đặc điểm, định hướng và cách lập kế hoạch của việc dạy học phát triển năng lực môn công nghệ ở bậc trung học cơ sở.

Trình bày những vấn đề về kiểm tra, đánh giá năng lực trong môn công nghệ ở bậc trung học cơ sở. [19] Cuốn Dạy học phát triển năng lực môn ngữ văn THCS của tác giả ĐỖ Ngọc Thống (tổng chủ biên), Phạm Thị Thu Hiền (chủ biên), Bùi Minh Đức, ĐỖ Thu Hà, Lê Thị Minh Nguyệt (2018): Giới thiệu một số vấn đề về dạy học phát triển năng lực. Trình bày phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá năng lực học sinh môn ngữ văn trung học phổ thông. [35] Cuốn Dạy học phát triển năng lực môn Sinh THCS của tác giả Đinh Quang Báo (chủ biên), Phan THị Thanh Hội, Nguyễn Thị Hằng Nga, Ngô Văn Hưng, Trần Thị 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Gái (2018), Nxb Đại học Sư pHạm: Giới thiệu một số vấn đề về dạy học phát triển năng lực.

Trình bày phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá năng lực môn sinh học ở trung học cơ sở. [2] Các nghiên cứu về dạy học theo hướng phát triển năng lực người học cho thấy đây là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu, nhà giáo dục tại Việt Nam quan tâm trong những năm gần đây. Kết quả tổng quan cung cấp cho tác giả những tri thức nền tảng về mục tiêu, bản chất, đặc điểm, yêu cầu đối với người dạy, người học trong dạy học phát triển năng lực. Đây là điểm có ý nghĩa quan trọng để tác giả nghiên cứu về quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh.

Nghiên cứu về quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực người học Tác giả Lê Hoàng Hà trong đề tài “Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở các trường THPT Việt Nam hiện nay” (2012) đã khẳng định dạy học phát triển năng lực là yêu cầu, xu hướng dạy học trên thế giới, hướng tới mục tiêu thực học, thực nghiệp sau này. Dạy học phân hóa là một hướng tiếp cận dạy học phát triển năng lực người học, đảm bảo người học được học với những tác động, nội dung phù hợp nhất với đặc điểm và khả năng, năng lực mỗi cá nhân người học. Trên cơ sở phân tích đặc điểm, bản chất, phân loại dạy học phân hóa cho học sinh ở trường THPT, tác giả đề xuất các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm dyaj học phân hóa ở các trường THPT tại Việt Nam hiện nay. [11] Tác giả Nguyễn Ngọc Hùng trong nghiên cứu “Các giải pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật” (2006) đã phân tích vai trò, đặc điểm của dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực cho sinh viên sư phạm kỹ thuật.

Khẳng định, dạy học thực hành là hình thức dạy học ưu thế để phát triển năng lực cho người học. Tác giả phân tích đặc điểm, yêu cầu đầu ra đối với sinh viên sư phạm kỹ thuật, phân tích ưu điểm, hạn chế của quản lý dạy học thực hành hiện nay cho sinh viên sư phạm kỹ thuật. Từ đó đề xuất giải pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật. [20] Tác giả Hoàng Thị Thúy Hoàn (2017) với đề tài” Quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học, Luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục, Trường Đại học giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội.

[18]; 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Triệu Văn Hải với đề tài “Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực người học ở các trường THPT huyện Sông Lô, tỉnh VĨnh Phúc. [16] đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về dạy học theo hướng phát triển năng lực và đề xuát một số biện pháp quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh của Hiệu trưởng nhà trường. Các nghiên cứu về quản lý dạy học theo hương phát triển năng lực học sinh giúp tác giả tổng quan và kế thừa một số vấn đề lý luận liên quan đến đặc điểm, tính chất của quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực; nhận diện được một phần thực trạng quản lý dạy học các môn học trong nhà trường theo hướng phát triển năng lực học sinh trong bối cảnh trường phổ thông của Việt Nam hiện nay; Vai trò và biện pháp quản lý của HIệu trưởng, của tổ chuyên môn để quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh đạt mục tiêu mong đợi. Nghiên cứu về dạy học và quản lý dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh Tác giả Nguyễn Tiến Trung trong nghiên cứu “Dạy học phát triển năng lực giao tiếp toán học cho học sinh THPT thông qua biểu diễn trực quan toán học” đã khẳng định năng lực giao tiếp toán học là một năng lực thành phần của năng lực Toán THPT.

Biểu diễn trực quan toán học là một hình thức, một phương thức dạy học tích cực có nhiều thế mạnh để giúp học sinh huy động nhiều giác quan, phát triển khả năng tưởng tượng, học thông qua hành động. Trên cơ sở phân tích mối liên hệ giưa hình thức dạy học với mục tiêu phát triển năng lực giao tiếp toán học tác giả đưa ra những khuyến nghị, biện pháp tổ chức, biểu diễn trực quan toán học nhằm triển khai hiệu quả dạy học phát triển năng lực giáo tiếp toán học cho học sinh. [30] Tác giả Đỗ Đức Thái, Phạm Sĩ Nam trong cuốn “Dạy học phát triển năng lực môn toán trung học phổ thông” (2018) đã giới thiệu một số vấn đề về dạy học môn Toán theo tiếp cận phát triển năng lực. Trình bày phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá trong dạy học môn Toán trung học phổ thông theo tiếp cận phát triển năng lực.

[32] Tác giả Đỗ Đức Thái, Đỗ Đức Đạt, Lê Tuấn Anh, Đỗ Đức Bình, Phạm Xuân Chung (2018) trong cuốn “Dạy học phát triển năng lực môn toán trung học cơ sở” Giới thiệu một số vấn đề về dạy học phát triển năng lực. Trình bày phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá môn toán trung học cơ sở theo tiếp cận phát triển năng lực [31].