Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở các trường trung học cơ sở tại Gia Nghĩa, Đắk Nông

Nghiên cứu quản lý dạy học môn ngữ văn tại các trường trung học cơ sở ở Gia Nghĩa, Đắk Nông, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Trưng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Quang Sơn
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• CẤU TRÚC LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
• 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Khái niệm về quản lý
• 1.2.2. Hoạt động dạy học
• 1.2.3. Hoạt động dạy học môn Ngữ văn
• 1.2.4. Quản lý hoạt động dạy học
• 1.2.5. Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn
• 1.3. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS
• 1.3.1. Hoạt động dạy môn Ngữ văn
• 1.3.2. Hoạt động học tập môn Ngữ văn của học sinh THCS
• 1.3.3. Môi trường dạy học môn Ngữ văn
• 1.4. QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.4.1. Quản lý hoạt động dạy môn Ngữ văn ở trường THCS
• 1.4.2. Quản lý hoạt động học môn Ngữ văn của học sinh ở trường THCS
• 1.4.3. Quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS
• 1.5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS
• 1.5.1. Các yếu tố khách quan
• 1.5.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.1. TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG
• 2.1.1. Mục đích khảo sát
• 2.1.2. Nội dung khảo sát
• 2.1.3. Cách thức khảo sát
• 2.1.4. Đối tượng khảo sát
• 2.1.5. Thời gian khảo sát
• 2.1.6. Xử lý kết quả khảo sát
• 2.2. KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA LÍ, KINH TẾ, XÃ HỘI, GIÁO DỤC THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.2.1. Đặc điểm địa lí, kinh tế, xã hội của thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• 2.2.2. Đặc điểm văn hoá, giáo dục của thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• 2.2.3. Thực trạng về đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• 2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.3.1. Thực trạng về hoạt động dạy môn Ngữ văn
• 2.3.2. Thực trạng hoạt động học môn Ngữ văn ở trường THCS
• 2.3.3. Thực trạng môi trường dạy học môn Ngữ văn tổ chức ở trường THCS
• 2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.4.1. Thực trạng quản lý hoạt động dạy môn Ngữ văn ở trường THCS
• 2.4.2. Thực trạng quản lý hoạt động học môn Ngữ văn của học sinh ở trường THCS
• 2.4.3. Thực trạng quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS
• 2.5. THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.5.1. Các yếu tố khách quan
• 2.5.2. Các yếu tố chủ quan
• 2.6. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.6.1. Những mặt mạnh
• 2.6.2. Những tồn tại, hạn chế
• 2.6.3. Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3.1. NGUYÊN TẮC XÁC LẬP BIỆN PHÁP
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính pháp lý
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.2. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN CỦA HIỆU TRƯỞNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên, học sinh về yêu cầu đổi mới dạy học môn Ngữ văn hiện nay
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tăng cường chỉ đạo thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn đối với giáo viên và phương pháp học tập của học sinh
• 3.2.3. Biện pháp 3: Đổi mới công tác quản lý sử dụng CSVC, PTDH
• 3.2.4. Biện pháp 4: Đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả DH của GV và kết quả học tập của học sinh
• 3.2.5. Biện pháp 5: Xây dựng môi trường dạy học tích cực, giáo dục lối sống lành mạnh có ảnh hưởng tích cực đến hoạt động dạy và hoạt động học tập môn Ngữ văn của học sinh
• 3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP
• 3.4. KHẢO NGHIỆM NHẬN THỨC VỀ TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP
• 3.4.1. Khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi các biện pháp
• 3.4.2. Đánh giá mức độ tương quan giữa tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• Về thực tiễn
• Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Gia Nghĩa
• Đối với Hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• Đối với các giáo viên Ngữ văn các trường THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Gia Nghĩa

Quản lý dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Gia Nghĩa, Đắk Nông là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện nay. Môn Ngữ văn không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ mà còn hình thành nhân cách và tư duy phản biện. Việc quản lý hiệu quả hoạt động dạy học sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục.

1.1. Khái niệm quản lý dạy học môn Ngữ văn

Quản lý dạy học môn Ngữ văn bao gồm các hoạt động tổ chức, điều hành và giám sát quá trình dạy và học. Điều này không chỉ liên quan đến việc xây dựng chương trình giảng dạy mà còn bao gồm việc phát triển năng lực cho giáo viên và học sinh.

1.2. Vai trò của môn Ngữ văn trong giáo dục

Môn Ngữ văn đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư duy, cảm xúc và nhân cách của học sinh. Nó giúp học sinh hiểu biết về văn hóa, xã hội và phát triển kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện.

II. Thách thức trong quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Gia Nghĩa

Quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Gia Nghĩa đang đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn này ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và sự phát triển toàn diện của học sinh. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là cần thiết để nâng cao hiệu quả giáo dục.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường THCS tại Gia Nghĩa còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và tài liệu dạy học. Điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc thực hiện các phương pháp dạy học hiện đại.

2.2. Đội ngũ giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu

Đội ngũ giáo viên Ngữ văn tại các trường THCS còn thiếu về số lượng và chất lượng. Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học tích cực, dẫn đến việc truyền thụ kiến thức chưa hiệu quả.

III. Phương pháp quản lý dạy học môn Ngữ văn hiệu quả

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện hoạt động dạy học mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.1. Đổi mới phương pháp giảng dạy

Đổi mới phương pháp giảng dạy là một trong những giải pháp quan trọng. Cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập.

3.2. Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá

Cần xây dựng hệ thống kiểm tra, đánh giá phù hợp để theo dõi sự tiến bộ của học sinh. Việc đánh giá không chỉ dựa trên điểm số mà còn cần xem xét sự phát triển kỹ năng và thái độ học tập của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong quản lý dạy học môn Ngữ văn

Việc áp dụng các biện pháp quản lý vào thực tiễn dạy học môn Ngữ văn tại THCS Gia Nghĩa đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dạy học mà còn tạo động lực cho học sinh trong việc học tập.

4.1. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa

Các hoạt động ngoại khóa liên quan đến môn Ngữ văn giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy sáng tạo. Những hoạt động này cũng tạo cơ hội cho học sinh thể hiện bản thân và khám phá thế giới văn học.

4.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Ngữ văn giúp giáo viên dễ dàng truyền đạt kiến thức và tạo hứng thú cho học sinh. Các công cụ trực tuyến cũng hỗ trợ học sinh trong việc tự học và nghiên cứu.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Gia Nghĩa cần được cải thiện và phát triển hơn nữa. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần xây dựng kế hoạch dài hạn cho việc quản lý dạy học môn Ngữ văn, tập trung vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà quản lý giáo dục

Các nhà quản lý giáo dục cần chú trọng đến việc đào tạo và bồi dưỡng giáo viên, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông hiện có 8 cơ sở giáo dục cấp trung học cơ sở, bao gồm 5 trường trung học cơ sở và 3 trường tiểu học và trung học cơ sở, với tỷ lệ 75% số trường (6/8 trường) đã đạt chuẩn quốc gia mức độ I và mức độ II. Trong bối cảnh ngành giáo dục cả nước đang đẩy mạnh thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, hoạt động giảng dạy bộ môn Ngữ văn cấp trung học cơ sở đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành thế giới quan, bồi dưỡng năng lực thẩm mỹ và phát triển nhân cách cho học sinh lứa tuổi 11 đến 15. Tuy nhiên, việc chuyển dịch từ phương thức truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại địa phương vẫn gặp nhiều khó khăn, bất cập do năng lực quản lý và phương pháp tổ chức giảng dạy của đội ngũ cán bộ chưa thực sự đồng bộ.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông trong giai đoạn 2019-2021. Trên cơ sở đó, đề tài đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý sư phạm mang tính đột phá nhằm giúp Hiệu trưởng các nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn trong giai đoạn 2022-2025. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp hệ thống chỉ số định lượng giúp chuẩn hóa quy trình quản lý chuyên môn, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ trường chuẩn quốc gia lên mức tối đa và tối ưu hóa năng lực tiếp nhận, tạo lập văn bản cho hơn 3.000 học sinh trung học cơ sở trên toàn địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận quản lý giáo dục hiện đại và thuyết sư phạm tương tác. Khung lý thuyết của đề tài kế thừa các quan điểm kinh điển về quản lý xã hội của Chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp với hệ thống lý luận quản lý trường học của các chuyên gia giáo dục như Trần Kiểm, Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Theo đó, quản lý hoạt động dạy học được xác định là chuỗi tác động có định hướng, có mục đích của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh nhằm hiện thực hóa mục tiêu giáo dục với hiệu suất tối ưu.

Đề tài vận dụng quan điểm "Dạy học lấy người học làm trung tâm" của các nhà giáo dục học và mô hình sư phạm tương tác hiện đại. Quá trình dạy học được cấu thành từ hai phân hệ tương hỗ: hoạt động dạy của giáo viên (thiết kế mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện và kiểm tra đánh giá) và hoạt động học của học sinh (động cơ, thái độ, kỹ năng tự học). Ba khái niệm trung tâm được chuẩn hóa xuyên suốt nghiên cứu gồm: Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn, Cơ chế vận hành "Thầy thiết kế - Trò thi công", và Môi trường sư phạm tích cực. Các chuẩn mực giáo dục được đối chiếu trực tiếp với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, tập trung hình thành 5 phẩm chất chủ yếu (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) cùng 10 năng lực cốt lõi thông qua 2 năng lực đặc thù của môn học là năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập từ cuộc khảo sát thực nghiệm diện rộng kết hợp với dữ liệu thứ cấp từ các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết năm học của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Gia Nghĩa giai đoạn 2019-2021. Cỡ mẫu khảo sát chính thức gồm 220 khách thể, trong đó có 24 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn), 46 giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn và 150 học sinh đại diện cho các khối lớp 6, 7, 8, 9 tại 8 trường có cấp trung học cơ sở trên địa bàn.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện khoa học cho cả các trường trung tâm đô thị và các trường thuộc vùng ven có đông học sinh dân tộc thiểu số tại chỗ. Để xử lý và lượng hóa dữ liệu, đề tài sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi cấu trúc thang đo Likert 5 mức độ, phương pháp quan sát sư phạm trực tiếp giờ dạy, phương pháp nghiên cứu hồ sơ chuyên môn và phương pháp thống kê toán học. Việc ứng dụng phần mềm thống kê để tính toán các tham số như điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD) và kiểm định hệ số tương quan tuyến tính Pearson là căn cứ vững chắc giúp khẳng định tính khách quan, độ tin cậy và sự phù hợp thực tiễn của các kết luận nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại 8 trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa giai đoạn 2019-2021 đã phản ánh 4 phát hiện quan trọng:

• Nhận thức về mục tiêu đổi mới: Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên thể hiện mức độ nhận thức rất cao về tầm quan trọng của việc đổi mới dạy học môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực với điểm trung bình đạt 4.25/5.0. Có tới 91.3% cán bộ quản lý và giáo viên khẳng định việc xác định mục tiêu bài học theo chuẩn đầu ra phẩm chất và năng lực là yêu cầu cấp thiết hàng đầu.

• Thực trạng phương pháp giảng dạy và ứng dụng công nghệ: Khoảng 68.5% giáo viên đã chủ động sử dụng giáo án điện tử, bài giảng trình chiếu và khai thác thiết bị công nghệ thông tin trong các tiết học. Tuy nhiên, tỷ lệ giáo viên thường xuyên tổ chức các hình thức dạy học tích cực như dạy học dự án, thảo luận tranh biện và trải nghiệm sáng tạo ngoài không gian lớp học mới chỉ đạt khoảng 41.3%, phần lớn thời lượng vẫn chịu ảnh hưởng của lối truyền thụ một chiều.

• Công tác kiểm tra, đánh giá học sinh: Mặc dù 100% các trường thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm tra thường xuyên và định kỳ theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhưng việc áp dụng công cụ bảng kiểm Rubrics để đánh giá năng lực tạo lập văn bản còn rất hạn chế, chỉ đạt tỷ lệ 35.2%. Đa số đề kiểm tra vẫn tập trung vào mức độ nhận biết và thông hiểu, chưa tạo nhiều cơ hội cho học sinh bộc lộ tư duy phản biện.

• Kỹ năng tự học và thái độ học tập của học sinh: Trong các hoạt động học tập trên lớp, khoảng 62.8% học sinh thể hiện thái độ hợp tác và tích cực tham gia thảo luận nhóm. Ngược lại, kỹ năng tự học ở nhà, kỹ năng tự đánh giá và thói quen đọc sách văn học chỉ đạt 45.6%, cho thấy học sinh còn phụ thuộc nhiều vào tài liệu hướng dẫn có sẵn.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu thực trạng có thể được hệ thống hóa rõ nét thông qua biểu đồ cột so sánh mức độ thực hiện 6 nội dung quản lý chuyên môn, kết hợp cùng bảng ma trận tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp. Thực tế cho thấy, việc triển khai đổi mới quản lý dạy học môn Ngữ văn tại thành phố Gia Nghĩa đã đạt được những chuyển biến đáng ghi nhận nhờ sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất từ nguồn ngân sách địa phương, giúp 6/8 trường đạt chuẩn quốc gia.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa nhận thức lý luận và năng lực thực thi vẫn còn tồn tại. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc cán bộ quản lý chưa có giải pháp kiểm tra, đánh giá chuyên sâu mang tính hỗ trợ nghề nghiệp; áp lực từ cấu trúc đề thi tuyển sinh vào lớp 10 vẫn nặng về ghi nhớ kiến thức; và nguồn học liệu điện tử chuyên ngành còn thiếu thốn. So sánh với các nghiên cứu tại thành phố Uông Bí hay huyện Thủy Nguyên, thực trạng tại thành phố Gia Nghĩa mang tính đặc thù rõ nét của vùng Tây Nguyên, nơi có sự phân hóa về điều kiện tiếp cận công nghệ thông tin giữa các điểm trường và rào cản ngôn ngữ của học sinh dân tộc thiểu số tại chỗ. Kết quả kiểm định tương quan giữa tính cấp thiết (Mean = 4.38) và tính khả thi (Mean = 4.22) với hệ số r > 0.85 khẳng định tính đúng đắn của việc chuyển đổi phương thức quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, luận văn đề xuất hệ thống 5 giải pháp quản lý sư phạm đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn cấp trung học cơ sở tại thành phố Gia Nghĩa:

• Nâng cao nhận thức cho 100% cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về yêu cầu đổi mới chương trình và phương pháp dạy học môn Ngữ văn theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Hoàn thành 100% các đợt tập huấn chuyên đề bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp trước tháng 9 hàng năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu phối hợp với Công đoàn nhà trường; Thời gian: Giai đoạn 2022-2023.

• Chỉ đạo đổi mới đồng bộ phương pháp giảng dạy của giáo viên theo Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH và phương pháp học tập của học sinh theo cơ chế "Thầy thiết kế - Trò thi công". Đưa tỷ lệ giờ dạy ứng dụng phương pháp dạy học tích cực, sân khấu hóa tác phẩm và dạy học theo dự án đạt trên 85% trong toàn trường. Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên bộ môn; Thời gian: Giai đoạn 2022-2024.

• Tối ưu hóa công tác quản lý, khai thác và sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hiện đại; vận hành hiệu quả 100% thư viện điện tử kết nối Internet tại 8 trường trung học cơ sở; bổ sung định kỳ tối thiểu 50 đầu sách tham khảo và tác phẩm văn học mới mỗi năm học. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu và cán bộ phụ trách thiết bị - thư viện; Thời gian: Giai đoạn 2023-2025.

• Đổi mới triệt để quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn theo Thông tư số 26/2020/TT-BGDĐT và Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT. Ứng dụng 100% công cụ ma trận đề kết hợp thang đánh giá Rubrics để đánh giá chính xác năng lực đọc hiểu và viết văn của học sinh; đồng thời số hóa quản lý điểm qua hệ thống phần mềm vnEdu. Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và Đào tạo, Hiệu trưởng và Tổ chuyên môn; Thời gian: Giai đoạn 2022-2025.

• Xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện và giàu tính nhân văn; duy trì định kỳ 2 chương trình ngoại khóa văn học hoặc câu lạc bộ đọc sách mỗi học kỳ; huy động các nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ chi phí học tập cho 100% học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh dân tộc thiểu số tại địa phương. Chủ thể thực hiện: Toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm, Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên và Hội Cha mẹ học sinh; Thời gian: Giai đoạn 2022-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng hoạt động trong lĩnh vực giáo dục:

• Cán bộ quản lý giáo dục (Lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, Ban Giám hiệu các trường trung học cơ sở): Khai thác tài liệu như một cẩm nang định hướng chiến lược để chỉ đạo chuyên môn, xây dựng kế hoạch năm học, chuẩn hóa quy trình kiểm tra nội bộ và đánh giá hiệu quả giảng dạy bộ môn Ngữ văn tại đơn vị theo tiêu chuẩn trường chuẩn quốc gia.

• Giáo viên môn Ngữ văn cấp trung học cơ sở: Ứng dụng trực tiếp các chỉ dẫn về thiết kế kế hoạch bài dạy theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực; nắm vững kỹ thuật xây dựng câu hỏi mở, thiết lập ma trận đề kiểm tra và sử dụng công cụ Rubrics nhằm nâng cao chất lượng giờ lên lớp.

• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo khoa học có độ tin cậy cao về phương pháp luận nghiên cứu thực chứng, quy trình thiết kế bảng hỏi khảo sát, kỹ thuật xử lý số liệu định lượng và mô hình phân tích tương quan sư phạm tại vùng Tây Nguyên.

• Sinh viên sư phạm Ngữ văn và cán bộ phụ trách công tác Đoàn - Đội: Tham khảo phương pháp xây dựng môi trường giáo dục tích cực, cách thức tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, câu lạc bộ văn học và sân khấu hóa tác phẩm nhằm khơi gợi niềm đam mê học tập cho học sinh phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cốt lõi nào trong quản lý dạy học môn Ngữ văn hiện nay? Luận văn tập trung tháo gỡ điểm nghẽn trong việc chuyển đổi từ phương thức quản lý dạy học truyền thụ kiến thức một chiều sang quản lý phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh trung học cơ sở. Công trình cung cấp 5 giải pháp quản lý thực tiễn, giúp nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn tại 8 trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa giai đoạn 2022-2025.

Cơ sở pháp lý và lý luận nền tảng của nghiên cứu được xác định từ đâu? Nghiên cứu dựa trên Nghị quyết số 29-NQ/TW, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH và quy định đánh giá học sinh theo Thông tư số 26/2020/TT-BGDĐT, Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT. Nền tảng lý luận cốt lõi là lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại và thuyết sư phạm tương tác với cơ chế "Thầy thiết kế - Trò thi công".

Phạm vi và phương pháp thu thập dữ liệu khảo sát thực trạng được thực hiện như thế nào? Tác giả đã triển khai khảo sát trên mẫu nghiên cứu gồm 220 khách thể (24 cán bộ quản lý, 46 giáo viên Ngữ văn và 150 học sinh) tại 8 trường có bậc trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa. Dữ liệu giai đoạn 2019-2021 được thu thập bằng phương pháp bảng hỏi thang đo Likert 5 mức độ kết hợp quan sát sư phạm và thống kê toán học.

Điểm mới mang tính đột phá của các biện pháp quản lý được đề xuất là gì? Điểm mới nằm ở tính hệ thống và sự tích hợp đa chiều: gắn đổi mới phương pháp dạy của thầy với phương pháp tự học của trò, chuẩn hóa công cụ đánh giá năng lực bằng thang Rubrics, đẩy mạnh ứng dụng phần mềm quản lý vnEdu và thiết kế môi trường văn hóa học đường mang bản sắc địa phương vùng cao Đắk Nông.

Mức độ tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đạt kết quả ra sao? Khảo nghiệm từ đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên cho thấy tính cấp thiết đạt điểm trung bình 4.38/5.0 và tính khả thi đạt 4.22/5.0. Hệ số tương quan Pearson đạt mức cao (r > 0.85), chứng minh 5 biện pháp quản lý hoàn toàn phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và cơ sở vật chất thực tế tại thành phố Gia Nghĩa.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn cấp trung học cơ sở theo tiếp cận phát triển 5 phẩm chất chủ yếu và 10 năng lực cốt lõi của người học.
• Đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng dạy học và quản lý dạy học môn Ngữ văn tại 8 trường trung học cơ sở thuộc thành phố Gia Nghĩa giai đoạn 2019-2021 thông qua số liệu định lượng từ 220 khách thể khảo sát.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý sư phạm có tính khả thi cao, bao quát từ nhận thức, phương pháp dạy học, cơ sở vật chất, kiểm tra đánh giá đến kiến tạo môi trường học đường tích cực.
• Kiểm chứng khoa học khẳng định mối tương quan thuận chặt chẽ giữa tính cấp thiết (4.38 điểm) và tính khả thi (4.22 điểm) của các giải pháp đề xuất thông qua các công cụ thống kê toán học.
• Xác lập lộ trình và phân công trách nhiệm rõ ràng cho các cấp quản lý giáo dục trong giai đoạn 2022-2025 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện tại tỉnh Đắk Nông.

Các nhà quản lý giáo dục, cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở và giáo viên bộ môn hãy chủ động nghiên cứu, vận dụng linh hoạt hệ thống giải pháp của luận văn vào thực tiễn nhà trường để nâng cao chất lượng dạy học Ngữ văn trong giai đoạn đổi mới hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu • Phần thứ hai nội dung nghiên cứu gồm 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ vănở các trƣờng THCS. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ vănở các trƣờng THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trƣờng THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông. • Phần kết luận và khuyến nghị • Danh mục và tài liệu tham khảo • Phụ lục 5 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝHOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.

TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Ở nước ngoài Thực tiễn và lý luận về DH và QLDH đƣợc hình thành và phát triển xã hội loài ngƣời. Dạy học là hoạt động xã hội xuất hiện từ những kinh nghiệmlúc con ngƣời có nhu cầu truyền lại cho thế hệ sau những kinh nghiệm của thế hệ trƣớc và quản lý ra đời tự sự phân công xã hội. QLDHlà một quá trình của xã đặc thù.

Tƣ tƣởng DH và QLHĐDH ngay từ thời cổ đại đã đƣợc thể hiện trong các quan niệm của các nhà triết học, nhà giáo dục học phƣơng Tây và phƣơng Đông dành sự quan tâm, nghiên cứu, có thể kể đến nhƣ: Nhà triết học Sakrates (469- 399 TCN), Platon (429-347 TCN), A. Popôp – Con-da-côp (429-347 TCN);Khổng Tử (551-479 TCN), Mạnh Tử (372-289 TCN),. Ở phƣơng Tây, quan niệm rằng giáo dục con ngƣời tìm thấy và khẳng định chính bản thân mình(Sakrates,469-399TCN), xác định chân lí trong quan niệm giáo dục của ông là có có PPDH hiệu quả giúp thế hệ tự tin, tự khẳng định mình; vai trò của giáo dục trong sự hình thành và phát triển con ngƣời.Konmenxki (1592-1670) đã phân tích các hiện tƣợng trong tự nhiên và hiện thực để đƣa ra các biện pháp dạy học buộc phải tìm tòi suy nghĩ để nắm đƣợc bản chất của sự việc hiện tƣợng.(1717-1778) chủ trƣơng giáo dục trẻ em một cách tự nhiên và ngƣời học sẽ tự khám phá tích lũy kiến thức thông qua các hoạt động của chính mình. Ở phƣơng Đông, coi trọng suy nghĩ tích cực của ngƣời học (Khổng Tử, 551-479 TCN), đã giúp học trò phát triển bằng cách khuyến khích sở trƣờng, đòi hỏi ngƣời học phải hình thành nề nếp, thói quen trong học tập tức là DH phải có PP dùng cách gợi mở, PP phải đi từ gần đến xa, từ cụ thể đến phức tạp.

Đầu thế kỷ XX nhiều nhà giáo dục tiêu biểu nhƣ John Dewey (1859), A.Macarenco (1888-1938) có quan điểm hƣớng đến sự tích cực hóa hoạt động nhận thức của ngƣời học.Makiguchi (Nhật Bản) đã nêu quá trình phát 6 triển của giáo dục tƣơng ứng với nó là sự thay đổi vai trò của ngƣời thầy trong quá trình giáo dục, dạy học. Các nhà nghiên cứu giáo dục Xô Viết trong những công trình nghiên cứu của mình đã cho rằng: "Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên" [28, tr.A Xukhomlinxki và Xvecxlerơ còn nhấn mạnh đến biện pháp dự giờ và phân tích bài giảng. Xvecxlerơ cho rằng việc dự giờ và phân tích bài giảng là đòn bẩy quan trọng nhất trong công tác QL quá trình giảng dạy của GV. Việc phân tích bài giảng mục đích là phân tích cho GV thấy và khắc phục các thiếu sót, đồng thời phát huy mặt mạnh nhằm nâng cao chất lƣợng bài giảng.

Thời đại ngày nay, trong công cuộc xu thế toàn cầu hóa cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0, sự bùng nổ về thông tin khoa học, những tƣ tƣởng trên vẫn còn nguyên giá trị đƣợc kế thừa và phát triển hơn nữa. Ở Việt Nam Bằng việc vận dụng sáng tạo Triết học Mác - Lênin và kế thừa tinh hoa của các tƣ tƣởng giáo dục tiên tiến phải nói đến tƣ tƣởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho nền giáo dục cách mạng Việt Nam những tƣ tƣởng có giá trị cao trong quá trình phát triển lý luận giáo dục và dạy học. Trong thƣ gửi cho HS nhân ngày khai trƣờng, Bác từng viết các em từ giờ trở đi bắt đầu nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam, một nền giáo dục làm các em phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có. Đứng trƣớc nhiệm vụ đổi mới GD&ĐT nói chung và đổi mới nội dung, PPDH nói riêng, trong những năm 1995 - 1996, nhiều nhà nghiên cứu, trong đó có những nhà giáo dục học, tâm lí học đã đi sâu nghiên cứu vấn đề về đổi mới nội dung DH theo hƣớng hiện đại và gắn khoa học với thực tiễn sản xuất, đặt HS vào trung tâm HĐDH trong ngành Giáo dục đã xuất hiện mệnh đề “PP giáo dục lấy ngƣời học làm trung tâm” và đã có nhiều công trình nghiên cứu về PPDH tích cực này nhƣ các tác phẩm: “PP giáo dục tích cực lấy ngƣời học làm trung tâm”, “Bản chất của việc dạy học lấy học sinh làm trung tâm” của tác giả Trần Bá Hoành.

“Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học” của tác giả Nguyễn Kỳ; “Học và dạy cách học” của các tác giả Nguyễn Cảnh Toàn (chủ biên), Nguyễn Kỳ, Lê Khánh Bằng, Vũ Văn Tảo; 7 “Những vấn đề cơ bản Giáo dục học hiện đại” của tác giả Thái Duy Tuyên;Các tác giả Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Văn Lê, Hoàng Tâm Sơn, đi sâu vào những bình diện khác nhau của HĐDH đến việc giải quyết mối quan hệ giữa GV và nhà QL, những nội dung QL HĐDH của ngƣời hiệu trƣởng tất cả mặt trong hoạt động QLGD. Nhóm tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (chủ biên), Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Quốc Chí, Nguyễn Sĩ Thu (2015)QL là một động từ chứ không phải là một danh từ, quản lý là khái niệm có tính tình huống cụ thể, QL là quá trình đòi hỏi sự chấp nhận, tích hợp và đồng hóa, quản lý đƣợc thể hiện trong hành vi của ngƣời QL giáo dục với các lĩnh vực khác đƣợc các tác giả nêu cụ thể: Mục tiêu giáo dục phẩm chất, năng lực; đánh giá nhân cách; sản phẩm là con ngƣời.[25] Trong môn Ngữ văn với những năm gân đây, với chủ chƣơng đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục có đổi mới chƣơng trình sách giáo khoa, đổi mới đánh giá năng lực của học sinh, kết quả học tập của học sinh có nhiều công trình nghiên cứu, cụ thể nhƣ PGS.TS Đỗ Ngọc Thống (nguyên Phó Vụ trƣởng Vụ giáo dục trung học, Bộ GD&ĐT) đã đƣa ra quan niệm khoa học Năng lực và đánh giá năng lực, khái quát hai nhóm năng lực cơ bản của môn Ngữ văn, đó là Năng lựctiếp nhận và năng lực tạo lập văn bản. Tuy nhiên, theo chƣơng trình tổng thể 2018 đối với môn Ngữ văn chia làm hainăng lực: năng lực đặc thù và đánh giá năng lực chuyên biệt. Từ những công trình nghiên cứu trên, ta rút một điểm chung, đó là: Khẳng định vai trò quan trọng của đổi mới hoạt động giáo dục, đổi mới trong công tác QL nhằm phát huy năng lực của ngƣời học.

Những quan điểm đó phù hợp với chiến lƣợc về phát triển giáo dục của Đảng ta: "Đổi mới mạnh mẽ nội dung, PP giáo dục và quản lý Giáo dục và Đào tạo" là định hƣớng phát triển bền vững của giáo dục ở Việt Nam. Gần đây các công trình nghiên cứu đi sâu vào QL HĐDHmột bộ môn cụ thể về QLDH môn Ngữ văn ở các trƣờng THCS nhƣ một số luận văn: - Tác giả Phan Thị Bích Huệ (2015), QL HĐDH môn Ngữ văn ở các trƣờng THCS thành phố Uông Bí, Quảng Ninh. Tác giả Phan Thị Bích Huệ cho rằng QLDH môn Ngữ văn tập trung vào các hoạt động.Nhƣ tăng cƣờng quản lý việc thực hiện nội dung chƣơng trình đáp ứng mục tiêu môn học và nhiệm vụ từng năm học, thƣờng 8 xuyên chỉ đạo việc thực hiện đổi mới PPDH đối với giáo viên, phƣơng pháp học tập của học sinh, QLPTDH và tăng cƣờng ứng dụng PTDH hiện đại vào dạy học Ngữ văn, [19]. - Tác giả Đàm Thị Thu Hà (2000), QLHĐDH môn Ngữ văn tại các trƣờng THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng theo hƣớng phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh.

Theo tác giả Đàm Thị Thu Hàđƣa ra biện pháp QL HĐDHmôn Ngữ văn phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh gồm QLhoạt động dạy vàQLhoạt động học tập của HS phát huy năng lực thẩm mĩ.[15] Tóm lại , các luận văn đã đề xuất quan điểm biện pháp quản lý khá toàn diện, phong phú, phù hợp với đặc điểm từng địa phƣơng, từng cơ sở giáo dục. Tuy nhiên đối với các trƣờng THCS trên địa bàn Thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông, đến thời điểm hiện tại, chƣa có công trình khoa học hay đề tài nào đề cập đến công tác QL HĐDH môn Ngữ Văn ở các trƣờng THCS. Vì vậy, tham khảo các đề tài của các tác giả nhƣ trên góp phần cho việc nghiên cứu đề tài này vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn, góp phần vào việc nâng cao hiệu quả HĐDH ở các trƣờng THCSthành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI 1.

Khái niệm về quản lý QL là một hiện tƣợng xã hội, một phạm trù khách quan. Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu đƣa ra khái niệm về QL dƣới nhiều gốc độ khác nhau. Mác: “QL xã hội là sự tác động có ý thức của chủ thể QL đối với những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dựng đúng đắn những quy luật khách quan vốn có của nó nhằm đảm bảo hoạt động và phát triển tối ƣu theo mục đích đặt ra” [26]. Tác giả Trần kiểm khẳng định: “QL là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, kết hợp, sử dụng điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực) trong và ngoài tổ chức một cách tối ƣu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất”.[20] Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc nêu rõ “QL là sự tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể QL đến khách thể QL trong một tổ 9 chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức”.[9] Từ những khái niệm trên ta có thể hiểu: QL là những tác động có ý thức (có mục đích, có định hƣớng) của chủ thể đến khách thể QL.

QL có tác dụng định hƣớng sự phát triển của tổ chức trên cơ sở xác định mục tiêu và nổ lực của cá nhân, tổ chức vào mục tiêu chung.