phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý đào tạo nghề tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp Chƣơng 2: Phân tích thực trạng quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp tại trƣờng Cao đẳng nghề Đắk Lắk Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp tại trƣờng Cao đẳng nghề Đắk Lắk 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ HỆ TRUNG CẤP TẠI CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP 1.1 Cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nghề hệ trung cấp 1.1 Cơ sở giáo dục nghề nghiệp Cơ sở giáo dục nghề nghiệp bao gồm trung tâm giáo dục nghề nghiệp, trƣờng trung cấp và trƣờng cao đẳng Cơ sở giáo dục nghề nghiệp đƣợc tổ chức theo các loại hình sau đây: - Cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập là cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc sở hữu Nhà nƣớc, do Nhà nƣớc đầu tƣ, xây dựng cơ sở vật chất; - Cơ sở giáo dục nghề nghiệp tƣ thục là cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc sở hữu của các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế tƣ nhân hoặc cá nhân, do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế tƣ nhân hoặc cá nhân đầu tƣ, xây dựng cơ sở vật chất; - Cơ sở giáo dục nghề nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài gồm cơ sở giáo dục nghề nghiệp 100% vốn của nhà đầu tƣ nƣớc ngoài; cơ sở giáo dục nghề nghiệp liên doanh giữa nhà đầu tƣ trong nƣớc và nhà đầu tƣ nƣớc ngoài. Cơ sở giáo dục nghề nghiệp đƣợc thành lập khi có đề án bảo đảm các điều kiện chủ yếu sau: có đất đai, cơ sở vật chất, thiết bị đáp ứng yêu cầu hoạt động đào tạo theo cam kết; có đủ chƣơng trình đào tạo và giáo trình, tài liệu giảng dạy, học tập theo quy định; có đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp đạt tiêu chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ, đủ về số lƣợng, đồng bộ về cơ cấu; có đủ nguồn lực tài chính theo quy định để bảo đảm duy trì và phát triển hoạt động giáo dục nghề nghiệp 8 Cơ sở giáo dục nghề nghiệp có các nhiệm vụ và quyền hạn sau đây: - Tổ chức đào tạo đối với các trình độ đào tạo nghề nghiệp theo quy định, trung tâm giáo dục nghề nghiệp tổ chức đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo nghề nghiệp phổ thông và tƣ vấn hƣớng nghiệp cho học sinh theo chƣơng trình giáo dục phổ thông; trƣờng trung cấp tổ chức đào tạo trình độ trung cấp, trình độ sơ cấp; trƣờng cao đẳng tổ chức đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ trung cấp và trình độ sơ cấp. - Tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong tuyển sinh và quản lý ngƣời học. Công bố công khai mục tiêu, chƣơng trình đào tạo; điều kiện để bảo đảm chất lƣợng dạy và học; mức học phí và miễn, giảm học phí; kết quả kiểm định chất lƣợng đào tạo; hệ thống văn bằng, chứng chỉ của cơ sở giáo dục nghề nghiệp; vị trí việc làm sau khi tốt nghiệp và các biện pháp kiểm tra, giám sát chất lƣợng đào tạo.
- Tổ chức giảng dạy, học tập theo mục tiêu, chƣơng trình đào tạo; cấp bằng, chứng chỉ giáo dục nghề nghiệp cho ngƣời học; tổ chức cho ngƣời học học tập, thực hành và thực tập tại doanh nghiệp thông qua hợp đồng với doanh nghiệp. - Xây dựng, đầu tƣ cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa. - Tuyển dụng, sử dụng, quản lý nhà giáo, cán bộ quản lý, viên chức, ngƣời lao động; tổ chức cho nhà giáo thực tập sản xuất tại doanh nghiệp để cập nhật, nâng cao kỹ năng nghề. - Thực hiện kiểm định và bảo đảm chất lƣợng đào tạo theo quy định, tƣ vấn đào tạo, tƣ vấn việc làm miễn phí cho ngƣời học.2 Đào tạo nghề và đào tạo nghề hệ trung cấp Tổ chức lao động quốc tế (ILO) định nghĩa : Đào tạo nghề là cung cấp cho ngƣời học những kỹ năng cần thiết để thực hiện tất cả các nhiệm vụ liên quan tới công việc nghề nghiệp đƣợc giao.
9 Theo Luật giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13: “Đào tạo nghề nghiệp là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho ngƣời học nghề để có thể tìm đƣợc việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học hoặc để nâng cao trình độ nghề nghiệp” Từ những khái niệm trên có thể rút ra đào tạo nghề nghiệp là hoạt động đào tạo đặc thù với những đặc điểm chủ yếu là đào tạo nghề nghiệp gắn chặt với sản xuất, với dịch vụ, với việc làm; manh tính thực hành cao; các đối tƣợng học nghề rất phong phú. Nhƣ vậy, đào tạo nghề nghiệp là hoạt động nhằm đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, có năng lực hành nghề tƣơng ứng với trình độ đào tạo; có đạo đức, có trách nhiệm nghề nghiệp, có khả năng sáng tạo và thích ứng với môi trƣờng làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế, bảo đảm nâng cao năng suất, chất lƣợng lao động, tạo điều kiện cho ngƣời học sau khi hoàn thành khóa học có kinh nghiệm tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn. Đào tạo nghề nghiệp có 3 trình độ là sơ cấp, trung cấp và cao đẳng: - Đào tạo trình độ sơ cấp để ngƣời học có năng lực thực hiện đƣợc các công việc đơn giản của một nghề; - Đào tạo trình độ trung cấp để ngƣời học có năng lực thực hiện đƣợc các công việc của trình độ sơ cấp và thực hiện đƣợc một số công việc có tính phức tạp của nghề; có khả năng ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc, làm việc độc lập, làm việc theo nhóm; - Đào tạo trình độ cao đẳng để ngƣời học có năng lực thực hiện đƣợc các công việc của trình độ trung cấp và giải quyết đƣợc các công việc có tính phức tạp của chuyên ngành hoặc nghề; có khả năng sáng tạo, ứng dụng kỹ 10 thuật, công nghệ hiện đại vào công việc, hƣớng dẫn và giám sát đƣợc ngƣời khác trong nhóm thực hiện công việc 1.2 Quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp ở cơ sở giáo dục nghề nghiệp 1.1 Khái niệm quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp Quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp là quá trình cơ sở giáo dục nghề nghiệp xác định nhu cầu đào tạo nghề nghiệp, lập kế hoạch đào tạo, tổ chức thực hiện đào tạo và kiểm soát quá trình đào tạo nhằm đạt đƣợc các mục tiêu đào tạo nghề hệ trung cấp mà cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã đặt ra.2 Mục tiêu & quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp của cơ sở giáo dục nghề nghiệp 1. Mục tiêu quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp của cơ sở giáo dục nghề nghiệp Mục tiêu đào tạo nghề nhằm đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, có năng lực hành nghề tƣơng ứng với trình độ đào tạo; có đạo đức, có trách nhiệm nghề nghiệp, có khả năng sáng tạo và thích ứng với môi trƣờng làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế, bảo đảm nâng cao năng suất, chất lƣợng lao động, tạo điều kiện cho ngƣời học sau khi hoàn thành khóa học có kinh nghiệm tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn.
Nhƣ vậy, mục tiêu quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp là nhằm đạt đƣợc mục tiêu đào tạo nghề hệ trung cấp đã đề ra trong một giai đoạn nhất định. Mục tiêu quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp đƣợc thể hiện thông qua các chỉ số sau: - Số chƣơng trình đào tạo nghề hẹ trung cấp đã thực hiện - Số lƣợng ngƣời học đã đƣợc đào tạo nghề hệ trung cấp - Chất lƣợng học sinh hệ trung cấp sau khi đã tốt nghiệp 1. Bộ máy quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp Bộ máy quản lý đào tạo nghề hệ trung cấp tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đƣợc thể hiện ở sơ đồ 1.1 dƣới đây: 11 HỘI ĐỒNG TRƢỜNG BAN GIÁM HIỆU CÁC ĐƠN VỊ NGHIÊN CÁC PHÒNG CÁC KHOA, CỨU, SẢN XUẤT, KINH CHỨC NĂNG BỘ MÔN DOANH, DỊCH VỤ Sơ đồ 1.1 Bộ máy quản lý đào tạo nghề tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp ( Nguồn: tác giả tổng hợp dựa vào Luật giáo dục nghề nghiệp 74/2014/QH13) Cơ cấu tổ chức cửa cơ sở giáo dục nghề nghiệp bao gồm: Hội đồng trƣờng đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, hội đồng quản trị đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp tƣ thục, Ban giám hiệu gồm hiệu trƣởng và các phó hiệu trƣởng, các phòng chức năng; các khoa, bộ môn; các đơn vị nghiên cứu khoa học và công nghệ, đơn vị phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và triển khai ứng dụng, cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ, chức năng nhiệm vụ cụ thể của các bộ phận nhƣ sau: - Hội đồng trƣờng: + Quyết nghị phƣơng hƣớng, mục tiêu, chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch phát triển và quy chế tổ chức, hoạt động của nhà trƣờng; + Quyết nghị phƣơng hƣớng hoạt động đào tạo, hợp tác quốc tế; + Quyết nghị chủ trƣơng sử dụng tài chính, tài sản và phƣơng hƣớng đầu tƣ phát triển của nhà trƣờng theo quy định của pháp luật; 12 + Quyết nghị cơ cấu tổ chức trƣờng; về việc thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể các tổ chức của nhà trƣờng; về việc đề nghị miễn nhiệm hiệu trƣởng; + Giám sát việc thực hiện các nghị quyết của hội đồng trƣờng, việc thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trƣờng.