PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đào tạo và phát triển là một nhu cầu không thể thiếu đối với bất cứ một tổ chức nào. Một xã hội tồn tại đƣợc hay không là do đáp ứng đƣợc với sự thay đổi. Một xã hội phát triển hay chậm phát triển là do các nhà lãnh đạo thấy trƣớc đƣợc sự thay đổi để kịp thời đào tạo và phát triển lực lƣợng lao động của mình.
Ngày nay, trƣớc xu thế mở cửa, hội nhập, khu vực hoá, toàn cầu hoá và yêu cầu của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật thì sự cạnh tranh giữa các tổ chức sản xuất kinh doanh, thậm chí giữa các quốc gia, không chỉ là cạnh tranh về quy mô vốn, công nghệ mà sự cạnh tranh gay gắt nhất, mang tính chiến lƣợc giữa các tổ chức, giữa các quốc gia là cạnh tranh về con ngƣời. Yếu tố con ngƣời thực sự trở thành nhân tố quyết định, một điều kiện tiên quyết của mọi giải pháp để phát triển kinh tế xã hội. Đối với các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển thì một yêu cầu tất yếu là phải đầu tƣ công nghệ, trang thiết bị hiện đại và đặc biệt là phải nâng cao chất lƣợng của lực lƣợng lao động, phải có đội ngũ lao động lành nghề đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển của doanh nghiệp. Xuất phát từ những yêu cầu đó, công tác đào tạo nghề giữ vị trí quyết định nhất.
Do sự quan tâm của Đảng, Nhà nƣớc, sự chỉ đạo của Chính phủ và sự cố gắng của các cấp, các ngành trong thời gian qua, công tác dạy nghề đã từng bƣớc đƣợc đổi mới và phát triển đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu nhân lực kỹ thuật trực tiếp phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Hệ thống và mạng lƣới dạy nghề đã bắt đầu đƣợc đổi mới và phát triển, chuyển từ hệ thống dạy nghề trình độ thấp với hai cấp trình độ đào tạo sang hệ thống dạy nghề với ba cấp trình độ đào tạo: sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề. Tuy nhiên chất lƣợng đào tạo nghề chỉ thật sự có sự chuyển biến khi lực lƣợng lao động sau đào tạo đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật của doanh nghiệp. Để đạt đƣợc điều này cả nhà trƣờng, doanh nghiệp và toàn xã hội phải tham gia vào quá trình đào tạo.
Nhƣng các doanh nghiệp chƣa thật sự 7 Luan van quan tâm, tham gia vào công tác đào tạo nguồn nhân lực, giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp không có hay ít có sự liên kết trong đào tạo. Thực tế sản xuất các doanh nghiệp đổi mới công nghệ rất nhanh, trong khi đó chƣơng trình đào tạo của trƣờng chậm thay đổi, ngƣời học nghề tại các trƣờng còn học theo chƣơng trình nặng về lý thuyết, thiết bị thực hành còn thiếu và không theo kịp công nghệ của xí nghiệp, thời gian đi thực tập xí nghiệp chủ yếu là để HSSV quan sát thực tế, phụ việc là chính chứ không thật sự là thời gian các em đem những kiến thức đã học đƣợc tại trƣờng vận dụng vào sản xuất tại xí nghiệp. Nên chất lƣợng đào tạo nghề hiện nay còn có khoảng cách lớn so với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp do vậy các doanh nghiệp cần phải tiến hành đào tạo lại, hoặc bồi dƣỡng tay nghề cho ngƣời lao động. Điều này làm hao phí thời gian, công sức và kinh phí.
Đàm Hữu Đắc - Thứ trƣởng Bộ LĐTB&XH “chất lƣợng dạy nghề cho doanh nghiệp và tại doanh nghiệp vẫn còn thấp, nội dung chƣơng trình, giáo trình giảng dạy chất lƣợng chƣa cao, chƣa gắn chặt lý luận với thực tiễn, tính lôgic, tính khoa học chƣa cao chƣa thỏa mãn nhu cầu của ngƣời học và chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu của thị trƣờng lao động, chƣa phù hợp với sự thay đổi nhanh công nghệ sản xuất của doanh nghiệp”. Trong những năm gần đây có khá nhiều cuộc hội thảo với chuyên đề mối quan hệ giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp, đào tạo theo nhu cầu xã hội đã diễn ra. Hội thảo quốc gia về “Sinh viên với đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu doanh nghiệp” đƣợc Bộ GD&ĐT tổ chức tại TP Hồ Chí Minh và đầu cầu Hà Nội, đặt ra vấn đề cần có một “tam giác cân” giữa nhà trƣờng – doanh nghiệp – sinh viên trong việc tạo ra “sản phầm” đạt yêu cầu. Tọa đàm khoa học "Đổi mới và phát triển dạy nghề ở Việt Nam" ngày 19-11-2011, tại Vĩnh Phúc, Ban Tuyên giáo trung ƣơng phối hợp Tổng cục Dạy nghề, Viện Nghiên cứu phát triển Phƣơng Đông (GIZ) tổ chức… Điều này cho thấy “liên kết đào tạo nghề” là một vấn đề đang đƣợc Đảng, nhà nƣớc, các cơ quan ban ngành, doanh nghiệp và mọi ngƣời quan tâm.
Qua đó 8 Luan van giúp cho nhà trƣờng, doanh nghiệp, ngƣời học nhận ra tầm quan trọng của nó cũng nhƣ xác định hƣớng đi cho mình trong xu thế hội nhập hiện nay. Ngành may – ngành có kim ngạch xuất khẩu đứng thứ hai sau dầu khí và là ngành giải quyết việc làm cho số lƣợng lớn lao động trong nƣớc – dƣới áp lực của sự cạnh tranh ngày càng cao đòi hỏi các doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ, tổ chức lại sản xuất dẫn đến phải thay đổi cơ cấu lao động. Yêu cầu đối với các doanh nghiệp may ngoài việc đầu tƣ công nghệ phải nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của mình do đó nhu cầu tuyển dụng lao động đã qua đào tạo là rất cao. Tuy nhiên số lao động đã qua đào tạo, có tay nghề mà các doanh nghiệp này tuyển dụng là rất hạn chế.
Các doanh công ty may tại TP Cần Thơ cũng không nằm ngoài áp lực trên. Tại TP Cần Thơ có một lực lƣợng lao động trẻ dồi dào, nhƣng thực tế các doanh nghiệp cũng không đủ nhân công lao động, đa số sau khi tuyển vào làm việc đều phải đào tạo lại để phù hợp với thực tế sản xuất. Trong khi đó số học sinh đã qua đào tạo tại các cơ sở dạy nghề may, sau khi ra trƣờng lại không tìm đƣợc việc làm hay làm trái nghề vì không đáp ứng đƣợc nhu cầu sản xuất thực tế, một phần không nhỏ sinh viên ra trƣờng đã đi làm nhƣng do chƣa nắm bắt đƣợc thực tế sản xuất nên các doanh nghiệp phải đào tạo lại gây lãng phí về tiền và thời gian. Với những lý do trên cùng với việc thực hiện chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc là nhà trƣờng gắn kết với các doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất, đào tạo theo nhu cầu của xã hội, học viên chọn đề tài nghiên cứu “Xây dựng mô hình liên kết đào tạo nghề May giữa trường Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và các Doanh nghiệp” làm luận văn tốt nghiệp Cao học chuyên ngành Giáo dục học.
Mục tiêu nghiên cứu Đề xuất đƣợc mô hình liên kết đào tạo nghề May giữa trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và các Doanh nghiệp. Đối tƣợng nghiên cứu Mô hình liên kết đào tạo nghề May giữa trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và các Doanh nghiệp may. Khách thể nghiên cứu Hoạt động liên kết đào tạo nghề May giữa Trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và các Doanh nghiệp may. Giáo viên, học sinh học nghề May, cán bộ quản lý liên kết đào tạo giữa Trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và các Doanh nghiệp may.
Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc các mục tiêu trên ngƣời nghiên cứu thực hiện các nhiệm vụ sau: 1. Xác định các cơ sở lý luận về liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp. Đánh giá thực trạng việc liên kết đào tạo nghề May của trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và các Doanh nghiệp tại thành phố Cần Thơ 3. Đề xuất mô hình liên kết đào tạo nghề May giữa trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và các Doanh nghiệp 6.
Giới hạn đề tài Do điều kiện thời gian nghiên cứu có hạn, ngƣời nghiên cứu chỉ tiến hành khảo sát trên 6 công ty may tại thành phố Cần Thơ bao gồm: + Công ty cổ phần may Tây Đô + Công ty cổ phần may Meko + Công ty TNHH may xuất khẩu Việt Thành + Công ty may Hào Tân + Công ty may Phƣớc Thới + Công ty TNHH Việt Tiến - Meko 7. Giả thuyết nghiên cứu Giả thuyết rằng: 1) Thực trạng đào tạo nghề May hiện nay của trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ chƣa đáp ứng tốt nhu cầu doanh nghiệp, chƣa có liên kết giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp trong đào tạo. 10 Luan van 2) Mô hình liên kết đào tạo nghề May giữa trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và các Doanh nghiệp đƣợc đề xuất là phù hợp với nhu cầu của nhà trƣờng và các doanh nghiệp may. Phƣơng pháp nghiên cứu 8.1 Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu Tham khảo và phân tích các tài liệu có liên quan để đƣa ra cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài.
Các tài liệu có liên quan đến đề tài nhƣ: đào tạo và phát triển, các chiến lƣợc kế hoạch phát triển của các công ty, chƣơng trình đào tạo nghề May, tham khảo các chƣơng trình đào tạo trong nhà trƣờng, các luận văn về đào tạo tại nhà trƣờng gắn liền với doanh nghiệp, đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội. Từ đó xây dựng mô hình liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp.2 Phƣơng pháp quan sát Quan sát công tác đào tạo của trƣờng Cao Đẳng Nghề Cần Thơ và hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp để thấy đƣợc thực trạng liên kết đào tạo nghề may hiện nay của nhà trƣờng. Từ đó đề xuất mô hình liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp.3 Phƣơng pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của nhà trƣờng là nghiên cứu kết quả học sinh tốt nghiệp Nghiên cứu sản phẩm hoạt động đào tạo của nhà trƣờng là nghiên cứu kết các tài liệu về đào tạo: chƣơng trình, kế hoạch đào tạo, quy định của nhà trƣờng… Nghiên cứu sản phẩm hoạt động liên kết của nhà trƣờng với doanh nghiệp là nghiên cứu các văn bản thỏa thuận giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp.4 Phƣơng pháp điều tra, khảo sát Dùng phiếu khảo sát để đánh giá thực trạng đào tạo nghề và liên kết đào tạo nghề giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp, đánh giá mô hình liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp. 11 Luan van Phiếu khảo sát cho các cán bộ lãnh đạo: Ban Giám Đốc, các Trƣởng Phòng Ban, trƣởng các bộ phận những ngƣời trực tiếp đào tạo – huấn luyện tại các doanh nghiệp, cán bộ kỹ thuật của các công ty may tại thành phố Cần Thơ Phiếu khảo sát ý kiến đóng góp của giáo viên dạy nghề, giáo viên và cán bộ quản lý 8.