Lý do chọn đề tài Giáo dục - đào tạo giữ vai trò hết sức quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia cũng như của toàn nhân loại. Trong bối cảnh hiện nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, cùng với quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, đặc biệt là xu thế tất yếu của nền kinh tế tri thức đã tác động mạnh đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục. Nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đặt ra yêu cầu cho mỗi quốc gia phải không ngừng đổi mới, cải cáchhệ thống giáo dục quốc dân để nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả giáo dục. Đổi mới giáo dục cần được thực hiện đồng bộ ở nhiều nội dung, một trong những nội dung quan trọng và cần thiết nhất là đội ngũ giáo viên, “khi giáo dục là quốc sách hàng đầu thì theo đó, xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên là quốc sách của quốc sách đó”[1,10].
Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XI xác định “Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt” [18]. Mặt khác, muốn phát triển đội ngũ giáo viên một cách hiệu quả và đồng bộ thì việc đổi mới cần phải được thực hiện ngay từ khâu đào tạo, cụ thể là ở hệ thống các trường sư phạm. Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 đã xác định một trong những nội dung quan trọng nhằm phát triển đội ngũ nhà giáo là “củng cố, hoàn thiện hệ thống đào tạo giáo viên, đổi mới căn bản, toàn diện nội dung và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ sức thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015” [14]. 1 Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đã trở thành xu thế trong việc xác định nội dung dạy học trong nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Nghị quyết 88 Quốc hộikhóa 13đưa ra định hướng về đổi mới nội dung giáo dục THCS như sau: “cấp trung học cơ sở thực hiện lồng ghép những nội dung liên quan với nhau của một số lĩnh vực giáo dục, một số môn học trong chương trình hiện hành để tạo thành môn học tích hợp” [34].Quan điểm dạy học tích hợp cũng được chú trọng trong xây dựng các chủ đề tích hợp, liên môn gắn với thực tiễn. Định hướng này đặt ra yêu cầu cần có những thay đổi tương ứng về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, cách thiết kế bài học…từ phía giáo viên Với vai trò là một trong các cơ sở đào tạo giáo viên THCS, trường CĐSP Hà Giang đã có những điều chỉnh nhất định về phương pháp và hình thức đào tạo nhằm giúp cho sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể đáp ứng phần nào yêu cầu dạy học tích hợp ở phổ thông. Tuy nhiên, việc thực hiện những điều chỉnh này chưa đồng bộ và nhất quán, dẫn đến chất lượng và hiệu quả đào tạo chưa cao, điều này đặt ra yêu cầu cần phải đổi mới công tác quản lý nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo, đáp ứng yêu cầu mới của giáo dục phổ thông. Xuất phát từnhững lý do trên, tác giả chọn vấn đề “Quản lý hoạt động đào tạo giáo viên THCS trường CĐSP Hà Giang đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp" làm đề tài nghiên cứu của mình.
Mục đích nghiên cứu Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động đào tạo giáo viên THCS ở trường CĐSP Hà Giang đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu Hoạt động đào tạo giáo viên THCS ở Trường CĐSP Hà Giang 3. Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động đào tạo giáo viên THCS ở Trường CĐSP Hà Giang 4.
Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý hoạt động đào tạo giáo viên THCS ở trường CĐSP đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp. - Tìm hiểu, khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động đào tạo giáo viên THCS ở trường CĐSP Hà Giang đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp. - Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động đào tạo giáo viên THCS ở trường CĐSP Hà Giang đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu công tác quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động đào tạo ban đầu GV THCS nhằm đáp ứng yêu cầu DHTH về mặt chất lượng - Về mẫu điều tra: Đề tài tiến hành điều tra trên mẫu khảo sát gồm 137 sinh viên khoa THCS năm thứ 3 và 62 giảng viên trường CĐSP Hà Giang.
Phương pháp nghiên cứu 6. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết - Phân tích, tổng hợp tư liệu, khái quát hóa những vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài nhằm xây dựng khung lý thuyết của đề tài. - Nghiên cứu các văn bản, tài liệu của trường về chương trình đào tạo, việc tổ chức hoạt động đào tạo nhằm phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động đào tạo của nhà trường. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 6.
Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi Dùng phiếu hỏi để trưng cầu ý kiếnnhằm đánh giá mức độ nhận thức của giảng viên, sinh viên về dạy học tích hợp, đồng thời đánh giá thực trạng quản lý hoạt động đào tạo cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động đào tạo đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp. Phương pháp phỏng vấn Luận văn sử dụng phương pháp phỏng vấn nhằm lấy ý kiến đánh giá của các nhà quản lý, các nhà giáo có kinh nghiệm trong quản lý và giảng dạy 6. Phương pháp thống kê Sử dụng phương pháp này để xử lý số liệu, kết quả điều tra, phân tích vấn đề và đánh giá độ tin cậy của số liệu điều tra. 4 Chương1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN THCS Ở TRƯỜNG CĐSP ĐÁP ỨNG YÊU CẦU DẠY HỌC TÍCH HỢP 1.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Dạy học tích hợp Trên thế giới, DHTH đã trở thành một trào lưu sư phạm hiện đại bên cạnh các trào lưu như: dạy học theo mục tiêu, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học phân hóa, dạy học tương tác…Ở Việt Nam, tích hợp môn học còn đang được nghiên cứu thử nghiệm trong phạm vi hẹp mà chưa được triển khai đại trà, đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề DHTH dưới góc độ lý luận dạy học nói chung, lý luận dạy học bộ môn nói riêng.Có thể điểm qua một số nghiên cứu về dạy học tích hợp ở Việt Nam như sau [7]: - Cuối những năm 90, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã tiến hành hội thảo “Định hướng phát triển chương trình Giáo dục Việt Nam cho thế kỷ 21”.Trong kỷ yếu hội thảo đã có một số báo cáo về xu hướng tích hợp ở một số nước như Pháp, Malaixia…và bước đầu đề xuất định hướng tích hợp các môn Vật lý và Hóa học hoặc Vật lý, Hóa học và Sinh học, tích hợp môn Lịch sử và Địa lý để tạo thành một số môn học mới ở THCS. - Trên cơ sở nghiên cứu so sánh chương trình của 18 nước theo INCA và nghiên cứu chương trình, SGK của một số nước, tác giả Cao Thị Thặng với đề tài “Nghiên cứu xu hướng tích hợp các môn KHTN và KHXH trong nhà trường phổ thông ở một số nước trên thế giới” [36] đã đưa ra kết luận như sau: + Tích hợp là một trong những quan điểm trong việc xây dựng chương trình, viết SGK và hướng dẫn dạy học của nhiều nước. + Mỗi nước, mỗi nhóm nước có cách tích hợp riêng của mình.
Mỗi môn học có những đặc điểm riêng về xu hướng tích hợp 5 - Đề tài “Đổi mới mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học ở trường THCS” (1991) ở Dự án Hỗ trợ kỹ thuật thuộc dự án phát triển THCS pha 1, nhóm các chuyên gia trên quan điểm đổi mới nội dung, phương pháp dạy học đã dự thảo chương trình khung các môn tích hợp gồm môn Khoa học tự nhiên, môn Sử - Địa và môn Ngữ văn (trên cơ sở kết hợp chặt chẽ giữa việc dạy ba phân môn: Tiếng Việt, Giảng văn, Tập làm văn). Như vậy, đề tài đã thực hiện ba mức độ tích hợp: Tích hợp nội môn, liên môn và đa môn - Trong những năm 1998 - 2000, đề tài “Nghiên cứu thử nghiệm bước đầu tích hợp môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội ở trường THCS” do Cao Thị Thặng làm chủ nhiệm đã được triển khai nhằm thử nghiệm bước đầu về xây dựng phương án tích hợp môn KHTN và môn KHXH để xem xét tính khả thi, hiệu quả và điều kiện để thực hiện tích hợp. Đề tài đã tổng kết kinh nghiệm tích hợp các môn Khoa học và Khoa học xã hội ở THCS một số nước như Pháp, Anh, Đức, Mỹ, Nhật…đồng thời xây dựng tài liệu thử nghiệm ở một số chủ đề, trên cơ sở đó đề xuất môn Khoa học và môn Sử - Địa ở THCS - Để có thêm cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến chủ đề tích hợp liên môn, với đề tài “Nghiên cứu xây dựng và thử nghiệm bước đầu một số chủ đề tích hợp liên môn Vật lý, Hóa học, Sinh học ở trường THCS” [37]tác giả Cao Thị Thặng đã nghiên cứu xây dựng một số chủ đề có nội dung tích hợp liên môn ở cấp THCS, đồng thời áp dụng phương pháp dạy học theo dự án nhằm xác định khả năng tích hợp và thực hiện các PPDH tích cực, từ đó thăm dò khả năng vận dụng định hướng tích hợp trong việc phát triển chương trình THCS các môn Khoa học tự nhiên sau năm 2015. - Đặc biệt, để đáp ứng yêu cầu phát triển chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam sau 2015, dưới sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã triển khai đề tài “Vận dụng quan điểm tích hợp trong việc phát triển chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam sau 2015” [38].