mở đầu của một chu trình ngân sách nhằm mục : “ đích phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính của Nhà nước nhằm xác lập các chỉ tiêu thu chi ngân sách Nhà nước hằng năm một cách đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn [4]. ” Những khoản chi thường xuyên khi đã được ghi vào dự toán chi và đã : “ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt được coi như là chỉ tiêu pháp lệnh, thể hiện sự cam kết của các cơ quan chức năng về quản lý tài chính công với các đơn vị thụ hưởng ngân sách. Vì vậy quản lý chi thường xuyên NSNN phải theo nguyên tắc quản lý theo dự toán. Hoạt động của NSNN, đặc biệt là cơ cấu thu chi của NSNN phụ thuộc vào quyết định của cơ quan quyền lực nhà nước và phải chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước đó.
Do vậy, mọi khoản chi từ NSNN chỉ có thể trở thành hiện thực khi khoản chi đó đã nằm trong cơ cấu chi theo dự toán đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. ” 16 Theo Luật NSNN (2015), dự toán CTX NSNN cấp huyện được lập trên :“ cơ sở nhiệm vụ được giao, nhiệm vụ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. Việc lập dự toán ngân sách chi NSNN cấp huyện nhằm thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính; đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính thực hiện theo quy định của Chính phủ [21]. ” “ Phạm vi chi NSNN cấp huyện rất đa dạng liên quan tới nhiều loại hình đơn vị thuộc nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau.
Mức chi cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượng riêng, định mức riêng hoặc giữa các cơ quan trong cùng một lĩnh vực hoạt động nhưng có điều kiện trang bị về cơ sở vật chất có sự khác nhau, quy mô, tính chất hoạt động khác nhau sẽ dẫn tới mức chi từ NSNN cho các cơ quan đó cũng khác nhau. Quản lý chi NS theo dự toán mới đảm bảo được yêu cầu cân đối của NSNN, tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành NSNN, hạn chế được tính tùy tiện trong quản lý và sử dụng kinh phí ở các đơn vị thụ hưởng NSNN. ” *Nguyên tắc lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện “ Lập theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách hiện hành, trong đó chủ động sắp xếp thứ tự các nhiệm vụ chi ưu tiên theo mức độ cấp thiết để chủ động điều hành, cắt giảm trong trường hợp cần thiết. Căn cứ vào điều kiện, tình hình thực tế và nguồn lực tài chính để lựa chọn các hoạt động cần ưu tiên bố trí vốn; thực hiện tiết kiệm chi thường xuyên ngay từ khâu bố trí dự toán gắn với cơ chế quản lý, cân đối theo kế hoạch trung hạn.
Rà soát, lồng ghép các chế độ, chính sách, nguồn chi chương trình mục tiêu và nhiệm vụ chi thường xuyên để tránh chồng chéo, gây lãng phí. ” 17 Lập dự toán đảm bảo thời gian quy định của Luật NSNN; thuyết minh về cơ sở pháp lý, chi tiết tính toán và giải trình cụ thể [20]. * Mục đích, yêu cầu của lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện Lập dự toán là căn cứ quan trọng cho việc quản lý và kiểm soát chi. : “ Hay nói cách khác quản lý theo dự toán là cơ sở để đảm bảo cân đối NSNN, tạo điều kiện chấp hành NSNN, hạn chế tính tùy tiện của các đơn vị sử dụng NSNN.
Do đó vấn đề là cần phải nâng cao chất lượng lập, phải căn cứ vào nhiệm vụ chi của năm trước và căn cứ thực tiễn các chỉ tiêu chi NSNN trong kỳ kế hoạch một cách có khoa học và xét duyệt dự toán trên cơ sở bố trí NSNN sát đúng với nhiệm vụ của từng đối tượng và các loại hình hoạt động. Dự toán chi sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt có giá trị như chỉ tiêu pháp lệnh. Các ngành, các cấp, các đơn vị phải có trách nhiệm chấp hành dự toán chi được duyệt trong quá trình hoạt động của mình, phải phân bổ và sử dụng cho các khoản, các mục chi theo đúng mục lục ngân sách quy định. Từ đó phát huy được các ưu thế, thuận lợi, hạn chế đến mức thấp nhất số bổ sung ngoài dự toán giao đầu năm cũng như những khó khăn, trở ngại trong việc phát triển kinh tế - xã hội của huyện [18].
” Trong quá trình lập dự toán chi NSNN, phải đảm bảo các yêu cầu: - Lập theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách hiện hành, : “ trong đó chủ động sắp xếp thứ tự các nhiệm vụ chi ưu tiên theo mức độ cấp thiết để chủ động điều hành, cắt giảm trong trường hợp cần thiết. ” - Căn cứ vào điều kiện, tình hình thực tế và nguồn lực tài chính để lựa : “ chọn các hoạt động cần ưu tiên bố trí vốn; thực hiện tiết kiệm chi thường xuyên ngay từ khâu bố trí dự toán gắn với cơ chế quản lý, cân đối theo kế hoạch trung hạn. Rà soát, lồng ghép các chế độ, chính sách, nguồn chi chương 18 trình mục tiêu và nhiệm vụ chi thường xuyên để tránh chồng chéo, gây lãng phí. ” - Lập dự toán đảm bảo thời gian quy định của Luật NSNN; thuyết minh :“ về cơ sở pháp lý, chi tiết tính toán và giải trình cụ thể.
” * Căn cứ lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện Căn cứ vào điều kiện, tình hình thực tế và nguồn lực tài chính của : “ huyện để lựa chọn các hoạt động cần ưu tiên bố trí vốn; thực hiện tiết kiệm CTX ngay từ khâu bố trí dự toán gắn với cơ chế quản lý, cân đối theo kế hoạch trung hạn. Rà soát, lồng ghép các chế độ, chính sách, nguồn chi chương trình mục tiêu và nhiệm vụ CTX để tránh chồng chéo, gây lãng phí. ” Lập dự toán chi căn cứ trên các chỉ tiêu phát triển KT-XH của huyện, : “ đảm bảo ANQP liên quan đến chi thường xuyên; chính sách của Nhà nước về hoạt động của bộ máy QLNN, các hoạt động sự nghiệp và các hoạt động khác trong từng giai đoạn nhất định; các chế độ tiêu chuẩn định mức do các cơ quan có thẩm quyền quy định; định mức phân bổ dự toán ngân sách do Thủ tướng Chính phủ, HĐND tỉnh thành phố trực thuộc TW ban hành theo phân cấp; Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng dự toán NSNN; thông tư hướng dẫn lập dự toán NS của Bộ Tài chính, văn bản hướng dẫn của cơ quan chủ quản các cấp; số kiểm tra về dự toán NS được cơ quan có thẩm quyền thông báo, tình hình thực hiện dự toán năm báo cáo và các năm liền kề. ” Khả năng cân đối nguồn kinh phí đáp ứng cho nhu cầu chi thường “ xuyên kỳ kế hoạch.
Khả năng này được dự đoán dựa vào cơ cấu thu ngân sách Nhà nước kỳ báo cáo và mức tăng trưởng của các nguồn thu kỳ kế hoạch. ” Kết quả báo cáo, phân tích, đánh giá tình hình quản lý và sử dụng kinh “ phí chi thường xuyên kỳ báo cáo sẽ làm cơ sở và tài liệu tham khảo cho việc xây dựng dự toán kỳ kế hoạch. ” * Các cơ quan tham gia lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện 19 Hệ thống quản lý lập dự toán có sự tham gia của các chủ thể quản lý, “ tác động lên các đối tượng quản lý nhằm thực hiện nhiệm vụ của chủ thể quản lý. Quá trình đó được tiến hành trên tất cả các khâu [8].
” - Các cơ quan tham gia trong công tác quản lý lập dự toán tại địa phương là Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, cơ quan Tài chính các cấp và các cơ quan dự toán, cụ thể như sau: Hội đồng nhân dân: Quyết định dự toán chi ngân sách địa phương và “ phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; quyết định các chủ trương, biện pháp triển khai thực hiện ngân sách địa phương; điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết; giám sát việc thực hiện ngân sách đã được HĐND quyết nghi. Ủy ban nhân dân: Sau khi Hội đồng nhân dân có nghị quyết giao dự toán ngân sách, Ủy ban nhân dân ra quyết định giao dự toán đồng thời chuyển ngân sách cho Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện. Phòng Tài chính kế hoạch: Nhận quyết định giao dự toán từ Ủy ban nhân dân huyện, nhập dự toán ngân sách cho các cơ quan chủ quản vào hệ thống phần mềm Tabmis. ” Phòng Tài chính - Kế hoạch căn cứ vào vai trò, trách nhiệm cũng như : “ tính cần thiết, ý nghĩa của các khoản chi mà các cơ quan chủ quản trình trong khi lập dự toán với số lượng ngân sách dự thu, Phòng tiến hành nhập dự toán trên hệ thống Tabmis phân bổ ngân sách cho các cơ quan chủ quản, đảm bảo tính công khai minh bạch, cân đối phù hợp giữa các cơ quan chủ quản nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
” Sau khi UBND tỉnh nhận được Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về :“ giao dự toán ngân sách nhà nước, Quyết định về việc giao dự toán thu, chi NSNN của Bộ Tài chính, Sở Tài chính có nhiệm vụ tham mưu cho UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ra Nghị quyết phê chuẩn dự toán thu NSNN trên địa bàn, chi ngân sách địa phương. Căn cứ Nghị quyết của HĐND tỉnh, Sở Tài 20 chính trình Uỷ ban nhân dân cùng cấp quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách cho từng cơ quan, đơn vị trực thuộc tỉnh và các huyện, thành phố. ” Cơ quan Tài chính: Đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây “ dựng dự toán ngân sách và phương án phân bổ dự toán, thẩm định dự toán của các đơn vị dự toán của cấp mình và UBND cấp dưới, nhằm kiểm tra tính tuân thủ trong việc lập dự toán. Kiểm tra nguồn để bố trí cân đối và đúng mục đích, đúng mục tiêu.
Cơ sở để thẩm tra là nhiệm vụ hàng năm được cấp có thẩm quyền giao cho đơn vị, các tiêu chuẩn định mức của chế độ tài chính hiện hành, cơ sở tính toán và thuyết minh của các đơn vị .