CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CHO VAY SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về chất l ng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân của NHTM 1.Khái niệm, đặc điểm và các hình thức cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân a) Khái niệm cho vay sản xuất nông nghiệp Cho vay là một phạm trù kinh tế khách quan, có quá trình ra đời, tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển của kinh tế hàng hóa. Nó phản ánh mối quan hệ vay mƣợn giữa các chủ thể dựa trên nguyên tắc hoàn trả.
Theo đó, ngƣời cho vay sẽ chuyển giao quyền sử dụng của hàng hóa hoặc tiền tệ thuộc sở hữu của mình sang ngƣời vay và ngƣời vay có nghĩa vụ hoàn trả lại ngƣời cho vay một lƣợng giá trị lớn hơn lƣợng giá trị ban đầu đã nhận. (1) Cho vay vốn Chủ thể cho vay Chủ thể đi vay (Lender) (Borrower) Hoàn trả cả gốc lẫn lãi (2) Cho vay là mối quan hệ giao dịch giữa 2 chủ thể (NHTM và ngƣời vay), trong đó một bên (NHTM) chuyển giao tiền cho bên kia (ngƣời vay) sử dụng trong một thời gian nhất định, đồng thời bên nhận tiền cam kết hoàn trả vốn (gốc + lãi) cho bên vay vô điều kiện theo thời hạn đã thỏa thuận Theo quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, Chi nhánh Ngân hàng nƣớc ngoài đối với khách hàng, cho vay đƣợc hiểu nhƣ sau: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó, tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và trong th i gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Cho vay sản xuất nông nghiệp là một trong những hình thức cấp tín dụng của Ngân hàng cho khách hàng cá nhân. Cho vay sản xuất nông nghiệp góp phần đem lại thu nhập đáng kể cho hoạt động kinh doanh của Ngân hàng.
Ta có thể định nghĩa cho vay sản xuất nông nghiệp nhƣ sau: Cho vay sản xuất nông nghiệp là hình thức cấp tín dụng trong đó ngân hàng thỏa thuận để khách hàng là cá nhân sử dụng một khoản tiền với mục đích sản xuất nông nghiệp với nguyên tắc có hoản trả cả gốc và lãi sau một th i gian nhất định. T Ngân hàng Cá nhân Hộ gia đình T+t Cho vay sản xuất nông nghiệp là hình thức cấp tín dụng rất hữu ích nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của ngƣời sản xuất, bao gồm cá nhân. b) Đặc điểm cho vay SXNN đối với khách hàng cá nhân: - Tính th i vụ cho vay gắn liền với chu kỳ sinh trưởng của động thực vật. Tính chất thời vụ trong cho vay nông nghiệp có liên quan đến chu kỳ sinh trƣởng của động thực vật trong ngành nông nghiệp nói chung và các ngành nghề cụ thể mà các ngân hàng tham gia cho vay.
Thƣờng tính thời vụ đƣợc biểu hiện ở những mặt sau: Vụ, mùa trong sản xuất nông nghiệp quyết định thời điểm cho vay và thu nợ. Nếu ngân hàng tập trung cho vay vào các chuyên ngành hẹp nhƣ cho vay một số cây, con nhất định thì phải tổ chức cho vay tập trung vào một thời gian nhất định của năm, đầu vụ tiến hành cho vay, đến kỳ thu hoạch, tiêu thụ sản phẩm thì tiến hành thu nợ. Chu kỳ sống tự nhiên của cây, con là yếu tố quyết định để tính toán thời hạn cho vay. Chu kỳ ngắn hay dài phụ thuộc vào loại giống cây hoặc con và quy trình sản xuất.
Ngày nay công nghệ về sinh học cho phép lai tạo nhiều giống mới có năng suất, sản lƣợng cao hơn và thời gian trƣởng thành ngắn hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Khả năng trả nợ Đối với khách hàng sản xuất kinh doanh nông nghiệp nguồn trả nợ vay ngân hàng chủ yếu là tiền thu bán nông sản và các sản phẩm chế biến có liên quan đến nông sản. Nhƣ vậy, sản lƣợng nông nghiệp thu đƣợc là yếu tố quyết định khả năng trả nợ của khách hàng. Tuy nhiên sản lƣợng nông sản chịu ảnh hƣởng của thiên nhiên rất lớn, đặc biệt là những yếu tố nhƣ đất, nƣớc, nhiệt độ, thời tiết, khí hậu.
Bên cạnh đó, yếu tố tự nhiên cũng tác động tới giá cả của nông sản (thời tiết thuận lợi cho mùa bội thu nhƣng giá nông sản hạ…), làm ảnh hƣởng lớn tới khả năng trả nợ của khách hàng đi vay. - Chi phí tổ chức cho vay cao Quy mô sản xuất của cá nhân sản xuất nông nghiệp nhỏ nên khi cho vay chi phí nghiệp vụ cho một đồng vốn vay thƣờng cao. Số lƣợng khách hàng đông , phân bố ở khắp nơi nên mở rộng cho vay thƣờng liên quan tới việc mở rộng mạng lƣới cho vay và thu nợ (mở chi nhánh, bàn giao dịch, tổ cho vay tại xã…) cũng là yếu tố làm tăng chi phí. Do ngành nông nghiệp có độ rủi ro tƣơng đối cao nên chi phí cho dự phòng rủi ro là tƣơng đối cao so với các ngành khác.
c, Các hình thức cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân của Ngân hàng Thương mại Trên cơ sở nhu cầu của khách hàng và khả năng kiểm tra, giám sát của Ngân hàng, ngân hàng thỏa thuận với khách hàng vay về việc lựa chọn các phƣơng thức cho vay sản xuất nông nghiệp sau đây: Cho vay từng lần: áp dụng cho khách hàng có nhu cầu vay vốn từng lần. Cho vay theo hạn mức tín dụng: áp dụng với khách hàng vay ngắn hạn có nhu cầu vay vốn thƣờng xuyên, kinh doanh ổn định. Cho vay theo dự án đầu tƣ: khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án đầu tƣ phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các dự án đầu tƣ phục vụ đời sống. Cho vay trả góp: khách hàng vay vốn với thỏa thuận sẽ hoàn trả gốc và lãi thành nhiều kỳ trong thời hạn cho vay.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng: Ngân hàng cam kết đảm bảo sẵn sàng cho khách hàng vay vốn trong phạm vi hạn mức tín dụng nhất định. Cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng: Ngân hàng chấp thuận cho khách hàng đƣợc sử dụng số vốn vay trong phạm vi hạn mức tín dụng để thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ và rút tiền mặt tại máy rút tiền tự động (ATM) hoặc điểm ứng tiền mặt là đại lý của Ngân hàng. Các phƣơng thức cho vay khác mà pháp luật không cấm; phù hợp với quy định tại Quy chế này và điều kiện hoạt động kinh doanh của Ngân hàng và đặc điểm của khách hàng vay.2 Chất lượng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân của NHTM 1.1 Khái niệm chất lượng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân của NHTM Trong nền kinh tế, đặc biệt là kinh tế thị trƣờng cạnh tranh khốc liệt hiện nay, một sản phẩm đƣợc sản xuất ra, muốn đƣợc khách hàng ƣa chuộng và lựa chọn sử dụng, thì yếu tố quan trọng nhất là phải có chất lƣợng tốt. Cho vay nói riêng và cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân nói riêng cũng đƣợc coi là một sản phẩm hàng hóa, là chức năng quan trọng nhất của các tổ chức trung gian tài chính, là dịch vụ sinh lời chủ yếu, đồng thời cũng là lĩnh vực chứa đựng nhiều rủi ro nhất của các NHTM và các định chế tài chính khác.
Bởi vậy, các ngân hàng phải không ngừng nâng cao chất lƣợng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân của mình nhằm duy trì sự tồn tại cũng nhƣ đảm bảo sự phát triển của ngân hàng. Đứng ở các góc độ khác nhau, thì quan điểm về chất lƣợng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân cũng khác nhau. Với các ngân hàng, nó thể hiện ở mức độ an toàn của khoản cho vay và khả năng sinh lời từ hoạt động cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân. Ngân hàng sẽ đƣa ra những phạm vi và giới hạn phù hợp với trình độ và năng lực của mình để đảm bảo tính cạnh tranh an toàn, và sinh lời theo nguyên tắc có vay, có trả và có lợi nhuận.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Với khách hàng, thì các khoản vay đó phải đáp ứng đƣợc nhu cầu của họ, với mức lãi suất hợp lý, hình thức và thời hạn cho vay phải phù hợp, thủ tục vay đơn giản và thuận tiện nhƣng vẫn phải đảm bảo các nguyên tắc cho vay; chính là những yếu tố đánh giá chất lƣơng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân. Ở mức độ vĩ mô, thì chất lƣợng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân thể hiện ở chỗ, đó là sự kết hợp hài hòa giữa hoạt động cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân và đƣờng lối chính sách của Đảng và Nƣớc đồng thời mang lại nhiều lợi ích về kinh tế và xã hội. Chất lƣợng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân, là một chỉ tiêu tổng hợp, đƣợc xác định qua nhiều yếu tố nhƣ: thu hút đƣợc nhiều khách hàng, thủ tục đơn giản, thuận tiện, mức độ an toàn của món vay, chi phí lãi suất, chi phí nghiệp vụ…Chất lƣợng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân vừa là một khái niệm trừu tƣợng, vừa cụ thể, và là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp. Nó phản ánh mức độ thích nghi của ngân hàng với sự thay đổi nào đó của môi trƣờng bên ngoài, đồng thời cho thấy sức mạnh của ngân hàng trong quá trình cạnh tranh để tồn tại và phát triển.
Chất lƣợng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân tỷ lệ thuận với hiệu quả và độ tin cậy trong hoạt động tín dung. Tóm lại, chất lƣợng cho vay sản xuất nông nghiệp đối với khách hàng cá nhân là sự thỏa mãn một cách tốt nhất mọi nhu cầu của khách hàng, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng, đồng thời mang lại những lợi ích cho xã hội. Trong giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài, luận văn tập trung đi sâu nghiên cứu quản lý chất lƣợng cho vay KHCN dƣới góc độ ngân hàng, không nghiên cứu ở tầm vĩ mô. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.