CHƯƠNG I: BOI CANH LICH SỬ 1. Quan hệ Nhật - Trung những năm 90 cuối thế ki XX Nhật Ban, Trung Quốc là những quốc gia lớn, mọi động thái của hai quốc gia nay cả thé giới đều ddi theo. Sau chiến tranh Thé giới thứ 2, cả 2 quốc gia đều ra sức khôi phục kinh tế phát triển đất nước. Sự cố gắng không ngừng đó đều đạt được nhừng thánh tựu to lớn.
Những năm 90 của thé ki XX, tỉnh hình Nhật Ban, Trung Quốc cỏ rất nhiều điểm đáng chú ý như sau: I. Tình hình Nhật Bản những năm 90 cuối the ki XX Nhật Bản là một quốc gia công nghiệp phát triển, các tập đoàn không 16 da trở thanh những huyền thoại với các tên như: Sony, Mistubishi, Pananonic, Honda. được người ta nói đến trên toàn thế giới. Người Nhật đốc toàn bộ sức lực của minh để cạnh tranh với các dân tộc khác và với toàn bộ thế giới để giành được vị trí "số 1” và trở thành người giỏi nhất là điều duy nhất có y nghĩa với họ.
Tình hình kinh té Chiến tranh Thể giới thứ 2 kết thúc, Nhật Bản ra sức vượt lên khỏi đồng đô nát đi lên xây dựng phát triển. Trải qua những khó khăn, hơn 40 năm sau, vào năm 1986, thu nhập quốc dân của Nhật Ban đã xếp hạng vị trí cao trong các nước tư bản. Mức độ phát triển cao, liên tục duy tri trong nhiều năm đã tạo lên sự kinh ngạc cho nhiều nhà chiến lược và chuyên gia nghiên cứu ở ngay cả các cường quốc kinh tế trên thế giới. Báo chí va cơ quan ngôn luận thế giới bắt đầu gọi Nhật Bản là “cường quốc kinh tế”.
còn người Nhật Bản thì như những người mắc bệnh "nghiện làm việc” (wordkholism)'. * Đôi thoại với các nền van hóa: Nhật Ban. nxb Trẻ, Tp. Trang 10 Quan hệ Nhật Bán — Trung Quốc từ năm 2001 đến năm 2010 GVHD: TS Lê Phung Hoang SVTH: Chu Thị An Nhung bước sang thập niên 90 của thé ki XX, Nhật Bản bước sang một giai đoạn quan trọng.
đang từ sự vươn én chuyên sang tình trạng suy thoái. Trước tiên là kinh tế, giảm sút nghiêm trọng. Nguyên nhân là do: - Dong Yên Nhật gia tăng quá cao. Ví dụ: cuối năm 1991, 1USD = 133 Yên, sau đó đồng Yên Nhật tiếp tục tăng, Và đến năm 1995 thì 80 Yên đổi được LUSD.
Chi trong 4 năm đồng Yên Nhật ra tăng đến 40 %*. Sự ra tăng đồng Yên ảnh hưởng mạnh đến ngành lưu thông trong nước cũng như các xí nghiệp lấy thị trường trong nước là chủ yếu. Đỏng thời cũng làm giảm khủ năng cạnh tranh của các xí nghiệp Nhật Bản trên thị trường quốc tế, đẩy nhanh tinh trang “rong ruột” của các sản nghiệp trong nước. Đã mang một ảnh hưởng tiêu cực hết sức to lớn đối với nền kinh tế Nhật Bản.
Do vậy, chính phủ Nhật Bản đã thi hành các biện pháp cấp bách, bằng cách nâng cao lai suất, hạn chế việc cho vay để mua cổ phiếu, mua đất. Đồng thời, thành lập cơ cấu giám sát và quản lý việc giao dịch chứng khoán, tăng cường điều tra mang tính chất công chứng đối với những hoạt động kinh tế trong xã hội. - Do nền kinh tế phdn vinh dj dang bị tan vỡ, khiến nền kinh tế Nhật Bản rơi vào thời kỉ suy thoái. Vi dụ như: yêu cầu của thị trường không tăng, tiền cho vay dé tiêu phí ngưng lai, tình trạng thu hep trong thị trường tiêu dùng cá nhân kéo dai.
Năm 1991 tình trạng khủng hoảng bắt đầu điển ra. Cho đến tháng 10 — 1993 thì tình trang này rơi xuống tận đáy vực thăm. Năm 1993, Sở kế hoạch kinh tế Nhật Bản gọi sự giảm tốc độ tăng trưởng của nên kinh tế Nhật Ban là “tiêu điều". Đến năm 1994, kinh tế Nhật Bản bắt đầu hồi sinh.
Năm 1995, tỷ lệ tăng trưởng của nên kinh tế Nhật Bản được nâng lên là 1%, tuy nhiên sự hỏi sinh còn rất yếu. Nền kinh tế Nhật Bản lâm vảo tình trạng suy thoái kéo dài có một vài đặc điểm Sau: * Lượng Chi Linh(cb), Lich sử Thế Giới đương đại 1945 — 2000, nxb Tp HCM, năm 2002 * Lương Chi Linh (cb), Lịch sử Thể Giới đương đại 1995 — 2000, nxb Tp HCM, nam 2002 [rang II Quan hệ Nhật Bản ~ Trung Quốc từ nam 2001 đến nam 2010 GVHD: TS Lê Phụng Hoảng SVTH: Chu Thị An - Mức độ tăng trưởng kinh tế chậm: Nhìn bảng số liệu trên, chúng ta thấy được diễn biến của cuộc suy thoái khá phức tạp theo chiều hướng ngày cảng tram trọng. Nhất là năm 1997 - 1998 tảng trưởng âm với mức độ cao nhất sau chiến tranh Thế giới thử 2. - Sự sụt giá ghê gớm của chứng khoán, bắt động sản và đất đai, đánh dau sự sụp đô của "nên kinh té bong bong” vốn dựa trên sự dau tư cô làm tăng giá mạnh của bắt động sản, cổ phiếu.
Một trong những hậu quả nặng né và dai đẳng trong sự đô vỡ của nên kinh tế bong bóng là những khoản cho vay khó đòi quá lớn. - Trong nhiều năm các biện pháp của chính phủ nhằm khắc phục tinh trạng suy thoái, kich thích sự tang trưởng kinh tế đã không đem lại hiệu quả như mong muốn. sự suy thoái - khủng hoảng kinh tế Nhật Bản làm cho nước nảy đã “đánh mắt 10 năm cuối thể ki XX"Ẻ.2 Tình hình chính trị Thập niên 90 của thé ki XX, cùng với những khó khăn vẻ kinh tế. còn là một thời kì không ổn định về chính trị của nước Nhật.
Sau 38 năm cầm quyền liên tục từ năm 1955, đáng Dân chủ - Tự do lần đâu tiên thất bại trong cuộc bau cử Quốc hội * Nguyễn Quốc Hùng ( cb), Lich sử Nhật Bản, nxb TG, HN năm 2007 * Nguyễn Quốc Hùng ( cb), Lịch sử Nhật Bản, nxb TG, HN nam 2007 Trang 12 Quan hệ Nhật Bán - Trung Quốc từ nam 2001 đến năm 2010 GVHD: TS Lê Phụng Hoàng SVTH: Chu Thị An tháng 7-1993, mat quyền lập chính phủ. Sự thất bại của đảng Dân chủ - Tự do đánh dau cham hết cho “thé chế 1955". Nội các Hosokawa đã tiến hành cải cách chính trị. Năm 1993, nội các này đã đưa ra 4 dự thảo luật liên quan đến cải cách chính trị: dự thảo luật về bau cứ công chức.
dự thảo luật về tiền quỹ chính trị. để Hạ viện xét duyệt thông qua. Nhưng 18- 11-1993, 4 dự thảo luật trên đã không được thông qua. đến ngày 21-1-1994 thì bị Thượng viện pho quyết.
Do vậy, tình trạng chính trị Nhật Bàn lại một lin nữa khủng hoảng. Đến 30-6-1994 bị nội các Murayama Tomiichi thay thé, đây là sự liên hợp của đáng Tự Do Dân Chủ, đảng Xã Hội, đáng Tiên Khu Mới. Nội các Murayama tiếp tục tiến hành cải cách chính trị. Tháng 1-1995, thành phố Kobe bị động đất, thiệt hại về người và tài sản rat trằm trọng.
Nội các Murayama đã không có những chính sách kịp thời. mả cũng không soạn thao | kế hoạch hồi phục. x4 hội sảo trộn : vụ tau điện ngâm tại Tokio làm 12 người bị chết, 5000 người bị thương. tỷ lệ ủng hộ nội các Murayama giảm sút.
Đến cuối năm 1995, tỷ lệ giảm xuống còn dưới 50%, đến ngày 5-1-1996, Murayama Tomiichi từ chức. Người tổng tài của đảng Tự Do, là Hisimoto Ryutaro cử làm thủ tướng. Bắt đầu một trang mới cho việc phân hóa và cải tổ trong chính trường Nhật Bản.3 Ngoại giao Từ đầu 1990, chién tranh lạnh chấm dứt và trật tự thế giới hai cực đã tan vờ, một trật tự thế giới mới đang được hình thành. Vấn đẻ về đường lối.
chiến lược ngoại giao là vô cùng quan trọng. * Luong Chi Linh (cb), Lich sử Thế Giới đương đại 1995 — 2000, nxb Tp. Trang 13 Quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc tir năm 2001 đến nam 2010 GVHD: TS Lê Phụng Hoàng SVTH: Chu Thị An ———————“ -——--—————————. Từ những năm 1988, thủ tướng Nhật Ban Takeshita Noburu đẻ xuất sáng kiến hợp tác quốc tế với 3 nội dung cơ bản thê hiện nhiệm vụ trọng tâm chính sách đối ngoại của Nhật Bắn như sau” : - Thứ |: hợp tác vì hòa bình thé giới.
- Thứ 2: mở rông ODA và Chương trình hé trợ phát triển chính thức. - Thứ 3: tăng cường trao đổi văn hóa quốc tế. Bước vào thập niên 90, của thế ki XX, ngoại giao Nhật Bản có đặc điểm là lay quan hệ Nhật Bản — Mỹ làm cơ sở, lấy khu vực Thái Bình Dương làm trọng điểm, lấy LHQ làm trung tâm, tích cực tham gia vào việc xây dựng trật tự thé giới. Ngày 2 — 3 — 1990, thủ tướng Kaifu dé xuất chủ trương vả mục tiêu trật tự mới, ông ngỏ ý là “trong việc xây dựng hỏa bình ngảy hôm nay, Nhật Bản cần phải phát huy tác dụng tích cực”.
Đến tháng 4 — 1990, thủ tướng Kaifu lại dé xuất: từ nay về sau công việc thực hiện khai thác và viện trợ, Nhật Bản can chú ý những điểm sau’: - Thứ 1: động hướng về mặt quân sự - Thứ 2: động hướng vẻ thu gom, chế tạo các loại vũ khí có quy mô sát thương lớn và hỏa tiễn đạn đạo. - Thứ 3: động hướng về xuất, nhập khẩu vũ khí. - Thứ 4: tinh trang xúc tiến dân chủ hóa, sự cô gắng du nhập kinh tế thị trường và đảm bảo nhân quyên, tự do cơ bản. Tắt cả những diéu trên, chúng ta thấy được rằng: Nhật Bản đã bắt đấu dùng viện trợ kinh tế là biện pháp ngoại giao để thúc đẩy kinh tế phát triển thế giới và xây dựng trật tự mới trên quốc tế.
Trong cuốn sách "xanh ngoại giao" xuất bản 1992, chính phi Nhật Ban nhắn mạnh rằng: “Nhat Bản phải trở thành một cường quốc chính trị, vai trò của Nhật Bản cần phải phát huy không chỉ giới hạn ở phương diện kinh tế mà còn mở rộng cả sang địa hạt chính trị và cả những van dé toản cầu. Nhật Bản cần phải chứng minh cho thể 7 Nguyễn Quốc Hùng ( cb), Lịch sử Nhật Bản, nxb TG, HN năm 2007 * Lương Chí Linh (cb), Lịch sử Thế Giới đương đại 1995 ~ 2000, nxb Tp HCM, năm 2002. Trang l4 Quan hệ Nhật Bản — Trung Quốc tử nằm 2001 đến năm 2010 GVHD: TS Lê Phụng Hoảng SVTH: Chu Thị Án giới biết rằng người Nhật muốn xây dựng thé giới như thé nao, theo đuổi mục tiêu va phát huy sức mạnh lãnh đạo tương xứng với sức mạnh minh ra sao”. Hơn thé nữa, “mong muốn Nhật Bản trở thành nước có vai trỏ chủ dao, giữ ving ổn định và phát triển thể giới”.