Khóa luận tốt nghiệp vận dụng phương pháp tính giá trên cơ sở hoạt động abc tại công ty tnhh mtv kinh doanh chế biến lương thực hiếu nhân

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp vận dụng phương pháp tính giá trên cơ sở hoạt động abc tại công ty tnhh mtv kinh doanh, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Trần Thái Trúc Lam
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Minh Nhật
• Trường học: Trường Đại Học Tây Đô
• Chuyên ngành: Kế Toán Vận Dụng
• Đề tài: Phương Pháp Tính Giá Trên Cơ Sở Hoạt Động (ABC) Tại Công Ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP
• NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.1.1. Mục tiêu chung
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.2.2. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi thời gian
• 1.3.3. Phạm vi không gian
• 1.4. Cấu trúc khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC)
• 2.1. Những vấn đề chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 2.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 2.1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 2.1.1.2. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 2.1.2. Quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 2.1.3. Phân loại chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 2.1.3.1. Phân loại chi phí sản xuất
• 2.1.3.2. Phân loại giá thành sản phẩm
• 2.1.4. Tài khoản sử dụng
• 2.1.5. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 2.1.5.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 2.1.5.2. Đối tượng tính giá thành
• 2.2. Khái quát về phương pháp tính giá dựa trên hoạt động (activity based costing – ABC)
• 2.2.1. Lịch sử hình thành phương pháp tính giá dựa trên hoạt động
• 2.2.2. Khái niệm về phương pháp tính giá dựa trên hoạt động
• 2.2.3. Các phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.4. Các bước thực hiện của phương pháp tính giá ABC
• 2.2.5. Ưu – nhược điểm và điều kiện vận dụng mô hình ABC
• 2.2.5.1. Nhược điểm
• 2.2.5.2. Điều kiện vận dụng mô hình ABC
• 2.2.6. So sánh phương pháp ABC với phương pháp kế toán chi phí truyền thống (Traditional Costing Accounting - TCA)
• 2.2.7. Phương pháp tính giá ABC với việc quản trị dựa trên hoạt động (Activity Based Management – ABM)
• 2.2.8. Những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng phương pháp ABC tại Việt Nam
• 2.2.8.1. Những thuận lợi
• 2.2.8.2. Những khó khăn
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT, TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM VÀ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC TẠI CÔNG TY TNHH MTV KINH DOANH CHẾ BIẾN LƯƠNG THỰC HIẾU NHÂN
• 3.1. Giới thiệu khái quát về Công Ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân
• 3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty
• 3.1.2. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của Công ty
• 3.1.2.1. Tổ chức bộ máy quản lý
• 3.1.2.2. Chức năng của các phòng ban
• 3.1.3. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán của Công ty
• 3.1.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty
• 3.1.3.2. Hình thức kế toán đang áp dụng tại Công ty
• 3.1.3.3. Các chính sách kế toán áp dụng tại Công ty
• 3.1.4. Đặc điểm quy trình sản xuất
• 3.2. Thực trạng công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân
• 3.2.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 3.2.1.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 3.2.1.2. Đối tượng tính giá thành
• 3.2.2. Kỳ tính giá thành
• 3.2.3. Đặc điểm chi phí sản xuất tại Công ty
• 3.2.4. Tổ hợp quá trình tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất ở Công ty
• 3.2.4.1. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 3.2.4.2. Chi phí nhân công trực tiếp
• 3.2.4.3. Chi phí sản xuất chung
• 3.2.5. Đánh giá sản phẩm dở dang và tính giá thành sản phẩm tại Công ty
• 3.2.5.1. Đánh giá sản phẩm dở dang
• 3.2.5.2. Tính giá thành sản phẩm
• 3.3. Vận dụng phương pháp tính giá ABC tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân
• 3.3.1. Sự cần thiết của việc vận dụng phương pháp ABC tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân
• 3.3.2. Khả năng ứng dụng phương pháp ABC tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân
• 3.3.3. Lựa chọn mô hình ABC cho Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân
• 3.3.4. Ứng dụng phương pháp ABC tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân
• 3.3.4.1. Xác định các hoạt động tại Công ty
• 3.3.4.2. Xác định các nguồn lực sử dụng
• 3.3.4.3. Lựa chọn nguồn phát sinh chi phí
• 3.3.4.4. Xác định chi phí hoạt động cho từng sản phẩm
• 3.3.4.5. Tính giá thành sản phẩm theo hoạt động
• 4. CHƯƠNG 4: SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ TRUYỀN THỐNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC TẠI CÔNG TY TNHH MTV KINH DOANH CHẾ BIẾN LƯƠNG THỰC HIẾU NHÂN
• 4.1. So sánh giá thành theo phương pháp ABC và phương pháp hiện tại Công ty đang áp dụng
• 4.2. Nhận xét phương pháp tính giá truyền thống
• 4.2.1. Nhược điểm
• 4.3. Nhận xét phương pháp tính giá ABC
• 4.3.1. Nhược điểm
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Tính Giá ABC Tại Công Ty Hiếu Nhân

Phương pháp tính giá ABC (Activity-Based Costing) đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc quản lý chi phí tại các doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân, việc áp dụng phương pháp này giúp xác định chính xác hơn giá thành sản phẩm. Điều này không chỉ cải thiện hiệu quả sản xuất mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Tính Giá ABC

Phương pháp tính giá ABC là một phương pháp kế toán chi phí dựa trên hoạt động, giúp phân bổ chi phí sản xuất một cách hợp lý hơn. Nó cho phép doanh nghiệp xác định chi phí thực tế của từng sản phẩm dựa trên các hoạt động cụ thể.

1.2. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng Phương Pháp ABC

Việc áp dụng phương pháp ABC mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm việc tối ưu hóa chi phí sản xuất, cải thiện độ chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm và hỗ trợ ra quyết định quản lý hiệu quả hơn.

II. Thách Thức Trong Việc Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại Công Ty Hiếu Nhân

Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc tính giá thành sản phẩm. Việc áp dụng phương pháp truyền thống đã dẫn đến những sai lệch trong việc xác định chi phí sản xuất, ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh của công ty.

2.1. Những Sai Lệch Trong Tính Giá Thành

Phương pháp tính giá truyền thống thường không phản ánh đúng chi phí thực tế của sản phẩm, dẫn đến việc một số sản phẩm có giá thành không chính xác. Điều này ảnh hưởng đến quyết định giá bán và lợi nhuận của công ty.

2.2. Tác Động Của Chi Phí Quản Lý Gián Tiếp

Chi phí quản lý gián tiếp ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất. Việc không phân bổ chính xác các chi phí này sẽ làm sai lệch giá thành sản phẩm, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của công ty.

III. Phương Pháp Tính Giá ABC Giải Pháp Cho Công Ty Hiếu Nhân

Phương pháp tính giá ABC được đề xuất như một giải pháp hiệu quả cho Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân. Việc áp dụng phương pháp này sẽ giúp công ty cải thiện độ chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm và tối ưu hóa chi phí.

3.1. Quy Trình Áp Dụng Phương Pháp ABC

Quy trình áp dụng phương pháp ABC bao gồm việc xác định các hoạt động, phân bổ chi phí cho từng hoạt động và tính toán giá thành sản phẩm dựa trên các chi phí đã phân bổ.

3.2. Các Bước Thực Hiện Phương Pháp ABC

Các bước thực hiện phương pháp ABC bao gồm: xác định các hoạt động sản xuất, phân tích chi phí liên quan đến từng hoạt động và tính toán giá thành sản phẩm dựa trên các dữ liệu thu thập được.

IV. Ứng Dụng Phương Pháp ABC Tại Công Ty TNHH MTV Hiếu Nhân

Việc ứng dụng phương pháp ABC tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân đã cho thấy những kết quả tích cực. Công ty đã có thể xác định chính xác hơn giá thành sản phẩm và từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý.

4.1. Kết Quả Đạt Được Sau Khi Áp Dụng ABC

Sau khi áp dụng phương pháp ABC, công ty đã cải thiện được độ chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu chi phí không cần thiết.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Việc Áp Dụng ABC

Việc áp dụng phương pháp ABC đã giúp công ty nhận ra tầm quan trọng của việc phân tích chi phí và quản lý hoạt động sản xuất một cách hiệu quả hơn.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Công Ty Hiếu Nhân

Kết luận từ việc áp dụng phương pháp tính giá ABC tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân cho thấy rằng phương pháp này không chỉ giúp cải thiện độ chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm mà còn hỗ trợ công ty trong việc ra quyết định quản lý hiệu quả hơn.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp ABC Tại Công Ty

Trong tương lai, công ty sẽ tiếp tục áp dụng và hoàn thiện phương pháp ABC để nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Công ty cần xem xét các giải pháp cải tiến quy trình sản xuất và quản lý chi phí để tối ưu hóa lợi nhuận và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, ngành công nghiệp chế biến lương thực Việt Nam – đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long – đang đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp đa quốc gia có tiềm lực tài chính hùng hậu và công nghệ quản trị tiên tiến. Theo thống kê của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), chi phí gián tiếp và chi phí vận hành máy móc trong các nhà máy chế biến gạo hiện đại chiếm từ 15% đến 28% tổng giá thành sản xuất, đồng thời cơ cấu sản phẩm ngày càng phân hóa phức tạp từ gạo thơm cao cấp đến gạo đại trà.

Tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân (Cờ Đỏ, TP. Cần Thơ), hệ thống kế toán đang áp dụng phương pháp kế toán chi phí truyền thống (Traditional Costing Accounting - TCA) theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC. Doanh nghiệp phân bổ toàn bộ chi phí sản xuất chung (CPSXC - TK 1543) dựa trên một tiêu thức duy nhất là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (CPNVLTT - TK 1541). Cách tiếp cận này dẫn đến hiện tượng trợ giá chéo chi phí (Cost Cross-Subsidization) nghiêm trọng: các sản phẩm cao cấp (như Gạo ST21, KDM) có giá nguyên liệu lúa đầu vào đắt đỏ bị gánh tỷ trọng CPSXC quá lớn, trong khi tiêu hao công suất máy thực tế lại tương đương; ngược lại, các dòng sản phẩm phổ thông (như Gạo 5451) bị hạ thấp giá thành một cách giả tạo, làm sai lệch định giá bán và phương hại đến biên lợi nhuận ròng.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        VẤN ĐỀ TRỢ GIÁ CHÉO CHI PHÍ (TCA)                          |
|  Lúa cao cấp (ST21, KDM)   --> CPNVLTT cao --> Phân bổ CPSXC cao  --> Bị đội giá  |
|  Lúa thường (5451, nếp)    --> CPNVLTT thấp --> Phân bổ CPSXC thấp --> Bị hạ thấp |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Dự án nghiên cứu giải quyết bài toán này bằng cách ứng dụng Phương pháp tính giá trên cơ sở hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) kết hợp quản trị hoạt động (Activity-Based Management - ABM).

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của dự án:

1. Phản ánh và đánh giá toàn diện thực trạng công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân.
2. Xây dựng quy trình phân bổ chi phí 2 giai đoạn (Two-Stage Costing) thông qua việc thiết lập ma trận Chi phí - Hoạt động (EAD) và ma trận Hoạt động - Sản phẩm (APD).
3. Tính toán lại giá thành đơn vị (Unit Cost) cho 5 dòng sản phẩm chính (Gạo Jasmine 5% tấm, Gạo 5451 5% tấm, Gạo ST21 5% tấm, Gạo KDM 5% tấm, Nếp thành phẩm) cùng 7 phụ phẩm (Tấm, Cám, Trấu) trong kỳ kế toán tháng 12/2016.
4. Đối chiếu chênh lệch giữa ABC và TCA, từ đó thiết lập khung định hướng quản trị chi phí chiến lược ABM nhằm tối ưu chuỗi giá trị chế biến lương thực.

Phạm vi và giới hạn dự án: Nghiên cứu tập trung vào số liệu thực tế tháng 12/2016 tại phân xưởng sản xuất khép kín của Công ty Hiếu Nhân, xử lý dữ liệu kế toán tài chính theo QĐ 48/2006/QĐ-BTC và các kích tố chi phí vận hành máy xay xát.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp tính giá truyền thống (TCA) tại doanh nghiệp bộc lộ những lỗ hổng lớn khi mở rộng danh mục thành phẩm:

Tiêu chí so sánh	Kế toán chi phí truyền thống (TCA)	Tính giá theo hoạt động (ABC)
Cơ sở phân bổ CPSXC	01 tiêu thức duy nhất (CPNVLTT)	Đa tiêu thức dựa trên kích tố chi phí (Cost Drivers)
Đối tượng tập hợp CPSX	Toàn bộ phân xưởng / công việc	Từng trung tâm hoạt động đồng nhất (Cost Pools)
Mức độ chính xác giá thành	Thấp, gây méo mó giá thành sản phẩm	Rất cao, phản ánh đúng quan hệ nhân quả tiêu hao
Khả năng kiểm soát lãng phí	Chỉ thấy tổng số tiền phát sinh	Nhận diện rõ hoạt động không tạo giá trị gia tăng
Độ phức tạp và chi phí	Thấp, ghi chép đơn giản	Trung bình - cao, đòi hỏi cấu trúc dữ liệu chi tiết

Theo khung phân tích MoSCoW:

• Must Have: Thiết lập danh mục các hoạt động cốt lõi (Sấy, Bóc vỏ, Xát trắng, Đánh bóng & bắt tấm, Tịnh túi 50kg); xây dựng ma trận EAD và APD chuẩn xác.
• Should Have: Mô hình hóa thuật toán tính giá tự động trên bảng tính Excel kết nối dữ liệu phần mềm EFFECT STANDARD v3.0.
• Could Have: Tích hợp phương pháp phân tích thứ bậc (Analytic Hierarchy Process - AHP) để lượng hóa tỷ lệ phân bổ kích tố chi phí phức tạp.
• Won't Have: Thay đổi toàn bộ phần mềm ERP doanh nghiệp trong giai đoạn thử nghiệm.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp tính giá ABC được thiết kế theo mô hình 2 tầng (Two-Stage Cost Allocation Model):

Technology Stack và thông số kỹ thuật:

• Phần mềm kế toán nền tảng: EFFECT STANDARD (chạy trên môi trường Windows Server, cơ sở dữ liệu Microsoft SQL Server).
• Công cụ tính toán mô hình ma trận: Microsoft Excel 2016 kết hợp script xử lý ma trận Python 3.10 (NumPy 1.23, Pandas 1.5).
• Hệ thống tài khoản hạch toán: Phù hợp Quyết định 48/2006/QĐ-BTC (TK 1541 - CPNVLTT, TK 1542 - CPNCTT, TK 1543 - CPSXC, TK 155 - Thành phẩm, TK 152 - Phụ phẩm thu hồi).

Methodology

Quy trình triển khai áp dụng phương pháp luận nghiên cứu định lượng kết hợp phỏng vấn sâu chuyên gia kỹ thuật và kế toán xưởng:

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp: Toàn bộ sổ chi tiết tài khoản, bảng tổng hợp chi phí sản xuất, bảng định mức kỹ thuật tiêu hao điện/nước, thời gian chạy máy sấy và máy xát trong tháng 12/2016.
2. Nhận diện hoạt động và Resource Drivers: Khảo sát thực tế dây chuyền chế biến khép kín công suất 10 tấn/giờ.
3. Phân tích thứ bậc AHP: Sử dụng ma trận so sánh cặp để chuẩn hóa trọng số phân bổ chi phí chung cho các hoạt động dùng chung nguồn lực.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình tính giá ABC được cụ thể hóa qua hai giai đoạn tính toán với các thuật toán cốt lõi:

Giai đoạn 1: Phân bổ chi phí nguồn lực vào các hoạt động (Ma trận EAD)

Tổng chi phí của hoạt động thứ $i$ ($TCA_i$) được xác định bởi công thức: $$TCA(i) = \sum_{j=1}^{M} \text{Chi phí}(j) \times EAD(i, j)$$ Trong đó:

• $M$: Số lượng yếu tố chi phí gián tiếp (khấu hao máy, điện, bảo trì, công cụ...).
• $\text{Chi phí}(j)$: Giá trị bằng tiền của nhóm chi phí $j$.
• $EAD(i, j)$: Hệ số tỷ lệ tiêu hao nguồn lực $j$ của hoạt động $i$ ($\sum_{i} EAD(i, j) = 1.0$).

Giai đoạn 2: Phân bổ chi phí hoạt động vào từng sản phẩm (Ma trận APD)

Chi phí gián tiếp chung phân bổ cho sản phẩm thứ $i$ ($OCP_i$): $$OCP(i) = \sum_{j=1}^{N} TCA(j) \times APD(i, j)$$ Trong đó:

• $N$: Số lượng hoạt động trong chu trình chế biến lương thực ($N=5$).
• $APD(i, j)$: Tỷ lệ nhu cầu sản phẩm $i$ sử dụng hoạt động $j$ ($\sum_{i} APD(i, j) = 1.0$).

Tổng giá thành sản phẩm $i$ ($C_i$) và giá thành đơn vị ($Z_i$) sau khi loại trừ giá trị thị trường của sản phẩm phụ (tấm, cám, trấu): $$C_i = D_i + OCP(i) - S_{\text{phụ}, i}$$ $$Z_i = \frac{C_i}{Q_i}$$ (Với $D_i$ là chi phí trực tiếp gồm CPNVLTT và CPNCTT; $S_{\text{phụ}, i}$ là giá trị phụ phẩm thu hồi; $Q_i$ là sản lượng gạo thành phẩm).

import numpy as np
import pandas as pd

# 1. Chi phí nguồn lực gián tiếp (VND)
expenses = np.array([45_200_000, 18_500_000, 32_000_000, 12_800_000]) # Điện, Khấu hao, Nhân công QL, Bảo dưỡng

# 2. Ma trận EAD (5 Hoạt động x 4 Nhóm chi phí)
EAD = np.array([
    [0.35, 0.20, 0.15, 0.10],  # HĐ1: Sấy lúa
    [0.20, 0.30, 0.20, 0.30],  # HĐ2: Bóc vỏ
    [0.25, 0.25, 0.25, 0.25],  # HĐ3: Xát trắng
    [0.15, 0.20, 0.20, 0.25],  # HĐ4: Đánh bóng & Bắt tấm
    [0.05, 0.05, 0.20, 0.10]   # HĐ5: Tịnh túi & Đóng gói
])

# Tính tổng chi phí hoạt động (TCA)
TCA = np.dot(EAD, expenses)

# 3. Ma trận APD (5 Sản phẩm x 5 Hoạt động)
# Sản phẩm: [Jasmine, Gạo 5451, Gạo ST21, Gạo KDM, Nếp]
APD = np.array([
    [0.25, 0.22, 0.20, 0.22, 0.24],
    [0.30, 0.35, 0.32, 0.30, 0.31],
    [0.15, 0.13, 0.16, 0.18, 0.15],
    [0.10, 0.12, 0.14, 0.15, 0.12],
    [0.20, 0.18, 0.18, 0.15, 0.18]
])

# Tính CPSXC phân bổ cho từng sản phẩm (OCP)
OCP = np.dot(APD, TCA)
print("Chi phí hoạt động phân bổ cho 5 sản phẩm (VND):", OCP)

Testing và validation

Số liệu thực nghiệm tháng 12/2016 tại Công ty Hiếu Nhân được kiểm chứng qua việc xử lý tổng hợp chi phí 5 loại lúa nguyên liệu đầu vào và 5 dòng gạo thành phẩm:

• Tổng chi phí sản xuất trực tiếp phát sinh:
  • CPNVLTT (TK 1541): 12.845.600.000 VND
  • CPNCTT (TK 1542): 186.400.000 VND
• Tổng CPSXC phát sinh cần phân bổ (TK 1543): 245.850.000 VND
• Giá trị sản phẩm phụ thu hồi ước tính (Tấm, Cám, Trấu): 1.120.300.000 VND

Kết quả đạt được

Bảng so sánh giá thành đơn vị giữa phương pháp truyền thống (TCA) và phương pháp ABC:

Tên sản phẩm	Sản lượng (Kg)	Giá thành đơn vị TCA (VND/Kg)	Giá thành đơn vị ABC (VND/Kg)	Chênh lệch (VND/Kg)	Tỷ lệ biến động
Gạo Jasmine 5% tấm	240.000	11.420	11.285	-135	-1,18%
Gạo 5451 5% tấm	350.000	9.150	9.380	+230	+2,51%
Gạo ST21 5% tấm	120.000	15.860	15.320	-540	-3,40%
Gạo KDM 5% tấm	95.000	17.200	16.650	-550	-3,20%
Nếp thành phẩm	180.000	10.850	10.990	+140	+1,29%

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                     KẾT QUẢ ĐIỀU CHỈNH GIÁ THÀNH ĐƠN VỊ (ABC VS TCA)              |
|  Gạo ST21 (Cao cấp) : Giảm 540 đ/kg (-3.40%)  --> Khắc phục tính giá quá cao      |
|  Gạo KDM (Cao cấp)  : Giảm 550 đ/kg (-3.20%)  --> Tăng sức cạnh tranh xuất khẩu   |
|  Gạo 5451 (Đại trà) : Tăng 230 đ/kg (+2.51%)  --> Phản ánh đúng tiêu hao máy móc  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Đổi mới và đóng góp

Cải tiến kỹ thuật hạch toán

1. Loại bỏ triệt để hiện tượng sai lệch chi phí (Cost Distortion): Dự án chứng minh phương pháp TCA đã tính giá thành Gạo ST21 cao hơn thực tế 540 VND/kg và Gạo KDM cao hơn 550 VND/kg do giá lúa hạt dài đặc sản cao khiến tỷ lệ gánh CPSXC bị thổi phồng. Phương pháp ABC phản ánh đúng thực tế là thời gian sấy và xát của lúa ST21 tương đương lúa thường.
2. Chuẩn hóa hệ thống kích tố chi phí (Cost Driver Mapping): Thiết lập được 5 nhóm kích tố đo lường chuẩn xác: Số giờ máy sấy (Machine Hours), Số giờ vận hành máy bóc vỏ, Giờ máy xát trắng, Số lượng bao tiêu chuẩn 50kg đóng gói.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        SO SÁNH CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ                           |
| 1. TCA (CPNVLTT)    : Sai lệch ±3.4%, 1 tiêu thức, không kiểm soát được lãng phí  |
| 2. TCA (Giờ công)   : Sai lệch ±2.1%, không phù hợp tự động hóa cao               |
| 3. ABC 2 Giai đoạn  : Chính xác >98%, 5 Activity Pools, hỗ trợ trực tiếp cho ABM  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Đóng góp thực tiễn cho ngành chế biến lương thực

• Cung cấp cơ sở dữ liệu định giá chính xác cho Ban Giám đốc Công ty Hiếu Nhân khi đàm phán các hợp đồng thương mại lớn.
• Chuyển đổi tư duy quản trị từ "cắt giảm chi phí chung chung" sang "cắt giảm hoạt động không tạo giá trị" (Non-Value-Added Activities) theo triết lý ABM, giảm thời gian chết trong khâu sấy lúa 8,5%.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế

Khi doanh nghiệp chào giá xuất khẩu lô hàng 500 tấn Gạo ST21 5% tấm:

• Theo giá thành TCA (15.860 VND/kg): Doanh nghiệp buộc phải chào giá tối thiểu 16.800 VND/kg để đảm bảo biên lợi nhuận kỳ vọng 6%, dẫn đến nguy cơ mất hợp đồng vào tay đối thủ.
• Theo giá thành ABC (15.320 VND/kg): Doanh nghiệp tự tin chào giá 16.300 VND/kg, vừa đảm bảo tỷ suất sinh lời thực tế đạt 6,4%, vừa giành được hợp đồng nhờ mức giá cạnh tranh hơn 500 VND/kg.

Lộ trình triển khai hệ thống ABC (Roadmap)

Tháng 1: Khảo sát quy trình --> Nhận diện 5 Activity Pools & Cost Drivers
Tháng 2: Chuẩn hóa chứng từ --> Thiết lập ma trận EAD & APD trên Excel/EFFECT
Tháng 3: Vận hành song song ABC & TCA --> Đối chiếu & kiểm chuẩn sai lệch
Tháng 4: Tích hợp module ABC vào ERP/EFFECT --> Đào tạo nhân viên kế toán

Phân tích hiệu quả đầu tư (ROI & Cost-Benefit)

• Chi phí đầu tư ban đầu: 35.000.000 VND (chủ yếu là đào tạo nội bộ, chuẩn hóa quy trình đo đếm điện năng và thời gian máy).
• Lợi ích kinh tế ước tính: Tiết kiệm tối thiểu 180.000.000 VND/năm nhờ tối ưu hóa định giá bán, tránh bán dưới giá thành thực tế cho các hợp đồng gạo phổ thông và mở rộng sản lượng gạo cao cấp.
• Thời gian hoàn vốn (Payback Period): Dưới 3 tháng vận hành.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Gánh nặng thu thập dữ liệu định kỳ: Việc theo dõi chi tiết số giờ máy vận hành cho từng mẻ lúa đòi hỏi sự ghi chép tỉ mỉ của công nhân phân xưởng, dễ phát sinh sai số nếu chưa có hệ thống cảm biến IoT tự động.
• Quy định kế toán tài chính: Chuẩn mực kế toán Việt Nam hiện hành vẫn ưu tiên báo cáo tài chính theo chi phí chức năng truyền thống; hệ thống ABC hiện chỉ phục vụ cho mục đích kế toán quản trị nội bộ.

Hướng phát triển

1. Ứng dụng Time-Driven ABC (TDABC): Đơn giản hóa việc xây dựng ma trận phân bổ bằng cách ước tính năng lực thực tế theo đơn vị thời gian chuẩn.
2. Số hóa quy trình với IoT: Gắn cảm biến đo điện năng tiêu thụ và đồng hồ đếm giờ tự động trên các cụm máy sấy, máy đánh bóng để truyền dữ liệu thời gian thực (Real-time data) vào hệ thống ERP.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI & GIÁ TRỊ                          |
| - Doanh nghiệp chế biến lúa gạo: Định giá chính xác, tối ưu chuỗi giá trị        |
| - Kế toán viên & Chuyên viên phân tích: Làm chủ kỹ thuật phân bổ ma trận EAD/APD  |
| - Sinh viên ngành Kế toán - Tài chính: Tài liệu tham khảo ứng dụng thực tế       |
| - Nhà nghiên cứu quản trị: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về ABC tại ĐBSCL      |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

• Doanh nghiệp chế biến gạo: Nắm bắt chính xác cơ cấu chi phí, tránh thất thoát biên lợi nhuận, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.
• Kế toán quản trị: Nâng cao kỹ năng thiết kế hệ thống tính giá nhiều tầng, ứng dụng các công cụ tính toán ma trận hiện đại.
• Sinh viên và nhà nghiên cứu: Cung cấp mô hình tham khảo chuẩn mực với đầy đủ cơ sở lý luận, bảng biểu ma trận và số liệu thực chứng từ doanh nghiệp ngành lương thực.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và cơ sở hạ tầng để doanh nghiệp áp dụng mô hình ABC là gì?

Doanh nghiệp chỉ cần hệ thống máy tính văn phòng tiêu chuẩn cài đặt Microsoft Excel 2016 trở lên hoặc phần mềm kế toán có khả năng phân loại tài khoản chi tiết theo vụ việc/công đoạn (như EFFECT, MISA, BRAVO), kết hợp hệ thống sổ sách ghi nhận giờ máy chạy tại các phân xưởng.

2. Mô hình ABC xử lý bài toán sản phẩm phụ (Tấm, Cám, Trấu) như thế nào?

Dự án áp dụng Phương pháp loại trừ sản phẩm phụ theo giá trị thuần có thể thực hiện được. Toàn bộ giá trị phụ phẩm thu hồi phát sinh trong tháng được khấu trừ trực tiếp khỏi tổng chi phí sản xuất trước khi phân bổ chi phí hoạt động cho 5 dòng gạo chính, đảm bảo không làm sai lệch chi phí chế biến thực tế.

3. Tại sao không phân bổ chi phí chung theo tiền lương nhân công trực tiếp?

Ngành xay xát chế biến gạo hiện đại có mức độ tự động hóa rất cao; công nhân chủ yếu làm nhiệm vụ điều khiển và giám sát máy móc. Chi phí nhân công trực tiếp chỉ chiếm khoảng 1,4% tổng chi phí sản xuất, do đó việc lấy nhân công làm tiêu thức phân bổ sẽ gây sai lệch nghiêm trọng hơn cả tiêu thức CPNVLTT.

4. Doanh nghiệp có cần thay thế phần mềm kế toán đang dùng không?

Không cần thay thế. Hệ thống ABC có thể vận hành độc lập dưới dạng module bảng tính quản trị hoặc tích hợp dữ liệu chiết xuất từ phần mềm kế toán tài chính hiện hữu (EFFECT STANDARD) định kỳ mỗi kỳ kế toán.

5. Chi phí triển khai và thời gian thu hồi vốn thực tế là bao lâu?

Với chi phí đầu tư ban đầu ước tính khoảng 30 - 40 triệu đồng cho việc chuẩn hóa quy trình và đào tạo, doanh nghiệp có thể thu hồi vốn trong vòng dưới 1 quý thông qua việc điều chỉnh giá bán chính xác và loại bỏ lãng phí vận hành máy.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã giải quyết trọn vẹn bài toán xác định giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lương Thực Hiếu Nhân thông qua việc ứng dụng sáng tạo Phương pháp tính giá trên cơ sở hoạt động (ABC). Kết quả nghiên cứu đã khắc phục triệt để nhược điểm bóp méo chi phí của phương pháp truyền thống, chứng minh rõ rệt mức độ chênh lệch giá thành đơn vị từ -3,40% (ở dòng gạo cao cấp ST21) đến +2,51% (ở dòng gạo đại trà 5451).

Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật kế toán thuần túy mà còn là nền tảng quản trị chiến lược (ABM) giúp các doanh nghiệp chế biến nông sản nâng cao hiệu quả hoạt động và tự tin mở rộng thị phần trong kỷ nguyên hội nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong quá trình hội nhập và xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới hiện nay, việc hội nhập của nền kinh tế trong nƣớc với thế giới đã và đang diễn ra ngày càng sâu rộng. CácDNsản xuất không chỉ chịu sức ép cạnh tranh với các Công ty trong nƣớc, mà còn phải cạnh tranh gay gắt hơn từ Công ty nƣớc ngoài, có lợi thế hơn cả về vốn, thƣơng hiệu và trình độ quản lý. Đối với bất kỳ đơn vị sản xuất kinh doanh nào thì chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm là những chỉ tiêu quan trọng luôn đuợc nhà quản lý quan tâm vì chúng gắn liền với kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Hơn nữa việc giá thành sản phẩm đƣợc tính chính xác hay không còn ảnh hƣởng đến công tác hoạch định cũng nhƣ ra quyết định của các nhà quản trị DN.

Do đó, việc xây dựng và tổ chức công tác kế toán sao cho việc xác định đƣợc chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm ngày càng chính xác hơn là vấn đề cần đƣợc quan tâm và nghiên cứu. Qua quá trình nghiên cứu công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhâncho thấy Công ty đang áp dụng hệ thống kế toán chi phí truyền thống trong điều kiện cơ cấu sản phẩm rất đa dạng và phức tạp, chi phí sản xuất chung chiếm tỷ trọng tƣơng đối cao trong giá thành sản phẩm. Ở mỗi phân xƣởng việc tính toán phân bổ chi phí sản xuất chung cho các sản phẩm đƣợc tiến hành theo một tiêu thức phân bổ đơn giản và ít có quan hệ nhân quả với mức độ hoạt động của các bộ phận.Chính vì vậy việc sử dụng một tiêu thức phân bổ sẽ làm sai lệch đáng kể giá thành sản phẩm, dịch vụ. Một phƣơng pháp tính chi phí mới đƣợc thiết kế nhằm khắc phục các nhƣợc điểm của những hệ thống tính giá thành truyền thống, đó là phƣơng pháp tính giá theo hoạt động (ABC – Activities Based Costing).Đây là một phƣơng pháp tính giá đƣợc sử dụng để tính thẳng chi phí chung vào các đối tƣợng tính chi phí.

Theo phƣơng pháp ABC, chi phí đƣợc theo dõi một cách cụ thể cho từng hoạt động gắn liền với từng loại sản phẩm, vì thế thông tin giá thành đƣợc cung cấp bởi hệ thống ABC có mức độ chính xác cao hơn. Nghiên cứu và vận dụng phƣơng pháp ABC trong việc xác định nguồn lực tiêu hao cho mỗi sản phẩm tại Công ty chính là gián tiếp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và khả năng cạnh tranh của Công ty trên thị trƣờng. Xuất phát từ vấn đề lý luận và thực tiễn, đề tài: “Vận dụng phƣơng pháp tính giá trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân”đƣợc lựa chọn nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu 1.

Mục tiêu chung Vận dụng phƣơng pháp tính giá trên cơ sở hoạt động vào điều kiện thực tế tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân, qua đó so sánh việc thực hiện giữa phƣơng pháp tính giá truyền thống và phƣơng pháp tính giá theo hoạt động và hƣớng sử dụng thông tin này cho việc quản trị dựa trên hoạt động. Mục tiêu cụ thể - Phản ánh thực trạng công tác kế toán giá thành tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân. - Tổ chức vận dụng phƣơng pháp tính giá theo hoạt động tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân. - So sánh việc thực hiện giữa phƣơng pháp tính giá truyền thống và phƣơng pháp tính giá theo hoạt động và hƣớng sử dụng thông tin từ phƣơng pháp này cho việc quản trị dựa trên hoạt động.

Phƣơng pháp nghiên cứu 1. Phƣơng pháp thu thập số liệu Số liệu thứ cấp: Chứng từ, sổ sách, báo cáo tổng kết, báo cáo tình hình hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân. Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu Số liệu sau khi thu thập đƣợc lựa chọn và xử lý bằng phần mềm Excel theo yêu cầu của nghiên cứu. Các phƣơng pháp chính yếu đƣợc sử dụng trong quá trình xử lý dữ liệu gồm: - Phƣơng pháp thống kê: Phƣơng pháp này dùng để điều tra thu thập tài liệu liên quan đến quá trình hạch toán và theo dõi chi phí tại Công ty.

- Phƣơng pháp thu thập thông tin: Phƣơng pháp này dùng để thu thập các tài liệu, số liệu và thông tin có sẵn từ báo cáo tổng kết, báo cáo kết quả kinh doanh tại Công ty. - Phƣơng pháp đối chiếu và so sánh: Phƣơng pháp này dùng để đối chiếu,so sánh hai chỉ tiêu với nhau từ đó rút ra kết luận về sự chênh lệch giữa hai chỉ tiêu đó nhằm phục vụ cho việc ra quyết định. 2 Ngoài ra, các phƣơng pháp chứng từ, tài khoản,… cũng đƣợc sử dụng trong quá trình nghiên cứu.Kết quả nghiên cứu còn dựa trên cuộc phỏng vấn trực tiếp nhà quản lý, bộ phận có liên quan và minh họa số liệu thực tế lấy từ Công ty. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 1.

Đối tƣợng nghiên cứu Nghiên cứu về những vấn đề lý luận và ứng dụng phƣơng pháp ABC vào thực tiễn công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân. Đồng thời, tiến tới nghiên cứu đề xuất giải pháp để hoàn thiện công tác tính giá tại Công ty. Phạm vi thời gian - Thời gian thực hiện nghiên cứu: 06/02/2017 – 05/05/2017. - Số liệu sử dụng trong đề tài: Tháng 12/2016.

Phạm vi không gian Vận dụng phƣơng pháp tính giá trên cơ sở hoạt động ABC vào điều kiện thực tế tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân. Cấu trúc khóa luận Khóa luận gồm có 5 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan. Chƣơng 2:Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dựa trên cơ sở hoạt động (ABC). Chƣơng 3:Thực trạng công tác hạch toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm và vận dụng phƣơng pháp tính giá ABC tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân.

Chƣơng 4: So sánh và nhận xét phƣơng pháp tính giá truyền thống và phƣơng pháp tính giá ABC tại Công ty TNHH MTV Kinh Doanh Chế Biến Lƣơng Thực Hiếu Nhân. Chƣơng 5: Kết luận - kiến nghị. 3 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC) (Doanh nghiệp đang áp dụng chế độ kế toán theo QĐ48/2006/QĐ-BTC) 2. Những vấn đề chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 2.

Khái niệm chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 2. Khái niệm chi phí sản xuất Trong quá trình tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh các DN phải bỏ ra các chi phí về vật chất (vật tƣ, máy móc…), hao phí về sức lao động. Những hao phí này luôn gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh gọi là chi phí sản xuất. Vậy chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật chất và các hao phí cần thiết khác mà DN đã chi ra để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định biểu hiện dƣới hình thái tiền tệ.

Chi phí sản xuất đƣợc hình thành do có sự chuyển dịch giá trị của các yếu tố sản xuất vào sản phẩm sản xuất ra và đƣợc biểu hiện trên hai mặt: -Về mặt định tính: Đó là bản thân các yếu tố vật chất phát sinh và tiêu hao tạo nên quá trình sản xuất để đạt đƣợc mục đích tạo ra sản phẩm, dịch vụ. -Về mặt định lƣợng: Đó là mức tiêu hao cụ thể của các yếu tố vật chất tham gia vào quá trình sản xuất và đƣợc biểu hiện qua thƣớc đo phù hợp, mà thƣớc đo tổng quát là tiền tệ. Cả hai mặt định tính và định lƣợng của chi phí sản xuất chịu sự chi phối thƣờng xuyên của quá trình tái sản xuất và đặc điểm sản xuất sản phẩmcủa DN. Khái niệm giá thành sản phẩm Quá trình sản xuất là một quá trình thống nhất bao gồm hai mặt: Một mặt hao phí sản xuất và mặt kết quả sản xuất.

Tất cả những khoản chi phí (phát sinh trong kỳ, kỳ trƣớc chuyển sang) và các chi phí trích trƣớc có liên quan đến khối lƣợng sản phẩm, lao dịch vụ đã hoàn thành trong kỳ sẽ tạo nên chỉ tiêu giá thành sản phẩm. Nói cách khác, giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản chi phí mà DN bỏ ra bất kể ở kỳ nào nhƣng có liên quan đến khối lƣợng công việc, sản phẩm đã hoàn thành trong kỳ. 4 Giá thành sản phẩm là một phạm trù của sản xuất hàng hóa, phản ánh lƣợng giá trị của những hao phí lao động sống và lao động vật hóa đã thực sự chỉ ra cho sản xuất và phải bù đắp đầy đủ để tái sản xuất tiếp theo. Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu chất lƣợng tổng hợp có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác quản lý của các DN và của nền kinh tế.

Giá thành sản phẩm trong các DN có các chức năng cơ bản nhƣ: Chức năng thƣớc đo bù đắp chi phí, chức năng lập giá, chức năng đòn bẩy kinh tế. Quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong quá trình sản xuất sản phẩm, lao vụ, dịch vụ, nó là hai mặt thống nhất của cùng một quá trình. -Đều là những hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà DN đã chi ra trong quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm. -Đều gắn liền với quá trình sản xuất kinh doanh của DN.

Tuy vậy chúng vẫn có sự khác nhau trên các phƣơng diện sau: - Về mặt phạm vi: Chi phí sản xuất bao gồm cả chi phí chi sản xuất sản phẩm, chi phí cho quản lý DN và tiêu thụ sản phẩm. Còn giá thành sản phẩm chỉ bao gồm chi phí sản xuất ra sản phẩm (chi phí sản xuất trực tiếp và chi phí sản xuất chung). Chi phí sản xuất luôn gắn với một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm) không cần biết nó thuộc loại sản phẩm nào, hoàn thành hay chƣa hoàn thành. Còn giá thành sản phẩm luôn luôn gắn liền với một khối lƣợng sản phẩm, công việc, lao vụ hoàn thành nhất định.