CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CHI PHÍ VÀ QUAN LÝ CHI PHI SAN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm và phân loại chỉ phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm chỉ phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp. “rong quá tình hoạt động sản xuất kinh doanh, chỉ phí phát sinh liên quan đến mọi hoạt động, mọi bộ phận của doanh nghiệp, có nhiều khái niệm về chí phí vì chỉ phí phát sinh và sử dụng cho một số mục đích cụ thể, cách ma chỉ phí được sử dụng sẽ định cách tính toán, ghỉ nhận, phân tích, xử lý chỉ phí.
“rong kế toán ti chính thi chi phí bao gdm các chỉ phí sản xuất kính doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chỉ phí Khác. Theo chuỗn mục chung - chuỗn mực KẾ toán Việt Nam ban hành và công bổ theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 thing 12 năm 2002 của Bộ trường Bộ Tài chính thì chỉ phí bao gồm các chỉ phí sin xuất, kinh doanh phát sinh tong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp va các chi phí khác. Chi phí sản xuất, kính doanh phát sinh trong quá tình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: giá vốn hàng bán, i phí bán hàng, chi án lý doanh nghiệp, chỉ phí li ita vay, và những chỉ phí iền quan dn hoạt động cho các bên sử dụng tài sản sinh ra lợi tức, tiền bản quyền. Những chỉ phí này phát sinh dưới dạng tién và các khoản tương đương tiền, hàng tổn kho.
khẩu hao mấy móc, hit bị Chi phí khác bao gồm các chỉ phí ngoài các chỉ phí sin xuắc, kỉnh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: chỉ phí về thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, các khoản tiền bị khách hàng phạt do vi phạm hợp đồng, ‘Theo tác giả luận án tién sĩ v loàn thiện kể toán quản tr chỉ phí trong các doanh nghiệp. mía đường trên dia bàn tinh Thanh Hóa” cho rằng "chí phí cổ thể là phí tổn thực tế đã chi ra rong quá ình hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày khi tổ chức thực hiện, kiểm tra, ra quyết định và cũng có thé ka chỉ phí ước tính khi thực hiện dự án hay giá trị lợi ích mắt di khi lựa chọn phương án, hoạt động này mà bỏ qua cơ hội kính doanh khác”. Theo đồ chi phí có thé là những khoản chỉ phí đã phát sinh hoặc các chỉ phí chưa phát sinh, chỉ phí cơ hội hay chỉ phí ước tính. Chỉ phí không phải gắn liền với một kỳ kế toán cụ thé nào mà nó được xem x ới các phương ân, các cơ hội kinh doanh, quyết định kinh doanh cụ th.
Chi phí sản xuất của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tién của toàn bộ các hao phí về: lao động sống tức là lao động tạo ra gid tri mới va lao động vật hoá tức là giá tị của tr liệu sản xuất mà doanh nghiệp phải chỉ ra để tiền hành sản xuất sản phẩm rong một thời gian nhất định [8 (Qua tinh sản xuất hàng hoá là quá tình kết hợp à tiêu hao của ba yếu tố: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Như vậy để tiến hành sản xuất hàng hoá, doanh nghiệp phải bỏ chỉ phí về sức lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động, Sự hình ứ inh nên các chỉ phí sản xuất để tạo ra giá trị sản phẩm sản xuất là tắt yếu khách quan, vác chỉ phí mà đoanh nghiệp chi ra có thành nên giá tr của sản phẩm, dịch vụ để đáp ứng nhu cầu tiêu ding của xã hội Giá tịsin phẩm, hàng hóa: W = C+ V + M Trong đó, = W: Giá tr sản phẩm hàng hóa = C:là toàn bộ giá trị tư liệu sản xuất đã ti uhao trong quá trình tạo ra sản phẩm dich vụ như: khẩu hao tài sản cổ định, chỉ phí nguyên vật liệu, công cụ, năng lượng. bộ phận này được gọi là hao phí vật chất - Vi a chỉ phíiễn lương, tin công phải trả cho người lao động tham gia quá tinh sin xuất go ra sản phẩm, dich vụ, được gọi là hao phí lao động cin thế ~ M: là giá trì mới do lao động sống tạ ra trong quá tình hoạt động sản xuất ra giá tỉ san phẩm, dich vụ Tiếp theo sau quá tình sản xuất. doanh nghiệp phải ổ chúc việc tiêu thụ sản phẩm để thu tiền về.
Để thực hiện được việc này, doanh nghiệp cũng phải bỏ ra những chỉ phí nhất định chẳng hạn như chi phí đồng gối sin phim, chi phí vận chuyển, bốc đỡ, bio quản sản phẩm. Hơn nữa, trong diều kiện nền kinh té thị trường có sự cạnh tranh như hiện nay, ngoài các chi phí tiêu thụ trên, doanh nghiệp còn phải bỏ ra chí phí để nghiên cứu thị tường, chỉ phí quảng cáo để gi thiệu sản phẩm, chỉ phí bảo hành sản phẩm. Những khoản chỉ phí này phát sinh trong lĩnh vực lưu thông sản phẩm nên được gọi là. chỉ phí tiêu thụ hay chỉ phí lưu thông sản phẩm Ngoài những chi phí nêu trên, doanh nghỉ cn phải thực hiện được nghĩa vụ của mình với Nhà nước như nộp thu giá trị gia tăng, thu xuất nhập khẩu, th tiêu thụ đặc biệt, thuế khai thác tài nguyên.
Những khoản chỉ phí này đều diễn ra trong quá trình kinh doanh vì thể dé cũng là khoản chi phí kinh doanh của doanh nghiệp. “Trong luận văn này, khái niệm về chí phí sản xuất được hiểu như sau: chi phí sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp là toàn bộ chỉ phí sản xuất, chỉ phí Why sản phẩm, các khoản tiền thuế và các chỉ phí bằng tiền khác mà doanh nghiệp phải bổ rà để thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. Chi phí của doanh nghiệp là chỉ phí cá bit, chịu sự kiểm soát quản lý của doanh nghiệp. Do vậy cquản lý tốt chỉ phí đông vai trò quan trọng trong hoạt động quản trị doanh nghiệp.2, Phân loại chỉ phí sân xuất kình doanh trong doanh nghiệp “Chỉ phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp gồm nhiều loại chỉ phí và phát sinh thường xuyên trong quấ tình sản xuất kính doanh, mỗi loại chỉ phi có đặc tính công dụng khác nhau do vậy yêu cầu quản lý đối với từng loại cũng khác nhau.
Để quản lý tốt chỉ phí sin xuất kinh doanh, doanh nghiệp cin phải tiến hành phân loại chỉ phí để dấp ứng đầy đủ những thông tin cần thiết cho việc tính toán hi quả các phương án sản xuất, phục vụ tốt cho công tác kiểm tra, giám xát chỉ phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Phân loại chỉ phí sản xuất kinh doanh có nhiễu cách phân loại như sau: 1.1, Phân loại chỉ phí theo yếu tổ chỉ phí Phân loại chỉ phí theo yếu tổ chi phí tức là phân loại theo nội dung, tính cl Ất kinh tế của chỉ phí, cách phân loại này cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng loại chỉ phí m: doanh nghiệp đã chỉ ra, giúp cho việc xây dựng và phân tí định mức vốn lưu động. cũng như việc lập. kiểm tra và phân tích dự toán chỉ phí để phục vụ cho việc tập hop {quan lý các chỉ phí theo nội dung kinh tế ban đầu đồng nhất của nó mà không xét đến địa điểm phát sinh và chỉ phi được dùng cho mục đích gi trong sản xuất.
Theo cách phân loại này ch phí sản xuất kinh doanh (SXKD) được chia thành cúc chỉ phí sau: = Chỉ phí nguyên liệu, vật liệu bao gdm toàn bộ giá tr tài nguyên vật liệu chính. nguyên vật liệu phụ. phụ tầng thay thể, công cụ, dụng cụ sử dụng vào sản xuất kinh doanh rong kỳ (loại trữ giá trị dmg Không hết nhập lại kho và phể liệu thu hồi cùng với nhiên liệu động lực). nhiên liệu, động lục mua ngoài sit dụng vào quá tình sản xuất kinh doanh trong ky (ir số dùng không hết nhập li kho và phể liệu thu hồ), - Chi phí ền lương và các khoản phụ cắp lương: phản ánh tổng số iễn lương và phụ cắp mang tinh chit lương chủ doanh nghiệp phải trả cho cán bộ công nhân viên chức và người lao động - Chỉ phí bio xã hội.
bảo hiểm y t , kinh phí công đoàn trích theo ty lệ quy định tiên tổng số tiền lương và phụ cắp lương chi doanh nghiệp phải trả cho ng nhân viên chức và người lao động. Chi phí khẩu hao tài sản cổ định: phản ánh tổng số khấu hao tài sản cổ định phải tích trong kỳ của tat cả tài sản cố định sử dụng cho sản xuất kinh doanh trong ky. - Chỉ phí dịch vụ mua ngoài: là số iền trả cho dich vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất cia doanh nghiệp. - Chỉ phí khác bằng tin à toàn bộ các chỉ phí khác bằng tiễn chưa phần ánh vào các yếu tổ trên dùng vào quá tình sản xuất kinh doanh trong kỹ: 1.
Phân loại chi phí theo khoản mục chỉ phí “Theo cách phân loại này, những khoản chỉ phí có cùng công dụng kinh té, cùng mục đích sử dụng được xếp thành một khoản mục, không phân biệt tính et kinh tế. Phân loại chỉ ph sản xuất theo cách này giúp quản lý định mức chỉ p công tác tính giá thành sản phẩm của doanh nghiệp, có ba khoản mục chỉ phí sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: gdm các chỉ phí vé nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu trực tip dùng vào sin xuất kính doanh ~ Chi phí nhân công trực tiếp: là các chỉ phí phải trả cho công nhân trực tiếp s sản phẩm như tiễn lương, các khoản phụ cắp, các khoản bảo hiểm xi hội, 16, kinh phí công đoàn trích theo tiền lương của công nhân trực tiếp. - Chỉ phí sử dựng máy thi công: máy móc thi công là loại máy phục vụ sản xuất. Chỉ phí này bao gồm chỉ phí cho các máy nhằm thực hiện khối lượng sàn xuất bằng máy.
Chỉ phí sử dụng máy thi công gdm chi phí thường xuy ên và chỉ phi tam thời: + Chỉ phí thường xuyên cho hoạt động của máy thi công gồm: lương chính, phụ của công nhân điều khiển, phục vụ máy thi công, chi phí nguyên liệu, vật liệu, công cụ dạng cụ, chỉ phí khẩu hao tà 1 cổ định (TSCĐ), chỉ phí dich vụ mua ngoà i sửa chữa nhỏ, diện, nước, ảo hiểm xe, mấy) và các chỉ phí khác bằng tiền +Chi phí tạm thời: chỉ phí sửa chữa lớn máy thi công (đại tu, trung tu,.), chi phí công. trình tạm thời cho máy thi công lều, kn, bệ, đường ray chạy máy.