MỞ ĐẦU I. Lí do chọn dé tài: Bài tập là một phương tiện dạy học quan trọng của người giáo viên. Việc rèn luyện kĩ năng giải bài tập và việc cung cấp các tài liệu về bài tập cho sinh viên sư phạm là rất cần thiết. Việc giải bài tập hóa học là một trong những cách hữu hiệu mà hau hết mọi giáo viên hóa học đều sử dụng để đánh giá mức độ hiểu và vận dụng bài học của học sinh.
Hơn nữa, việc giải bài tập hóa học còn là một công cụ để giúp giáo viên tìm được những học sinh thông minh, Thông qua cách giải bài tập của các em từ đó giáo viên có hướng bồi dưỡng cho các em hiệu quả và chuyên sâu. Trong các bài toán hóa thuộc chương trình phổ thông thì dạng toán hỗn hợp là học sinh dễ gặp vướng mắc, sai lầm nhất do việc giải bài toán hỗn hợp cẩn vận dụng kiến thức một cách tổng hợp. Vì vậy, việc đưa ra những phương pháp giải các bài toán thuộc dang này là rất cần thiết cho học sinh. Xuất phát từ những suy nghĩ trên, em đã mạnh dạn chọn để tài: “ PHƯƠNG PHÁP GIẢI TOÁN HON HỢP HÓA VÔ CO” H.Mục đích chọn để tài: Hệ thống hóa lại các dạng toán và phương pháp giải.
Nhờ đó, người giáo viên có thể giảng dạy dạng toán này một cách thuyết phục đồng thời giúp cho học sinh say mê, hứng thú với bộ môn hóa học từ đó có ý thức 4 Đưa ra phương pháp thống nhất để giải các bài toán dạng hỗn hợp một cách khoa học và dễ hiểu.Đối tượng nghiên cứu: s+ Nội dung bài toán hỗn hợp. %* Phương pháp giải bài toán hỗn hợp.Khách thể nghiên cứu: Quá trình day và học môn hóa ở trường phổ thông. VLPham vi nghiên cứu: Tất cả các bài toán hóa học hỗn hợp thuộc chương trình hóa phổ thông trung học.Gia thuyết khoa học: Nếu học sinh nấm vững phương pháp giải bài tập hóa học liên quan đến hỗn hợp các chất vô cơ thì các em sẽ không lúng túng khi gặp các bài toán dạng này. Từ đó, giúp cho quá trình dạy và học hiệu quả hơn, góp phẩn nâng cao chất lượng dạy và học hóa học.
Khái niệm bài tập hóa học: Theo từ điển tiếng Việt- 1992 (trang 40, 41) đã định nghĩa bài tập như sau: "Bài tập là những bài ra để vận dụng những điều đã học”. Sau khi nghe giảng bài xong, nếu học sinh nào giải được các bài tập giáo viên đưa ra thì xem như học sinh đó đã lĩnh hội một cách tương đối những kiến thức giáo viên truyền đạt. Bài tập hóa học là những bài tập có nội dung liên quan đến hóa học. Bài tập hóa học có thể là những bài tập lí thuyết đơn giản yêu cầu học sinh tự tái hiện lại những kiến thức đã học, có thể là những bài tập dựa trên nền tang kiến thức cũ, mở rộng kiến thức mới cho học sinh hoặc đòi hỏi ở học sinh sự tư duy sáng tạo.
Dựa vào mục đích từng bài học, từng chương mà giáo viên cho những dạng bài tập thích hợp. Nội dung của bài tập hóa học thông thường bao gồm những kiến thức chính yếu của bài giảng. Bài tập hóa học có thể là những bài tập lí thuyết đơn giản chỉ yêu cầu học sinh nhớ và nhắc lại những kiến thức vừa học hoặc đã học xong nhưng cũng có thể là những bài tập tính toán liên quan đến cả hóa học và toán học, đôi khi bài toán tổng hợp yêu cầu học sinh phải vận dụng những kiến thức đã học từ trước kết hợp với những kiến thức vừa học để giải. Tùy vào mục đích của bài học mà bài tập có thể giải dưới nhiều hình thức và nhiều cách giải khác nhau.
Tác dung của bài tập hóa học: Giải bài tập hóa học là một trong những phương pháp tích cực nhất để kiểm tra khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh. Thông qua bài tập, giáo viên có thể phát hiện những sai sót, yếu kém của học sinh mà qua đó có những kế hoạch rèn luyện bước quen thuộc nhưng cũng có cách giải độc đáo, thông minh rất ngấn gọn mà lại chính xác. Như vậy, bài tập hóa học giúp giáo viên phát hiện những học sinh có tư chất thông minh và khuyến khích các em tích cực, sáng tạo trong học tập. Giúp học sinh hiểu rõ và chính xác hóa kiến thức đã học: Việc giải bài tập hóa học giúp học sinh hiểu sâu hơn các khái niệm, địng nghĩa, định luật mà trước đây các em đa phần học thuộc lòng.
Bài tập hóa học giúp cho học sinh nhớ lại tính chất của các chất, phương trình phản ứng, hiểu sâu hơn các nguyên lí và định luật hóa học. Những kiến thức chưa được vững hoặc chưa được nắm kĩ thì thông qua việc giải bài tập sẽ giúp học sinh nhớ lâu hơn và sâu hơn. Ngoài ra, giải bài tập hoá học cũng giúp học sinh ôn tập các kiến thức về các môn khác như: toán, lí,. Hệ thống hóa các kiến thức đã học: Học thuộc lí thuyết mà học sinh không vận dụng thì sẽ mau quên.
Vì vậy, mà có một số đáng kể bài tập đòi hỏi học sinh phải vận dụng tổng hợp kiến thức của nhiều nội dung trong bài, trong chương. Bài tập tổng hợp đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức của nhiều chương, nhiều bộ môn. Đối với các bài tập có tác dụng hệ thống hóa kiến thức cần đòi hỏi học sinh phải vận dụng tổng hợp các kiến thức và sự hiểu biết của mình, có thể là những kiến thức vừa mới học hoặc những kiến thức đã học từ trước. Tự mình làm các bài tập sẽ giúp học sinh củng cố kiến thức cũ của mình một cách thường xuyên.
Dạng bài tập tổng những kiến thức mới, mở rộng sự hiểu biết của học sinh một cách sinh động, phong phú mà không làm năng nể khối lượng kiến thức của học sinh. 5, Rèn luyện một số kĩ năng, kĩ xảo: Trong quá trình làm bài tập học sinh được rèn luyện các kĩ năng sử dụng ngôn ngữ hóa học, lập công thức, cân bằng phương trình phản ứng, tính theo công thức và phương trình, các tính toán đại số (quy tắc tam suất, giải phương trình và hệ phương trình, kĩ năng giải từng dang bài tập khác nhau). Nhờ việc thường xuyên giải các bài tập các kĩ năng đó sẽ phát triển thành các kĩ xảo giúp học sinh có thể ứng xử nhanh trước các tình huống có thể xảy ra. Phát triển tư duy: Thông qua quá trình làm bài tập học sinh phát triển được các thao tác tư duy như: phân tích, tổng hợp.
so sánh, quy nạp, dién dịch,. Moi bài tập hóa học giáo viên đưa ra cho học sinh đều có những điểm gut để mở. Những điểm đó học sinh bất buộc phải tư duy hoặc dùng quy nạp, diễn dich hoặc ding loại suy,. Nhờ vậy, tư duy của học sinh được phát triển và năng lực làm việc của học sinh được nâng cao.
Trong quá trình giải các bài toán hóa học, học sinh buộc phải tái hiện lại các kiến thức cũ, xác định mối liên hệ giữa các điểu kiện đã có và yêu cầu của để bài thông qua các hoạt động như phân tích, tổng hợp, phán đoán, loại suy,. để tìm ra lời giải dip. Đồng thời một bài tập có nhiều cách giải, tìm ra cách giải ngấn nhất, hay sinh còn sai từ đó khắc phục và bổ sung ngay. Mặt khác, giáo viên cũng phải xem lại bài giảng của mình để diéu chỉnh cách day sao cho phù hợp hơn, đạt hiệu quả tốt hon, Pa số học sinh thích giờ bài tập hơn vì trong giờ này các em được năng động hơn, được thể hiện mình nhiều hơn cũng như dé phát hiện những cái sai cơ bản mà bình thường tưởng như đã hiểu kĩ lấm rồi.
Giáo dục tư tưởng đạo đức: Giải bài tập hóa học chính là rèn luyện cho học sinh tính kiên nhẫn, trung thực trong khoa học, tính cẩn thận, tính độc lập, sáng tạo khi giải quyết các vấn để xảy ra, tính chính xác trong khoa học, tinh thần cau tiến trong việc tìm phương pháp giải tối ưu. Việc tự mình giải các bài tập hóa học thường xuyên góp phần rèn luyện cho học sinh tinh thần kỉ luật, tính tự kiểm chế, cách suy nghĩ và trình bày chính xác khoa học, qua đó nâng cao lòng yêu thích bộ môn. Giáo dục kĩ thuật tổng hợp: Bộ môn hóa học có nhiệm vụ giáo dục kĩ thuật tổng hợp. Bài tập hóa học góp phần tạo diéu kiện tốt cho nhiệm vụ giáo dục này vì những vấn để của nền sản xuất hóa học được chuyển tải thành nội dung của bài tập hóa học.
Bài tập hóa học còn cung cấp cho học sinh những số liệu mới về các phát minh, vé năng suất lao động, về sản lượng mà nền sản xuất hóa học đạt được giúp học sinh hòa nhập vào sự phát triển khoa học kĩ thuật của thời đại mình đang sống. Tóm lại, bài tập hóa học có rất nhiều tác dụng đối với học sinh, chúng ta với tư cách là giáo viên phải rèn luyện cho học sinh khả năng giải bài tập hóa học một cách thường xuyên để học sinh phát triển tư duy, nâng cao kiến thức và đặc biệt là thuộc dang nào. * Nắm được một số phương pháp giải thích hợp với bài tập. + Nắm được các bước giải một bài tập hóa học nói chung và với từng dạng nói riêng.
% Biết được một số thủ thuật và phép biến đổi toán học, cách giải phương trình và hệ phương trình. Các bước giải bài tập trên lớp: Phân tích bài toán trên bảng. Bài tập về các quá trình hóa học có thể sử dụng sơ đồ. % Xử lí các số liệu dang thô thành dang cơ bản.
% Viết các phương trình phan ứng xảy ra (nếu có). Gợi ý và hướng dẫn học sinh suy nghĩ tìm cách giải. % Phân tích các dữ kiện của dé bài từ đó cho ta biết gì. % Liên hệ với dang bài tập đã giải.
% Suy luận ngược từ yêu cầu của bài toán. % Trình bày lời giải. - Bổ sung kiến thức gì? - Hình thành phương trình giải một số dạng bài tập nào đó. Chọn sửa những bài tiêu biểu, điển hình.
Tránh trùng lặp về kiến thức cũng như các dạng bài tập. Chú ý các bài: - Có trọng tâm kiến thức hóa học cần khấc sâu. - Có phương pháp giải mới. - Dạng bài quan trọng, phổ biến, hay thi.
Phải nghiên cứu, chuẩn bị trước thật kĩ càng. - Tính trước kết quả. - Giải bằng nhiều cách khác nhau. - Dự kiến trước những sai lầm học sinh hay mắc phải.