MỞ ĐẦU |. LÝ DOCHỌN ĐỂ TÀI Hóa học là một bộ môn không thể thiếu được trong chương trình phổ thông vì mức độ quan trong của nó trong đời sống con người và trong công nghiệp. Để việc dạy và học hóa đạt được chất lượng tốt nhất thì ngoài việc nâng cao chất lượng những bài giảng trên lớp, cân phải rèn luyện cho học sinh những kỹ năng giải bài tập. Bài tập hóa học rất phong phú và da dạng vì vậy cẩn phải phân loại để dễ dàng trong việc giáng day.
Đối với hóa học hữu cơ thì bài tập vẻ xác định công thức phân tử là rất quan trọng. Bỡi vì có biết được công thức phân tử của hợp chất hữu cơ mới có cơ sở để di đến xác định công thức cấu tạo của một chất. Tuy nhiên với những bài tập về xác định công thức phân tử trong sách giáo khoa còn quá ít và đơn giản, việc phân loại và phương pháp giải cho từng loại chưa đẩy đủ. Vì vậy mà với để tài: “Phương Pháp Giải Bài Tập Về Xác Định Công Thúc Phân Từ Hợp Chất Hữu Cơ Trong Giảng Dạy Hóa Học Ở Trường Phổ Thông ” em sẽ tìm hiểu sâu hơn vé bài tập xác định công thức phân tử hợp chất hữu cơ, hy vọng có thể phân loại và đưa ra phương pháp giải cho từng loại đẩy đủ hơn.
Đồng thời bổ sung một số bài tập vào chương trình phổ thông để cho hoc sinh có thể nắm vững dạng bài tập này hơn. MUC DICH CAN ĐẠT ĐƯỢC: Người giáo viên nấm vững được kiến thức biết được nhiều dạng bài tập và phương pháp giải bài tập về xác định công thức phân tử hợp chất hữu cơ, từ đó có khả năng giảng dạy tốt hơn, góp phân tích cực thực hiện mục tiêu dạy tốt, học tốt bô môn hóa học ở trường phố thông. NHIỆM VỤ CUA ĐỀ TÀI: SVTH : Lê Thị Thu Hằng He Luận Văn Tốt Nghit GVHD : Cô Vũ Thị Th Nghiên cứu cơ sở lý của bài tập hóa học, bài tập về xác định công thức phân tử hựp chất hữu cơ. Phân loai bài tập và phương pháp giải cho từng loại bài tập về xác định công thức phân tử hợp chất hữu cơ.
Bổ sung thêm một số bài tập vé xác định công thức phân tử hợp chất hữu cơ vào chương trình phổ thông. KHACH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CUU: I. Khách thể nghiên cứu: quá trình day vá hoc môn hóa hoc ở trường phổ thông. Đối tượng nghiên cứu: phương pháp giải bài tập vẻ xác định công thức phân tử hợp chất hữu cơ trong gidng day hóa học ở trường phổ thông.
GIA THUYẾT KHOA HỌC: Khi nghiên cứu để tài thành công thì sẽ nâng cao được chất lượng giảng day hóa học đặc biệt là hóa học hữu cơ ở trường phổ thông. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU: Nghiên cứu tham khảo các tài liệu có liên quan đến để tài. Phương pháp tổng hợp phân tích. Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm.
SVTH : Lê Thị Thu Hằng 4; Luận Văn Tốt Nghĩ GVHD - Cô Vũ Thị Tỉ Chương | CƠ SỞ LÝ LUẬN I. KHÁI NIỆM VỀ BÀI TẬP HÓA HỌC Từ điển Tiếng Việt định nghĩa ring " Bài tập là bài ra cho học sinh để tập vận dụng những điều đã hoc. Bài tập được giáo dục học đại cương xếp wong hệ thống phương pháp giảng dạy ví dụ như phương pháp luyên tập. Đây là phương pháp quan trong nhất để nâng cao chất lượng giảng dạy.
Giải bài tập là môt phương pháp day học tích cực, nó giúp học sinh hiểu rõ, khắc sâu và hoàn thiện kiến thức. Bài tập hóa học là bài tập có nội dung liên quan đến hóa học. Nội dung của bài tập hóa học là tất cả những kiến thức nằm trong bài giảng. Bài tập hóa học có nhiều loại , có khi chỉ là những câu hỏi lý thuyết đơn giản chỉ cần học thuộc bài là có thể làm được , có khi là những bài tập kết hợp giữa hóa học và tính toán , có khi là những bài tập tổng hợp hoc sinh cẩn phải vận dụng kết hợp nhiều kiến thức đã hoc mới giải được.
Tùy theo mục đích từng bài tập mà học sinh có những hình thức và phương pháp giải khác nhau. TÁC DỤNG CUA BÀI TẬP HÓA HỌC 1. Tác dụng trí dục : + Bài tập hóa học có tác dung làm cho học sinh hiểu sâu hơn các kiến thức đã học Hoc sinh có thuộc lòng các định nghĩa , các khái niệm , học thuộc lòng các định luật , học thuyết , tính chất vật ly’, tinh chất hóa học các chất nhưng nếu không qua việc giải bài tập học sinh chưa thể nấm vững những điều đã học thuộc. Khi giải hài tập, hoc sinh bắt bude không những phải học thuộc kiến thức mà còn phải hiểu nó.
Hoặc như trong quá trình hoe lý thuyết hoe xinh chưa thể nào nắm vững và hiểu hết kiến thức mà thông qua việc giải bài tập học sinh hiểu rõ lý thuyết hơn. SVTH : Lê Thị Thu Hằng Kin Luân Văn Tốt Nghiê GVHD: Cô Vũ Thị 1M > Bài tập hóa học mở rộng sự hiểu biết một cách sinh động mà không làm nặng nề khối lượng kiến thúc của học sinh, làm cho học sinh cảm thấy hóa học không phải là những cái gì khó nhớ, khó thuộc, khó hiểu mà rất thiết thực. Hóa hoc gắn lién với thực tiễn, với đời sống con người. Nếu đưa những ứng dung của hóa học trong đời sống sản xuất vào những bài giảng quả thật rất khó, nó làm tăng khối lượng kiến thức của học sinh, mà học sinh có khi chẳng hiểu, chẳng nắm được nhiều.
Vì vậy để hoc sinh mở rông hiểu biết của mình về hóa học trong thực tiễn, cách tốt nhất là cho học sinh giải bài tập có nôi dung hóa học liên quan đến sản xuất, đến đời sống. Thông qua việc giải bài lập như vậy. hoc sinh sé cảm thấy nhẹ nhàng hơn, thoải mái hơn mà vẫn nâng cao tắm hiểu biết về những thiết thưc của hóa học. + Bài tập hóa học có tác dụng cũng cố kiến thúc cũ một cách thường xuyên và hệ thống hóa các kiến thức đã học.
Trong quá trình giải bài tập, học sinh phải vận dụng kiến thức để giải, do đó sé giúp cho học sinh ôn lại, cũng cố lại những điểu đã học. Khi gặp những bài tập tổng hợp, học sinh phải vận dụng nhiều kiến thức, có thể là những diéu vừa mới học, có thể là kiến thức của bài trước, chương trước, lớp trước để giải. Trong quá trình vận dụng tổng hp ấy, học sinh không những cũng cổ được kiến thức mà còn hệ thống hóa chúng, x4p xếp chúng theo nhóm, theo phdn làm cho kiến thức trở nên rõ ràng hơn. > Bài tập hóa học thúc đấy thường xuyên sự rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo cần thiết : hóa học như - Lập công thức hóa học, cân bằng phương trình phản ứng, tính theo công thức và theo phương trình, biện luận.
SVTH : Lê Thị Thu Hằng ciều Luận Văn Tốt Nehit GVHD ; Cô Vũ Thi Th - Các phép tính toán : tính toán theo đại số, đặt ẩn số, giải phương trình và hệ phương trình. - Kỹ năng, kỹ xảo làm thí nghiệm. Nhờ việc thường xuyên giải các bài tập hóa học , học sinh lâu dẫn sẽ thuộc các ký hiệu hóa học , nhớ hóa trị của các nguyên tố. + Bài tập hóa học tạo điều kiện cho tư duy phát triển Khi giải những bài tập hóa học , học sinh phái sử dụng những thao tác như ; suy lý , qui nạp , diễn dich , loại suy , so sánh , phân tích , tổng hợp , khái quát, trừu tượng.
Do vậy mà các thao tác này dần dần phát triển. Ngoài ra bài tập hóa học còn phát huy tính tích cực và sáng tao của hoc sinh 2. Tác dụng giáo dục tư tưởng : Bài tập hóa học có tác dụng giáo dục tư tưởng cho học sinh vì giải bài tập là rèn luyện cho học sinh tính kiên nhẫn, tính trung thực wong lao động hoc tập, tính sáng tạo khi sử lý các vấn để xảy ra. Mặt khác rèn luyện cho học sinh tính chính xác khoa học và nâng cao lòng yêu thích bộ môn.
Bài tập có nội dung thực nghiệm còn có tác dụng rèn luyện tính cẩn thận , tuân thủ triệt để qui định khoa học , chống tác phong luôm thuộm đựa vào kinh nghiệm lặt vặt, chưa khái quát , vi phạm những nguyên tắc khoa học. Ngoài ra bài tập hóa học có nội dung gắn với thực tiến còn gây cho học sinh hứng thú đối với khoa học. Tác dụng giáo dục kỹ thuật tổng hợp : Những vấn để kỹ thuật của nền sản xuất yêu cầu được biến thành nội dung của bài tap hóa hoc. Do đó việc giải các bài tập này giúp cho học sinh hiểu các vấn dé của thực tiễn cuộc sống , các kỹ thuật sản xuất hóa học.
PHÂN LOẠI BÀI TẬP HÓA HỌC SVTH : Lê Thị Thu Hằng oR Luân Văn Tốt Nghiê GVHD : Cô Vũ Thi Tho Hiện nay có nhiều cách phân loại bài tập khác nhau , tùy theo việc dựa vào cơ sở nào để có cách phân loại phù hợp. Sau đây là môt số cách phân loai : 1. Đựa vào nội dung toán học của bài tập : e Bai tập định tính « Bài tập định lượng „2. Diya vào hoạt động của học sinh khi giải bài tập : « Bài tập lý thuyết (không có tiến hành thí nghiệm) ¢ Bài tập thực nghiêm (có tiến hành thí nghiệm) x3.
Dựa và nội dung hóa học của bài tập : « Bài tập đại cương - Bai tap vé chat khi - Bài tập về dung dich - `. s Bai tap hóa vô cơ - Bài tập vé kim loại - Bài tập về phi kim e Bài tập hóa hữu cơ - Bài tập về Hydro-Cacbon - Bài tập về Rượu - Phenon - Amin „ 4. Dựa vào nhiệm vụ đặt ra và yêu cầu của bài tập e Bài tập cân bằng phương trình phản ứng © Hài tập viết chuỗi phản ứng e Hài tập điều chế SVTH : Lé Thị Thu Hằng -6- Luân Văn Tốt Nhiê GVHD : Cô Vũ Thị Th e Bài tập nhân biết «_ Bài tập tách các chất ra khỏi hỗn hợp e Bai tập xác định công thức phân tử -%, Dya vào khối lượng kiến thức , mức độ đơn giản hay phức tạp của bai tập : s«.- Bài tập cơ bản e Bài tập tổng hợp 6. Diya vào phương pháp bài tập : e Bài tập tinh theo công thức phân tử và phương trình phản ứng s Bai tập biện luận.