Tài Liệu Bồi Dưỡng Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật Phát Triển Năng Lực Học Sinh Tiểu Học

Tài liệu bồi dưỡng giúp giáo viên áp dụng phương pháp dạy học hiệu quả, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh tiểu học môn mĩ thuật.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Ân
• Trường học: Đại Học Sư Phạm Nghệ Thuật Trung Ương
• Chuyên ngành: Mĩ Thuật
• Đề tài: Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật Phát Triển Năng Lực Học Sinh Tiểu Học
• Loại tài liệu: Tài Liệu Bồi Dưỡng
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ PP, KĨ THUẬT DH PHÁT TRIỂN PC, NL HS TIỂU HỌC TRONG MÔN MĨ THUẬT
• 1.1. Hình thành và phát triển các PC chủ yếu trong CT GDPT qua môn Mĩ thuật
• 1.2. Hình thành và phát triển các NL cốt lõi trong CT GDPT qua môn Mĩ thuật
• 1.3. Một số PP, kĩ thuật DH phát triển PC, NL HS
• 1.4. Quy trình lựa chọn và xây dựng nội dung, PP và kĩ thuật DH một chủ đề học tập môn Mĩ thuật
• 1.5. Kế hoạch bài dạy minh họa DH phát triển PC, NL HS tiểu học
• 1.5.1. Kế hoạch bài dạy minh họa 1
• 1.5.2. Kế hoạch bài dạy minh họa 2

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật Tại Tiểu Học

Phương pháp dạy học mĩ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh tiểu học. Môn học này không chỉ giúp học sinh phát triển khả năng sáng tạo mà còn hình thành các phẩm chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực sẽ tạo ra môi trường học tập thú vị và hiệu quả.

1.1. Vai Trò Của Mĩ Thuật Trong Giáo Dục Tiểu Học

Mĩ thuật giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo và khả năng quan sát. Qua các hoạt động nghệ thuật, học sinh học cách thể hiện cảm xúc và ý tưởng của mình.

1.2. Lợi Ích Của Việc Dạy Học Mĩ Thuật

Dạy học mĩ thuật không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực thẩm mỹ mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và giao tiếp hiệu quả.

II. Những Thách Thức Trong Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng phương pháp dạy học mĩ thuật cũng gặp phải không ít thách thức. Giáo viên cần phải đối mặt với những khó khăn trong việc thiết kế bài học và lựa chọn phương pháp phù hợp.

2.1. Thiếu Tài Nguyên Và Thiết Bị Dạy Học

Nhiều trường học thiếu thiết bị và tài liệu cần thiết cho việc dạy học mĩ thuật, điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Năng Lực Học Sinh

Việc đánh giá năng lực học sinh trong môn mĩ thuật thường gặp khó khăn do tính chất chủ quan của các sản phẩm nghệ thuật.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Mĩ Thuật

Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực là cách hiệu quả để phát triển năng lực học sinh tiểu học. Các phương pháp này khuyến khích sự tham gia và sáng tạo của học sinh.

3.1. Phương Pháp Học Tập Dựa Trên Dự Án

Phương pháp này khuyến khích học sinh làm việc theo nhóm để hoàn thành các dự án nghệ thuật, từ đó phát triển kỹ năng hợp tác và sáng tạo.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học Mĩ Thuật

Việc tích hợp công nghệ vào dạy học mĩ thuật giúp học sinh tiếp cận với các công cụ sáng tạo hiện đại, từ đó nâng cao khả năng thực hành và sáng tạo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật

Việc áp dụng các phương pháp dạy học mĩ thuật trong thực tế đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ phát triển năng lực cá nhân mà còn hình thành các phẩm chất cần thiết cho cuộc sống.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Lực Học Sinh

Nghiên cứu cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động mĩ thuật có sự cải thiện rõ rệt về khả năng sáng tạo và tư duy phản biện.

4.2. Các Mô Hình Dạy Học Thành Công

Nhiều trường học đã áp dụng thành công các mô hình dạy học mĩ thuật, tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật

Phương pháp dạy học mĩ thuật là một phần quan trọng trong giáo dục tiểu học. Việc phát triển năng lực học sinh thông qua môn học này không chỉ giúp các em có được kỹ năng nghệ thuật mà còn hình thành các phẩm chất cần thiết cho tương lai.

5.1. Tương Lai Của Dạy Học Mĩ Thuật

Trong tương lai, việc áp dụng các phương pháp dạy học mĩ thuật sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu phát triển của học sinh.

5.2. Khuyến Khích Sự Sáng Tạo Trong Giáo Dục

Cần khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong phương pháp dạy học mĩ thuật để phát triển toàn diện năng lực học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, học viên sẽ: 1. Hiểu và phân tích được nhiệm vụ, vai trò của môn Mĩ thuật trong việc hình thành các PC chủ yếu cho HS tiểu học trong CT GDPT; thiết kế được nội dung, các hoạt động và cách thức tạo hình theo chủ đề trong CT GDPT môn Mĩ thuật để hình thành các PC cho HS. Hiểu và phân tích được nhiệm vụ, vai trò của môn Mĩ thuật trong việc hình thành các NL chung cho HS tiểu học trong CT GDPT. Hiểu và phân tích được nhiệm vụ và những yêu cầu khi DH môn Mĩ thuật đối với nhiệm vụ phát triển các NL đặc thù cho HS tiểu học trong CT GDPT, trong đó chú trọng vào NL thẩm mĩ.

Hiểu rõ ràng về bản chất, cách thức, hiệu quả cũng như hạn chế của các PP, kỹ thuật, thủ thuật DH tích cực khi áp dụng vào DH môn Mĩ thuật. Hiểu, phân tích và áp dụng được các PP DH tích cực khi DH môn Mĩ thuật nhằm mục đích phát triển PC và NL cho HS tiểu học.  NỘI DUNG Chủ đề 1 Hình thành và phát triển các PC chủ yếu trong CT GDPT qua môn Mĩ thuật Chủ đề 2 Hình thành và phát triển các NL cốt lõi trong CT GDPT qua môn Mĩ thuật Chủ đề 3 Một số PP, kĩ thuật DH phát triển PC, NL HS 4 I. Học viên nghiên cứu cá nhân về các PC chủ yếu cần hình thành và phát triển cho HS trong CT GDPT 1.

Mục tiêu Sau khi thực hiện hoạt động này, học viên sẽ hiểu rõ và phân tích được các PC chủ yếu cần hình thành và phát triển cho HS cấp tiểu học trong CT GDPT. Trên cơ sở đó, xác định nhiệm vụ và giải pháp của môn Mĩ thuật trong việc hình thành và phát triển những PC đó. Thông tin cơ bản Các PC chủ yếu hình thành và phát triển cho HS cấp tiểu học trong CT GDPT1: - PC Yêu nước: + Yêu thiên nhiên và có những việc làm thiết thực bảo vệ thiên nhiên. + Yêu quê hương, yêu tổ quốc, tôn trọng các biểu trưng của đất nước.

+ Kính trọng, biết ơn người lao động, người có công với quê hương, đất nước; tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa đối với những người có công với đất nước. - PC Nhân ái: * Yêu quý mọi người + Yêu thương, quan tâm chăm sóc người thân trong gia đình. + Yêu quý bạn bè, thầy cô; quan tâm động viên, khích lệ bạn bè. + Tôn trọng người lớn tuổi, giúp đỡ người già, người ốm yếu, người khuyết tật; nhường nhịn và giúp đỡ em nhỏ.

+ Biết chia sẻ với những bạn có hoàn cảnh khó khăn, các bạn ở vùng sâu, vùng xa, người khuyết tật và đồng bào bị ảnh hưởng của thiên tai. * Tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người: + Tôn trọng sự khác biệt của bạn bè trong lớp về cách ăn mặc, tính nết và hoàn cảnh gia đình. 1 Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu của học sinh – Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT (CT GDPT 2018) 5 + Không phân biệt, đối xử, chia rẽ các bạn. + Sẵn sàng tha lỗi vì những hành vi mắc lỗi của bạn.

- PC Chăm chỉ: * Ham học: + Đi học đầy đủ, đúng giờ. + Thường xuyên hoàn thành nhiệm vụ học tập. + Ham học hỏi, thích đọc sách để mở rộng hiểu biết. + Có ý thức học được KT, KN học được ở nhà trường để vận dụng vào cuộc sống hàng ngày.

* Chăm làm: + Thường xuyên tham gia các công việc của gia đình vừa sức với bản thân. + Thường xuyên tham gia các công việc của trường, của lớp vừa sức với bản thân. - PC Trung thực: + Thật thà, ngay thẳng trong học tập, lao động và sinh hoạt hàng ngày; mạnh dạn nói lên ý kiến của mình. + Luôn giữ lời hứa, mạnh dạn nhận lỗi, sửa lỗi và bảo vệ cái đúng, cái tốt.

+ Không tự tiện lấy đồ vật, tiền bạc của người thân, bạn bè, thầy cô và những người khác. + Không đồng tình với các hành vi thiếu trung thực trong học tập và trong cuộc sống. - PC Trách nhiệm: * Có trách nhiệm với bản thân: + Có ý thức giữ gìn vệ sinh, rèn luyện thân thể, chăm sóc sức khỏe. + Có ý thức sinh hoạt nề nếp.

* Có trách nhiệm với gia đình: + Có ý thức bảo quản, giữ gìn đồ dùng cá nhân và gia đình. 6 + Không bỏ thừa đồ ăn thức uống, có ý thức tiết kiệm tiền bạc, điện nước trong gia đình. * Có trách nhiệm với nhà trường và xã hội: + Tự giác thực hiện nghiêm túc nội quy của nhà trường và các quy định, quy ước của tập thể; giữ vệ sinh chung, bảo vệ của công. + Không gây mất trật tự, đánh nhau, cãi nhau.

+ Nhắc nhở bạn bè chấp hành nội quy trường lớp; nhắc nhở mọi người chấp hành quy định, quy ước nơi công cộng. + Có trách nhiệm với công việc được giao ở trường, ở lớp. + Tích cực tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội phù hợp với lứa tuổi. * Có trách nhiệm với môi trường sống: + Có ý thức chăm sóc và bảo vệ cây xanh và các con vật có ích.

+ Có ý thức giữ vệ sinh môi trường, không xả rác bừa bãi. + Không đồng tình với các hành vi xâm hại thiên nhiên. Bài tập - Học viên hệ thống các PC chủ yếu cần hình thành cho HS trong CT GDPT. - Học viên liên hệ cách thức hình thành và phát triển 1 PC cụ thể với việc DH một số chủ đề trong nội dung DH lớp 1 CT GDPT môn Mĩ thuật.

- Học viên liên hệ cách thức hình thành và phát triển 1 PC cụ thể với việc DH một số chủ đề trong nội dung DH lớp 5 CT GDPT môn Mĩ thuật. Thảo luận trong nhóm từ 4 – 6 người và rút ra các kết luận về: - Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Yêu nước cho HS lớp 1 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật. - Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Nhân ái cho HS lớp 2 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật. 7 - Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Chăm chỉ cho HS lớp 3 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật.

- Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Trung thực cho HS lớp 4 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật. - Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Trách nhiệm cho HS lớp 5 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật. Mục tiêu Sau khi thực hiện hoạt động này, học viên sẽ biết cách thiết kế nội dung học tập và lựa chọn thể loại tạo hình để hình thành PC cụ thể cho HS đáp ứng yêu cầu của CT GDPT. Thông tin cơ bản * Nội dung học tập môn Mĩ thuật ở các lớp tiểu học tập trung: - Yếu tố và nguyên lý tạo hình: + Yếu tố tạo hình: Chấm, nét, hình, khối, màu sắc, đậm nhạt, chất cảm, không gian.

+ Nguyên lí tạo hình: Cân bằng, tương phản, lặp lại, nhịp điệu, nhấn mạnh, chuyển động, tỉ lệ, hài hoà. - Thể loại: Lựa chọn, kết hợp: Lí luận và lịch sử mĩ thuật; Hội hoạ; Đồ hoạ (tranh in); Điêu khắc; Thủ công… - Hoạt động thực hành và thảo luận: + Thực hành: Thực hành sáng tạo sản phẩm mĩ thuật 2D và thực hành sáng tạo sản phẩm mĩ thuật 3D. + Thảo luận: Lựa chọn, kết hợp: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm, di sản văn hoá nghệ thuật và sản phẩm thực hành của HS. - Định hướng chủ đề: Lựa chọn, kết hợp: Thiên nhiên; Con người; Gia đình; Nhà trường; Xã hội; Đồ chơi; Đồ dùng học tập… * Ví dụ minh họa: 8 - Ví dụ 1.

Thiết kế bài tập có nội dung: “Hoa lá tươi đẹp” với thể loại tạo hình 2D cho HS lớp 1. GV cho HS quan sát hoa lá trong vườn trường (hoặc GV mang hoa lá thật đến lớp) để HS nhận biết màu sắc thông qua một số loại hoa; hướng dẫn HS chọn màu có trong hộp phù hợp với màu hoa để tô vào các bông qua đã được vẽ hình trên giấy. GV gợi ý bằng hệ thống câu hỏi gợi mở để các em thấy yêu thích những hoa lá do mình vẽ nên, từ đó có xúc cảm và yêu thích thiên nhiên xung quanh, nhắc nhở ý thức bảo vệ giữ gìn, chăm sóc thiên nhiên môi trường, cuộc sống. Thông qua nội dung bài học và qua cách tạo hình hấp dẫn, phù hợp với HS lớp 1, GV đã hình thành được cho HS cấp độ 1 trong giáo dục PC “Yêu nước” trong CT GDPT: “Biết yêu thiên nhiên và có những việc làm thiết thực bảo vệ thiên nhiên”2 - Ví dụ 2: Thiết kế bài tập có nội dung: “Quà tặng người bạn yêu quý” với thể loại tạo hình 2D hoặc 3D cho HS lớp 2.

GV gợi ý cho HS nhớ về những người bạn trong lớp mà mình yêu quý. Sau đó hướng dẫn HS cách làm những tấm bưu thiếp nhỏ bằng cách xé, cắt dán, ghép hình để tặng cho những người bạn đó. Trong quá trình làm bài, GV gợi ý: “Em muốn tặng bưu thiếp này cho bạn nào? Tại sao lại dán, ghép những hình và màu như thế này?” HS sẽ tư duy về đặc điểm, tính cách, sở thích của mỗi người bạn thân để hoàn thành những tấm bưu thiếp phù hợp nhất với mỗi bạn. Kết thúc buổi học, GV tạo cơ hội cho HS tặng nhau những tấm bưu thiếp do chính tay mình làm ra và nói những lời yêu thương với bạn của mình.

Những bạn đi tặng quà cảm thấy mình đã có việc làm thể hiện tình cảm yêu quý của mình với bạn khác và những bạn được tặng quà cũng cảm thấy mình được quan tâm, được động viên và vui vẻ… Thông qua nội dung bài học và qua cách tạo hình hấp dẫn, chúng ta đã hình thành được cho HS cấp độ 2 của tiêu chí “yêu quý mọi người” trong giáo dục PC “Nhân ái” trong CT GDPT: “Yêu quý bạn bè, thầy cô, quan tâm, động viên, khích lệ bạn bè”3 Ví dụ 3. Thiết kế bài tập có nội dung: “Em giữ sạch sẽ ngôi nhà của em” với thể loại tạo hình 2D cho HS lớp 3.