Tài Liệu Bồi Dưỡng Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật Phát Triển Năng Lực Học Sinh Tiểu Học

Tài liệu bồi dưỡng giúp giáo viên áp dụng phương pháp dạy học hiệu quả, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh tiểu học môn mĩ thuật.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Ân
• Trường học: Đại Học Sư Phạm Nghệ Thuật Trung Ương
• Chuyên ngành: Mĩ Thuật
• Đề tài: Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật Phát Triển Năng Lực Học Sinh Tiểu Học
• Loại tài liệu: Tài Liệu Bồi Dưỡng
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ PP, KĨ THUẬT DH PHÁT TRIỂN PC, NL HS TIỂU HỌC TRONG MÔN MĨ THUẬT
• 1.1. Hình thành và phát triển các PC chủ yếu trong CT GDPT qua môn Mĩ thuật
• 1.2. Hình thành và phát triển các NL cốt lõi trong CT GDPT qua môn Mĩ thuật
• 1.3. Một số PP, kĩ thuật DH phát triển PC, NL HS
• 1.4. Quy trình lựa chọn và xây dựng nội dung, PP và kĩ thuật DH một chủ đề học tập môn Mĩ thuật
• 1.5. Kế hoạch bài dạy minh họa DH phát triển PC, NL HS tiểu học
• 1.5.1. Kế hoạch bài dạy minh họa 1
• 1.5.2. Kế hoạch bài dạy minh họa 2

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật Tại Tiểu Học

Phương pháp dạy học mĩ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh tiểu học. Môn học này không chỉ giúp học sinh phát triển khả năng sáng tạo mà còn hình thành các phẩm chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực sẽ tạo ra môi trường học tập thú vị và hiệu quả.

1.1. Vai Trò Của Mĩ Thuật Trong Giáo Dục Tiểu Học

Mĩ thuật giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo và khả năng quan sát. Qua các hoạt động nghệ thuật, học sinh học cách thể hiện cảm xúc và ý tưởng của mình.

1.2. Lợi Ích Của Việc Dạy Học Mĩ Thuật

Dạy học mĩ thuật không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực thẩm mỹ mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và giao tiếp hiệu quả.

II. Những Thách Thức Trong Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng phương pháp dạy học mĩ thuật cũng gặp phải không ít thách thức. Giáo viên cần phải đối mặt với những khó khăn trong việc thiết kế bài học và lựa chọn phương pháp phù hợp.

2.1. Thiếu Tài Nguyên Và Thiết Bị Dạy Học

Nhiều trường học thiếu thiết bị và tài liệu cần thiết cho việc dạy học mĩ thuật, điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Năng Lực Học Sinh

Việc đánh giá năng lực học sinh trong môn mĩ thuật thường gặp khó khăn do tính chất chủ quan của các sản phẩm nghệ thuật.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Mĩ Thuật

Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực là cách hiệu quả để phát triển năng lực học sinh tiểu học. Các phương pháp này khuyến khích sự tham gia và sáng tạo của học sinh.

3.1. Phương Pháp Học Tập Dựa Trên Dự Án

Phương pháp này khuyến khích học sinh làm việc theo nhóm để hoàn thành các dự án nghệ thuật, từ đó phát triển kỹ năng hợp tác và sáng tạo.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học Mĩ Thuật

Việc tích hợp công nghệ vào dạy học mĩ thuật giúp học sinh tiếp cận với các công cụ sáng tạo hiện đại, từ đó nâng cao khả năng thực hành và sáng tạo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật

Việc áp dụng các phương pháp dạy học mĩ thuật trong thực tế đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ phát triển năng lực cá nhân mà còn hình thành các phẩm chất cần thiết cho cuộc sống.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Lực Học Sinh

Nghiên cứu cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động mĩ thuật có sự cải thiện rõ rệt về khả năng sáng tạo và tư duy phản biện.

4.2. Các Mô Hình Dạy Học Thành Công

Nhiều trường học đã áp dụng thành công các mô hình dạy học mĩ thuật, tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Dạy Học Mĩ Thuật

Phương pháp dạy học mĩ thuật là một phần quan trọng trong giáo dục tiểu học. Việc phát triển năng lực học sinh thông qua môn học này không chỉ giúp các em có được kỹ năng nghệ thuật mà còn hình thành các phẩm chất cần thiết cho tương lai.

5.1. Tương Lai Của Dạy Học Mĩ Thuật

Trong tương lai, việc áp dụng các phương pháp dạy học mĩ thuật sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu phát triển của học sinh.

5.2. Khuyến Khích Sự Sáng Tạo Trong Giáo Dục

Cần khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong phương pháp dạy học mĩ thuật để phát triển toàn diện năng lực học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu bồi dưỡng sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh tiểu học - Môn Mĩ thuật (Mô-đun 2.9) được biên soạn năm 2020 tại Hà Nội trong khuôn khổ Dự án Hỗ trợ đổi mới Giáo dục phổ thông (RGEP) do Ngân hàng Thế giới tài trợ. Công trình do nhóm tác giả gồm TS. Nguyễn Ngọc Ân (Công đoàn Giáo dục Việt Nam), ThS. Nguyễn Thị Trang Hà (Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương) và TS. Đinh Quang Mạnh (Trường Đại học Tân Trào) chịu trách nhiệm nội dung.

Tài liệu giữ vị trí nòng cốt trong hệ thống tài liệu bồi dưỡng thường xuyên dành cho cán bộ quản lý và giáo viên tiểu học, phục vụ việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT). Mục tiêu học tập trọng tâm của tài liệu bao gồm:

• Phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất và năng lực học sinh cấp tiểu học qua môn Mĩ thuật.
• Lựa chọn và vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, chiến lược giáo dục chuyên biệt phù hợp với đặc thù tâm sinh lý lứa tuổi tiểu học.
• Thiết kế kế hoạch bài dạy (giáo án) đáp ứng yêu cầu cần đạt của chuẩn chương trình môn học.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận theo hướng tích hợp lý thuyết sư phạm hiện đại với các tình huống thực hành nghề nghiệp cụ thể. Điểm đặc thù của tài liệu là việc cụ thể hóa các mục tiêu phẩm chất (Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, Trách nhiệm) và hệ thống năng lực thành các chỉ báo hành vi, giải pháp tạo hình 2D/3D trực quan, giúp giáo viên chuyển đổi trực tiếp từ mô hình truyền thụ nội dung sang tổ chức hoạt động trải nghiệm thẩm mĩ.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung tài liệu được tổ chức thành cấu trúc logic gồm các phần lý thuyết nghiệp vụ, phương pháp chuyên ngành và hệ thống bài dạy thực hành:

• Phần 1: Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh tiểu học qua môn Mĩ thuật
  • Chương 1: Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh tiểu học trong môn Mĩ thuật
    • Chủ đề 1 - Hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu: Phân tích tiêu chí của 5 phẩm chất theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT; xây dựng ma trận liên hệ giữa phẩm chất với các thể loại tạo hình (Hội họa, Đồ họa tranh in, Điêu khắc, Thủ công) và hệ chủ đề (Thiên nhiên, Con người, Gia đình, Nhà trường, Xã hội, Đồ chơi, Đồ dùng học tập).
    • Chủ đề 2 - Hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi: Xác định cấu trúc 3 năng lực chung (Tự chủ và tự học, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng tạo) cùng 3 năng lực đặc thù môn Mĩ thuật (Quan sát và nhận thức thẩm mĩ, Sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ, Phân tích và đánh giá thẩm mĩ).
    • Chủ đề 3 - Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh: Hệ thống hóa 4 phương pháp dạy học tích cực (Dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ, Dạy học theo dự án, Dạy học theo hợp đồng, Dạy học theo góc) và 5 kĩ thuật dạy học chuyên biệt (Kĩ thuật mảnh ghép, Sơ đồ tư duy, Khăn trải bàn, Kĩ thuật "ổ bi", Kĩ thuật "bể cá").
• Quy trình lựa chọn và xây dựng nội dung, phương pháp, kĩ thuật dạy học môn Mĩ thuật: Hướng dẫn quy trình xử lý nội dung bài học theo tiến trình phân hóa, tích hợp liên môn và bố trí thiết bị dạy học.
• Hệ thống kế hoạch bài dạy minh họa: Cung cấp giáo án mẫu chi tiết cho lớp 1 (Chủ đề "Gia đình") và lớp 2 (Chủ đề "Đồ chơi").

┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                        CẤU TRÚC MÔ-ĐUN 2.9                             │
├──────────────────────────────────┬─────────────────────────────────────┤
│  Phần 1: Lý luận & Phương pháp   │  Phần 2: Thiết kế & Thực hành       │
├──────────────────────────────────┼─────────────────────────────────────┤
│  • 05 Phẩm chất chủ yếu          │  • Quy trình xây dựng chủ đề        │
│  • 03 Năng lực chung             │  • Kế hoạch bài dạy minh họa Lớp 1  │
│  • 03 Năng lực đặc thù Mĩ thuật  │  • Kế hoạch bài dạy minh họa Lớp 2  │
│  • 04 Phương pháp dạy học        │  • Khung ma trận đánh giá năng lực  │
│  • 05 Kĩ thuật dạy học tích cực  │                                     │
└──────────────────────────────────┴─────────────────────────────────────┘

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý luận sư phạm dựa trên các nền tảng khoa học:

1. Lý thuyết dạy học phát triển năng lực: Chuyển đổi căn bản mục tiêu dạy học từ việc ghi nhớ kiến thức lý thuyết sang khả năng huy động kiến thức, kĩ năng để giải quyết vấn đề thực tiễn trong không gian nghệ thuật thị giác.
2. Lý thuyết sư phạm tích cực của F. Laevers (Dự án Việt - Bỉ, 2004): Vận dụng hai chỉ báo đo lường chất lượng dạy học gồm "Sự thoải mái" (Well-being - trạng thái an toàn tâm lý, tự tin, không bị gò ép) và "Sự tham gia" (Involvement - cường độ tập trung, sự say mê khám phá).
3. Lý thuyết vùng phát triển gần (Vygotsky): Hỗ trợ học sinh vượt qua các rào cản kỹ thuật tạo hình thông qua giàn giáo sư phạm (scaffolding) và tương tác bạn bè.
4. Hệ thống ngôn ngữ mĩ thuật:
   • Yếu tố tạo hình: Chấm, nét, hình, khối, màu sắc, đậm nhạt, chất cảm, không gian.
   • Nguyên lý tạo hình: Cân bằng, tương phản, lặp lại, nhịp điệu, nhấn mạnh, chuyển động, tỉ lệ, hài hòa.

Kỹ năng phát triển

Học viên nghiên cứu giáo trình phát triển các nhóm năng lực nghề nghiệp:

• Kỹ năng thiết kế sư phạm (Technical Skills): Xây dựng hợp đồng học tập (phân định nhiệm vụ bắt buộc và tự chọn); thiết lập 4 trạm học tập trong dạy học theo góc (Góc nghe nhìn, Góc nghiên cứu, Góc trải nghiệm, Góc vận dụng); xây dựng cấu trúc sơ đồ tư duy phân nhánh từ cấp 1 đến cấp 3.
• Kỹ năng điều phối sư phạm (Analytical & Management Skills): Kỹ thuật luân chuyển thành viên từ nhóm "chuyên sâu" sang nhóm "mảnh ghép"; kỹ thuật vận hành vòng tròn tương tác 2 lớp trong kĩ thuật "ổ bi"; kỹ thuật chia tách nhóm hành động và nhóm quan sát trong kĩ thuật "bể cá".
• Kỹ năng đánh giá giáo dục (Assessment Competencies): Thiết kế công cụ theo dõi tiến trình thực hành; tổ chức đánh giá đồng đẳng (peer assessment) và tự đánh giá (self-assessment) thông qua trưng bày sản phẩm mĩ thuật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được vận hành theo mô hình học tập kết hợp (Blended Learning):

• Giai đoạn trực tuyến (LMS): Học viên tự học, tiếp cận hệ thống tư liệu lý thuyết, nghiên cứu các video bài giảng và hoàn thành phiếu khảo sát nhận thức trước khi tập trung.
• Giai đoạn bồi dưỡng trực tiếp: Tổ chức dạy học vi mô (micro-teaching), thảo luận nhóm từ 4 đến 6 người, thực hành thiết kế giáo án trên khổ giấy A3/A0 và đóng vai sư phạm.

┌──────────────┐      ┌─────────────────────────┐      ┌────────────────────────┐
│  TỰ HỌC LMS  │ ───> │   BỒI DƯỠNG TẬP TRUNG   │ ───> │  THỰC HÀNH SƯ PHẠM     │
│ Lý thuyết nền│      │ Thảo luận & Đóng vai    │      │ Thiết kế KHBD & Áp dụng│
└──────────────┘      └─────────────────────────┘      └────────────────────────┘

Hệ thống bài tập tình huống gắn liền với các chủ đề mĩ thuật tiểu học:

• Bài tập tích hợp phẩm chất: Thiết kế hoạt động "Hoa lá tươi đẹp" (Lớp 1 - 2D) bồi dưỡng phẩm chất Yêu nước; hoạt động "Quà tặng người bạn yêu quý" (Lớp 2 - 2D/3D) hình thành phẩm chất Nhân ái; hoạt động "Em giữ sạch sẽ ngôi nhà của em" (Lớp 3) phát triển phẩm chất Chăm chỉ và Trách nhiệm.
• Bài tập tích hợp phương pháp: Thiết kế dự án "Những con vật yêu thương" (Lớp 4) tích hợp giải pháp tạo hình phế liệu 3D, nghệ thuật sắp đặt (Installation), trình diễn (Performance) và Video Art; thiết kế bài học "Tranh dân gian Việt Nam" (Lớp 4) áp dụng dạy học theo góc.

Phương thức đánh giá kết quả bồi dưỡng kết hợp giữa đánh giá quá trình (mức độ tham gia thảo luận nhóm, chất lượng phiếu giao việc) và đánh giá sản phẩm cuối khóa (kế hoạch bài dạy hoàn chỉnh kèm hệ thống tiêu chí đánh giá năng lực học sinh).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu phản ánh sự chuyển dịch chương trình từ Chương trình GDPT 2006 sang Chương trình GDPT 2018 theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT:

• Cấu trúc chương trình: Thiết kế theo mô hình tuyến tính và đồng tâm với hai mạch nội dung xuyên suốt: Mĩ thuật tạo hình và Mĩ thuật ứng dụng; phân định rõ giai đoạn giáo dục cơ bản (bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 9) và giai đoạn định hướng nghề nghiệp (lựa chọn từ lớp 10 đến lớp 12).
• Đổi mới tiếp cận học liệu: Không phụ thuộc hoàn toàn vào họa cụ truyền thống (sáp màu, chì màu, giấy vẽ), tài liệu hướng dẫn khai thác triệt để vật liệu tái chế, vật phẩm tự nhiên (vỏ hộp, chai nhựa, đất nặn, chất dẻo, lá cây) nhằm thích ứng với điều kiện kinh tế - xã hội đa dạng của các địa phương.
• Mở rộng hình thức nghệ thuật: Đưa các loại hình nghệ thuật đương đại vào không gian lớp học tiểu học ở mức độ trực quan (nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật trình diễn, hội chợ triển lãm tranh).
• Tích hợp liên môn: Thiết kế phương án phối hợp hoạt động mĩ thuật với môn Toán (tính toán tỉ lệ), Tự nhiên và Xã hội (bảo vệ môi trường), Âm nhạc (cảm thụ giai điệu để tạo hình) và Thể dục (vận động hình thể).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho các nhóm đối tượng trong hệ thống giáo dục:

• Giáo viên môn Mĩ thuật tại các trường tiểu học: Cập nhật phương pháp dạy học tích cực, đổi mới kĩ thuật tổ chức lớp học và phương pháp đánh giá học sinh theo CT GDPT 2018.
• Sinh viên ngành Sư phạm Mĩ thuật, Giáo dục Tiểu học: Tài liệu học tập cho các học phần Phương pháp dạy học Mĩ thuật ở tiểu học, Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm tại các trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Đại học Tân Trào và các cơ sở đào tạo giáo viên toàn quốc.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và Chuyên viên Phòng/Sở GD&ĐT: Căn cứ chuyên môn để định hướng sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn, dự giờ, đánh giá tiết dạy và kiểm định chất lượng giáo dục tiểu học.
• Yêu cầu kiến thức nền tảng (Prerequisites): Người học cần nắm vững kiến thức căn bản về mĩ thuật học, tâm lý học lứa tuổi học sinh tiểu học (6–11 tuổi) và đề cương tổng thể CT GDPT 2018.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ giáo viên đang giảng dạy môn Mĩ thuật cấp tiểu học, sinh viên ngành Sư phạm Mĩ thuật, Giáo dục Tiểu học và cán bộ quản lý phụ trách chuyên môn tiểu học.

2. Cần kiến thức nền nào để học tài liệu này?

Học viên cần nắm được các yếu tố và nguyên lý tạo hình cơ bản, kiến thức tâm lý học sư phạm lứa tuổi tiểu học và nội dung cơ bản của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT.

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các tài liệu dạy học mĩ thuật truyền thống là gì?

Tài liệu chuyển trọng tâm từ việc hướng dẫn học sinh vẽ theo mẫu và rèn luyện kỹ thuật tạo hình thuần túy sang việc thiết kế các hoạt động học tập tích cực (dự án, hợp đồng, góc, mảnh ghép, ổ bi, bể cá) nhằm phát triển đồng thời phẩm chất nhân cách và năng lực thẩm mĩ.

4. Làm sao để triển khai giáo trình hiệu quả trong điều kiện lớp học đông học sinh?

Giáo viên vận dụng linh hoạt các biến thể kỹ thuật (như kỹ thuật khăn trải bàn biến thể sử dụng giấy ghi chú cá nhân đính lên giấy A0), phân chia nhiệm vụ chi tiết theo phiếu giao việc, sử dụng đồ dùng sẵn có tại địa phương và bố trí thời lượng linh hoạt theo chuỗi bài học.

5. Có tài liệu bổ trợ nào đi kèm tài liệu Mô-đun 2.9 không?

Tài liệu đi kèm các văn bản quy phạm và học liệu bổ trợ:

• Chương trình môn Mĩ thuật (Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT).
• Phụ lục: Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh kèm theo Mô-đun 2.0.
• Tài liệu Dạy và học tích cực của Dự án Việt - Bỉ (Laevers, Heylen, Daniels, 2004).

---

Kết luận

Tài liệu bồi dưỡng sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh tiểu học - Môn Mĩ thuật (Mô-đun 2.9) là văn bản chuyên môn chuẩn hóa quy trình sư phạm nghệ thuật theo định hướng phát triển năng lực của CT GDPT 2018.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nghiên cứu lý luận năng lực và chỉ báo hành vi trên hệ thống LMS, tiếp nối bằng việc thực hành thiết kế các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực và hoàn thiện kỹ năng qua hệ thống kế hoạch bài dạy minh họa. Học viên cần phối hợp nghiên cứu cùng Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT và các tài liệu phương pháp của Dự án Việt - Bỉ để đảm bảo tính chuẩn xác trong triển khai thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, học viên sẽ: 1. Hiểu và phân tích được nhiệm vụ, vai trò của môn Mĩ thuật trong việc hình thành các PC chủ yếu cho HS tiểu học trong CT GDPT; thiết kế được nội dung, các hoạt động và cách thức tạo hình theo chủ đề trong CT GDPT môn Mĩ thuật để hình thành các PC cho HS. Hiểu và phân tích được nhiệm vụ, vai trò của môn Mĩ thuật trong việc hình thành các NL chung cho HS tiểu học trong CT GDPT. Hiểu và phân tích được nhiệm vụ và những yêu cầu khi DH môn Mĩ thuật đối với nhiệm vụ phát triển các NL đặc thù cho HS tiểu học trong CT GDPT, trong đó chú trọng vào NL thẩm mĩ.

Hiểu rõ ràng về bản chất, cách thức, hiệu quả cũng như hạn chế của các PP, kỹ thuật, thủ thuật DH tích cực khi áp dụng vào DH môn Mĩ thuật. Hiểu, phân tích và áp dụng được các PP DH tích cực khi DH môn Mĩ thuật nhằm mục đích phát triển PC và NL cho HS tiểu học.  NỘI DUNG Chủ đề 1 Hình thành và phát triển các PC chủ yếu trong CT GDPT qua môn Mĩ thuật Chủ đề 2 Hình thành và phát triển các NL cốt lõi trong CT GDPT qua môn Mĩ thuật Chủ đề 3 Một số PP, kĩ thuật DH phát triển PC, NL HS 4 I. Học viên nghiên cứu cá nhân về các PC chủ yếu cần hình thành và phát triển cho HS trong CT GDPT 1.

Mục tiêu Sau khi thực hiện hoạt động này, học viên sẽ hiểu rõ và phân tích được các PC chủ yếu cần hình thành và phát triển cho HS cấp tiểu học trong CT GDPT. Trên cơ sở đó, xác định nhiệm vụ và giải pháp của môn Mĩ thuật trong việc hình thành và phát triển những PC đó. Thông tin cơ bản Các PC chủ yếu hình thành và phát triển cho HS cấp tiểu học trong CT GDPT1: - PC Yêu nước: + Yêu thiên nhiên và có những việc làm thiết thực bảo vệ thiên nhiên. + Yêu quê hương, yêu tổ quốc, tôn trọng các biểu trưng của đất nước.

+ Kính trọng, biết ơn người lao động, người có công với quê hương, đất nước; tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa đối với những người có công với đất nước. - PC Nhân ái: * Yêu quý mọi người + Yêu thương, quan tâm chăm sóc người thân trong gia đình. + Yêu quý bạn bè, thầy cô; quan tâm động viên, khích lệ bạn bè. + Tôn trọng người lớn tuổi, giúp đỡ người già, người ốm yếu, người khuyết tật; nhường nhịn và giúp đỡ em nhỏ.

+ Biết chia sẻ với những bạn có hoàn cảnh khó khăn, các bạn ở vùng sâu, vùng xa, người khuyết tật và đồng bào bị ảnh hưởng của thiên tai. * Tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người: + Tôn trọng sự khác biệt của bạn bè trong lớp về cách ăn mặc, tính nết và hoàn cảnh gia đình. 1 Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu của học sinh – Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT (CT GDPT 2018) 5 + Không phân biệt, đối xử, chia rẽ các bạn. + Sẵn sàng tha lỗi vì những hành vi mắc lỗi của bạn.

- PC Chăm chỉ: * Ham học: + Đi học đầy đủ, đúng giờ. + Thường xuyên hoàn thành nhiệm vụ học tập. + Ham học hỏi, thích đọc sách để mở rộng hiểu biết. + Có ý thức học được KT, KN học được ở nhà trường để vận dụng vào cuộc sống hàng ngày.

* Chăm làm: + Thường xuyên tham gia các công việc của gia đình vừa sức với bản thân. + Thường xuyên tham gia các công việc của trường, của lớp vừa sức với bản thân. - PC Trung thực: + Thật thà, ngay thẳng trong học tập, lao động và sinh hoạt hàng ngày; mạnh dạn nói lên ý kiến của mình. + Luôn giữ lời hứa, mạnh dạn nhận lỗi, sửa lỗi và bảo vệ cái đúng, cái tốt.

+ Không tự tiện lấy đồ vật, tiền bạc của người thân, bạn bè, thầy cô và những người khác. + Không đồng tình với các hành vi thiếu trung thực trong học tập và trong cuộc sống. - PC Trách nhiệm: * Có trách nhiệm với bản thân: + Có ý thức giữ gìn vệ sinh, rèn luyện thân thể, chăm sóc sức khỏe. + Có ý thức sinh hoạt nề nếp.

* Có trách nhiệm với gia đình: + Có ý thức bảo quản, giữ gìn đồ dùng cá nhân và gia đình. 6 + Không bỏ thừa đồ ăn thức uống, có ý thức tiết kiệm tiền bạc, điện nước trong gia đình. * Có trách nhiệm với nhà trường và xã hội: + Tự giác thực hiện nghiêm túc nội quy của nhà trường và các quy định, quy ước của tập thể; giữ vệ sinh chung, bảo vệ của công. + Không gây mất trật tự, đánh nhau, cãi nhau.

+ Nhắc nhở bạn bè chấp hành nội quy trường lớp; nhắc nhở mọi người chấp hành quy định, quy ước nơi công cộng. + Có trách nhiệm với công việc được giao ở trường, ở lớp. + Tích cực tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội phù hợp với lứa tuổi. * Có trách nhiệm với môi trường sống: + Có ý thức chăm sóc và bảo vệ cây xanh và các con vật có ích.

+ Có ý thức giữ vệ sinh môi trường, không xả rác bừa bãi. + Không đồng tình với các hành vi xâm hại thiên nhiên. Bài tập - Học viên hệ thống các PC chủ yếu cần hình thành cho HS trong CT GDPT. - Học viên liên hệ cách thức hình thành và phát triển 1 PC cụ thể với việc DH một số chủ đề trong nội dung DH lớp 1 CT GDPT môn Mĩ thuật.

- Học viên liên hệ cách thức hình thành và phát triển 1 PC cụ thể với việc DH một số chủ đề trong nội dung DH lớp 5 CT GDPT môn Mĩ thuật. Thảo luận trong nhóm từ 4 – 6 người và rút ra các kết luận về: - Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Yêu nước cho HS lớp 1 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật. - Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Nhân ái cho HS lớp 2 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật. 7 - Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Chăm chỉ cho HS lớp 3 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật.

- Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Trung thực cho HS lớp 4 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật. - Nội dung và thể loại tạo hình phù hợp để hình thành PC Trách nhiệm cho HS lớp 5 thông qua việc học tập các chủ đề học tập trong CT GDPT môn Mĩ thuật. Mục tiêu Sau khi thực hiện hoạt động này, học viên sẽ biết cách thiết kế nội dung học tập và lựa chọn thể loại tạo hình để hình thành PC cụ thể cho HS đáp ứng yêu cầu của CT GDPT. Thông tin cơ bản * Nội dung học tập môn Mĩ thuật ở các lớp tiểu học tập trung: - Yếu tố và nguyên lý tạo hình: + Yếu tố tạo hình: Chấm, nét, hình, khối, màu sắc, đậm nhạt, chất cảm, không gian.

+ Nguyên lí tạo hình: Cân bằng, tương phản, lặp lại, nhịp điệu, nhấn mạnh, chuyển động, tỉ lệ, hài hoà. - Thể loại: Lựa chọn, kết hợp: Lí luận và lịch sử mĩ thuật; Hội hoạ; Đồ hoạ (tranh in); Điêu khắc; Thủ công… - Hoạt động thực hành và thảo luận: + Thực hành: Thực hành sáng tạo sản phẩm mĩ thuật 2D và thực hành sáng tạo sản phẩm mĩ thuật 3D. + Thảo luận: Lựa chọn, kết hợp: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm, di sản văn hoá nghệ thuật và sản phẩm thực hành của HS. - Định hướng chủ đề: Lựa chọn, kết hợp: Thiên nhiên; Con người; Gia đình; Nhà trường; Xã hội; Đồ chơi; Đồ dùng học tập… * Ví dụ minh họa: 8 - Ví dụ 1.

Thiết kế bài tập có nội dung: “Hoa lá tươi đẹp” với thể loại tạo hình 2D cho HS lớp 1. GV cho HS quan sát hoa lá trong vườn trường (hoặc GV mang hoa lá thật đến lớp) để HS nhận biết màu sắc thông qua một số loại hoa; hướng dẫn HS chọn màu có trong hộp phù hợp với màu hoa để tô vào các bông qua đã được vẽ hình trên giấy. GV gợi ý bằng hệ thống câu hỏi gợi mở để các em thấy yêu thích những hoa lá do mình vẽ nên, từ đó có xúc cảm và yêu thích thiên nhiên xung quanh, nhắc nhở ý thức bảo vệ giữ gìn, chăm sóc thiên nhiên môi trường, cuộc sống. Thông qua nội dung bài học và qua cách tạo hình hấp dẫn, phù hợp với HS lớp 1, GV đã hình thành được cho HS cấp độ 1 trong giáo dục PC “Yêu nước” trong CT GDPT: “Biết yêu thiên nhiên và có những việc làm thiết thực bảo vệ thiên nhiên”2 - Ví dụ 2: Thiết kế bài tập có nội dung: “Quà tặng người bạn yêu quý” với thể loại tạo hình 2D hoặc 3D cho HS lớp 2.

GV gợi ý cho HS nhớ về những người bạn trong lớp mà mình yêu quý. Sau đó hướng dẫn HS cách làm những tấm bưu thiếp nhỏ bằng cách xé, cắt dán, ghép hình để tặng cho những người bạn đó. Trong quá trình làm bài, GV gợi ý: “Em muốn tặng bưu thiếp này cho bạn nào? Tại sao lại dán, ghép những hình và màu như thế này?” HS sẽ tư duy về đặc điểm, tính cách, sở thích của mỗi người bạn thân để hoàn thành những tấm bưu thiếp phù hợp nhất với mỗi bạn. Kết thúc buổi học, GV tạo cơ hội cho HS tặng nhau những tấm bưu thiếp do chính tay mình làm ra và nói những lời yêu thương với bạn của mình.

Những bạn đi tặng quà cảm thấy mình đã có việc làm thể hiện tình cảm yêu quý của mình với bạn khác và những bạn được tặng quà cũng cảm thấy mình được quan tâm, được động viên và vui vẻ… Thông qua nội dung bài học và qua cách tạo hình hấp dẫn, chúng ta đã hình thành được cho HS cấp độ 2 của tiêu chí “yêu quý mọi người” trong giáo dục PC “Nhân ái” trong CT GDPT: “Yêu quý bạn bè, thầy cô, quan tâm, động viên, khích lệ bạn bè”3 Ví dụ 3. Thiết kế bài tập có nội dung: “Em giữ sạch sẽ ngôi nhà của em” với thể loại tạo hình 2D cho HS lớp 3.