Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài; Chương 2: Nội dung và phương pháp nghiên cứu; Chương 3: Giải pháp phát huy giá trị ca khúc viết về Thanh Hóa; Chương 4: Kết quả nghiên cứu của đề tài. Đây là công trình nghiên cứu đầu tiên tổng hợp khá đầy đủ ca khúc 17 viết về Thanh Hóa. Tác giả đi sâu vào phân tích cũng như chia ca khúc theo các chủ đề, qua đó có thể thấy được bức tranh toàn cảnh mảng ca khúc viết về Thanh Hóa, từ đó làm nổi bật những giá trị của ca khúc viết về Thanh Hóa phục vụ cho sự nghiệp Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa quê hương đất nước. Đây là nguồn tài liệu quan trọng giúp chúng tôi phân tích, đánh giá những đặc điểm, tính chất âm nhạc, ý nghĩa lời ca, hình tượng âm nhạc cũng như những giá trị trong ca khúc viết về Thanh Hóa, để từ đó áp dụng vào quá trình dạy hát cho SV.
Âm nhạc dân gian xứ Thanh, Nxb Thanh Hóa của Nguyễn Liên [92], là công trình nghiên cứu khá toàn diện về âm nhạc dân gian xứ Thanh. Tác giả đã dày công sưu tầm và khôi phục được nhiều trò diễn, diễn xướng, ghi băng, ghi hình, ký âm một số bản nhạc dân ca, bản nhạc do các loại nhạc cụ dân gian diễn tấu. Sách dày 400 trang, bố cục gồm 5 chương. Chương I: Cơ sở hình thành và phương thức diễn xướng âm nhạc dân gian xứ Thanh; Chương II: Các thể loại âm nhạc dân gian xứ Thanh; Chương III: Ngôn ngữ trong âm nhạc dân gian xứ Thanh; Chương IV: Ca từ trong dân ca xứ Thanh; Chương V: Những giá trị đặc trưng của âm nhạc dân gian xứ Thanh.
Sách đã cơ bản giới thiệu khá đầy đủ các thể loại âm nhạc dân gian xứ Thanh gồm dân ca, dân nhạc. Trong dân ca tác giả chia ra thành hai loại: thể loại hò và thể loại hát. Thể loại hò có hò lao động, hò giao duyên, hò nghi lễ tín ngưỡng phong tục. Thể loại hát có dân ca nghi lễ tín ngưỡng phong tục và dân ca đời thường.
Về phần ngôn ngữ trong âm nhạc dân gian xứ Thanh tác giả cũng đã dày công nghiên cứu và đưa ra những đặc trưng về giai điệu, tiết tấu, tiết nhịp và thang âm điệu thức. Ngoài ra tác giả cũng đã nghiên cứu các thủ pháp phổ thơ và các thể thơ trong các bài dân ca đời thường, trong tổ khúc múa đèn, các làn điệu hò sông Mã… Chúng tôi đã quan tâm hơn đến thể loại dân ca bởi đó là cơ sở để sau này có nhiều tác phẩm sáng tác về Thanh Hóa mang chất liệu, âm hưởng của các thể loại dân ca Thanh Hóa. Từ đó chúng 18 tôi có thể phân tích, so sánh và tìm ra các phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp và làm nổi bật được đặc trưng cách hát ca khúc viết về Thanh Hóa. Cuốn Những đặc trưng hò sông Mã của Trần Hoàng Tiến [153], có bố cục trong 3 chương.
Chương 1, tác giả khái quát môi trường tự nhiên và xã hội sông Mã trong đó có địa chất, địa hình sông Mã, Sông Mã và hệ thống chi lưu, Sông Mã - Đường giao thông thủy, đò dọc và trai đò, Hò sông Mã và các chặng đò. Chương 2, là những đặc trưng nghệ thuật trong hò sông Mã: Hò sông Mã và phân loại hò; Kết cấu âm nhạc hò sông Mã; Nhóm từ âm nhấn trong lối xướng, xô; Âm hình tiết tấu; Lời ca và môi trường diễn xướng hò sông Mã. Chương 3 gồm giá trị nghệ thuật và giá trị nội dung. Tuy nhiên, chúng tôi tập trung nghiên cứu và vận dụng một số kiến thức của chương 2 trong quá trình tìm hiểu chất liệu hò sông Mã trong các ca khúc viết về Thanh Hóa để đối chiếu, so sánh trong quá trình thực hiện luận án.
Một số bài nghiên cứu Các bài nghiên cứu có nội dung liên quan đến ca khúc viết về Thanh Hóa không nhiều, qua khảo sát chỉ có ba bài viết: Dân ca Thanh Hóa trong ca khúc viết về xứ Thanh của Vi Minh Huy [56]. Tác giả đã giới thiệu một số ca khúc tiêu biểu mang âm hưởng của 3 thể loại dân ca phổ biến nhất xứ Thanh đó là: Hò sông Mã, Múa đèn Đông Anh và trò Xuân Phả. Thủ pháp phổ thơ trong dân ca xứ Thanh là bài viết của Vi Minh Huy [57]. Bài viết đã phân tích những thủ pháp phổ thơ trong dân ca xứ Thanh như: đảo trật tự từ, thủ pháp dùng từ láy (điệp ngữ).
Tác giả đã phân tích trong một số bài dân ca Đông Anh như: Thắp đèn, Đi cấy, Nhổ mạ, Đi gặt, Cửa đóng then cài để làm nổi bật thủ pháp phổ thơ trong dân ca xứ Thanh. Qua hai bài viết thì thấy, các nhạc sĩ hiện nay đã biết kế thừa các thủ pháp phổ thơ và khai thác chất liệu của âm nhạc dân gian xứ Thanh đưa vào ca khúc. Ngoài ra nội dung của bài viết đã giúp chúng tôi trong việc phân 19 tích các ca khúc trên phương diện về: thang âm điệu thức, tính chất, ngôn ngữ âm nhạc, phương ngữ… để đưa vào dạy học. Dạy học các ca khúc mang âm hưởng dân ca Thanh Hóa trên đàn phím điện tử cho sinh ngành Sư phạm âm nhạc tại Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa là bài viết của Trần Thị Oanh [133].
Trong bài viết, tác giả tập trung vào các nội dung: Vai trò của dân ca trong đời sống của con người; Vài nét về âm hưởng dân ca trong ca khúc viết Thanh Hóa; Ý nghĩa của việc đưa ca khúc mang âm hưởng dân ca Thanh Hóa vào dạy học trên đàn phím điện tử; Dạy học ca khúc mang âm hưởng dân ca Thanh Hóa vào dạy học trên đàn phím điện tử cho SV Trường Đại học VH,TT&DL Thanh Hóa. Nội dung bài viết cho chủ yếu về các biện pháp dạy học đệm, nhưng qua đó chúng tôi biết thêm một số ca khúc viết về Thanh Hóa, từ đó có sự lựa chọn để đưa vào dạy học hát cho SV soprano. Luận án, luận văn Luận văn thạc sĩ Đỗ Thị Thanh Nhàn (2006), Âm nhạc trong lễ hội truyền thống của người Việt xứ Thanh [103], và luận án tiến sĩ Âm nhạc trong trò diễn và diễn xướng của người Việt xứ Thanh [104]. Hai công trình đều nghiên cứu về âm nhạc dân gian xứ Thanh, tác giả cơ bản nêu được tổng quan địa lý, đặc điểm văn hóa xã hội Thanh Hóa, diện mạo trò diễn xứ Thanh, sưu tầm được nhiều làn điệu dân ca cổ Thanh Hóa.
Tuy nhiên, hai công trình giúp chúng tôi có được những kiến thức về âm nhạc dân gian, dân ca, dân vũ xứ Thanh để so sánh, đối chiếu trong quá trình thực hiện luận án. Kế thừa dân ca người Việt xứ Thanh trong ca khúc viết về Thanh Hóa là luận án tiến sĩ của Vi Minh Huy [58]. Luận án nêu khái quát dân ca người Việt xứ Thanh và ca khúc viết về Thanh Hóa, đặc biệt đã cụ thể hóa việc kế thừa dân ca người trong các sáng tác ca khúc viết về Thanh Hóa. Luận án cũng chỉ ra những đặc điểm, giá trị, vai trò của ca khúc trong đời sống văn hóa, chính trị, xã hội của địa phương.
Đây là tư liệu cũng đáng quan tâm, 20 giúp chúng tôi phân tích, đánh giá và phân loại ca khúc viết về Thanh Hóa để thuận tiện trong quá trình giảng dạy. Nâng cao chất lượng các ca khúc Việt Nam mang âm hưởng dân ca Thanh Hóa là luận văn thạc sĩ của Bùi Thị Thu [163], gồm 2 chương. Chương 1 là cơ sở lý luận và thực trạng đào tạo thanh nhạc tại Trường Đại học VH,TT&DL Thanh Hóa, tác giả trình bày các khái niệm, đánh giá những thuận lợi và hạn chế về đội ngũ GV và SV, cơ sở vật chất, chương trình dạy học. Chương 2 tác giả đưa ra biện pháp dạy ba ca khúc: Chào Sông Mã anh hùng của nhạc sĩ Xuân Giao, Cây lúa Hàm Rồng của nhạc sĩ Đôn Truyền và Về làm dâu Sông Mã của nhạc sĩ Đồng Tâm vào dạy học cho SV.
Đây có lẽ là luận văn duy nhất nghiên cứu về dạy học hát một số ca khúc mang âm hưởng dân ca Thanh Hóa cho SV thanh nhạc tại trường Đại học VH,TT&DL Thanh Hóa. Nhìn chung, luận văn chưa cụ thể hóa trong việc dạy học cho một loại giọng cụ thể, mà chỉ đưa các biện pháp dạy học chung. Mặt khác, luận văn cũng chưa làm rõ được tiêu chí tại sao lại chọn ba ca khúc trên để thực nghiệm. Quy trình thực nghiệm còn sơ sài, chưa có những số liệu cụ thể, kết quả nghiên cứu chưa có tính thuyết phục.
Tuy nhiên, luận văn này chúng tôi tham khảo một số nội dung về các biện pháp dạy học trong quá trình thực hiện luận án. Các văn bản âm nhạc Tuyển tập 150 ca khúc xứ Thanh, là tuyển tập do nhạc sĩ Đoàn Dũng chủ biên do Nxb Thanh Hóa phát hành [31]. Nhạc sĩ lựa chọn 150 ca với nhiều chủ đề khác nhau như: ca ngợi quê hương đất nước, nhà trường, thầy cô, lực lượng vũ trang, công an, tình yêu tuổi trẻ, hay cuộc sống sinh hoạt của nhân dân trong thời đại ngày nay. Tuyển tập này có giá trị cho những người yêu thích và quan tâm đến âm nhạc mới xứ Thanh, là tài liệu quý để chúng tôi có thể lựa chọn và sử dụng trong quá trình dạy hát ca khúc viết về Thanh Hóa cho SV giọng soprano tại trường.
21 Tuyển tập Nửa thế kỷ ca khúc xứ Thanh [51], gồm 135 ca khúc viết về Thanh Hóa. Nội dung chủ yếu các ca khúc trong tuyển tập này là ca ngợi quê hương Thanh Hóa trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước cũng như trong công cuộc dựng xây quê hương sau chiến tranh. Nhiều ca khúc như những bức tranh đẹp về phong cảnh của miền quê xứ Thanh được các nhạc sĩ khắc họa bằng âm thanh, mang âm hưởng của âm nhạc dân gian các vùng miền quê Thanh cũng như hơi thở của cuộc sống mới. Tuyển tập là nguồn tư liệu dồi dào cho những người yêu thích âm nhạc viết về Thanh Hóa, đồng thời cũng giúp chúng tôi có cơ sở để đánh giá, lựa chọn ca khúc phù hợp để đưa vào dạy học.
Tuyển tập Giai điệu quê Thanh [53], giới thiệu 33 tác phẩm của 33 nhạc sĩ là hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Thanh Hóa, gồm những bài hát mới sáng tác trong thời gian gần đây chưa công bố trong các tuyển tập ca khúc khác. Nội dung các ca khúc trong tuyển tập phản ánh sinh động về đất và người tỉnh Thanh Hóa thời kỳ hội nhập.