Phương Hướng Và Giải Pháp Phát Triển Ngành Dịch Vụ Tỉnh Nghệ An Đến Năm 2020

Khám phá phương hướng và giải pháp phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020, thúc đẩy kinh tế và nâng cao chất lượng dịch vụ.

• Tác giả: Bành Thị Vũ Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Huy Đức
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Phương Hướng Và Giải Pháp Phát Triển Ngành Dịch Vụ Tỉnh Nghệ An Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG
• 1.1. Tổng quan chung về ngành dịch vụ
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và phân loại ngành dịch vụ
• 1.3. Vị trí và vai trò của ngành dịch vụ trong phát triển kinh tế địa phương
• 1.4. Phát triển ngành dịch vụ
• 1.5. Nội dung phát triển ngành dịch vụ
• 1.6. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển ngành dịch vụ
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển ngành dịch vụ của địa phương
• 1.7.1. Trình độ phát triển kinh tế - xã hội
• 1.7.2. Nhân tố về lợi thế và nguồn lực địa phương
• 1.7.3. Cơ chế, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và biện pháp phát triển ngành dịch vụ của tỉnh Nghệ An
• 1.7.4. Chất lượng nguồn nhân lực
• 1.8. Kinh nghiệm phát triển ngành dịch vụ của các địa phương
• 1.8.1. Hải Phòng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2010 – 2015
• 2.1. Khái quát tiềm năng và lợi thế trong phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An
• 2.2. Thực trạng phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010-2015
• 2.2.1. Thực trạng phát triển chung của ngành dịch vụ
• 2.2.2. Thực trạng phát triển các phân ngành chủ yếu
• 2.3. Đánh giá về thực trạng phát triển ngành dịch vụ của tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010 – 2015
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ TỈNH NGHỆ AN ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Phương hướng phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020
• 3.1.1. Căn cứ xác định phương hướng phát triển
• 3.1.2. Quan điểm, phương hướng mục tiêu phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020
• 3.2. Giải pháp phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020
• 3.2.1. Giải pháp phát triển chung
• 3.2.2. Giải pháp phát triển của các phân ngành chủ yếu
• 3.2.3. Kiến nghị với Nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Phương hướng phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020

Luận văn xác định phương hướng phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An dựa trên các căn cứ như quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, xu hướng phát triển dịch vụ toàn cầu và khu vực. Mục tiêu chính là đưa Nghệ An trở thành trung tâm dịch vụ của khu vực Bắc Trung Bộ, tập trung vào các ngành chủ lực như dịch vụ du lịch, dịch vụ logistics, và dịch vụ tài chính. Phương hướng này nhấn mạnh việc phát triển bền vững, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường liên kết vùng.

1.1. Căn cứ xác định phương hướng

Căn cứ xác định phương hướng phát triển bao gồm quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, tiềm năng và lợi thế của Nghệ An, cũng như xu hướng phát triển dịch vụ toàn cầu. Luận văn nhấn mạnh việc tận dụng các lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên du lịch và hệ thống giao thông để thúc đẩy các ngành dịch vụ chủ lực.

1.2. Quan điểm và mục tiêu phát triển

Quan điểm phát triển là tập trung vào tốc độ tăng trưởng nhanh và bền vững, gắn với nâng cao chất lượng các ngành dịch vụ. Mục tiêu cụ thể là đưa Nghệ An trở thành trung tâm dịch vụ của khu vực Bắc Trung Bộ, với các ngành chủ lực như dịch vụ du lịch, dịch vụ logistics, và dịch vụ tài chính.

II. Giải pháp phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020

Luận văn đề xuất các giải pháp phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An, bao gồm hoàn thiện chiến lược phát triển, xây dựng cơ chế chính sách phù hợp, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tăng cường ứng dụng công nghệ, và cải thiện môi trường đầu tư. Các giải pháp này nhằm khắc phục những hạn chế hiện tại và tận dụng cơ hội phát triển trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

2.1. Giải pháp phát triển chung

Các giải pháp chung bao gồm hoàn thiện chiến lược phát triển, xây dựng cơ chế chính sách phù hợp, và huy động hiệu quả các nguồn lực. Luận văn nhấn mạnh việc ưu tiên phát triển các ngành dịch vụ trọng điểm như dịch vụ du lịch và dịch vụ logistics, đồng thời loại bỏ các ngành dịch vụ kém hiệu quả.

2.2. Giải pháp phát triển các phân ngành chủ yếu

Các giải pháp cụ thể cho từng phân ngành bao gồm phát triển dịch vụ du lịch thông qua việc xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng, khai thác các điểm du lịch truyền thống, và hợp tác với các tỉnh trong khu vực. Đối với dịch vụ logistics, luận văn đề xuất tăng cường đầu tư vào hệ thống giao thông và cảng biển.

III. Kiến nghị với Nhà nước

Luận văn đưa ra các kiến nghị với Nhà nước nhằm hỗ trợ phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An. Các kiến nghị bao gồm xây dựng quy hoạch phát triển theo vùng, cải cách thủ tục và chính sách, và tăng cường liên kết giữa các địa phương. Những kiến nghị này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển ngành dịch vụ một cách đồng bộ và hiệu quả.

3.1. Xây dựng quy hoạch phát triển theo vùng

Kiến nghị xây dựng quy hoạch phát triển theo vùng nhằm tăng cường liên kết giữa các địa phương trong khu vực Bắc Trung Bộ. Điều này giúp phát huy lợi thế của từng địa phương và tránh tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.

3.2. Cải cách thủ tục và chính sách

Kiến nghị cải cách thủ tục và chính sách nhằm đơn giản hóa các quy trình liên quan đến phát triển ngành dịch vụ. Điều này giúp thu hút đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam sau 30 năm đổi mới đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, ngành dịch vụ ngày càng giữ vai trò trọng yếu trong cơ cấu kinh tế quốc gia. Tỉnh Nghệ An, với dân số hơn 3,4 triệu người và vị trí trung tâm vùng Bắc Trung Bộ, sở hữu nhiều tiềm năng phát triển ngành dịch vụ như tài nguyên thiên nhiên phong phú, hệ thống giao thông đa dạng và nguồn nhân lực dồi dào. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng ngành dịch vụ của Nghệ An trong giai đoạn 2010-2015 có xu hướng giảm và thấp hơn so với các tỉnh trong khu vực, trong khi tiềm năng và nhu cầu thực tế vẫn rất lớn.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định phương hướng và đề xuất các giải pháp phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020, tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như thương mại, du lịch, logistic, thông tin liên lạc và tài chính - ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm phân tích thực trạng phát triển ngành dịch vụ trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2010-2015 và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả và tốc độ phát triển ngành dịch vụ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và các bên liên quan trong tỉnh Nghệ An, giúp khai thác hiệu quả các tiềm năng, đồng thời khắc phục những hạn chế hiện tại để phát triển ngành dịch vụ bền vững, nâng cao đời sống người dân và tăng cường vị thế kinh tế của tỉnh trong khu vực Bắc Trung Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển ngành dịch vụ trong kinh tế địa phương, bao gồm:

• Khái niệm dịch vụ: Dịch vụ được hiểu là các hoạt động lao động mang tính xã hội, tạo ra sản phẩm phi vật chất, không chuyển quyền sở hữu, nhằm thỏa mãn nhu cầu sản xuất và đời sống. Đặc điểm nổi bật gồm tính vô hình, không tách rời giữa cung cấp và tiêu dùng, không dự trữ được, và nhạy cảm với sự thay đổi công nghệ.

• Phân loại ngành dịch vụ: Theo tiêu chí của WTO và hệ thống phân ngành quốc dân Việt Nam, ngành dịch vụ được chia thành các phân ngành như thương mại, du lịch, logistic, thông tin liên lạc, tài chính - ngân hàng, v.v. Luận văn tập trung nghiên cứu 5 phân ngành trọng điểm này.

• Phát triển ngành dịch vụ: Được hiểu là quá trình tăng trưởng về quy mô (chiều rộng) và nâng cao chất lượng, hiệu quả (chiều sâu) của ngành dịch vụ. Phát triển theo chiều rộng thể hiện qua tăng giá trị sản xuất, số lượng doanh nghiệp và lao động; theo chiều sâu thể hiện qua chuyển dịch cơ cấu ngành, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sử dụng vốn.

• Các nhân tố ảnh hưởng: Bao gồm trình độ phát triển kinh tế - xã hội, lợi thế và nguồn lực địa phương (tài nguyên thiên nhiên, văn hóa, hạ tầng), cơ chế chính sách của Nhà nước, chất lượng nguồn nhân lực và môi trường đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp thu thập dữ liệu thứ cấp và phân tích định lượng, định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ các sở, ban ngành tỉnh Nghệ An, báo cáo kinh tế xã hội, các văn bản pháp luật liên quan, cùng các tài liệu nghiên cứu học thuật và báo cáo ngành dịch vụ Việt Nam.

• Phương pháp phân tích: Tổng hợp, thống kê mô tả, phân tích so sánh, quy nạp và phân tích SWOT được áp dụng để đánh giá thực trạng, tiềm năng và hạn chế của ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An. Các chỉ tiêu đánh giá phát triển ngành dịch vụ bao gồm tỷ trọng ngành dịch vụ trong GRDP, tốc độ tăng trưởng, số lượng doanh nghiệp, năng suất lao động, thu nhập bình quân lao động.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung phân tích dữ liệu giai đoạn 2010-2015, với phạm vi toàn tỉnh Nghệ An. Các số liệu được thu thập và xử lý trong khoảng thời gian nghiên cứu từ năm 2016 đến 2017.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, khoa học và phù hợp với mục tiêu đề tài, giúp đưa ra các kết luận và đề xuất có cơ sở thực tiễn vững chắc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ trọng ngành dịch vụ trong GRDP tỉnh Nghệ An tăng nhưng tốc độ chậm: Giai đoạn 2010-2015, tỷ trọng ngành dịch vụ chiếm khoảng 35-40% trong tổng giá trị sản xuất của tỉnh, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng ngành dịch vụ chỉ đạt khoảng 6-7%/năm, thấp hơn mức tăng trưởng trung bình của các tỉnh Bắc Trung Bộ (khoảng 8-9%).

2. Số lượng doanh nghiệp dịch vụ tăng nhưng chất lượng chưa cao: Số doanh nghiệp hoạt động trong ngành dịch vụ tăng trung bình 5%/năm, tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực thương mại và du lịch. Tuy nhiên, năng suất lao động bình quân ngành dịch vụ chỉ đạt khoảng 70% so với mức trung bình của khu vực, cho thấy hiệu quả sử dụng nguồn lực còn hạn chế.

3. Nguồn nhân lực ngành dịch vụ còn thiếu hụt và chưa đồng bộ: Lao động trong ngành dịch vụ chiếm khoảng 30% tổng lao động toàn tỉnh, trong đó chỉ khoảng 48% có trình độ đào tạo chuyên môn phù hợp. Thu nhập bình quân lao động ngành dịch vụ thấp hơn 15% so với mức thu nhập bình quân toàn tỉnh, phản ánh chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

4. Hạ tầng và chính sách phát triển ngành dịch vụ chưa đồng bộ: Mặc dù Nghệ An có hệ thống giao thông đa dạng (đường bộ, đường biển, đường hàng không, đường sắt) và nhiều điểm du lịch nổi bật, nhưng quy hoạch phát triển du lịch, thương mại và các dịch vụ hỗ trợ còn thiếu sự liên kết và đầu tư đồng bộ. Chính sách phát triển ngành dịch vụ chưa được định hướng rõ ràng, dẫn đến đầu tư dàn trải, hiệu quả thấp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tốc độ tăng trưởng ngành dịch vụ thấp hơn các tỉnh trong khu vực là do sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch phát triển, hạn chế về chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. So với các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và Thanh Hóa, Nghệ An chưa tận dụng hết lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên và văn hóa để phát triển các phân ngành dịch vụ trọng điểm như du lịch và logistic.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng tỷ trọng ngành dịch vụ so với các tỉnh Bắc Trung Bộ, bảng so sánh năng suất lao động và thu nhập bình quân lao động ngành dịch vụ giữa Nghệ An và các tỉnh bạn, giúp minh họa rõ nét những điểm mạnh và hạn chế.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của ngành dịch vụ trong phát triển kinh tế địa phương, đồng thời chỉ ra các yếu tố cần được cải thiện để thúc đẩy ngành dịch vụ phát triển nhanh và bền vững hơn trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chiến lược phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020

   • Tập trung ưu tiên phát triển các ngành dịch vụ trọng điểm có lợi thế như du lịch, thương mại, logistic, tài chính - ngân hàng.
   • Xây dựng quy hoạch phát triển ngành dịch vụ đồng bộ, tránh đầu tư dàn trải, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
   • Thời gian: 2018-2020.

2. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển ngành dịch vụ

   • Đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp dịch vụ.
   • Khuyến khích đầu tư phát triển hạ tầng thương mại, du lịch và các dịch vụ hỗ trợ.
   • Tăng cường phối hợp liên ngành và liên vùng để phát triển thị trường dịch vụ.
   • Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.
   • Thời gian: 2017-2019.

3. Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển ngành dịch vụ

   • Tăng cường xã hội hóa ngành dịch vụ, thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
   • Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá các ngành dịch vụ thế mạnh của tỉnh.
   • Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua đào tạo, bồi dưỡng và thu hút chuyên gia.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Giáo dục và Đào tạo, các doanh nghiệp.
   • Thời gian: 2017-2020.

4. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong ngành dịch vụ

   • Hiện đại hóa công nghệ thông tin, xây dựng công viên công nghệ thông tin tại TP Vinh.
   • Ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ để nâng cao chất lượng và hiệu quả.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Thông tin và Truyền thông, các doanh nghiệp công nghệ.
   • Thời gian: 2018-2020.

5. Cải thiện môi trường đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp

   • Xây dựng chính sách ưu đãi đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển.
   • Nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông, thương mại, dịch vụ để thu hút đầu tư.
   • Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Ban Quản lý các khu công nghiệp, các sở ngành liên quan.
   • Thời gian: 2017-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược, chính sách phát triển ngành dịch vụ phù hợp với điều kiện địa phương.
   • Use case: Xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An giai đoạn 2021-2030.

2. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ

   • Lợi ích: Hiểu rõ tiềm năng, thách thức và xu hướng phát triển ngành dịch vụ tại Nghệ An để định hướng đầu tư và mở rộng kinh doanh.
   • Use case: Lập kế hoạch phát triển sản phẩm dịch vụ mới, nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành kinh tế phát triển

   • Lợi ích: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về phát triển ngành dịch vụ địa phương.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu tiếp theo hoặc luận văn tốt nghiệp liên quan.

4. Các tổ chức đầu tư và phát triển kinh tế vùng

   • Lợi ích: Đánh giá tiềm năng và rủi ro khi đầu tư vào ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác.
   • Use case: Xây dựng dự án đầu tư phát triển hạ tầng dịch vụ, du lịch hoặc logistic.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao ngành dịch vụ lại quan trọng đối với phát triển kinh tế địa phương?
   Ngành dịch vụ là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động và kết nối các ngành kinh tế khác. Ví dụ, dịch vụ logistic giúp vận chuyển hàng hóa hiệu quả, hỗ trợ sản xuất và thương mại phát triển.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An?
   Bao gồm trình độ phát triển kinh tế - xã hội, lợi thế tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, chất lượng nguồn nhân lực, cơ chế chính sách và hạ tầng giao thông. Ví dụ, hệ thống cảng biển và sân bay Vinh tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển dịch vụ vận tải và du lịch.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn này?
   Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê, phân tích so sánh và SWOT dựa trên số liệu thống kê giai đoạn 2010-2015, kết hợp phân tích định tính để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

4. Các giải pháp đề xuất có thể được thực hiện trong thời gian bao lâu?
   Các giải pháp được đề xuất với khung thời gian từ 2017 đến 2020, trong đó ưu tiên hoàn thiện chiến lược và chính sách trong 1-2 năm đầu, đồng thời triển khai các dự án phát triển hạ tầng và nâng cao nguồn nhân lực trong giai đoạn tiếp theo.

5. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành dịch vụ tại Nghệ An?
   Cần tăng cường đào tạo chuyên môn, bồi dưỡng kỹ năng, thu hút chuyên gia và hợp tác với các tổ chức đào tạo trong và ngoài nước. Ví dụ, xây dựng các chương trình đào tạo nghề dịch vụ, tổ chức các khóa huấn luyện kỹ năng mềm cho lao động.

Kết luận

• Ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An có tiềm năng phát triển lớn nhưng đang đối mặt với nhiều thách thức về tốc độ tăng trưởng, chất lượng nguồn nhân lực và hạ tầng.
• Phát triển ngành dịch vụ cần được thực hiện đồng bộ theo cả chiều rộng và chiều sâu, tập trung vào các phân ngành trọng điểm như du lịch, thương mại, logistic và tài chính - ngân hàng.
• Các nhân tố ảnh hưởng chủ yếu bao gồm trình độ phát triển kinh tế - xã hội, lợi thế địa phương, chính sách và chất lượng nguồn nhân lực.
• Luận văn đề xuất các giải pháp chiến lược, chính sách, huy động nguồn lực và ứng dụng công nghệ nhằm thúc đẩy phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào hoàn thiện quy hoạch, nâng cao năng lực quản lý, cải thiện môi trường đầu tư và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành dịch vụ bền vững.

Kêu gọi các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cùng phối hợp hành động để phát huy tối đa tiềm năng ngành dịch vụ, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển ngành dịch vụ trong phát triển kinh tế địa phương” “Chương 2: Thực trạng phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010 – 2015” “Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển ngành dịch vụ tỉnh Nghệ An đến năm 2020” 6 CHƢƠNG 1 “CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐỊA PHƢƠNG” 1.“Tổng quan chung về ngành dịch vụ” 1. “Khái niệm, đặc điểm và phân loại ngành dịch vụ” 1. Khái niệm “Nếu như trước đây, nói đến một nền kinh tế người ta chỉ nói đến hai lĩnh vực then chốt là công nghiệp và nông nghiệp thì ngày nay dịch vụ đang ngày càng giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế và dịch vụ đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học khác nhau: từ kinh tế học đến luật học, văn hóa học, từ khoa học quản lý đến hành chính”học.“Vì vậy, cũng có nhiều cách hiểu khác nhau về dịch”vụ. Theo Phillip“Kotler- Cha đẻ của Marketing hiện đại (Nguồn gốc của Marketing, European edition, năm 2005) thì”cho rằng: “ Dịch“vụ là mọi hành động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì”đó.Sản“phẩm của nó có thể có hay không gắn liền với một sản”phẩm vật chất”.

“Có định nghĩa lại cho rằng dịch vụ là "những thứ vô hình" hay là "những thứ không mua bán”được”. Một“định nghĩa khác về dịch vụ là: dịch vụ là một hoạt động hay lợi ích cung ứng nhằm để trao đổi, chủ yếu là vô hình và không dẫn đến việc chuyển quyền sở”hữu. Việc“thực hiện dịch vụ có thể gắn liền hay không gắn liền với sản phẩm vật”chất. Thực tế, hiện“nay trên thế giới cũng như ở Việt Nam chưa có khái niệm thống nhất về dịch”vụ.

Vì vậy, định“nghĩa mang tính khoa học và phản ánh đúng nhất bản chất của dịch vụ đó là: dịch vụ là những hoạt động lao động mang tính xã hội, tạo ra các sản phẩm hàng hóa không tồn tại dưới hình thái vật thể, không 7 dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu nhằm thoả mãn kịp thời các nhu cầu sản xuất và đời sống sinh hoạt của con”người. Tất“cả các nhà cung cấp ( sản xuất ) dịch vụ hợp lại thành khu vực dịch vụ hay ngành kinh tế thứ ba”của nền kinh tế. Do đó, trong“luận văn này, thuật ngữ ngành dịch vụ, lĩnh vực dịch vụ, khu vực dịch vụ và khu vực thứ ba được hiểu theo nghĩa tương đương”nhau. Đặc điểm của dịch vụ Một là,“tính vô hình hay phi vật chất” “Đối với sản phẩm vật chất sẽ có tính chất vật lý, hóa học nhất định, có tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể để đo lường và do đó có thể tiến hành sản xuất theo tiêu chuẩn”đó.

Nhưng“đối với sản phẩm dịch vụ do không tồn tại dưới dạng vật chất; không tồn tại dưới dạng những vật phẩm cụ thể; không thể cầm nắm; không thể nhìn thấy, do đó khó có thể xác định chất lượng dịch vụ 1 cách trực tiếp bằng những chỉ tiêu kỹ thuật cụ thể mà chỉ có thể nhận thức được bằng giác quan hay tư”duy. Hai là,“tính không tách rời giữa việc cung cấp và tiêu dùng dịch vụ” “Trong nền kinh tế hàng hóa thì hoạt động sản xuất ra hàng hóa tách khỏi quá trình lưu thông và tiêu”dùng. Do đó, hàng hóa“có thể lưu kho để dự trữ, có thể được vận chuyển đi nơi khác theo nhu cầu của thị”trường. Nhưng “đối với sản xuất vật chất thì sản xuất dịch vụ không thể làm sẵn để cất trữ sau đó mới đem đi”tiêu thụ.

Mà“ở đây, người cung cấp dịch vụ và khách hàng tiêu dùng phải tiếp xúc với”nhau. Do đó, việc“cung cấp và tiêu dùng dịch vụ sẽ được tiến hành tại các địa điểm, thời gian phù”hợp cho các bên. Và“với một số dịch vụ đặc biệt cả khách hàng và người cung cấp phải có mặt trong suốt cả quá trình cung cấp dịch”vụ. Ba là,“tính không ổn định, khó xác định được chất lượng” “Do việc sản xuất và tiêu dùng dịch vụ diễn ra đồng thời, nên không thể 8 cung cấp dịch vụ hàng loạt, đồng đều như sản xuất hàng”hoá.“Mặt khác, chất lượng của dịch vụ phụ thuộc phần lớn vào người tạo ra chúng, vì những người sản xuất sản phẩm dịch vụ có trình độ, khả năng khác nhau; điều kiện môi trường, tâm lý, hoàn cảnh khác nhau nên dẫn tới chất lượng dịch vụ được cung cấp không giống”nhau.

Mặt khác, chất“lượng dịch vụ cung cấp phần lớn phụ thuộc vào cảm nhận, đánh giá chủ quan của khách hàng nên rất khó để xác định chất”lượng. Bốn là,“tính không dự trữ được” “Do việc sản xuất và tiêu dùng dịch vụ diễn ra đồng thời nên không thể sản xuất được dịch vụ đồng loạt và lưu trữ đến khi cần mới”tiêu dùng. Vì vậy, không “thể dự trữ, tồn kho đem bán khi thị trường có nhu”cầu. Năm là,“tính không chuyển được quyền sở hữu” Sau“khi đã mua một hàng hoá, quyền sở hữu được chuyển từ người bán sang khách hàng, khách hàng trở thành chủ sở hữu hàng hoá”họ đã mua.

Tuy nhiên,“khi mua dịch vụ thì quyền sở hữu vẫn thuộc về người bán, khách hàng chỉ được quyền sử dụng dịch vụ, họ được thụ hưởng những lợi ích mà dịch vụ mang”lại. “Sáu là, sự nhạy cảm của dịch vụ với tốc độ thay đổi nhanh chóng của công nghệ” “Ðây là đặc điểm quan trọng và nổi bật nhất của dịch vụ, đòi hỏi ngành dịch vụ phải được quan tâm đầu tư, không ngừng hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, hiện đại hóa và tiêu chuẩn hóa các phương tiện dịch vụ, đồng thời nâng cao trình độ, rèn luyện ý thức, thái độ, tác phong của người làm dịch vụ và quan trọng hơn là không ngừng phát triển thêm những dịch vụ”mới. Phân loại ngành dịch vụ “Để phân loại dịch vụ, theo lý thuyết cũng như qua thực tế sẽ có các cách phân loại dịch vụ khác”nhau. Theo tính chất của dịch vụ “Dịch vụ mang tính thương mại: Là dịch vụ được thực hiện, được cung ứng nhằm mục đích kinh doanh để thu lợi”nhuận.

Ví dụ: quảng cáo để bán hàng, dịch vụ tài chính, dịch vụ tư vấn, dịch vụ ngân hàng. “Dịch vụ không mang tính thương mại: Là những dịch vụ được cung ứng không nhằm mục đích kinh doanh, không phải để thu lợi”nhuận. Loại“dịch vụ này gồm các loại dịch vụ công cộng thường do các tổ chức xã hội, các đoàn thể phi lợi nhuận cung ứng hoặc do các cơ quan nhà nước khi các cơ quan này thực hiện chức năng, nhiệm vụ của”mình. Ví du:“dịch vụ giáo dục và đào tạo, dịch vụ y tế cộng đồng, dịch vụ hành chính”công.

“Cũng theo cách phân loại này thì ngành dịch vụ có thể được phân chia thành ba loại: dịch vụ kinh doanh có tính thị trường, dịch vụ sự nghiệp và dịch vụ quản lý hành chính”công. Trong đó: +“Dịch vụ kinh doanh có tính thị trường: Hình thức này chính là cách phân loại theo dịch vụ mang tính chất thương mại như đã nêu trên đây như vận tải, thương mại, du”lịch… +“Dịch vụ sự nghiệp: gồm các hoạt động cung cấp, tăng cường phúc lợi xã hội cần thiết cho người dân như giáo dục,y tế, văn”hoá … +“Dịch vụ hành chính công: là các loại dịch vụ gắn với chức năng quản lý của nhà nước để đáp ứng yêu cầu của người dân như quản lý nhà nước, quốc phòng, an”ninh. Theo mục tiêu của dịch vụ “Dịch vụ về hàng hoá: Là các dịch vụ gắn liền với hoạt động sản xuất, trao đổi và buôn bán các sản phẩm trong nền”kinh tế. Các dịch vụ này còn được gọi là “dịch vụ trung gian”.

Bao gồm: Dịch vụ phân phối: vận chuyển, lưu kho, bán buôn, bán lẻ, quảng cáo, môi giới. 10 Dịch vụ sản xuất: tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, các dịch vụ về kỹ sư , kiến trúc công trình, dịch vụ kế toán, dịch vụ kiểm toán, dịch vụ pháp lý. Dịch vụ về tiêu dùng:“Là những dịch vụ được tiêu dùng trực tiếp bởi các cá nhân, các tổ chức nhằm phục vụ các nhu cầu xã hội và thường không liên quan đến thương mại hàng hoá nhưng vẫn mang tính thương”mại. Các dịch vụ này còn được gọi “dịch vụ cuối cùng”.

Bao gồm: + Dịch“vụ xã hội: Dịch vụ y tế, sức khoẻ, giáo dục, dịch vụ bưu điện, viễn thông, các dịch vụ nghe nhìn và các dịch vụ xã hội”khác. + Dịch“vụ cá nhân: Dịch vụ giải trí, dịch vụ nhà hàng, dịch vụ sửa chữa, dịch vụ nhà hàng, khách sạn, dịch vụ du lịch, văn”hoá… Dịch vụ công cộng c. Theo hệ thống phân ngành quốc dân của Việt Nam Theo hệ thống phân ngành của Việt Nam, các ngành kinh tế được phân chia dựa vào chức năng hoạt động chủ yếu của các đơn vị sản xuất, kinh doanh. Hệ thống ngành kinh tế quốc dân hiện hành được quy định tại quyết định số 10/2007QĐ – TTg ngày 23/01/2007 của thủ tướng Chính phủ.

Theo Nghị định này, hệ thống các ngành kinh tế được chia thành 21 ngành cấp I, trong số đó có 15 ngành dịch vụ. Trong mỗi ngành dịch vụ lại được chia thành các phân ngành khác nhau. Cụ thể như sau: ( 1) Bán buôn và bán lẻ; sữa chữa ô tô, xe máy và xe có động cơ ( 2 ) Vận tải kho bãi ( 3 ) Dịch vụ lưu trú và ăn uống ( 4 ) Thông tin và truyền thông ( 5 ) Hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm ( 6 ) Hoạt động kinh doanh bất động sản ( 7 ) Hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ 11 ( 8 ) Hoạt động hành chính và dịch vụ hỗ trợ ( 9 ) Hoạt động của Đảng cộng sản, tổ chức chính trị - xã hội, quản lý Nhà nước, an ninh quốc phòng; bảo đảm xã hội bắt buộc. ( 10 ) Giáo dục và đào tạo ( 11 ) Y tế và hoạt động trợ giúp xã hội ( 12 ) Nghệ thuật, vui chơi và giải trí ( 13 ) Hoạt động dịch vụ khác ( 14 ) Hoạt động làm thuê các công việc trong các hộ gia đình, sản xuất sản phẩm vật chất và dịch vụ tiêu dùng của hộ gia đình ( 15 ) Hoạt động của các tổ chức và cơ quan quốc tế d.

Phân ngành dịch vụ theo WTO Việc phân ngành dịch vụ của WTO dựa trên nguồn gốc ngành kinh tế. Toàn bộ khu vực dịch vụ được chia thành 12 ngành và 155 phân ngành, trong các phân ngành có liệt kê các hoạt động dịch vụ cụ thể có thể tham gia vào thương mại quốc tế.