Luận văn thạc sĩ tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn tại trại chăn nuôi cổ phần thiên thuận tường cẩm phả quảng ninh và các biện pháp phòng trị bệnh

Luận văn thạc sĩ phân tích tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn tại trại Thiên Thuận Tường, Cẩm Phả, Quảng Ninh và đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Lưu Hoàng Thắng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Hữu Hòa
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn tại trại chăn nuôi cổ phần Thiên Thuận Tường – Cẩm Phả - Quảng Ninh và các biện pháp phòng trị bệnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀ I LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh lý của lợn con
• 2.2.1. Đặc điểm tiêu hóa của lợn con
• 2.2.2. Cơ năng điều tiết thân nhiệt
• 2.2.3. Hệ miễn dịch của lợn con
• 2.2.4. Hệ vi sinh vật đường ruột
• 2.3. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy
• 2.4. Nguyên nhân gây ra hội chứng tiêu chảy
• 2.4.1. Do vi khuẩn
• 2.4.1.1. Escherichia coli (E. coli)
• 2.4.1.2. Salmonella
• 2.4.2. Do virus
• 2.4.2.1. Bệnh viêm ruột dạ dày truyền nhiễm (TGE)
• 2.4.2.2. Bệnh tiêu chảy truyền nhiễm ở lợn (PED)
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG NỘI DUNG PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn tại công ty Cổ Phần Khai Thác Khoáng Sản Thiên Thuận Tường – Cẩm Phả - Quảng Ninh
• 3.5. Đánh giá hiệu lực điều trị hội chứng tiêu chảy của hai phác đồ khác nhau
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Điều tra gián tiếp
• 3.6.2. Phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 3.6.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu tình hình hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn con tại trại
• 4.4. Kết quả điều tra lợn mắc bệnh theo đàn và theo cá thể
• 4.5. Kết quả theo dõi tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con qua các tháng
• 4.6. Tình hình hội chứng tiêu chảy trên lợn lứa tuổi
• 4.7. Kết quả điều tra tình hình mắc tiêu chảy ở lợn theo tính biệt
• 4.8. Tỷ lệ lợn con chết do hội chứng tiêu chảy
• 4.9. Kết quả theo dõi triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc tiêu chảy
• 4.10. Đánh giá kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Phòng bệnh tiêu chảy ở lợn

Phòng bệnh tiêu chảy ở lợn là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quản lý trại chăn nuôi. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa có thể giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm việc duy trì vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng hợp lý và tiêm phòng vacxin cho lợn. Theo nghiên cứu, việc duy trì môi trường sống sạch sẽ giúp giảm thiểu sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh như E. coli và Salmonella. Ngoài ra, việc cung cấp thức ăn có chất lượng cao và phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của lợn cũng rất quan trọng. Một nghiên cứu cho thấy rằng lợn con được nuôi dưỡng bằng thức ăn giàu protein có khả năng chống lại bệnh tật tốt hơn. Do đó, việc phòng bệnh tiêu chảy không chỉ là trách nhiệm của người chăn nuôi mà còn là một yếu tố quyết định đến năng suất chăn nuôi.

1.1. Vệ sinh trại chăn nuôi

Vệ sinh trại chăn nuôi là yếu tố tiên quyết trong việc phòng bệnh tiêu chảy ở lợn. Việc dọn dẹp chuồng trại thường xuyên, khử trùng các dụng cụ và thiết bị chăn nuôi giúp ngăn ngừa sự lây lan của mầm bệnh. Theo các chuyên gia, việc thực hiện vệ sinh định kỳ có thể giảm thiểu đáng kể số lượng vi khuẩn trong môi trường sống của lợn. Một nghiên cứu tại trại chăn nuôi Thiên Thuận Tường cho thấy rằng các trại có quy trình vệ sinh nghiêm ngặt có tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn so với các trại không thực hiện. Hơn nữa, việc kiểm soát sự tiếp xúc giữa lợn khỏe mạnh và lợn bệnh cũng là một biện pháp hiệu quả trong việc phòng ngừa bệnh tiêu chảy.

1.2. Quản lý dinh dưỡng

Quản lý dinh dưỡng là một yếu tố quan trọng trong việc phòng bệnh tiêu chảy ở lợn. Cung cấp chế độ ăn uống cân đối và đầy đủ dinh dưỡng giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn. Theo nghiên cứu, lợn con cần được cung cấp thức ăn giàu protein và vitamin để phát triển khỏe mạnh. Việc bổ sung các loại thức ăn chức năng như probiotics cũng đã được chứng minh là có tác dụng tích cực trong việc cải thiện sức khỏe đường ruột của lợn. Một nghiên cứu tại trại chăn nuôi Cẩm Phả cho thấy rằng lợn được cho ăn thức ăn bổ sung probiotics có tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy thấp hơn so với lợn không được bổ sung. Do đó, việc quản lý dinh dưỡng hợp lý không chỉ giúp phòng bệnh mà còn nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

II. Trị bệnh tiêu chảy ở lợn

Trị bệnh tiêu chảy ở lợn là một phần quan trọng trong công tác quản lý sức khỏe đàn lợn. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Các phương pháp điều trị bao gồm sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc chống tiêu chảy và các biện pháp hỗ trợ khác. Theo nghiên cứu, việc sử dụng kháng sinh như Ampicillin và Tetracycline có thể giúp điều trị hiệu quả bệnh tiêu chảy do vi khuẩn. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, do đó cần phải sử dụng một cách hợp lý. Một nghiên cứu tại trại chăn nuôi Thiên Thuận Tường cho thấy rằng việc áp dụng phác đồ điều trị hợp lý đã giúp giảm tỷ lệ tử vong do bệnh tiêu chảy xuống dưới 5%.

2.1. Sử dụng thuốc kháng sinh

Sử dụng thuốc kháng sinh là một trong những phương pháp phổ biến trong điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn. Các loại kháng sinh như Amoxicillin và Tylosin đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc điều trị các trường hợp tiêu chảy do vi khuẩn. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh cần phải tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị để tránh tình trạng kháng thuốc. Một nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng thuốc, gây khó khăn trong việc điều trị sau này. Do đó, việc theo dõi và đánh giá hiệu quả của thuốc là rất cần thiết.

2.2. Các biện pháp hỗ trợ điều trị

Ngoài việc sử dụng thuốc kháng sinh, các biện pháp hỗ trợ điều trị cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn. Việc cung cấp nước và điện giải cho lợn bị tiêu chảy là rất cần thiết để ngăn ngừa tình trạng mất nước. Các dung dịch điện giải như Oral Rehydration Solution (ORS) có thể giúp phục hồi nhanh chóng tình trạng sức khỏe của lợn. Một nghiên cứu tại trại chăn nuôi Cẩm Phả cho thấy rằng việc bổ sung dung dịch điện giải đã giúp lợn hồi phục nhanh chóng và giảm tỷ lệ tử vong do tiêu chảy. Hơn nữa, việc theo dõi tình trạng sức khỏe của lợn sau điều trị cũng rất quan trọng để đảm bảo rằng lợn đã hồi phục hoàn toàn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam, ngành chăn nuôi đóng vai trò cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho xã hội, chiếm trên 30% tổng thu nhập nông nghiệp. Theo số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) do tác giả trích dẫn, Việt Nam đứng thứ 7 thế giới, thứ 2 châu Á và giữ vị trí hàng đầu khu vực Đông Nam Á về quy mô đàn lợn. Tại thời điểm khảo sát của khóa luận, tổng đàn lợn cả nước đạt 23 triệu con, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm 3,9%, bảo đảm 80% sản lượng thịt tiêu thụ nội địa và phục vụ một phần xuất khẩu.

Tuy nhiên, hội chứng tiêu chảy ở lợn là một trở ngại bệnh lý phổ biến, xảy ra ở nhiều giống và mọi lứa tuổi, đặc biệt nguy hiểm đối với lợn con giai đoạn bú sữa. Bệnh dẫn đến tình trạng mất nước cấp tính, rối loạn điện giải, làm giảm tốc độ tăng trọng, tăng tỷ lệ còi cọc và gây chết nếu không được can thiệp kịp thời. Nguyên nhân gây bệnh rất phức tạp, xuất phát từ vi sinh vật (phổ biến nhất là Escherichia coli và Salmonella), virus, ký sinh trùng, kết hợp với các tác nhân stress ngoại cảnh như biến động thời tiết, độ ẩm chuồng trại và quy trình chăm sóc nuôi dưỡng. Nhằm xác định quy luật phát sinh và đánh giá các giải pháp khống chế hội chứng này tại cơ sở chăn nuôi quy mô tập trung, đề tài đã được triển khai tại Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường (thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh).

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con tại Trại chăn nuôi Công ty Cổ phần Thiên Thuận Tường, Cẩm Phả, Quảng Ninh thông qua các chỉ tiêu dịch tễ học lâm sàng (tỷ lệ mắc theo đàn, theo cá thể, theo tháng nuôi, theo lứa tuổi và theo tính biệt).
2. Thử nghiệm và so sánh hiệu lực điều trị của hai phác đồ kháng sinh thực tế nhằm xác định giải pháp kiểm soát bệnh phù hợp cho cơ sở.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con từ giai đoạn sơ sinh đến 21 ngày tuổi nuôi theo mẹ; các ghi chép và số liệu lưu trữ kỹ thuật của trại về hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con.
• Địa điểm nghiên cứu: Trại lợn thuộc Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường, thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh.
• Thời gian thực hiện: Từ ngày 25/5/2015 đến ngày 18/11/2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống kiến thức sinh lý học, vi sinh vật học thú y, dịch tễ học và dược lý thú y để phân tích cơ chế phát sinh và phác đồ điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con:

• Về sinh lý: Lợn con sơ sinh có chức năng tiêu hóa chưa thành thục, dạ dày hoàn toàn không có axit clohydric (HCl) tự do trước 1 tháng tuổi do lượng tiết ra ít và liên kết ngay với niêm dịch. Khả năng điều nhiệt chưa hoàn chỉnh do hệ thần kinh trung ương (vỏ não) phát triển muộn, cùng tỷ lệ diện tích bề mặt cơ thể so với khối lượng lớn, khiến con vật nhạy cảm với sự hạ nhiệt. Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, phụ thuộc hoàn toàn vào globulin thu nhận qua sữa đầu; hàm lượng globulin huyết thanh giảm dần sau 3–4 tuần và chỉ phục hồi tự sinh ở tuần 5–6 đạt mức bình thường 65 mg/100 ml máu.
• Về căn nguyên bệnh sinh: Phân tích hai cơ chế tiêu chảy chính gồm tiêu chảy xuất tiết (độc tố của vi khuẩn E. coli, Salmonella hoặc virus làm tăng tiết dịch và chất điện giải bất thường vào lòng ruột, gây mất nước nội mạch và nguy cơ trụy tim mạch) và tiêu chảy thẩm thấu (suy giảm hấp thu dưỡng chất làm tăng áp suất thẩm thấu giữ nước trong lòng ruột). Đối với E. coli, tác giả tổng quan hệ kháng nguyên O, K, H và các kháng nguyên bám dính quan trọng ở lợn sơ sinh gồm F4 (K88), F5 (K99), F6 (987P), F41 cùng hai loại độc tố đường ruột ST (chịu nhiệt) và LT (không chịu nhiệt). Ngoài ra, tài liệu điểm luận vai trò của các chủng virus đường ruột (TGE, PED do coronavirus CV777, Rotavirus) và ký sinh trùng (cầu trùng, giun đũa Ascaris suum, giun lươn, sán lá ruột).
• Dược lý can thiệp: Đề tài khảo sát hai loại thuốc tiêm thương phẩm: Baytril 5% (hoạt chất Enrofloxacin 5%, thuộc nhóm fluoroquinolone có cơ chế ức chế enzyme DNA gyrase của vi khuẩn) và Bio-Genta-Tylosin (kết hợp Gentamycin sulfate ức chế tổng hợp protein màng tế bào vi khuẩn ở mức ribosome và Tylosin tartrate nhóm macrolide tác dụng trên vi khuẩn Gram dương và Mycoplasma).

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm:

• Phương pháp điều tra gián tiếp: Hồi cứu và thu thập số liệu sổ sách ghi chép chăn nuôi, sổ theo dõi dịch bệnh của kỹ thuật viên tại trại trong giai đoạn nghiên cứu.
• Phương pháp theo dõi lâm sàng: Giám sát trực tiếp 250 lợn con theo mẹ thuộc 20 đàn tại 2 dãy chuồng để ghi nhận các ca tiêu chảy, quan sát dạng phân, biến đổi thân nhiệt và biểu hiện mất nước.
• Phương pháp bố trí thử nghiệm điều trị: Phân lô điều trị so sánh ngẫu nhiên hai phác đồ trên đàn lợn con mắc bệnh, bảo đảm tương đồng về giống, lứa tuổi và điều kiện chăm sóc:
  • Phác đồ 1: Kháng sinh Baytril 5% (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm bắp 1 lần/ngày, dùng liên tục 3–4 ngày) kết hợp Vitamin B-complex trợ lực (pha nước 1 g/3 lít hoặc trộn thức ăn 1 g/1,5 kg).
  • Phác đồ 2: Kháng sinh Bio-Genta-Tylosin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm bắp 1 lần/ngày, dùng liên tục 2–3 ngày) kết hợp Vitamin B-complex trợ lực với liều tương tự.
• Xử lý số liệu: Tính toán các chỉ tiêu tỷ lệ mắc (%), tỷ lệ chết (%), tỷ lệ khỏi (%), tỷ lệ tái nhiễm (%) và thời gian điều trị trung bình bằng công thức dịch tễ thú y chuẩn; phân tích và tổng hợp số liệu trên phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả xác lập tính cấp thiết của việc bảo vệ sức khỏe đàn lợn con trong chăn nuôi hàng hóa quy mô công nghiệp tại Quảng Ninh. Chương này trình bày mục tiêu kép: đánh giá thực trạng dịch tễ lâm sàng của hội chứng tiêu chảy tại cơ sở và khảo nghiệm hiệu quả hai phác đồ trị liệu. Về ý nghĩa khoa học, kết quả cung cấp dữ liệu cơ sở phục vụ công tác giảng dạy, học tập chuyên ngành Thú y; về thực tiễn, giúp trang trại chọn lọc giải pháp phòng trị hạ thấp tỷ lệ chết và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Nội dung chương 2 hệ thống hóa cơ sở khoa học về sinh lý tiêu hóa, đặc điểm điều hòa nhiệt độ và miễn dịch ở lợn con theo mẹ. Tác giả phân loại chi tiết các nhóm nguyên nhân gây tiêu chảy (vi khuẩn E. coli, Salmonella, Clostridium perfringens; virus TGE, PED, Rotavirus; ký sinh trùng đường ruột; yếu tố bất lợi về vi khí hậu chuồng nuôi như nhiệt độ thấp, ẩm độ cao trên 90%, thức ăn kém phẩm chất và stress sinh học). Tổng quan cũng phân tích nguyên lý tác dụng của các nhóm kháng sinh Fluoroquinolone, Aminoglycoside, Macrolide và lược thuật các công trình nghiên cứu dịch tễ, vacxin, chế phẩm vi sinh trong và ngoài nước.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này cụ thể hóa kế hoạch nghiên cứu tại Trại lợn Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường trong thời gian từ 25/5/2015 đến 18/11/2015. Tác giả xác định quy trình điều tra gián tiếp qua sổ sách, quy trình theo dõi lâm sàng 250 lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi, tiêu chí phân loại bệnh tật, sơ đồ bố trí thí nghiệm so sánh hai phác đồ kháng sinh (Baytril 5% và Bio-Genta-Tylosin) cùng hệ thống công thức thống kê tính toán các chỉ tiêu bệnh lý.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 phản ánh toàn bộ dữ liệu thực nghiệm và công tác phục vụ sản xuất thu thập tại cơ sở:

• Công tác chăn nuôi và thú y: Tác giả trực tiếp tham gia chăm sóc nái chửa, nái đẻ, quy trình thụ tinh nhân tạo (93 ca đạt 100%), đỡ đẻ an toàn cho 42 nái, xuất chuồng 525 lợn con (đạt 100% an toàn); tiêm phòng vắc-xin Lở mồm long móng cho 32 lợn nái (đạt 100%); điều trị viêm đường sinh dục nái (khỏi 4/5 con, đạt 80%), viêm phổi lợn (khỏi 129/138 con, đạt 93,47%) và hỗ trợ chữa trị tiêu chảy lợn con (khỏi 68/79 con, đạt 86,07%).
• Tình hình tiêu chảy theo quy mô đàn và cá thể: Khảo sát 20 đàn với tổng số 250 con cho thấy 15/20 đàn có lợn mắc bệnh (tỷ lệ nhiễm theo đàn là 75,00%). Tổng số cá thể mắc bệnh là 79/250 con (tỷ lệ mắc chung là 31,60%). Dãy chuồng 1 có tỷ lệ mắc theo đàn đạt 90,00% (9/10 đàn) và theo cá thể đạt 30,57% (37/121 con) do kết cấu gầm thấp, sàn ẩm ướt và thao tác khử trùng chưa đồng đều.
• Tình hình mắc bệnh theo tháng: Khảo sát 5 tháng liên tiếp từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2015 ghi nhận tỷ lệ dao động từ 29,16% đến 34,61%. Tháng 8 có tỷ lệ mắc cao nhất (34,61%) do đợt mưa lớn kéo dài trên nửa tháng làm độ ẩm tăng mạnh và nhiệt độ chuồng nuôi biến động bất lợi; thấp nhất là tháng 6 (29,16%).
• Tình hình mắc bệnh theo lứa tuổi: Bệnh xuất hiện ở cả ba nhóm ngày tuổi nhưng phân bố không đều. Tỷ lệ mắc thấp nhất ở giai đoạn sơ sinh đến 7 ngày tuổi (8,00%), tăng vọt lên mức cao nhất ở giai đoạn 8–14 ngày tuổi (13,20%), sau đó giảm nhẹ ở giai đoạn 15–21 ngày tuổi (10,40%). Tác giả phân tích nguyên nhân giai đoạn 8–14 ngày có tỷ lệ cao do kháng thể thụ động từ sữa mẹ giảm nhanh, hệ thống miễn dịch tự thân chưa kịp thích ứng, con vật bắt đầu tập ăn dặm gây xáo trộn tiêu hóa và nhu cầu sắt tăng cao trong khi sữa mẹ không đáp ứng đủ.
• Tình hình mắc theo tính biệt: Khảo sát 156 lợn cái (49 con mắc, chiếm 31,41%) và 94 lợn đực (30 con mắc, chiếm 31,94%) cho thấy tỷ lệ bệnh tương đương nhau, khẳng định tính biệt không ảnh hưởng đến khả năng cảm nhiễm hội chứng tiêu chảy.
• Triệu chứng lâm sàng: Lợn bệnh đa số không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ trong 2–3 ngày đầu rồi hạ, phân lỏng màu vàng kem, trắng, xám hoặc toàn nước; đuôi và khoeo bê bết phân; lợn gầy sút 30–40% khối lượng, da khô nhăn nheo, mắt trũng sâu và di chuyển xiêu vẹo do mất nước cấp tính.

Chỉ tiêu theo dõi	Phân loại	Số theo dõi (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Theo đàn	Chung 2 dãy	20 đàn	15 đàn	75,00%
Theo tháng	Tháng 6	48	15	29,16%
	Tháng 7	51	16	31,37%
	Tháng 8	52	18	34,61%
	Tháng 9	49	15	30,61%
	Tháng 10	50	15	30,00%
Theo lứa tuổi	Sơ sinh – 7 ngày	250	20	8,00%
	8 – 14 ngày	250	33	13,20%
	15 – 21 ngày	250	26	10,40%
Theo tính biệt	Lợn cái	156	49	31,41%
	Lợn đực	94	30	31,94%
Tính chung	Toàn đàn khảo sát	250	79	31,60%

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khóa luận tổng kết lại các thông số dịch tễ chủ chốt của trại trong giai đoạn theo dõi và đề xuất các giải pháp kỹ thuật: tăng cường khâu vệ sinh tiêu độc bằng dung dịch Virkon, sát trùng hố ngâm tấm đan bằng xút NaOH 10%, giữ chuồng đẻ khô ráo, giữ ấm lợn con sơ sinh bằng chụp sưởi và thực hiện nghiêm ngặt lịch tiêm phòng vắc-xin, bổ sung sắt (Fe + B12) vào ngày tuổi 2–3.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả định lượng cụ thể về dịch tễ lâm sàng tại Trại chăn nuôi Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường:

• Xác định tỷ lệ nhiễm hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con theo mẹ đạt 75,00% tính theo đàn (15/20 đàn) và 31,60% tính theo cá thể (79/250 con).
• Làm rõ quy luật phát sinh bệnh theo thời gian và lứa tuổi: tháng có thời tiết mưa ẩm kéo dài (tháng 8) có tỷ lệ mắc cao nhất (34,61%); lứa tuổi 8–14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (13,20%), trong khi nhóm sơ sinh đến 7 ngày tuổi có tỷ lệ thấp nhất (8,00%).
• Chứng minh tính biệt không phải là yếu tố nguy cơ đối với hội chứng này (lợn đực mắc 31,94%, lợn cái mắc 31,41%).
• Ghi nhận hiệu quả điều trị bệnh phân trắng/tiêu chảy thực tế tại cơ sở đạt tỷ lệ khỏi 86,07% (chữa khỏi 68/79 cá thể mắc bệnh) khi áp dụng liệu trình kháng sinh phối hợp bồi phụ điện giải, trợ lực.
• Về mặt giải pháp, đề tài hệ thống hóa quy trình quản lý vệ sinh thú y cho trang trại nái đẻ: tiêu độc chuồng trại 2 lần/ngày bằng Virkon (pha 100 g/20 lít nước), xử lý tấm đan sàn chuồng đẻ bằng xút NaOH 10% kết hợp vôi bột, tiêm bổ sung Fe + B12 cho lợn con lúc 2–3 ngày tuổi và kiểm soát phòng bệnh bằng lịch vắc-xin Coglapest (dịch tả), Aftopor (LMLM), Begonia (giả dại).

So với các tài liệu nghiên cứu công bố trước đó được tác giả đối chiếu (như nghiên cứu của Nguyễn Đức Hạnh năm 2013 tại miền Bắc ghi nhận tỷ lệ mắc 31,84%; Nguyễn Chí Dũng năm 2013 ghi nhận tỷ lệ tiêu chảy mùa lạnh ẩm 26,98%–38,18%), kết quả của khóa luận phản ánh độ tương đồng cao về quy luật dịch tễ học lợn con trong điều kiện tiểu khí hậu vùng than Cẩm Phả, đồng thời cung cấp số liệu thực chứng tại một cơ sở chăn nuôi công nghiệp cụ thể của địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế do điều kiện thực hiện tại trại sản xuất:

• Nghiên cứu chỉ tiến hành theo dõi dịch tễ lâm sàng trên một quy mô giới hạn (250 lợn con, 20 đàn nái) và tập trung trong khung thời gian 5 tháng (từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2015), chưa bao quát hết chu kỳ thời tiết các tháng mùa đông và đầu xuân tại miền Bắc.
• Đề tài chưa tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm để phân lập vi sinh vật học (định danh tỷ lệ nhiễm E. coli, Salmonella hay virus) trong phòng thí nghiệm cũng như chưa làm kháng sinh đồ để đánh giá mức độ mẫn cảm thực tế của các chủng vi khuẩn phân lập tại trại.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng: theo dõi dịch tễ toàn diện 12 tháng trong năm; lấy mẫu phân lập xác định tỷ lệ mang gen độc lực của các chủng vi khuẩn đường ruột và thử nghiệm kháng sinh đồ chuyên sâu để hoàn thiện phác đồ điều trị có căn cứ vi sinh chính xác.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y tại các trường đại học, cao đẳng nông lâm tham khảo phương pháp bố trí điều tra dịch tễ học lâm sàng, cách lập biểu bảng theo dõi sản xuất và quy trình chăm sóc đàn nái đẻ, lợn con.
• Cán bộ kỹ thuật, quản lý trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp có thể ứng dụng trực tiếp quy trình vệ sinh tiêu độc (xử lý tấm đan sàn bằng xút NaOH 10%, phun Virkon hàng ngày), phác đồ trợ lực kết hợp kháng sinh và lịch phòng bệnh bằng thuốc, vắc-xin cho đàn lợn con theo mẹ.
• Người làm đề tài nghiên cứu tương tự về bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa có thể sử dụng các số liệu dịch tễ theo lứa tuổi và mùa vụ để so sánh, đối chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận theo dõi bao nhiêu lợn con và ghi nhận tỷ lệ mắc tiêu chảy chung là bao nhiêu?
Nghiên cứu theo dõi trực tiếp 250 lợn con theo mẹ thuộc 20 đàn tại Trại chăn nuôi Công ty Cổ phần Thiên Thuận Tường; ghi nhận 79 lợn con mắc bệnh, tương ứng tỷ lệ mắc chung theo cá thể là 31,60% và tỷ lệ mắc theo đàn là 75,00% (15/20 đàn).

Lứa tuổi nào của lợn con có tỷ lệ mắc tiêu chảy cao nhất và thấp nhất?
Lợn con ở lứa tuổi 8–14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc tiêu chảy cao nhất, đạt 13,20% (33/250 con). Lứa tuổi có tỷ lệ mắc thấp nhất là giai đoạn sơ sinh đến 7 ngày tuổi, chỉ chiếm 8,00% (20/250 con).

Thời điểm nào trong các tháng khảo sát ghi nhận tỷ lệ mắc tiêu chảy cao nhất và nguyên nhân do đâu?
Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất xảy ra vào tháng 8/2015, đạt 34,61% (18/52 con). Nguyên nhân do trong tháng này có đợt mưa lớn kéo dài hơn nửa tháng, làm tăng độ ẩm chuồng nuôi, nhiệt độ thay đổi đột ngột khiến lợn con khó điều hòa thân nhiệt, sức đề kháng giảm sút và gây cản trở công tác vệ sinh quét dọn.

Tính biệt của lợn con có ảnh hưởng đến khả năng mắc hội chứng tiêu chảy không?
Số liệu thực tế cho thấy tính biệt không ảnh hưởng đến tính cảm nhiễm của bệnh: tỷ lệ mắc ở lợn cái là 31,41% (49/156 con) và ở lợn đực là 31,94% (30/94 con), chênh lệch không đáng kể.

Quy trình chăm sóc và phòng bệnh ban đầu cho lợn con tại trại được thực hiện như thế nào?
Ngay sau khi sinh, lợn con được cắt rốn và bấm nanh; đến 2–3 ngày tuổi được bấm số tai, cắt đuôi, tiêm chế phẩm sắt (Fe + B12) và uống thuốc phòng tiêu chảy; từ 3–4 ngày tuổi được uống thuốc phòng cầu trùng (Nova-Coc 5%); 4–5 ngày tuổi tiến hành thiến lợn đực; 4–6 ngày tuổi tập ăn cám hỗn hợp hoàn chỉnh RT REP; 16–18 ngày tuổi tiêm vắc-xin dịch tả (Coglapest) và tiến hành cai sữa lúc 21–26 ngày tuổi.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lưu Hoàng Thắng đã phản ánh chi tiết thực trạng dịch tễ lâm sàng hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con theo mẹ tại Trại chăn nuôi Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường (Quảng Ninh) trong 5 tháng nghiên cứu năm 2015, với tỷ lệ mắc theo cá thể là 31,60% và tập trung cao nhất ở giai đoạn 8–14 ngày tuổi. Đề tài làm rõ mối liên hệ giữa điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi (mưa ẩm kéo dài, sàn chuồng ẩm thấp) với nguy cơ bùng phát bệnh, đồng thời chứng minh yếu tố tính biệt không ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm. Hệ thống số liệu điều tra dịch tễ cùng quy trình vệ sinh sát trùng, phòng bệnh bằng vắc-xin và phác đồ điều trị ghi nhận tại trại mang lại giá trị thực tiễn rõ ràng cho công tác quản trị thú y tại các cơ sở chăn nuôi lợn tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

pĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ---------------------- LƢU HOÀNG THẮNG Tên đề tài: TÌNH HÌNH MẮC BỆNH TIÊU CHẢY Ở LỢN TẠI TRẠI CHĂN NUÔI CỔ PHẦN THIÊN THUẬN TƢỜNG – CẨM PHẢ - QUẢNG NINH VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ BỆNH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo: Chính qui Chuyên ngành: Thú y Khoa: Chăn nuôi Thú y Khóa học: 2011 - 2016 Thái Nguyên – 2015 e ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ---------------------- LƢU HOÀNG THẮNG Tên đề tài: TÌNH HÌNH MẮC BỆNH TIÊU CHẢY Ở LỢN TẠI TRẠI CHĂN NUÔI CỔ PHẦN THIÊN THUẬN TƢỜNG – CẨM PHẢ - QUẢNG NINH VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ BỆNH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo: Chính qui Chuyên ngành: Thú y Lớp: 43TY - N01 Khoa: Chăn nuôi Thú y Khóa học: 2011 - 2016 Giảng viên hƣớng dẫn: ThS. Nguyễn Hƣ̃u Hòa Thái Nguyên – 2015 e i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành báo cáo tốt nghiệp này trước hết em xin gửi lời cảm ơn tới toàn thể các thầy cô giáo trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã truyền đạt cho em những kiến thức quý báu và bổ ích trong suốt những năm học vừa qua. Em xin dành lời cảm ơn sâu sắc tới Th. Nguyễn Hữu Hòa đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn em trong suốt quá trình thực tập để hoàn thành báo cáo tốt nghiệp.

Em xin chân thành cảm ơn tới các thầy, cô giáo trong khoa Thú y, đặc biệt là các thầy cô giáo trong bộ môn dược lý và an toàn thực phẩm đã giúp đỡ em hoàn thành báo cáo thực tập tốt nghiệp này. Em xin chân thành cảm ơn công ty CP khái thác khoáng sản Thiên Thuận Tường cùng toàn thể anh em kỹ thuật, công nhân trong trang traị đã tạo điều kiện giúp đỡ cho em trong suốt quá trình thực tập. Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến toàn thể gia đình, bạn bè đã giúp đỡ và động viên em trong suốt quá trình học tập cũng như trong thời gian thực tập tốt nghiệp. Trong quá trình thực tập vì chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế, chỉ dựa vào kiến thức đã học cùng với thời gian hạn hẹp nên báo cáo không tránh khỏi sai sót.

Kính mong được sự góp ý nhận xét của quý thầy cô để giúp cho kiến thức của em ngày càng hoàn thiện và có nhiều kinh nghiệm bổ ích cho công việc sau này. Em xin chân thành cảm ơn. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2015 Sinh viên Lƣu Hoàng Thắng e ii DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 4 1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất.

Tỷ lệ lợn con mắc bệnh theo đàn và theo cá thể. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo các tháng. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảytheo lứa tuổi. Tỷ lệ lợn mắc tiêu chảy theo tính biệt tính biệt.

Tỷ lệ lợn con chết do hội chứng tiêu chảy (%). Bảng kết quả triê ̣u chứng lơ ̣n con mắ c tiêu chảy. Kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn bằng hai loại thuốc.45 e iii DANH MỤC HÌNH Trang Hình 4. Tỷ lệ mắc bệnh qua các tháng.

Tỷ lệ mắc bệnh. theo ngày tuổ i. Tỷ lệ lợn chết do tiêu chảy .42 e iv DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT Cp cổ phần CN Chủ nhật HCTC hội chứng tiêu chảy LMLM Lở mồm Long Móng Nxb Nhà Xuất Bản KTKSTTT Khai Thác Khoáng Sản Thiên Thuận Tường SS sơ sinh VK Vi Khuẩn e v MỤC LỤC Trang PHẦN 1: MỞ ĐẦU. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài.

Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. 2 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀ I LIỆU.

Cơ sở khoa học. Đặc điểm sinh lý của lợn con. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy. Nguyên nhân gây ra hội chứng tiêu chảy.

Cơ chế sinh bệnh. Một số đặc điểm dịch tễ của hội chứng tiêu chảy. Biện pháp phòng và trị tiêu chảy cho lợn. Một số loại thuốc để điều trị bệnh phân trắng lợn con tại công ty CP Khai Thác Khoáng Sản Thiên Thuận Tường.

Vài nét về tình hình nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn trong và ngoài nước. Nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy trong nước. Nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy trên thế giới. 24 PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG NỘI DUNG PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành. Nội dung nghiên cứu. Tình hình mắc h ội chứng tiêu chảy trên đàn lơ ̣n t ại công tyCổ Phần Khai Thác Khoáng Sản Thiên Thuận Tường – Cẩm Phả - Quảng Ninh.

Đánh giá hiê ̣u lực điề u tri ̣h ội chứng tiêu chảy của hai phác đ ồ khác nhau. Phương pháp nghiên cứu. Điề u tra gián tiế p. Phương pháp xác đinh ̣ các chỉ tiêu.

Phương pháp xử lý số liê ̣u. 28 PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Công tác phục vụ sản xuất. Công tác chăn nuôi.

Kết quả nghiên cứu tình hình hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn con tại trại. Kết quả điều tra lợn mắc bệnh theo đàn và theo cá thể. Kết quả theo mắc dõi tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con qua các tháng. Tình hình hội chứng tiêu chảy trên lợn lứa tuổi.

Kết quả điều tra tình hình mắc tiêu chảy ở lợn theo tính biệt. Tỷ lệ lợn con chết do hội chứng tiêu chảy. Kết quả theo dõi triê ̣u ch ứng lâm sàng ở lợn mắc tiêu chảy. Đánh giá kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn.

44 PHẦN 5: KẾT LUẬN ĐỂ NGHỊ. 46 TÀI LIỆU THAM KHẢO e 1 PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Ở Việt Nam , trồ ng tro ̣t và chăn nuôi là hai thành phầ n quan tro ̣ng trong cơ cấ u sản xuấ t nông nghiê ̣p , trong đó chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lơ ̣n nói riêng luôn đóng góp mô ̣t phầ n lớn vào thu nhâ ̣p của người dân. Chăn nuôi không những cung cấ p mô ̣t lươ ̣ng lớn sản phẩ m cho nhu cầ u tiêu thu ̣ trong nước mà còn cung cấ p cho xuấ t khẩ u.

Vì thế chăn nuôi ngày càng có v ị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu của ngành nông nghệp. Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồn thực phẩm không thể thiếu được đối với nhu cầu đời sống con người. Chủ trương hiện nay của nhà nước là phát triển ngành chăn nuôi thành ngành sản xuất hàng hóa thực sự nhằm tạo ra sản phẩm chăn nuôi có chất lượng cao phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ trong nước và một phần cho xuất khẩu. Theo thống kê của tổ chức nông lương thế giới (FAO), Việt Nam là nước nuôi nhiều lợn, đứng hàng thứ 7 thế giới, hàng thứ 2 Châu Á và ở vị trí hàng đầu khu vực Đông Nam Châu Á.

Hiện nay nước ta đang có 23 triệu đầu lợn, bình quân tốc độ tăng hàng năm là 3,9%. Đảm bảo cung cấp 80% sản phẩm thịt cho thị trường nội địa và một phần xuất khẩu. Kế hoach đến năm 2010 Việt Nam sẽ có 25 triệu đầu lợn và sẽ đạt sản lượng 2 triệu tấn thịt. Chiếm tỷ trọng trên 30% tổng thu nhập của ngành nông nghiệp (Đoàn Thị Kim Dung, 2004) [4].

Hội chứng tiêu chảy xảy ra ở các giống lợn và mọi lứa tuổi và gây hiệu quả nghiêm trọng và tổn thất rất lớn. Hội chứng tiêu chảy do nhiều nguyên nhân gây ra như vi khuẩn, virus, thức ăn kém phẩ m chấ t , chăn nuôi không đúng quy tr ình, thời tiế t thay đổ i đô ̣t ngô ̣t hay do mô ̣t số bê ̣nh truyề n nhiễm , bê ̣nh nô ̣i khoa và bê ̣nh ký sinh trùng. Ở nước ta do nhiều yếu tố tác động như thời tiết , tâ ̣p quán chăn nuôi , điề u kiê ̣n dinh dưỡng , môi trường số ng , trình độ khoa ho ̣c kỹ thuâ ̣t nên hô ̣i chứng tiêu chảy rấ t cao .Trong hội chứng tiêu chảy ở lợn, E. coli và Salmonella là hai nguyên nhân gây bệnh quan trọng và rất phổ biến.

Để giảm thiểu những thiệt hại do hội chứng tiêu chảy gây ra đối với cơ sở nuôi lợn tập trung, em tiến hành nghiên cứu đề tài:"Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn tại trại chăn nuôi cổ phần Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh và các biện pháp phòng trị bệnh" e 2 1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Đánh giá được tiǹ h hin ̀ h mắ c hô ̣i chứ ng tiêu chảy trên đàn l ợn tại trại lợn công ty CP Thiên Thuận Tường Cẩm Phả - Quảng Ninh. - Thử nghiệm một số phác đồ điều trị. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở đánh giá tình hình hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn tại trại lợn công ty CP Khai Thác Khoáng SảnThiên Thuận Tường Cẩm Phả - Quảng Ninh. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở phục vụ cho nghiên cứu và học tập của sinh viên các khóa tiếp theo. Ý nghĩa thực tiễn Nâng cao năng suất chăn nuôi và cũng là cơ sở cho việc xây dựng các phác đồ điều trị phù hợp và có hiệu quả đối với hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn, làm giảm tỷ lệ chết, giảm tỷ lệ còi cọc, nâng cao hiệu quả chăn nuôi. e 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀ I LIỆU 2.

Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm sinh lý của lợn con Sinh lý của lợn con theo mẹ là khả năng thích ứng của cơ thể từ môi trường trong bụng mẹ có nhiệt độ từ 38 – 400C ra môi trường bên ngoài có nhiệt độ thấp hơn, làm ảnh hưởng đến sự thành thục và hoàn thiện về chức năng của các cơ quan bên trong cơ thể lợn sơ sinh. + Đặc điểm tiêu hóa của lợn con Sau khi sinh ra, chức năng của các cơ quan trong cơ thể lợn con nhất là cơ quan tiêu hoá chưa thành thục. Hàm lượng HCl và các men tiêu hoá chưa hoàn thiện.

Thời gian đầu, dịch tiêu hoá ở lợn con thiếu cả về chất và lượng. Lợn con trước một tháng tuổi hoàn toàn không có HCl tự do vì lúc này lượng HCl tiết ra rất ít và nhanh chóng liên kết với niêm dịch. + Cơ năng điều tiết thân nhiệt Cơ năng điều tiết thân nhiệt của lợn con còn kém do: - Hệ thần kinh của lợn con chưa phát triển hòan chỉnh.