Luận án tiến sĩ: Hệ thống bài tập phát triển sức mạnh tốc độ ném rổ từ xa cho vận động viên nữ

Môn bóng rổ được sáng lập vào tháng 12 năm 1891 tại Hoa Kỳ bởi Dr. 200 trang · Viện Khoa Học Thể Dục Thể Thao · 2020.

• Tác giả: Đinh Đắc Thi
• Người hướng dẫn: TS. Dương Nghiệp Chí
• Trường học: Viện Khoa Học Thể Dục Thể Thao
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Hệ Thống Bài Tập Phát Triển Sức Mạnh Tốc Độ Ném Rổ Từ Xa Cho Vận Động Viên Nữ
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• Mục lục
• Danh mục các bảng biểu, biểu đồ
• Danh mục các từ viết tắt
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển môn bóng rổ
• 2.2. Lịch sử phát triển bóng rổ thế giới
• 2.3. Sự phát triển của bóng rổ Việt Nam
• 2.4. Đặc điểm và xu thế phát triển bóng rổ
• 2.5. Đặc điểm chung môn bóng rổ
• 2.6. Những xu hướng của bóng rổ hiện đại
• 2.7. Cơ sở lý luận huấn luyện sức mạnh tốc độ bóng rổ
• 2.8. Cơ sở lý luận về kỹ thuật thể thao
• 2.9. Dạy học kỹ thuật thể thao
• 2.10. Đặc điểm huấn luyện thể thao thanh thiếu niên
• 2.11. Đặc điểm phát triển về hình thái, chức năng tâm - sinh lý của vận động viên nữ
• 2.12. Các công trình nghiên cứu liên quan
• 2.13. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.14. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng chủ thể nghiên cứu
• 3.1.2. Đối tượng khách thể nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu
• 3.2.2. Phương pháp phỏng vấn
• 3.2.3. Phương pháp quan trắc video
• 3.2.4. Phương pháp kiểm tra y sinh
• 3.2.5. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 3.2.6. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.2.7. Phương pháp toán học thống kê
• 3.3. Tổ chức nghiên cứu
• 3.3.1. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3.2. Kế hoạch nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu thực trạng trình độ tập luyện (sức mạnh tốc độ) làm cơ sở nâng cao năng lực ném rổ từ xa
• 4.1.1. Lựa chọn các chỉ tiêu, test đánh giá sức mạnh tốc độ cho nữ vận động viên Đội tuyển bóng rổ Quảng Ninh
• 4.1.2. Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá sức mạnh tốc độ của vận động viên Đội tuyển nữ bóng rổ Quảng Ninh
• 4.1.3. Đánh giá thực trạng sức mạnh tốc độ của vận động viên Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh
• 4.2. Nghiên cứu kỹ thuật ném rổ từ xa và một số yếu tố có liên quan
• 4.2.1. Phân tích kỹ thuật
• 4.2.2. Xác định các điểm cần quan sát trong kỹ thuật
• 4.2.3. Đánh giá kỹ thuật ném rổ từ xa của nữ VĐV đội tuyển bóng rổ Quảng Ninh với VĐV đội tuyển quốc gia
• 4.3. Hệ thống hoá và ứng dụng các bài tập nhằm phát triển kỹ thuật ném rổ từ xa trong kế hoạch huấn luyện của Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh
• 4.3.1. Hệ thống hoá các bài tập phát triển kỹ thuật ném rổ từ xa trong kế hoạch huấn luyện của vận động viên nữ đội tuyển Quảng Ninh
• 4.3.2. Đánh giá hiệu quả hệ thống bài tập ném rổ từ xa đối với phát triển trình độ và hiệu suất ghi điểm từ xa của Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về môn bóng rổ và sự phát triển của nó

Môn bóng rổ được sáng lập vào tháng 12 năm 1891 tại Hoa Kỳ bởi Dr. James Naismith, với mục tiêu tạo ra một trò chơi thể thao mới cho học sinh. Trò chơi này nhanh chóng lan rộng và trở thành một trong những môn thể thao phổ biến nhất trên toàn cầu. Bóng rổ không chỉ yêu cầu kỹ thuật cao mà còn đòi hỏi sức mạnh và tốc độ từ người chơi. Sự phát triển của bóng rổ tại Việt Nam bắt đầu vào đầu thế kỷ XX, nhưng chỉ thực sự bùng nổ sau năm 1954 khi phong trào thể dục thể thao được khôi phục. Hiện nay, bóng rổ Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, với sự tham gia của nhiều đội tuyển và giải đấu. Điều này cho thấy sự quan tâm ngày càng tăng của xã hội đối với môn thể thao này.

II. Cơ sở lý luận về huấn luyện sức mạnh tốc độ trong bóng rổ

Huấn luyện sức mạnh tốc độ là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển kỹ thuật ném rổ từ xa. Nghiên cứu chỉ ra rằng mối quan hệ giữa sức mạnh và kỹ thuật ném rổ rất chặt chẽ. Để thực hiện ném rổ từ xa hiệu quả, vận động viên cần có sức mạnh tối đa và khả năng phối hợp tốt giữa các bộ phận cơ thể. Các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ không chỉ giúp cải thiện khả năng ném rổ mà còn nâng cao hiệu suất thi đấu tổng thể. Việc hệ thống hóa các bài tập này sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho các vận động viên nữ, giúp họ đạt được thành tích tốt hơn trong các giải đấu.

III. Phân tích thực trạng và xây dựng hệ thống bài tập

Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá thực trạng trình độ tập luyện của các vận động viên nữ đội tuyển bóng rổ Quảng Ninh. Kết quả cho thấy nhiều vận động viên vẫn còn thiếu hụt về sức mạnh tốc độ cần thiết để thực hiện kỹ thuật ném rổ từ xa. Dựa trên những kết quả này, luận án đã đề xuất một hệ thống bài tập được thiết kế đặc biệt nhằm phát triển sức mạnh tốc độ. Các bài tập này không chỉ tập trung vào kỹ thuật ném mà còn bao gồm các bài tập thể lực tổng quát, giúp nâng cao sức mạnh và tốc độ cho các vận động viên.

IV. Đánh giá hiệu quả của hệ thống bài tập

Việc áp dụng hệ thống bài tập mới đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện kỹ thuật ném rổ từ xa của các vận động viên nữ. Kết quả kiểm tra cho thấy sự gia tăng đáng kể trong tỷ lệ thành công khi ném rổ từ xa trong các trận đấu thực tế. Điều này chứng minh rằng việc hệ thống hóa các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ là cần thiết và có giá trị thực tiễn cao, không chỉ cho đội tuyển Quảng Ninh mà còn cho các đội bóng rổ nữ khác trong cả nước. Luận án không chỉ đóng góp cho lý thuyết về huấn luyện thể thao mà còn có thể áp dụng rộng rãi trong thực tiễn huấn luyện thể thao hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Hệ thống hóa các bài tập nhằm phát triển sức mạnh tốc độ thực hiện kỹ thuật ném rổ từ xa đối với vận động viên nữ bóng rổ Đội tuyển Quảng Ninh" được tác giả Đinh Đắc Thi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Dương Nghiệp Chí và ThS. Phạm Thế Vượng, bảo vệ tại Viện Khoa học Thể dục Thể thao (Hà Nội, 2020) thuộc chuyên ngành Giáo dục học, mã số 9140101.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                      THÔNG TIN HỒ SƠ LUẬN ÁN                                       |
+----------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Tên đề tài           | Hệ thống hóa các bài tập nhằm phát triển sức mạnh tốc độ thực hiện kỹ thuật |
|                      | ném rổ từ xa đối với vận động viên nữ bóng rổ Đội tuyển Quảng Ninh          |
+----------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Tác giả              | Đinh Đắc Thi                                                                |
+----------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Cán bộ hướng dẫn     | 1. TS. Dương Nghiệp Chí, 2. Phạm Thế Vượng                                  |
+----------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Cơ sở đào tạo        | Viện Khoa học Thể dục Thể thao                                              |
+----------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Ngành / Mã số        | Giáo dục học / 9140101                                                      |
+----------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Năm hoàn thành       | 2020                                                                        |
+----------------------+-----------------------------------------------------------------------------+

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Bóng rổ hiện đại vận hành theo bốn xu thế chủ đạo: cao hơn, nhanh hơn, chuẩn xác hơn và tinh thông kỹ chiến thuật. Trong thi đấu đỉnh cao, kỹ thuật ném rổ từ xa (ném rổ 3 điểm ngoài vạch 6m75) mang lại ưu thế ghi điểm lớn và kéo giãn đội hình phòng thủ đối phương, đặc biệt thích hợp cho các đội bóng có tầm vóc hạn chế. Tuy nhiên, hiệu quả thực hiện động tác này phụ thuộc chặt chẽ vào nền tảng thể lực chuyên môn, trong đó năng lực sức mạnh tốc độ của chi dưới, thân mình và chi trên giữ vai trò quyết định.

Tại Việt Nam, nhiều vận động viên (VĐV) nữ thường bộc lộ sự suy giảm thể lực và kỹ thuật khi thi đấu ở nhịp độ cao. Công tác huấn luyện kỹ thuật ném rổ từ xa cho nữ VĐV tuyến tỉnh (cụ thể là Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh) vẫn còn thiếu một hệ thống bài tập chuyên biệt hóa được thiết kế trên cơ sở kết hợp các chỉ tiêu cơ sinh học không gian ba chiều (3D) và các test đánh giá y sinh - sư phạm đồng bộ.

Mục đích, mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng trình độ tập luyện dưới góc độ sức mạnh tốc độ nhằm lựa chọn và hệ thống hóa các bài tập nâng cao sức mạnh tốc độ kết hợp kỹ thuật ném bóng rổ từ xa cho nữ VĐV Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh.
• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Mục tiêu 1: Nghiên cứu thực trạng trình độ tập luyện (sức mạnh tốc độ) làm cơ sở nâng cao năng lực ném rổ từ xa của nữ VĐV bóng rổ.
  2. Mục tiêu 2: Nghiên cứu kỹ thuật ném rổ từ xa và một số yếu tố có liên quan thông qua các tham số động học và cơ sinh học.
  3. Mục tiêu 3: Hệ thống hóa và ứng dụng các bài tập phát triển kỹ thuật ném rổ từ xa trong kế hoạch huấn luyện của Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh.
• Giả thuyết khoa học: Hiệu quả công tác huấn luyện VĐV bóng rổ nữ phụ thuộc vào trình độ tập luyện thể lực, đặc biệt là sức mạnh tốc độ đảm bảo cho kỹ thuật ném rổ 3 điểm. Nếu giải quyết tốt các bài tập phối hợp sức mạnh tốc độ và kỹ thuật ném rổ dựa trên các cơ sở khoa học, trình độ tập luyện và hiệu suất thi đấu ghi điểm từ xa của Đội tuyển nữ bóng rổ Quảng Ninh sẽ được nâng cao.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng chủ thể nghiên cứu: Hệ thống các bài tập nhằm phát triển sức mạnh tốc độ thực hiện kỹ thuật ném rổ từ xa (ném rổ 3 điểm) cho nữ VĐV bóng rổ.
• Đối tượng khách thể nghiên cứu: 9 nữ VĐV Đội tuyển bóng rổ Quảng Ninh (lứa tuổi U19, từ 16 đến 22 tuổi, có thâm niên tập luyện từ 3 đến 7 năm), cùng 23 chuyên gia, huấn luyện viên (HLV) tham gia phỏng vấn về ứng dụng công nghệ phân tích chuyển động và 22 chuyên gia tham gia kiểm chứng hệ thống bài tập.
• Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu triển khai tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu TDTT tỉnh Quảng Ninh và Viện Khoa học TDTT; quá trình thực nghiệm sư phạm và theo dõi thi đấu diễn ra trong năm 2016 (Giai đoạn I: Tháng 1 - 3/2016; Giai đoạn II: Tháng 4 - 6/2016 và các giải thi đấu toàn quốc năm 2016).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Các nhà khoa học thể thao quốc tế đã xây dựng nền tảng lý luận về huấn luyện và kiểm tra đánh giá trình độ tập luyện:

• Học thuyết huấn luyện Liên Xô (cũ): Xây dựng phương pháp xác định chuẩn mực trình độ tập luyện thể lực toàn diện qua các hệ số tương quan và thang điểm chuẩn (chuyển đổi các đơn vị đo kg, cm, giây thành điểm tổng hợp).
• Đặc điểm hoạt động thi đấu: McInnes (1995) phân loại 8 dạng hoạt động di chuyển trong bóng rổ đỉnh cao, ghi nhận bước trượt phòng thủ chiếm 34.6%, chạy chiếm 31.2%, đứng/đi bộ chiếm 29.6%, bật nhảy chiếm 4.6%; tần số thay đổi hoạt động là 997 ± 183 lần/trận (khoảng 2 giây thay đổi một lần). Taylor (2003) xác định cấu trúc trận đấu gồm 134.5 ± 32.4 đợt hoạt động cường độ cao và 150.3 ± 40.6 đợt cường độ dưới tối đa, tỷ lệ hoạt động/nghỉ ngơi biến thiên từ 1:1 đến 1:3.
• Đào tạo và phát triển sức mạnh: Philin xác định lứa tuổi chuyên môn hóa ban đầu bóng rổ từ 11–12 tuổi; Ron Ekker (2013) phân chia 4 giai đoạn đào tạo VĐV bóng rổ; Portnova quy định giai đoạn chuyên môn hóa ban đầu (11–13 tuổi) gồm 416 giờ tập luyện. Baechle và Roger W. Earle (2000) phân loại các dạng sức mạnh đặc trưng trong bóng rổ gồm: sức mạnh bật nhảy, sức mạnh tốc độ thời gian trung bình, sức mạnh tăng tốc và sức mạnh giảm tốc.

Các hướng nghiên cứu trong nước

Tại Việt Nam, các công trình về bóng rổ tập trung vào nhiều nhóm đối tượng:

• Lê Nguyệt Nga (2004) nghiên cứu trình độ tập luyện của VĐV bóng rổ nam nữ cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh.
• Đặng Hà Việt (2006) xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức bền chuyên môn cho VĐV Đội tuyển bóng rổ nam quốc gia.
• Lưu Thiên Sương (2004) nghiên cứu đánh giá sự mệt mỏi - hồi phục của nữ VĐV Đội tuyển bóng rổ TP. Hồ Chí Minh.
• Lê Vũ Kiều Hoa (2007) lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh chuyên môn cho Đội tuyển bóng rổ nữ quốc gia.
• Phạm Văn Thảo và Đinh Quang Ngọc (2006) nghiên cứu bài tập thể lực chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu bóng rổ Trường Đại học TDTT I.
• Lê Thế Hùng (2004), Nguyễn Hữu Thiệp (2011) và Bùi Duy Hiếu (2011) xây dựng tiêu chuẩn tuyển chọn và đánh giá thể lực cho nữ VĐV bóng rổ trẻ tại Yên Bái và Hà Nội.

Khoảng trống nghiên cứu của luận án

Các công trình trong nước chủ yếu khảo sát thể lực chung, kiểm tra sư phạm đơn thuần hoặc phát triển sức bền trên các đối tượng sinh viên, VĐV trẻ lứa tuổi nhỏ. Luận án của Đinh Đắc Thi giải quyết khoảng trống: chưa có công trình nào đi sâu chuẩn hóa hệ thống bài tập kết hợp sức mạnh tốc độ với kỹ thuật ném rổ 3 điểm cho nữ VĐV cấp đội tuyển tỉnh, đồng thời ứng dụng công nghệ phân tích chuyển động video 3D (hệ thống Simi Motion) đối sánh trực tiếp với VĐV Đội tuyển Quốc gia để hoàn thiện kỹ thuật động tác.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Lý luận về sức mạnh tốc độ: Sức mạnh tốc độ là năng lực khắc phục lực cản với tốc độ co cơ cao (Harre), biểu thị bằng hàm số hyperbol $(P + a)$ giữa lực và tốc độ. Đối với các pha ném rổ và bật nhảy, sức mạnh bột phát được lượng hóa qua chỉ số: $$I = \frac{F_{\max}}{t_{\max}}$$ (Trong đó $I$ là chỉ số sức mạnh tốc độ, $F_{\max}$ là lực tối đa, $t_{\max}$ là thời gian đạt lực tối đa).
• Cơ sở sinh hóa - sinh lý năng lượng: Hoạt động bóng rổ sử dụng hệ năng lượng ATP-CP cho các nỗ lực bộc phát tức thời (bật nhảy, ném rổ), hệ đường phân yếm khí lactic cho các đợt vận động cường độ cao kéo dài từ 10 đến 180 giây, và hệ oxy hóa trong các quãng nghỉ nhằm tái tổng hợp cơ chất.
• Lý luận dạy học và hoàn thiện kỹ thuật thể thao: Tuân thủ tiến trình 3 giai đoạn (dạy học ban đầu, dạy học đi sâu, củng cố và hoàn thiện) kết hợp các nguyên tắc: tư duy kết hợp thao tác, trực quan, thích ứng lượng vận động theo cá thể, nắm vững kết cấu kết hợp bồi dưỡng năng lực, sáng tạo và thực sự cầu thị.
• Đặc điểm hình thái, tâm - sinh lý nữ VĐV: Tiếp cận các chỉ số đặc thù của nữ giới như khối lượng cơ bắp chiếm khoảng 30% trọng lượng cơ thể (nam giới 40%), tổ chức mỡ chiếm khoảng 25% (nam giới 15%), dung tích sống và thể tích tim mạch nhỏ hơn nam giới theo tỷ lệ sinh học, cùng những biến đổi chức năng trong chu kỳ kinh nguyệt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phối hợp 7 phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành:

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                    CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU                                      |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| Tên phương pháp                   | Mục đích và công cụ sử dụng cụ thể                             |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| 1. Tổng hợp & phân tích tài liệu  | Xây dựng cơ sở lý luận, hệ thống hóa bài tập và chỉ tiêu test. |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| 2. Phỏng vấn chuyên gia           | Khảo sát ý kiến chuyên gia, HLV (thang điểm 3 mức độ C1, C2,   |
|                                   | C3; n=23 về công nghệ, n=22 về hệ thống bài tập).              |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| 3. Quan trắc video 2D và 3D       | Hệ thống Simi Motion phân tích góc độ, tốc độ ra tay, độ cao   |
|                                   | quỹ đạo bóng và các điểm sáng khớp vận động không gian 3D.     |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| 4. Kiểm tra y sinh                | Xe thí nghiệm lưu động (Viện Khoa học TDTT): đo hình thái,     |
|                                   | công năng tim, VO2max, dung tích sống, phản xạ thần kinh.      |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| 5. Kiểm tra sư phạm               | 13 test thể lực chuyên môn và kỹ thuật ném rổ 3 điểm.          |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| 6. Thực nghiệm sư phạm            | Thực nghiệm tự đối chứng trên 9 nữ VĐV Quảng Ninh qua 2 giai   |
|                                   | đoạn huấn luyện năm 2016 (GĐ I: 1-3/2016, GĐ II: 4-6/2016).    |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| 7. Toán học thống kê              | Kiểm định phân phối chuẩn Shapiro-Wilk, phân tích phương sai   |
|                                   | ANOVA lặp lại, xác định khoảng tin cậy 95%.                    |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan những vấn đề nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa lịch sử hình thành môn bóng rổ từ năm 1891 bởi TS. James Naismith với 15 điều luật đầu tiên, sự thành lập Liên đoàn Bóng rổ Quốc tế (FIBA) năm 1932, đến sự ra đời của bóng rổ mini năm 1948 bởi T. Arter. Tại Việt Nam, bóng rổ du nhập đầu thế kỷ XX, phát triển qua các giải vô địch miền Bắc sau năm 1954 và hệ thống giải quốc gia từ năm 1985, tiến tới thành lập Giải bóng rổ chuyên nghiệp Việt Nam (VBA) từ năm 2016.

Chương này phân tích chuyên sâu đặc điểm 5 vị trí thi đấu trên sân: Trung phong (Center - Bigman), Tiền phong chính (Power Forward), Tiền phong phụ (Small Forward), Hậu vệ ném xa (Shooting Guard - Swingmen) và Hậu vệ điều phối bóng (Point Guard). Các phân tích về sinh lý vận động chỉ rõ sự gia tăng nồng độ acid lactic khi vận động yếm khí kéo dài gây ức chế hoạt tính men đường phân và cản trở hình thành cầu nối actin - myosin, làm suy giảm công suất cơ bắp nếu VĐV thiếu hụt nền tảng sức mạnh tốc độ.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                         CẤU TRÚC 5 VỊ TRÍ THI ĐẤU TRONG BÓNG RỔ HIỆN ĐẠI                           |
+----------------------+--------------------+--------------------------------------------------------+
| Tên vị trí (Anh-Việt)| Khu vực hoạt động  | Vai trò và đặc điểm thể lực - kỹ thuật chủ yếu          |
+----------------------+--------------------+--------------------------------------------------------+
| Point Guard          | Vòng ngoài 6m75    | Nhạc trưởng điều phối, dẫn bóng, quan sát nhạy bén.    |
| (Hậu vệ điều phối)   |                    |                                                        |
+----------------------+--------------------+--------------------------------------------------------+
| Shooting Guard       | Vòng ngoài 6m75    | Chuyền xa, ném rổ 3 điểm chuẩn xác, nhanh nhẹn cản phá.|
| (Hậu vệ ném xa)      |                    |                                                        |
+----------------------+--------------------+--------------------------------------------------------+
| Small Forward        | Giữa vòng 3 điểm & | Chạy chỗ linh hoạt, 1 đấu 1, ném rổ tầm trung và xa.   |
| (Tiền phong phụ)     | hình chữ nhật      |                                                        |
+----------------------+--------------------+--------------------------------------------------------+
| Power Forward        | Gần hình chữ nhật  | Tranh bóng mạnh mẽ, ghi điểm cận rổ, phối hợp Center.  |
| (Tiền phong chính)   | và bảng rổ         |                                                        |
+----------------------+--------------------+--------------------------------------------------------+
| Center               | Bên trong khu vực  | Chiều cao vượt trội (Bigman), cản phá, kiểm soát bảng. |
| (Trung phong)        | hình chữ nhật      |                                                        |
+----------------------+--------------------+--------------------------------------------------------+

Chương 2: Đối tượng, phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu, thiết kế phiếu phỏng vấn chuyên gia theo thang đo 3 mức độ (Không cần thiết: 1.00 - 1.67; Cần thiết: 1.67 - 2.34; Rất cần thiết: 2.34 - 3.00). Quy trình sử dụng xe kiểm tra y sinh lưu động đo đạc các thông số nhân trắc, tim mạch và tâm lý thần kinh được chuẩn hóa.

Quy trình quan trắc video 3D bằng hệ thống Simi Motion được thiết lập đồng bộ với hệ thống máy quay đa góc độ kết hợp giá chuẩn không gian ba chiều nhằm xác định tọa độ các điểm mốc giải phẫu trên cơ thể VĐV khi thực hiện kỹ thuật nhảy ném rổ từ xa. Các test sư phạm được quy chuẩn hóa gồm: Test chạy chữ T (Hình 2.1), Dẫn bóng luồn 5 cọc (Hình 2.2), Di chuyển chuyền bóng 30s (Hình 2.3), Dẫn bóng số 8 lên rổ (Hình 2.4), và Di chuyển test Suicides Drill (Hình 2.5).

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                         DANH MỤC 13 TEST SƯ PHẠM VÀ THỂ LỰC CHUYÊN MÔN                            |
+-----+--------------------------------------+------+------------------------------------------------+
| STT | Tên test kiểm tra                    | Đơn vị| Nhóm tố chất / Kỹ năng đánh giá                |
+-----+--------------------------------------+------+------------------------------------------------+
| 1   | Lực bóp tay thuận                    | kg   | Sức mạnh chi trên                              |
| 2   | Bật cao tại chỗ                      | cm   | Sức mạnh bột phát chi dưới                     |
| 3   | Cơ lưng                              | lần/20s| Sức mạnh bền thân mình                       |
| 4   | Chạy 20m xuất phát cao (XPC)         | giây | Sức nhanh tốc độ đoạn ngắn                     |
| 5   | Chạy con thoi 4x10m                  | giây | Tốc độ chuyển hướng và khéo léo                |
| 6   | Test Cooper                          | mét  | Sức bền chung / ưa khí                         |
| 7   | Chạy chữ T                           | giây | Độ linh hoạt và di chuyển phòng thủ            |
| 8   | Dẫn bóng tốc độ 20m                  | giây | Tốc độ di chuyển có bóng                       |
| 9   | Dẫn bóng luồn 5 cọc                  | giây | Kỹ năng kiểm soát bóng đổi hướng               |
| 10  | Di chuyển chuyền bóng 30s            | điểm | Kỹ năng chuyền bóng liên tục                   |
| 11  | Dẫn bóng số 8 lên rổ 5 lần           | giây | Kỹ chiến thuật đột phá dứt điểm                |
| 12  | Test Suicides Drill                  | giây | Sức bền tốc độ chuyên môn                      |
| 13  | Tại chỗ ném 3 điểm (10x3)            | quả vào| Độ chuẩn xác kỹ thuật ném rổ từ xa           |
+-----+--------------------------------------+------+------------------------------------------------+

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm qua 3 nội dung trọng tâm:

1. Đánh giá thực trạng sức mạnh tốc độ và trình độ tập luyện

• Đánh giá độ tin cậy và phân phối chuẩn: 13 test thể lực chuyên môn được kiểm định qua công thức tính độ tin cậy ($n=9$) và kiểm định phân phối chuẩn Shapiro-Wilk ($n=9$, Bảng 3.4), xác nhận toàn bộ số liệu thu thập đều tuân theo phân phối chuẩn.
• Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn phân loại: Tác giả xây dựng tiêu chuẩn phân loại chỉ tiêu thể lực chuyên môn (Bảng 3.5), bảng điểm đánh giá thể lực (Bảng 3.6) và bảng điểm tổng hợp đánh giá thể lực - kỹ thuật (Bảng 3.7).
• Thực trạng y sinh và tâm lý: Các bảng 3.8, 3.9 và 3.10 ghi nhận thực trạng ban đầu của 9 nữ VĐV Quảng Ninh còn nhiều mặt hạn chế ở các chỉ số công năng tim, VO2max, thời gian phản xạ và chỉ số sức mạnh tốc độ bột phát.

2. Phân tích cơ sinh học kỹ thuật ném rổ từ xa qua video 3D

• Khảo sát chuyên gia ($n=23$, Bảng 3.11, Biểu đồ 3.2) ghi nhận sự đồng thuận cao về việc ứng dụng công nghệ phân tích chuyển động vào bóng rổ.
• Qua hệ thống Simi Motion, tác giả lựa chọn các thông số quan sát chính (Bảng 3.12, Hình 3.1, 3.2, 3.3): góc độ quỹ đạo bay của bóng, khu vực ném rổ, tốc độ ra tay, độ cao điểm nhả bóng và quỹ đạo các khớp chi trên - chi dưới.
• So sánh đối sánh (Bảng 3.13) giữa 9 nữ VĐV Quảng Ninh và các VĐV Đội tuyển Quốc gia làm sáng tỏ những sai lệch về góc đón lực, tính đồng bộ khi duỗi khớp gối - hông và vận tốc góc cẳng tay lúc nhả bóng.

3. Hệ thống hóa bài tập và đánh giá hiệu quả thực nghiệm sư phạm

• Hệ thống bài tập ném rổ từ xa (Bảng 3.14) được lựa chọn và kiểm chứng qua ý kiến 22 chuyên gia ($n=22$, Bảng 3.15, Biểu đồ 3.3).
• Kế hoạch phân bổ bài tập được chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn I (Tháng 1 - 3/2016, Bảng 3.16) và Giai đoạn II (Tháng 4 - 6/2016, Bảng 3.17).
• Hiệu quả thực nghiệm: Kết quả kiểm tra qua 3 giai đoạn (G1: trước thực nghiệm, G2: sau giai đoạn I, G3: sau giai đoạn II) trên 9 VĐV được tổng hợp tại Bảng 3.18 và Bảng 3.32. Phân tích phương sai ANOVA một nhân tố lặp lại (Bảng 3.19 đến Bảng 3.31) chứng minh sự tăng trưởng có ý nghĩa thống kê trong khoảng tin cậy 95% ở toàn bộ 13 test kiểm tra:
  • Lực bóp tay thuận (Kg) - Bảng 3.19, Biểu đồ 3.4 & 3.17
  • Bật cao tại chỗ (cm) - Bảng 3.20, Biểu đồ 3.5 & 3.18
  • Cơ lưng 20s (lần) - Bảng 3.21, Biểu đồ 3.6 & 3.19
  • Chạy 20m XPC (s) - Bảng 3.22, Biểu đồ 3.7 & 3.20
  • Chạy con thoi 4x10m (s) - Bảng 3.23, Biểu đồ 3.8 & 3.21
  • Test Cooper (m) - Bảng 3.24, Biểu đồ 3.9 & 3.22
  • Chạy chữ T (s) - Bảng 3.25, Biểu đồ 3.10 & 3.23
  • Dẫn bóng tốc độ 20m (s) - Bảng 3.26, Biểu đồ 3.11 & 3.24
  • Dẫn bóng luồn 5 cọc (s) - Bảng 3.27, Biểu đồ 3.12 & 3.25
  • Di chuyển chuyền bóng 30s (điểm) - Bảng 3.28, Biểu đồ 3.13 & 3.26
  • Dẫn bóng số 8 lên rổ 5 lần (s) - Bảng 3.29, Biểu đồ 3.14 & 3.37
  • Test Suicides Drill (s) - Bảng 3.30, Biểu đồ 3.15 & 3.28
  • Tại chỗ ném 3 điểm 10x3 (quả vào) - Bảng 3.31, Biểu đồ 3.16 & 3.29
• Xếp loại trình độ tập luyện (Bảng 3.33) và hiệu quả ném rổ 3 điểm trong thi đấu thực tế tại các giải vô địch toàn quốc năm 2016 (Bảng 3.34) của Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh đều ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về số lần ném thành công và tỷ lệ ném rổ chính xác.

---

Kết quả và những đóng góp mới

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                    CÁC ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN                                    |
+--------------------+-------------------------------------------------------------------------------+
| Phương diện        | Nội dung đóng góp cụ thể                                                      |
+--------------------+-------------------------------------------------------------------------------+
| Đóng góp lý luận   | • Hệ thống hóa cơ sở khoa học về huấn luyện sức mạnh tốc độ kết hợp kỹ thuật  |
|                    |   ném rổ 3 điểm trên nền tảng cơ sinh học và sinh lý học TDTT.                |
|                    | • Xác lập bộ tham số động học chuẩn mực (Simi Motion 3D) cho kỹ thuật ném rổ |
|                    |   xa của nữ VĐV bóng rổ Việt Nam.                                             |
+--------------------+-------------------------------------------------------------------------------+
| Đóng góp thực tiễn | • Tuyển chọn và chuẩn hóa hệ thống 13 test y sinh và sư phạm đánh giá trình   |
|                    |   độ thể lực - kỹ thuật có độ tin cậy và phân phối chuẩn cao.                 |
|                    | • Xây dựng hệ thống bài tập chuyên biệt và phân bổ lượng vận động khoa học    |
|                    |   theo các chu kỳ huấn luyện cho Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh.              |
|                    | • Cải thiện năng lực thể lực và nâng cao hiệu suất ghi điểm 3 điểm thực tế    |
|                    |   trong thi đấu quốc gia năm 2016.                                            |
+--------------------+-------------------------------------------------------------------------------+

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

1. Đưa hệ thống bài tập phát triển sức mạnh tốc độ kết hợp kỹ thuật ném rổ từ xa vào kế hoạch huấn luyện thường quy của Đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh và các tuyến bóng rổ trẻ.
2. Tăng cường ứng dụng công nghệ ghi hình video 3D (Simi Motion) và xe kiểm tra y sinh lưu động định kỳ nhằm kiểm soát và điều chỉnh kỹ thuật động tác cho VĐV.
3. Sử dụng thang điểm đánh giá tổng hợp 13 tiêu chí làm công cụ theo dõi diễn biến trình độ tập luyện qua từng giai đoạn huấn luyện năm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Mẫu khách thể thực nghiệm trực tiếp còn giới hạn trong phạm vi 9 nữ VĐV thuộc Đội tuyển bóng rổ nữ tỉnh Quảng Ninh (nhóm tuổi U19), do tính chất đặc thù của thể thao thành tích cao cấp đội tuyển. Thời gian thực nghiệm và theo dõi thi đấu tập trung trong chu kỳ huấn luyện năm 2016.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng ứng dụng hệ thống bài tập và quy trình đánh giá cơ sinh học 3D cho các lứa tuổi trẻ hơn (U13, U15) và các đội tuyển nam, nữ thuộc các tỉnh, thành, ngành khác trên toàn quốc.
  • Nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa sức mạnh tốc độ với các kỹ thuật dứt điểm khác trong điều kiện đối kháng trực tiếp (bị kèm chặt, ném bóng sau đột phá nhanh).

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị sử dụng trực tiếp cho nhiều nhóm đối tượng chuyên môn:

• Huấn luyện viên bóng rổ: Cung cấp danh mục bài tập phát triển sức mạnh tốc độ đã được lượng hóa, bảng phân bổ giáo án tập luyện theo tuần/tháng, và các mốc góc độ cơ sinh học chuẩn khi hướng dẫn động tác ném rổ 3 điểm.
• Cán bộ quản lý thể thao và tuyển trạch viên: Sử dụng bộ 13 test kiểm tra sư phạm và thang phân loại điểm tổng hợp để đánh giá, sàng lọc và kiểm tra trình độ tập luyện định kỳ cho VĐV.
• Nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành TDTT: Tham khảo quy trình kết hợp đo lường y sinh học lưu động với phân tích video 3D Simi Motion và kỹ thuật xử lý số liệu ANOVA lặp lại trong nghiên cứu khoa học giáo dục thể chất.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng những công nghệ và thiết bị nào để phân tích kỹ thuật ném rổ từ xa?

Luận án ứng dụng hệ thống quan trắc video 3D với phần mềm phân tích chuyển động Simi Motion, sử dụng tối thiểu 2 máy quay đồng bộ cùng giá chuẩn không gian ba chiều để đo đạc các điểm sáng mốc giải phẫu, xác định tốc độ ra tay, góc độ và độ cao quỹ đạo bóng. Bên cạnh đó, các chỉ tiêu chức năng tim mạch, hô hấp và tâm lý được đo bằng hệ thống máy móc chuyên dụng trên xe thí nghiệm lưu động của Viện Khoa học TDTT.

2. Dung lượng mẫu khách thể thực nghiệm của đề tài là bao nhiêu?

Khách thể thực nghiệm trực tiếp của luận án là 9 nữ VĐV Đội tuyển bóng rổ tỉnh Quảng Ninh (độ tuổi từ 16 đến 22, thâm niên tập luyện 3 đến 7 năm). Ngoài ra, nghiên cứu còn khảo sát 23 chuyên gia/HLV về ứng dụng công nghệ và 22 chuyên gia về hệ thống bài tập.

3. Kỹ thuật ném rổ từ xa (ném 3 điểm) phụ thuộc vào những dạng sức mạnh chuyên môn nào?

Theo cơ sở lý luận của luận án, kỹ thuật ném rổ từ xa phụ thuộc chủ yếu vào sức mạnh tốc độ và sức mạnh bột phát ($I = F_{\max} / t_{\max}$), đòi hỏi sự phối hợp công suất lớn của cơ bắp chi dưới (bật nhảy), cơ lưng - thân mình và tốc độ vung tay, gập cổ tay trong khoảng thời gian ngắn nhất.

4. Hiệu quả của hệ thống bài tập được chứng minh qua những kỹ thuật thống kê nào?

Tác giả đã sử dụng kiểm định độ tin cậy, kiểm định phân phối chuẩn Shapiro-Wilk ($n=9$) trên 13 test sư phạm và phân tích phương sai ANOVA một nhân tố lặp lại qua 3 giai đoạn đo lường (trước thực nghiệm, sau giai đoạn I và sau giai đoạn II) ở khoảng tin cậy 95%, kết hợp so sánh hiệu quả thi đấu thực tế tại các giải toàn quốc năm 2016.

---

Kết luận

Luận án Tiến sĩ Giáo dục học của tác giả Đinh Đắc Thi đã giải quyết hoàn chỉnh mục tiêu hệ thống hóa các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ kết hợp kỹ thuật ném rổ từ xa cho nữ VĐV Đội tuyển bóng rổ Quảng Ninh. Bằng việc tích hợp phương pháp phân tích cơ sinh học video 3D Simi Motion, kiểm tra y sinh học lưu động và 13 test sư phạm chuẩn hóa, công trình cung cấp cơ sở khoa học xác thực cho công tác huấn luyện kỹ - chiến thuật bóng rổ. Kết quả phân tích phương sai ANOVA và thực tiễn thi đấu năm 2016 chứng minh hệ thống bài tập đề xuất giúp nâng cao rõ rệt trình độ tập luyện thể lực và hiệu suất ghi điểm từ xa của đội bóng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU Bóng rổ hiện đại phát triển theo 4 xu thế: (1) Ngày càng cao hơn (nhằm chiếm lĩnh không gian); (2) ngày càng nhanh hơn (nhằm tăng cường ghi điểm từ tấn công nhanh và có khả năng khống chế toàn bộ các vị trí trọng yếu trên sân); (3) ngày càng chuẩn xác hơn (nhằm đạt mục đích thi đấu); và (4) tinh thông kỹ chiến thuật (kỹ thuật điêu luyện nhằm thích ứng với mọi chiến thuật; chiến thuật đa dạng, biến hoá nhằm tăng áp lực tâm lý, không cho đối phương kịp thích nghi nhằm dành thế chủ động trong thi đấu) [21], [23], [80]. Chiến thuật tấn công phát triển theo xu thế tổng hợp các loại chiến thuật và đấu pháp: Tận dụng cơ hội phản công nhanh khi có thể; Tấn công dồn dập, chiếm lĩnh vị trí và tấn công trận địa đối phương liên tục, tạo mắt xích liên hoàn giữa các đợt tấn công; Trong ngoài kết hợp, các trung phong cao, mạnh hoạt động gây áp lực lớn dưới rổ nhằm thu hút phòng thủ, tạo khoảng trống cho vòng ngoài ném rổ. Các trung phong đôi khi kéo ra ngoài cho đồng đội dễ xâm nhập và kết thúc ở khu vực cận rổ. Vòng ngoài luôn gây áp lực bằng những pha ném rổ hiệu quả nhằm kéo giãn đội hình phòng thủ, giúp trung phong có nhiều khoảng trống dưới rổ hơn [11], [17], [48].

Bóng rổ là môn thể thao của những người khổng lồ, thể hiện ở cường độ vận động cao, hoạt động thi đấu rất căng thẳng, đòi hỏi VĐV phải huy động đến cực hạn khả năng chức phận của cơ thể và các tố chất nhanh - mạnh tối đa. Mặc dù hoạt động thi đấu không liên tục song mật độ hoạt động ở cường độ cao là rất lớn. Để có được thành tích bóng rổ như hiện tại và đào tạo được những VĐV xuất sắc, các đội bóng rổ đã chú trọng cải tiến, nâng cao kỹ thuật và phương pháp huấn luyện, tuyển chọn. Trong đó kỹ thuật ném rổ xa đạt 3 điểm rất hiệu quả, nhiều ưu thế ghi điểm, đặc biệt phù hợp với tầm vóc cơ thể hạn chế.

Tuy vậy, VĐV phải thành thục các loại kỹ thuật cơ bản trong bóng rổ và 2 phải được HLV lựa chọn để huấn luyện riêng trong số ít VĐV của toàn đội bóng [13], [18], [45]. Ném rổ từ xa (ném rổ 3 điểm) là một trong những kỹ thuật được sử dụng tương đối nhiều trong bóng rổ chuyên nghiệp ngày nay, đặc biệt là ở Giải bóng rổ nhà nghề Mỹ (NBA) khi lối chơi tản rộng đang thịnh hành. Tuy nhiên để ném 3 điểm được thì người ném phải thông thạo kỹ thuật cũng như tập luyện lâu dài để thành thục khi vào trận. Một thực tế, không có một cách ném 3 điểm nào là tuyệt đối [52], [54].

Mỗi người chơi phải tự tìm ra một cách ném cho mình cũng như học hỏi kinh nghiệm của người chơi khác, và rèn luyện tư thế ném cũng như phối hợp được lực toàn thân để ném rổ đạt hiệu quả cao nhất. Đối với bất kỳ môn thể thao nào, quan hệ giữa tố chất thể lực và kỹ thuật của VĐV đều rất chặt chẽ. Đối với kỹ thuật ném rổ từ xa (được 3 điểm), kỹ thuật này quan hệ rất lớn đối với sức mạnh, đặc biệt là sức mạnh tốc độ. Thi đấu bóng rổ còn cần nhiều loại kỹ thuật khác như giữ bóng, dẫn bóng, chuyền bóng.

Hiệu quả thi đấu môn thể thao còn phụ thuộc vào các tố chất thể lực khác như: sức nhanh, sức bền, mềm dẻo và khéo léo, tuy nhiên yếu tố sức mạnh tốc độ có vai trò đặc biệt quan trọng trong huấn luyện kỹ thuật thể thao nói chung và huấn luyện kỹ, chiến thuật bóng rổ nói riêng. Cơ sở lý luận về huấn luyện sức mạnh và kỹ thuật thể thao rõ ràng rất cần thiết để tiếp cận các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ liên quan đến kỹ thuật ném rổ từ xa [22], [23], [56]. Đây là lý do tôi lựa đề tài luận án: “Hệ thống hóa các bài tập nhằm phát triển sức mạnh tốc độ thực hiện kỹ thuật ném rổ từ xa đối với vận động viên nữ bóng rổ Đội tuyển Quảng Ninh”. 3 Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, cũng như thực trạng trình độ tập luyện (dưới góc độ sức mạnh tốc độ) nhằm lựa chọn và hệ thống hóa các bài tập nhằm nâng cao sức mạnh tốc độ kết hợp với kỹ thuật ném bóng rổ xa cho nữ vận động viên bóng rổ (dẫn chứng đội tuyển bóng rổ nữ Quảng Ninh).

Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu 1: Nghiên cứu thực trạng trình độ tập luyện (sức mạnh tốc độ) làm cơ sở nâng cao năng lực ném bóng rổ từ xa. Mục tiêu 2: Nghiên cứu kỹ thuật ném rổ từ xa và một số yếu tố có liên quan. Mục tiêu 3: Hệ thống hóa và sắp xếp các bài tập phát triển kỹ thuật ném rổ từ xa trong kế hoạch huấn luyện của vận động viên nữ đội tuyển Quảng Ninh. Giả thuyết khoa học: Hiệu quả công tác huấn luyện VĐV bóng rổ nữ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó có trình độ tập luyện (chủ yếu trình độ thể lực, mà đặc biệt là trình độ sức mạnh tốc độ) tốt để đảm bảo kỹ thuật ném rổ từ xa (ném rổ 3 điểm) nhằm nâng cao hiệu suất thi đấu là vấn đề được đặt lên hàng đầu.

Nếu những vấn đề then chốt này được giải quyết và đạt hiệu quả tốt, thì chắc chắn trình độ thi đấu của đội tuyển nữ bóng rổ Quảng Ninh sẽ được nâng lên. TỔNG QUAN NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quá trình hình thành và phát triển môn bóng rổ 1. Lịch sử phát triển bóng rổ thế giới Môn bóng rổ được sáng lập tại Hoa Kỳ vào tháng 12 năm 1891 do Dr.James Naismith (sinh năm 1861), giáo viên giáo dục thể chất của Trường huấn luyện Springphild tại bang Massachusets (Mỹ), ông đã dựa theo những trò chơi với bóng được phát triển trước đây trong lịch sử như: trò chơi Pok - Tapok - ném bóng vào một vòng tròn bằng đá được đính theo chiều thẳng đứng trên tường; trò chơi Ollamalituli - ném bóng cao su vào chiếc vòng làm bằng đá để sáng tạo ra một trò chơi mới cho học sinh của mình tập luyện.

Do có những nét mới lạ, sinh động và hấp dẫn chỉ sau một thời gian ngắn trò chơi này đã được công nhận, lan rộng trong toàn nước Mỹ và ngày nay đã phát triển thành một môn thể thao hấp dẫn hàng chục triệu người trên cả hành tinh - môn bóng rổ. Nâyssmit đã soạn thảo những điều luật thi đấu đầu tiên cho môn bóng rổ và dùng nó để tổ chức trận đấu. Năm 1892 ông đã cho xuất bản “Sách luật chơi bóng rổ” gồm 15 điều mà phần lớn những điều ấy dưới hình thức này hay hình thức khác vẫn được tiếp tục sử dụng cho đến ngày nay. Năm 1894, sau khi Luật bóng rổ được chính thức ban hành.

Giai đoạn này bóng rổ đã phát triển sang các nước phương Đông như Nhật, Trung Quốc, Philippin rồi sang Châu Âu và Nam Mỹ. Tại thế vận hội Olympic lần thứ 3 năm 1904 bóng rổ được tổ chức thi đấu biểu diễn. Từ năm 1919 - 1931 hiệp hội bóng rổ của các nước được thành lập và bắt đầu có các cuộc thi đấu giao hữu quốc tế. Năm 1923 các cuộc thi đấu bóng rổ quốc tế đầu tiên của nữ đã được tổ chức ở Pháp giữa đội Ý, Pháp, và Tiệp Khắc.

5 Sự kiện đáng ghi nhớ trong lịch sử Bóng rổ là việc thành lập liên đoàn Bóng rổ Quốc tế (FIBA) vào ngày 18 tháng 6 năm 1932. Các nhà lãnh đạo của liên đoàn 8 nước: Ý, Achentina, Hy Lạp, Latvia, Bồ Đào Nha, Rumani, Thụy Sĩ và Tiệp Khắc đã tham dự cuộc họp quốc tế đầu tiên, đưa ra những ý kiến thống nhất chung về việc thành lập Liên đoàn bóng rổ Quốc tế và thông qua những điều luật thi đấu. Năm 1935 Ủy ban Olympic Quốc tế đã đưa ra quyết định công nhận môn bóng rổ là môn thể thao Olympic, năm 1936 bóng rổ lần đầu tiên được đưa vào Thế vận hội lầ thứ 11 tổ chức tại Beclin với 21 nước tham dự và đội tuyển Mỹ đã vô địch. Năm 1938 giải vô địch bóng rổ đầu tiên của nữ Châu Âu được tổ chức tại Rome (Y), đội nữ của Ý đã vô địch.

Năm 1948 HLV người Mỹ T.Arter lần đầu tiên đưa ra môn Bóng rổ mini. Trò chơi này được áp dụng dành cho trẻ em ở lứa tuổi 8 - 12 và được tổ chức theo các điều luật đơn giản hơn: Kích thước của bóng nhỏ hơn (Chu vi từ 68 - 73cm; Trọng lượng từ 450 – 500g) chiều cao của rổ là 2,60m khoảng cách từ bảng rổ đến vạch phạt là 4m. Kích thước của sân thi đấu: dài 28m, chiều rộng 15m và không có vòng 3 điểm, mặt bảng có chiều ngang là 1,20m, chiều thẳng đứng là 0,9m. Bóng thì được ném vào rổ nên trò chơi này có tên là “ Basketball ” (Basket-Rổ, Ball-Bóng).

Trải qua hơn một thế kỷ không ngừng phát triển đã trở thành một trong những môn thể thao quần chúng trên thế giới ưa thích nhất, với những đặc điểm là: không gian cao, tốc độ nhanh, sức mạnh lớn, kỹ năng kỹ xảo phức tạp hơn nhiều [54], [73]. Sự phát triển của bóng rổ Việt Nam Cùng với sự xâm lược của thực dân Pháp, vào đầu thế kỷ XX các môn thể thao hiện đại trong đó có bóng rổ cũng theo chân đội quân viễn chinh du nhập vào Việt Nam. Thời kỳ đầu bóng rổ chỉ phát triển trong phạm vi hẹp trong một số trường học, công sở và trong hàng ngũ binh lính Pháp và cũng chỉ bó hẹp ở một số thành phố lớn: Hà Nội, Hải Phòng, Sài Gòn, Huế. các môn thể thao nói chung và bóng rổ nói riêng trong thời gian này nhìn chung 6 chỉ phục vụ riêng cho giai cấp thống trị, kỹ chiến thuật thì non kém, tư tưởng thi đấu thì cay cú ăn thua.

Cách mạng tháng 8 thành công, phong trào thể dục thể thao nói chung và môn bóng rổ nói riêng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã bước đầu được quan tâm phát triển đúng mức. Song cuộc kháng chiến chống Pháp lại nổ ra, nền phong trào tạm lắng xuống để tập trung cho kháng chiến giành thắng lợi. Sau hòa bình lặp lại, năm 1954, ở miền bắc phong trào bóng rổ được phát triển rộng khắp với các trung tâm: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Cao Bằng, Lạng Sơn, các ngành và trong lực lượng vũ trang.