Chương 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Các quan điểm của Đảng, Nhà nước, Ngành TDTT về thể thao thành tích cao 1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước, Ngành TDTT về thể thao thành tích cao Phát triển thể thao thành tích cao là một nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm phát huy truyền thống của dân tộc, đáp ứng nhu cầu nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, đề cao sức mạnh ý chí tinh thần, tự hào dân tộc, góp phần nâng cao uy tín và vị thế của dân tộc Việt Nam.
Thể thao thành tích cao có vị trí quan trọng trong việc phát triển TDTT nói chung, nâng cao sức khỏe và năng lực con người, có tác dụng to lớn trong việc tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa các quốc gia, dân tộc và góp phần nâng cao uy tín của địa phương, đất nước. Thực hiện đường lối, mục tiêu của Đảng về phát triển công tác TDTT trong thời kỳ hội nhập, đổi mới, tiếp tục kế thừa Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 01 tháng 12 năm 2011 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng tạo bước phát triển mạnh mẽ về TDTT đến năm 2020 với quan điểm “Đầu tư cho thể dục, thể thao là đầu tư cho con người, cho sự phát triển của đất nước. Tăng tỷ lệ chi ngân sách nhà nước, ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở vật chất thể dục, thể thao và đào tạo vận động viên Thể thao thành tích cao; đồng thời phát huy các nguồn lực của xã hội để phát triển thể dục, thể thao…”. Để cụ thể hoá các chủ trương, chính sách về TDTT của Đảng, Quốc hội, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm như: Luật Thể dục, thể thao năm 2006 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2018; Nghị định số 112/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thể dục, thể thao; Nghị định số 36/2019/NĐ-CP ngày 29/4/2019 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thể dục, thể thao; Tieu luan 7 Quyết định số 2160/QĐ-TTg ngày 11/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển thể dục, thể thao Việt nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; Nghị định số 152/2018/NĐ-CP ngày 07/11/2018 của Chính phủ quy định chi tiết một số chế độ đối với huấn luyện viên, vận động viên thể thao trong thời gian tập huấn, thi đấu; Quyết định số 223/QĐ-TTg ngày 22/02/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng tài năng thể thao và nhân lực thể thao thành tích cao đến năm 2035”; Thông tư số 86/2020/TT-BTC ngày 26/10/2020 của Bộ Tài chính quy định chi tiết chế độ dinh dưỡng đặc thù đối với huấn luyện viên, vận động thể thao thành tích cao.
Trước thời kỳ đổi mới, thể thao thành tích cao về cơ bản hoạt động theo cơ chế bao cấp, Nhà nước quản lý toàn diện. Từ năm 2000 trở lại đây, đã có sự kết hợp quản lý giữa các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội, trong đó quản lý nhà nước đóng vai trò chủ đạo, tỷ trọng đầu tư của Nhà nước cho phát triển thể dục, thể thao chiếm phần lớn. Đặc biệt, từ năm 2000 – 2001, ngành thể dục thể thao đã tiến hành thí điểm thực hiện chuyên nghiệp hóa một số môn thể thao, trong đó có bóng đá nam. Sau 10 năm thí điểm chuyên nghiệp, Liên đoàn đã thành lập và tổ chức các giải thi đấu cho 14 câu lạc bộ (CLB) bóng đá chuyên nghiệp và 14 CLB hạng nhất; kinh phí thu được từ kinh doanh bóng đá đáp ứng được khoảng 28%, ngân sách nhà nước hỗ trợ khoảng 72% tổng kinh phí chi cho phát triển bóng đá chuyên nghiệp.
Cho đến nay hệ thống giải đấu và câu lạc bộ bóng đá đã trở nên chuyên nghiệp, mang lại nhiều thành tích cao cho đội tuyển quốc gia. Xã hội hóa hoạt động thể thao thành tích cao đã thu hút thêm nguồn lực xã hội cho phát triển thể thao thành tích cao và phù hợp với xu thế phát triển thể thao thành tích cao hiện đại trên thế giới. Đời sống của nhân dân được cải thiện, nhu cầu văn hóa tinh thần của nhân dân tăng lên đã thu hút ngày càng đông đảo khán giả đến với các cuộc thi đấu thể thao thành tích cao, thể thao chuyên nghiệp. Đặc Tieu luan 8 biệt là môn Bóng đá, đây là điều kiện thuận lợi để bóng đá chuyên nghiệp phát triển kinh doanh dịch vụ thể thao liên quan và kêu gọi đóng góp cho các hoạt động từ thiện.
Tuy nhiên, bên cạnh đó thể thao thành tích cao nói chung và bóng đá nói riêng vẫn tồn tại một số hạn chế cần cải thiện. Chính vì vậy, trong chiến lược phát triển TDTT đến năm 2020 đã được Chính phủ phê duyệt theo quyết định số 2198 /QĐ-TTg ngày 3/12/2010 đã đặt ra mục tiêu cụ thể với thể thao thành tích cao là: “Đổi mới và hoàn thiện hệ thống tuyển chọn, đào tạo tài năng thể thao, gắn kết đào tạo các tuyến, các lớp kế cận; thống nhất quản lý phát triển thể thao thành tích cao, thể thao chuyên nghiệp theo hướng tiên tiến, bền vững, phù hợp với đặc điểm thể chất và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của nước ta và đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, tinh thần của nhân dân; nâng cao thành tích thi đấu, giữ vững vị trí là một trong 3 quốc gia có thành tích thể thao đứng đầu khu vực Đông Nam Á, tiến tới thu hẹp khoảng cách trình độ đối với thể thao châu Á và thế giới. Tăng cường hội nhập quốc tế, tích cực thực hiện chủ trương, đường lối ngoại giao nhân dân của Đảng và Nhà nước”. Trong môn bóng đá, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Chiến lược phát triển bóng đá Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” theo quyết định số 419/QĐ-TTg ngày 8/3/2013.
Trong đó, “Coi việc nâng cao thành tích bóng đá ở cấp độ đội tuyển vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bóng đá, đồng thời là công cụ hữu hiệu để góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, quảng bá hình ảnh đất nước trên trường quốc tế”. Giai đoạn 2012 - 2020: Đội tuyển quốc gia nam và U23 nam đoạt chức vô địch Đông Nam Á hoặc SEA Games (từ 1 - 2 lần); bóng đá nam đứng trong nhóm 15 quốc gia có nền bóng đá hàng đầu châu Á; bóng đá nữ đứng trong nhóm 6 quốc gia mạnh khu vực châu Á. Giai đoạn 2021 - 2030: Bóng đá nam đứng trong nhóm 10 quốc gia có trình độ bóng đá hàng đầu ở khu vực châu Á. Bóng đá nữ đứng trong nhóm 6 quốc gia Tieu luan 9 hàng đầu khu vực châu Á.
Số lượng vận động viên bóng đá trẻ (U11 - U18) được đào tạo tập trung đến năm 2030 đạt trên 6.000 vận động viên. Từ các phân tích, tổng hợp cho thấy: Thể thao thành tích cao cũng đã tiến bộ nhanh và bắt kịp trình độ thể thao Đông Nam Á ở nhiều môn, thậm chí có nhiều danh hiệu vô địch châu Á và thế giới. Trong suốt quá trình đổi mới, công tác TDTT nói chung và môn bóng đá nói riêng luôn được Đảng và nhà nước quan tâm đầu tư. Đầu tư cho các CLB bóng đá đã từng bước vững mạnh không chỉ về trình độ thể thao mà cả tiềm lực kinh tế.
Bên cạnh đó, đời sống xã hội đã được cải thiện nên nhu cầu về tập luyện TDTT của quần chúng nhân dân ngày một nâng cao, đặc biệt là nhu cầu về Bóng đá. Thể thao thành tích trong môn bóng đá đã từng bước đi theo hướng chuyên nghiệp và giành được nhiều thành tích cao trong khu vực và trên đấu trường quốc tế. Đặc biệt là bóng đá Việt Nam đã đăng quang ngôi vô địch ở khu vực Đông Nam Á. Vị trí, vai trò của môn bóng đá Vị trí của môn bóng đá: Bóng đá từ lâu đã được công nhận là môn thể thao vua khi có số lượng người theo dõi và tham gia tập luyện thi đấu vượt trội so với những bộ môn khác trên toàn thế giới.
Môn thể thao này có sức hút mãnh liệt và khiến hàng tỉ người phải say mê. Bởi vì: Bóng đá đem đến các giá trị về tinh thần đồng đội và tinh thần chiến thắng; Thi đấu bóng đã mang lại những cuộc đối đầu quyết liệt và giàu cảm xúc; Thụ hưởng các trận đấu mang lại cho khán giả tính giải trí và kết nối cao; Cuối cùng là những khoảnh khắc đẹp trên sân bóng. Vai trò của môn bóng đá: Tập luyện môn bóng đá giúp bồi dưỡng con người về mặt ý chí, phẩm chất đạo đức; Tăng cường sức khoẻ và nâng cao các tố chất thể lực; Tăng cường tình hữu nghị và sự hiểu biết giữa các tập thể, các dân tộc và các quốc gia. Có thể khái quát vai trò của môn bóng đá gồm các khía cạnh sau: - Tăng giới hạn sức bền: Việc chạy bộ liên tục trong vòng 90 phút liền dù ở bất cứ cường độ nào đi chăng nữa cũng đòi hỏi ở người vận động viên một sức Tieu luan 10 chịu đựng cũng như thể lực cao.
Chính vì thế, những cầu thủ bóng đá thường có giới hạn sức bền cao hơn hẳn so với người bình thường. Các cầu thủ cũng thường tập các bài tập rèn luyện sức bền trước khi chính thức đi thi đấu. Điều này đồng nghĩa với việc họ có thể chuyển từ đi bộ sang trạng thái chạy nước rút cũng như có thể hồi phục nhanh để làm điều này liên tục trong suốt trận đấu. - Cải thiện sức khỏe tim mạch: Trung bình mỗi cầu thủ phải chạy ít nhất từ 8 – 11km trong một trận đấu kéo dài khoảng 90 phút.
Việc liên tục đi bộ và chạy bộ trong suốt 90 phút này giúp giữ nhịp tim của họ luôn cao, tương tự như khi VĐV tập các bài tập giúp cải thiện sức khỏe tim mạch. Từ đó, việc vận động liên tục này giúp VĐV có thể tăng cường sức khỏe tim mạch, hạn chế việc hình thành các mảng bám trong các động mạch vành, giảm bớt huyết áp trong cơ thể và đốt cháy lượng calo dư thừa nạp vào cơ thể. - Giúp người tập tăng cơ giảm mỡ: Bóng đá là một môn thể thao tuyệt vời và lý tưởng để giúp VĐV đốt cháy lượng mỡ thừa trong cơ thể, giúp VĐV tăng cơ giảm mỡ. Nguyên nhân là do chơi bóng đá giúp VĐV vận động các múi cơ cũng như tim theo nhiều cách khác nhau.