HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TÔ THỊ THÙY TRANG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH N Ki tế ô iệp 9 62 01 15 N ười ướ dẫ TS. Trầ Vă Đức PGS. N uyễ T à Cô NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa dùng bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án Tô Thị Thùy Trang i LỜI CẢM ƠN Luận án này được thực hiện và hoàn thành tại Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới TS.Trần Văn Đức và PGS.TS Nguyễn Thành Công - người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ và định hướng giúp tôi hoàn thiện luận án. Trong quá trình học tập và nghiên cứu, tôi cũng đã nhận được sự hỗ trợ và giúp đỡ tận tình từ Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Lãnh đạo Khoa Kinh tế & Phát triển nông thôn, Bộ môn Kinh tế cùng toàn thể các thầy cô giáo tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tôi xin chân thành cảm ơn! Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Ban Tổ chức Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đã cử tôi đi học và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thành phố Hồ Chí Minh, Lãnh đạo Ban Quản lý Khu Nông nghiệp công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh, Chi cục Phát triển nông thôn Thành phố Hồ Chí Minh, Lãnh đạo Ủy ban nhân dân các quận, huyện, các Hợp tác xã, các doanh nghiệp, các hộ nông dân trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đã giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát thực tiễn và hoàn thiện luận án.
Xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới tập thể Đảng ủy Viện, Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Phát triển cùng tập thể cán bộ viên chức của Viện đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thiện luận án này. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã luôn kịp thời động viên, chia sẻ và tạo điều kiện tốt nhất giúp tôi hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án Tô Thị Thùy Trang ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. ix Danh mục hình. xi Danh mục hộp.
xii Trích yếu luận án. xiii Thesis abstract. Tính cấp thiết nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Về thực tiễn.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Tổng quan cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Cơ sở lý luận về phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Một số khái niệm.
Vai trò của phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Đặc điểm phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Nội dung của phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Tiêu chí đánh giá mức độ phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Cơ sở thực tiễn về phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên thế giới và Việt Nam. Thực tiễn về phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên thế giới. Thực tiễn về phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở Việt Nam.
Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn cho Thành phố Hồ Chí Minh. Các công trình nghiên cứu có liên quan và khoảng trống nghiên cứu. Các công trình nước ngoài. Các công trình nghiên cứu trong nước.
Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố và những vấn đề đặt ra cho luận án tiếp tục giải quyết. Phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.
Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá thuận lợi, khó khăn đối với phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp nghiên cứu. Cách tiếp cận.
Khung phân tích. Phương pháp nghiên cứu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Các chỉ tiêu phản ánh sự gia tăng về quy mô và các loại hình tổ chức sản xuất trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh tế, lợi ích xã hội, lợi ích môi trường trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Nhóm các chỉ tiêu đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Nhóm các chỉ tiêu đánh giá mức độ phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Kết quả nghiên cứu.
Thực trạng phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Gia tăng về quy mô và các loại hình tổ chức sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Gia tăng về mức độ ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Hình thành và phát triển các liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm sản xuất ứng dụng công nghệ cao.
Đảm bảo hiệu quả kinh tế và mang lại các lợi ích xã hội, môi trường. Đánh giá mức độ phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Yếu tố về cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
Yếu tố về công tác quy hoạch và thực hiện quy hoạch nông nghiệp công nghệ cao. Yếu tố điều kiện tự nhiên. Yếu tố đầu vào cho sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Yếu tố khoa học kỹ thuật cho sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.
Yếu tố vốn và khả năng huy động vốn. Yếu tố nguồn nhân lực cho sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Yếu tố về thị trường, giá cả. Giải pháp nhằm phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh thời gian tới.
Các căn cứ định ra giải pháp. Các giải pháp nhằm phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh thời gian tới. Kết luận và kiến nghị. Một số kiến nghị.
150 Các công trình đã công bố có liên quan đến luận án. 152 Tài liệu tham khảo. 169 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AAGR Average Annual Growth Rate (Tỷ lệ tăng trưởng hàng năm trung bình) ADB The Asian Development Bank (Ngân hàng Phát triển Châu Á) AHTP Agriculture Hi-Tech Park (Khu nông nghiệp công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh) Bộ NN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bộ KH&CN Bộ Khoa học và Công nghệ BQ Bình quân BĐKH Biến đổi khí hậu CNC Công nghệ cao CNH, HĐH Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa CNSH Công nghệ sinh học CNTT Công nghệ thông tin CPTPP Comprehensive and Progressive Agreement for Trans Pacific Partnership Agreement (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) CSA Climate Smart Agriculture (Nông nghiệp Thông minh với Khí hậu) DID Phương pháp khác biệt trong khác biệt (Difference in Defference) DN Doanh nghiệp EU European Union (Liên minh Châu Âu) FAO Food and Agricultural Organization (Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc) FDI Foreign Direct Investment (Đầu tư trực tiếp nước ngoài) GAP Good Agricultural Practices (Thực hành tốt nông nghiệp) GDP Gross Domestic Product vi Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt (Tổng sản phẩm quốc nội) GHG Greenhouse Gas (Khí nhà kính) GPS Global Positioning System (Hệ thống định vị toàn cầu) GRDP Gross Regional Domestic Product (Tổng sản phẩm trên địa bàn) GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HTX Hợp tác xã HTXNN Hợp tác xã nông nghiệp IoT Internet of Things (Internet vạn vật) KH&CN Khoa học và Công nghệ KT-XH Kinh tế - Xã hội LHHTX Liên hiệp Hợp tác xã NHNN Ngân hàng nhà nước NNCNC Nông nghiệp công nghệ cao NNPTNT Nông nghiệp phát triển nông thôn NNƯDCNC Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao PTBQ Phát triển bình quân R&D Research & Development (Nghiên cứu và Phát triển) SAFEF Singapore Agro-Food Enterprises Federation Limited (Liên đoàn Doanh nghiệp TNHH Nông nghiệp Thực phẩm Singapore) Sở NN&PTNT Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Sở KH&CN Sở Khoa học và Công nghệ SXNN Sản xuất nông nghiệp SWOT Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threat (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) THT Tổ hợp tác vii Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh TTRĐ Tích tụ ruộng đất UBND Ủy ban nhân dân ƯDCNC Ứng dụng công nghệ cao UN United Nations (Liên Hợp Quốc) VietGAP Vietnamese Good Agricultural Practices (Thực hành tốt nông nghiệp Việt Nam) Vùng KTTĐPN Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam WB World Bank (Ngân hàng Thế giới) viii DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 3. Phạm vi thu thập số liệu đã công bố.
Số lượng hộ nông dân sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Số lượng hộ điều tra phân bổ theo quận, huyện. Số lượng Hợp tác xã sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Tổng hợp quy mô mẫu điều tra.
Các phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Các vùng nông nghiệp công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. Quy mô diện tích khu nông nghiệp công nghệ cao. Doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao.
Số lượng hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao. Số lượng hộ nông dân sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Quy mô đàn bò sữa tại Trại thực nghiệm chăn nuôi bò sữa Israel. Sự gia tăng diện tích trồng trọt, thủy sản, đầu gia súc.
Tình hình sản xuất kinh doanh giống cây trồng chất lượng cao. Tình hình sản xuất kinh doanh giống vật nuôi, giống thủy sản chất lượng cao giai đoạn 2010 - 2019. Một số công nghệ cao ứng dụng trong sản xuất, sơ chế, tiêu thụ. Tỷ lệ hao hụt trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp truyền thống.
Tình hình tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao của các hộ sản xuất .