MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cây hàng năm là đất sử dụng các loại cây được gieo trồng, cho thu hoạch và kết thúc chu kỳ sản xuất trong thời gian không quá một (01) năm, kể cả trồng cây hàng năm được lưu gốc để thu hoạch không quá năm (05) năm. Trồng cây hàng năm bao gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm khác. Trong những năm vừa qua, ngành nông nghiệp Việt Nam đã đạt được một bước phát triển quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và sự phát triển kinh tế, đặc biệt là góp phần thực hiện thành công mục tiêu xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam.
Sản xuất nông nghiệp (nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản) nước ta liên tiếp thu được nhiều thành tựu to lớn. Thành tựu lớn nhất là trong một thời gian không dài, từ một nền nông nghiệp tự cung tự cấp, lạc hậu vươn lên thành một nền nông nghiệp hàng hóa, đảm bảo an toàn lương thực quốc gia và có tỷ suất hàng hóa ngày càng lớn, có vị thế đáng kể trong khu vực và thế giới. Nước ta đã trở thành một trong những nước đứng đầu thế giới về xuất khẩu: gạo, cà phê, điều… Sản xuất cây hàng năm là một ngành nghề chính của đa số người dân ở xã Đức Quang, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng. Với lợi thế về đất đai màu mỡ, về khí hậu phù hợp, kinh nghiệm lâu năm của người dân về quá trình sản xuất sản phẩm cây hàng năm.
Ngoài ra, sản phẩm cây hàng năm là sản phẩm thiết yếu không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của người dân, sản phẩm cây hàng năm cũng là nguyên liệu cho các cơ sở chế biến như: bánh nướng, rượu ngô,… Sản xuất cây hàng năm là ngành nghề chính của hơn 99% dân số của người dân xã Đức Quang nên việc phát triển sản xuất cây hàng năm ở xã Đức quang sẽ góp phần không nhỏ trong việc phát triển kinh tế xã hội tại xã, Luan van 2 giải quyết việc làm cho số lượng lớn dân cư, góp phần vào công tác xóa đói giảm nghèo, ổn định an ninh chính trị, trật tự xã hội. Tuy nhiên, việc phát triển sản xuất cây hàng năm ở xã Đức Quang còn nhiều vấn đề đáng quan tâm như: diện tích đất sản xuất sản phẩm cây hàng năm còn manh mún nhỏ lẻ, lao động chủ yếu bằng các công cụ thô sơ, người dân chưa được tiếp cận nhiều với các công cụ thiết bị hiện đại, việc sản xuất nông sản còn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, thời tiết, khí hậu, thiên tai…Vấn đề giá cả sản phẩm cây hàng năm cũng ảnh hưởng rất lớn đến quá trình sản xuất sản phẩm cây hàng năm thực trạng được mùa mất giá, được giá mất mùa là hiện tượng chung của người dân trong xã Đức Quang nói riêng và người dân Việt Nam nói chung. Ngoài ra vấn đề chế biến và bảo quản các sản phẩm cây hàng năm còn rất hạn chế của người dân. Trong khi diện tích đất ở xã Đức Quang chưa khai thác là 20,37ha.
Nguồn lao động trẻ trong xã nhiều có tiềm năng cuối năm 2019 có 1134 người trong độ tuổi lao động, nhà nước có những chính sách hỗ trợ vốn với lãi suất thấp. Để nâng cao phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm tôi đã chọn đề tài: “Phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm xã Đức Quang, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng”. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, tăng thu nhập cho các hộ sản xuất sản phẩm cây hàng năm xã Đức Quang, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng.
Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở và thực tiễn về phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm. Luan van 3 - Tìm hiểu, đánh giá thực trạng cũng như kết quả, hiệu quả sản xuất sản phẩm cây hàng năm của nông hộ xã Đức Quang, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng. - Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến sản xuất sản phẩm cây hàng năm xã Đức Quang, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng. - Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm xã Đức Quang, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng, giai đoạn 2021 - 2025.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Nghiên cứu tìm hiểu quá trình sản xuất sản phẩm cây hàng năm của nông hộ tại xã Đức Quang, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng là cơ hội cho sinh viên khảo sát thực tế, áp dụng lý thuyết vào thực tế, học hỏi kinh nghiệm truyền thống của địa phương là hình thức tập luyện trước khi ra trường. - Nâng cao kiến thức đã được học và rút ra kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. - Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu.
- Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của bản thân trong quá trình nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn - Đề tài có thể là cơ sở khắc phục những vấn đề bất cập mà nông hộ sản xuất sản phẩm cây hàng năm gặp phải. - Đề tài có thể đưa ra những định hướng, giải pháp thiết thực giúp các hộ dân phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm. - Kết quả nghiên cứu là đề tài được sử dụng làm đề tài tham khảo cho địa phương trong quá trình phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm của nông hộ trong thời gian tới, là cơ sở cho các nhà quản lý, lãnh đạo, các ban ngành đưa ra các phương hướng để phát huy tiềm năng, thế mạnh, giải quyết những khó khăn, trở ngại nhằm phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm ngày càng hiệu quả và bền vững.
Luan van 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Khái niệm về phát triển sản xuất Phát triển là một phạm trù của triết học, là quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật. Quá trình vận động đó diễn ra vừa dần dần, vừa nhảy vọt để đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ.
Sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, quá trình diễn ra theo đường xoắn ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở mức (cấp độ) cao hơn. (Nguồn Giáo trình Triết học Mac - Lê nin) + Sự tăng lên về quy mô sản xuất, làm tăng thêm giá trị sản lượng của vật chất, dịch vụ và sự biến đổi tích cực về cơ cấu kinh tế, tạo ra một cơ cấu kinh tế hợp lý, có khả năng khai thác nguồn lực trong nước và ngoài nước. + Sự tác động của tăng trưởng kinh tế làm thay đổi cơ cấu xã hội, cải thiện đời sống dân cư. + Sự phát triển là quy luật tiến hoá, song nó chịu tác động của nhiều nhân tố, trong đó nhân tố nội lực của nền kinh tế có ý nghĩa quyết định, còn nhân tố bên ngoài có vai trò quan trọng.
Phát triển sản xuất là quá trình thay đổi theo hướng tiến bộ về sản xuất từ các nguồn lực để tạo ra hàng hóa và dịch vụ phù hợp với mục đích sử dụng, tặng quà hay là trao đổi trên nền kinh tế thị trường. Phát triển sản xuất nông sản là quá trình thay đổi theo hướng tiến bộ về vấn đề sản xuất các sản phẩm nông sản với mục đích sử dụng hay trao đổi trên nền kinh tế thị trường. Nội dung của phát triển sản xuất Thứ nhất là sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, tài nguyên đất là của cải vật chất có sẵn trong tự nhiên mà con người khai thác, sử dụng, phục vụ trong quá trình phát triển sản xuất sản phẩm cây hàng năm. Thứ hai là, ứng dụng khoa học công nghệ, để góp phần thúc đẩy nông nghiệp cần ứng dụng rộng rãi hơn những thành tựu của khoa học kỹ thuật và công nghệ vào trong sản xuất nông nghiệp.
Để xây dựng một nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa lớn, hiệu quả bền vững, có năng suất cao chất lượng và có khả năng đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Thứ ba là, nguồn lao động thực tế cho thấy, tình trạng thiếu lao động trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp xảy ra ở các địa phương, do thu nhập từ nông nghiệp thấp nên lao động chính của gia đình thoát ly đi làm các công việc khác, nhiều hộ dân chỉ sử dụng một phần đất nông nghiệp sản xuất để đảm bảo an ninh lương thực, khi địa phương mở rộng diện tích sản xuất thì thiếu lao động. Thứ tư là, sự biến đổi khí hậu, việc biến đổi khí hậu đang đặt ra những thách thức to lớn đối với quốc gia, nhất là đối với nước nông nghiệp như Việt Nam. Lũ lụt, sạt lở sẽ làm mất đi đất canh tác nông nghiệp.
Nhiệt độ tăng, hạn hán kéo dài sẽ ảnh hưởng đến sự phân bố cây trồng, đặc biệt là làm giảm năng suất sản phẩm. Vai trò của phát triển sản xuất nông nghiệp Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, giữ vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế ở hầu hết các nước, nhất là các nước đang phát triển. Ở những nước còn nghèo, đại bộ phận sống bằng nghề làm nông. Tuy nhiên, ở những nước có nền công nghiệp phát triển cao, mặc dù tỷ trọng GDP nông nghiệp không lớn, nhưng khối lượng nông sản các nước này khá lớn và không ngừng tăng, đảm bảo cung cấp cho đời sống con người những sản phẩm tối Luan van 6 cần thiết đó là lương thực, thực phẩm.
Lương thực thực phẩm là yếu tố đầu tiên, có tính chất quyết định sự tồn tại phát triển con người và phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Nông nghiệp còn cung cấp nguồn nguyên liệu to lớn cho công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến. Thông qua công nghiệp chế biến, giá trị của nông nghiệp được nâng lên nhiều lần, nâng cao khả năng cạnh tranh nông sản hàng hóa và mở rộng thị trường. Nông nghiệp được coi là ngành đem lại nguồn thu nhập ngoại tệ lớn.
Các loại sản phẩm nông sản dễ dàng ra nhập thị trường quốc tế hơn so với hàng hóa công nghiệp. Vì thế nước ta đang phát triển, nguồn xuất khẩu ngoại tệ chủ yếu dựa vào các loại sản phẩm nông nghiệp.