Tích hợp phát triển kĩ năng thực hành xã hội cho học sinh thông qua tiết học thể dục tại một số trường trung học phổ thông ở thành phố hồ chí minh

Nghiên cứu về tích hợp kỹ năng thực hành xã hội (THXH) cho học sinh THPT thông qua tiết thể dục tại TP.HCM. Giải pháp nâng cao kỹ năng mềm cho học sinh.

• Tác giả: Huỳnh Trung Phong
• Người hướng dẫn: TS. Chu Thị Bích Vân
• Trường học: Trường Đại học Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Tích Hợp Phát Triển Kĩ Năng Thực Hành Xã Hội Cho Học Sinh Thông Qua Tiết Học Thể Dục Tại Một Số Trường Trung Học Phổ Thông Ở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về GDTC
• 1.2. Công tác GDTC cho HS THPT ở Việt Nam
• 1.3. Cấu trúc giờ học Thể dục
• 1.4. Phần chuẩn bị
• 1.5. Phần kết thúc
• 1.6. Đặc điểm tâm lý HS THPT
• 1.7. Sự phát triển của tính tự trọng
• 1.8. Đời sống xúc cảm, tình cảm
• 1.9. Nhu cầu được tôn trọng
• 1.10. Một số lý luận khái quát về dạy học tích hợp
• 1.11. Định nghĩa “tích hợp”
• 1.12. Định nghĩa “dạy học tích hợp”
• 1.13. Đặc điểm của dạy học tích hợp
• 1.14. Các mức độ tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông
• 1.15. Vai trò của dạy học tích hợp
• 1.16. KN THXH và rèn luyện KN THXH cho HS THPT
• 1.17. Khái quát về KN THXH
• 1.18. Các KN THXH cần có của HS THPT
• 1.19. Tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của luận án trong và ngoài nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
• 2.4. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (phỏng vấn)
• 2.5. Phương pháp thực nghiệm (TN) Sư phạm
• 2.6. Phương pháp toán học thống kê
• 2.7. Phương pháp chọn mẫu
• 2.8. Kế hoạch nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng việc tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP
• 3.1.1. Phương pháp và cách thức tổ chức đánh giá thực trạng
• 3.1.2. Thực trạng dạy học tích hợp KN THXH trong tiết học thể dục tại các trường THPT hiện nay
• 3.1.3. Thực trạng nhận thức của HS và GV về vai trò và sự cần thiết của việc dạy học tích hợp nội dung KN THXH trong tiết học thể dục
• 3.1.4. Thực trạng một số KN THXH của HS ở các trường THPT
• 3.1.5. Bàn luận mục tiêu 1
• 3.2. Xây dựng các bài tập tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP
• 3.2.1. Cơ sở đề xuất bài tập TN
• 3.2.2. Các nguyên tắc đề xuất bài tập TN
• 3.2.3. Các bài tập TN
• 3.2.4. Bàn luận mục tiêu 2
• 3.3. Đánh giá hiệu quả của các bài tập tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP
• 3.3.1. Tổ chức TN
• 3.3.2. Xây dựng thang đo (bảng hỏi) để đánh giá hiệu quả các bài tập tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục
• 3.3.3. Kết quả TN
• 3.3.4. Bàn luận mục tiêu 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giáo dục Thể Chất Kỹ Năng Xã Hội Tổng Quan 55 ký tự

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, giáo dục thể chất và kỹ năng xã hội ngày càng được chú trọng. GDTC không chỉ giúp học sinh phát triển thể lực mà còn là môi trường lý tưởng để rèn luyện các kỹ năng mềm cho học sinh THPT. Các hoạt động thể thao, trò chơi vận động tạo cơ hội cho học sinh giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới công tác GDTC, coi sức khỏe là vốn quý nhất của con người và xem phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế xã hội. Chỉ thị số 227/CT- TW ngày 18/11/1975 có nêu: “Phấn đấu vươn lên đưa phong trào quần chúng rèn luyện thân thể vào nề nếp, phát triển công tác TDTT có chất lượng, có tác dụng thiết thực nhằm mục tiêu: khôi phục và tăng cường sức khỏe cho nhân dân, góp phần xây dựng con người mới luôn phát triển toàn diện.

1.1. Tầm Quan Trọng của Giáo Dục Thể Chất THPT

Giáo dục thể chất ở bậc THPT đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện học sinh. Môn học này không chỉ giúp các em nâng cao sức khỏe, thể lực mà còn hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp. GDTC còn góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách, đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện cho người học. Nhà nước khuyến khích hoạt động TDTT ngoại khóa trong nhà trường” [42]. GDTC trong trường học là chế độ giáo dục bắt buộc, nhằm tăng cường sức khỏe, phát triển thể chất, góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách, đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện cho người học.

1.2. Kỹ Năng Mềm Nền Tảng Thành Công cho Học Sinh

Kỹ năng mềm cho học sinh THPT ngày càng được đánh giá cao trong xã hội hiện đại. Các kỹ năng như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề giúp học sinh thích nghi tốt hơn với môi trường học tập và cuộc sống. Việc trang bị đầy đủ kỹ năng giao tiếp cho học sinh THPT giúp các em tự tin hơn trong giao tiếp, mở rộng mối quan hệ và đạt được thành công trong tương lai.

II. Thách Thức Phát Triển Kỹ Năng Xã Hội ở TP

Mặc dù tầm quan trọng của phát triển kỹ năng xã hội cho học sinh là không thể phủ nhận, việc triển khai thực tế vẫn còn nhiều thách thức. Tại TP.HCM, áp lực học tập lớn, thiếu nguồn lực và phương pháp giảng dạy phù hợp là những rào cản lớn. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết những khó khăn này. Các KN THXH không chỉ có ảnh hưởng lớn, phục vụ cho hoạt động học tập, đời sống học sinh THPT mà còn là nền tảng hành trang để học sinh bước vào học tập ở môi trường bậc cao hơn cũng như công việc về sau. Những kĩ năng như: KN giao tiếp; KN làm việc đồng đội; KN quản lý thời gian; KN lãnh đạo; KN tư duy hiệu quả; KN GQVĐ; KN học và tự học; KN quản lý xung đột; KN sáng tạo và đổi mới… luôn thường trực trong từng ngày của học sinh.

2.1. Áp Lực Học Tập Thiếu Hụt Thời Gian Rèn Luyện

Áp lực học tập lớn khiến học sinh ít có thời gian tham gia các hoạt động ngoại khóa, rèn luyện kỹ năng hợp tác trong thể dục. Chương trình học nặng nề, thiếu tính thực tế cũng là một nguyên nhân khiến việc phát triển kỹ năng xã hội bị hạn chế. Thế nhưng chương trình học hiện nay không có đủ thời gian cho các em học sinh học tập và rèn luyện KN THXH, xu hướng tích hợp vào các tiết học GDTC đang là được ưu tiên lựa chọn hiện nay.

2.2. Phương Pháp Giảng Dạy Nguồn Lực Hạn Chế

Phương pháp giảng dạy truyền thống, nặng về lý thuyết, ít tạo cơ hội cho học sinh thực hành, trải nghiệm. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho môn thể dục còn thiếu thốn, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục. Trong nhà trường hiện nay, tình trạng chú trọng nhiều hơn đến việc dạy kiến thức chuyên môn, thành tích học tập nên việc rèn luyện KN cho HS chưa được quan tâm đúng mức, còn nhiều bất cập, thiếu thực tế và trải nghiệm.

III. Phương Pháp Tích Hợp Kỹ Năng vào Tiết Thể Dục 59 ký tự

Một trong những giải pháp hiệu quả là tích hợp kỹ năng sống vào môn thể dục. Thông qua các hoạt động thể thao, trò chơi, học sinh có thể rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề một cách tự nhiên và hiệu quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên thể dục và các bộ môn khác để tạo ra môi trường học tập toàn diện. Nếu tổ chức tốt tiết học GDTC có thể giáo dục tư tưởng, đạo đức, ý chí, lòng yêu nước, tinh thần tập thể, tính kỷ luật, trung thực và lòng dũng cảm… một cách có hiệu quả.

3.1. Thiết Kế Bài Tập Tích Hợp Kỹ Năng Giải Quyết Vấn Đề

Bài tập cần được thiết kế sao cho học sinh phải đối mặt với những tình huống thực tế, đòi hỏi các em phải suy nghĩ, phân tích và đưa ra giải pháp. Các bài tập có thể liên quan đến việc giải quyết tranh chấp trong đội, tìm ra chiến thuật thi đấu phù hợp, hay ứng phó với những tình huống bất ngờ trên sân tập. Cần chú trọng đến việc hướng dẫn học sinh các bước cơ bản trong quy trình giải quyết vấn đề trong thể thao.

3.2. Tạo Cơ Hội Thực Hành Kỹ Năng Hợp Tác Trong Thể Dục

Giáo viên cần tạo ra những hoạt động nhóm, yêu cầu học sinh phải phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau để đạt được mục tiêu chung. Các hoạt động có thể là thi đấu đồng đội, tập luyện theo nhóm nhỏ, hay tham gia các dự án liên quan đến thể thao. Qua đó, kỹ năng hợp tác trong thể dục sẽ dần được hình thành và phát triển, giúp học sinh trở thành những thành viên có trách nhiệm và hiệu quả trong tập thể.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu tại TP

Nghiên cứu tại TP.HCM cho thấy việc tích hợp kỹ năng xã hội vào tiết học thể dục mang lại những kết quả tích cực. Học sinh tự tin hơn, giao tiếp tốt hơn và có khả năng làm việc nhóm hiệu quả hơn. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư bài bản về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và chương trình giảng dạy để nhân rộng mô hình này. Cũng trong xã hội hiện đại, kĩ năng (KN) thực hành xã hội (THXH) ngày càng được đánh giá cao. Đó là một thuật ngữ dùng để chỉ các KN quan trọng trong cuộc sống của con người, nó bao gồm: KN giao tiếp; KN làm việc đồng đội; KN quản lý thời gian; KN lãnh đạo; KN tư duy hiệu quả; KN giải quyết vấn đề (GQVĐ); KN học và tự học; KN quản lý xung đột; KN sáng tạo và đổi mới… Rất nhiều nhà tuyển dụng xem trọng những KN thiên về tính cách này và xem đây là một trong những yêu cầu tuyển dụng quan trọng.

4.1. Tác Động Của Thể Dục Đến Sự Phát Triển Xã Hội HS

Nghiên cứu cho thấy tác động của thể dục đến sự phát triển xã hội của học sinh là rất lớn. Các em trở nên hòa đồng hơn, biết cách chia sẻ và tôn trọng ý kiến của người khác. Môi trường thể thao cũng giúp các em rèn luyện tính kỷ luật, trung thực và tinh thần fair-play. Có KN THXH tốt sẽ giúp mỗi người xây dựng được thêm nhiều mối quan hệ, giao tiếp hiệu quả hơn và nâng cao được triển vọng nghề nghiệp.

4.2. Kinh Nghiệm Triển Khai Đánh Giá Hiệu Quả

Việc triển khai mô hình tích hợp cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giáo viên và phụ huynh. Cần có những công cụ đánh giá hiệu quả để theo dõi sự tiến bộ của học sinh và điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp. Cần đánh giá hiệu quả rèn luyện kỹ năng xã hội cho học sinh. Mặt khác trong nhà trường hiện nay, tình trạng chú trọng nhiều hơn đến việc dạy kiến thức chuyên môn, thành tích học tập nên việc rèn luyện KN cho HS chưa được quan tâm đúng mức, còn nhiều bất cập, thiếu thực tế và trải nghiệm.

V. Giáo Viên Thể Dục Vai Trò Trong Giáo Dục Kỹ Năng 59 ký tự

Giáo viên thể dục đóng vai trò then chốt trong việc lồng ghép kỹ năng sống vào môn thể dục. Họ không chỉ là người hướng dẫn kỹ thuật mà còn là người truyền cảm hứng, tạo động lực cho học sinh. Cần có những chương trình đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên thể dục. Vai trò của giáo viên thể dục trong giáo dục kỹ năng cho học sinh cần được đề cao hơn nữa. Vai trò của giáo viên thể dục trong giáo dục kỹ năng xã hội là rất quan trọng. Thực tế đã cho thấy dù bạn có tài giỏi, thông minh đến đâu nhưng nếu thiếu KN THXH thì bạn cũng không thể tiếp cận với môi trường xung quanh, hòa nhập cũng như khẳng định mình. Chính vì vậy, việc rèn luyện KN THXH cho học sinh ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường là điều rất cần thiết.

5.1. Nâng Cao Năng Lực Phương Pháp Giảng Dạy

Giáo viên cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để thiết kế và triển khai các hoạt động tích hợp hiệu quả. Cần có sự đổi mới về phương pháp giảng dạy, khuyến khích học sinh chủ động tham gia, sáng tạo và hợp tác. Cần có phương pháp giảng dạy thể dục hiệu quả hơn. Cần có sự đổi mới về phương pháp giảng dạy, khuyến khích học sinh chủ động tham gia, sáng tạo và hợp tác.

5.2. Tạo Môi Trường Học Tập Tích Cực Hỗ Trợ

Giáo viên cần tạo ra một môi trường học tập thân thiện, cởi mở, nơi học sinh cảm thấy thoải mái chia sẻ, trao đổi và học hỏi lẫn nhau. Cần có sự quan tâm, hỗ trợ đặc biệt đối với những học sinh gặp khó khăn trong việc rèn luyện kỹ năng xã hội. Cần thực hành kỹ năng xã hội qua hoạt động nhóm để giúp học sinh rèn luyện.

VI. Tương Lai Mở Rộng Mô Hình Phát Triển Kỹ Năng Xã Hội 57 ký tự

Mô hình tích hợp kỹ năng xã hội vào tiết học thể dục cần được nhân rộng ra các trường THPT khác trên địa bàn TP.HCM và cả nước. Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp quản lý giáo dục, nhà trường, giáo viên và phụ huynh để tạo ra một hệ thống giáo dục toàn diện, phát triển con người một cách toàn diện. Cần phát triển kỹ năng xã hội cho học sinh nhiều hơn nữa trong tương lai. Như vậy có thể thấy trong cuộc sống hiện đại với môi trường sống, học tập, làm việc ngày càng năng động, nhiều sức ép và cạnh tranh gay gắt thì ngoài kiến thức chuyên môn, mỗi người cần trang bị cho mình những yếu tố không thể thiếu đó chính là KN THXH và một sức khỏe cường tráng. Các yếu tố này càng quan trọng đối với HS nói chung và đặc biệt là HS THPT nói riêng.

6.1. Xây Dựng Chương Trình Giáo Dục Toàn Diện

Chương trình giáo dục cần chú trọng đến việc phát triển toàn diện các phẩm chất, năng lực của học sinh, bao gồm cả kiến thức, kỹ năng và thái độ. Cần có sự tích hợp giữa các môn học để tạo ra một bức tranh tổng thể về thế giới xung quanh. Cần có chương trình giáo dục thể chất THPT phù hợp.

6.2. Đầu Tư Cơ Sở Vật Chất Đội Ngũ Giáo Viên

Nhà nước cần đầu tư hơn nữa vào cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho môn thể dục. Cần có những chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút và giữ chân những giáo viên giỏi, tâm huyết với nghề. Cần có mô hình phát triển kỹ năng xã hội cho học sinh bài bản hơn.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ Giáo dục học với đề tài "Tích hợp phát triển kĩ năng thực hành xã hội cho học sinh thông qua tiết học thể dục tại một số trường trung học phổ thông ở Thành phố Hồ Chí Minh" do nghiên cứu sinh Huỳnh Trung Phong thực hiện (Mã số chuyên ngành: 91401 01, Trường Đại học Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2023, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Chu Thị Bích Vân) là một công trình tiên phong giải quyết bài toán giao thoa giữa Giáo dục thể chất (GDTC) và phát triển Kĩ năng thực hành xã hội (KN THXH) cho học sinh trung học phổ thông (THPT) trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Bối cảnh khoa học của nghiên cứu xuất phát từ mâu thuẫn nội tại trong giáo dục phổ thông hiện đại: trong khi xã hội công nghiệp hóa và kinh tế tri thức đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ có tri thức và thể lực mà còn phải làm chủ các KN THXH cốt lõi, thì thực trạng giáo dục tại các trường THPT vẫn nặng về truyền thụ kiến thức hàn lâm, tách rời hoạt động vận động với giáo dục nhân cách và kỹ năng sống. Khoảng trống nghiên cứu (research gap) được xác định rõ rệt: các nghiên cứu trước đây về GDTC tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào phát triển tố chất thể lực đơn thuần (sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ dẻo) hoặc kỹ thuật động tác chuyên môn; trong khi đó, các nghiên cứu về KN THXH lại thường được triển khai dưới dạng các chuyên đề ngoại khóa độc lập, thiếu sự gắn kết hữu cơ với các môn học chính khóa, đặc biệt là chưa tận dụng được không gian tương tác hành vi đa chiều và sinh động của giờ học Thể dục.

Luận án xác lập 3 câu hỏi nghiên cứu và mục tiêu cụ thể:

1. Thực trạng nhận thức, mức độ tích hợp và mức độ biểu hiện các KN THXH (Quản lý cảm xúc - QLCX, Giải quyết vấn đề - GQVĐ, Làm việc nhóm - LVN) của học sinh và giáo viên THPT tại TP.HCM hiện nay diễn ra như thế nào?
2. Cơ sở lý luận và nguyên tắc nào cho phép xây dựng hệ thống bài tập tích hợp phát triển KN THXH vào cấu trúc 3 phần chuẩn tắc của tiết học Thể dục?
3. Hiệu quả sư phạm của hệ thống bài tập tích hợp đề xuất có tạo ra sự biến đổi mang ý nghĩa thống kê đối với khả năng thực hiện thao tác và xử lý tình huống KN THXH của học sinh THPT hay không?

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp của Thuyết Sư phạm Tích hợp (Pedagogy of Integration) của Xavier Roegiers, Thuyết Phát triển Tâm lý lứa tuổi học sinh THPT, Lý thuyết Tháp nhu cầu của Abraham Maslow và Khung 13 kỹ năng nghề nghiệp cốt lõi của Bộ Lao động Hoa Kỳ (US Department of Labor) phối hợp với Hiệp hội Đào tạo và Phát triển Hoa Kỳ (ASTD). Luận án đã mang lại đột phá khi chứng minh bằng thực nghiệm rằng tiết học Thể dục không chỉ thuần túy rèn luyện cơ bắp mà chính là môi trường tối ưu để chuyển hóa tri thức xã hội thành hành vi và kỹ năng thông qua vận động thực tiễn.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu trong nước và quốc tế cho thấy sự tiến hóa của hai dòng nghiên cứu chính: dòng nghiên cứu về cấu trúc - phương pháp dạy học môn GDTC và dòng nghiên cứu về giáo dục kỹ năng mềm/kỹ năng thực hành xã hội.

Ở dòng nghiên cứu lý luận dạy học tích hợp, các công trình kinh điển của Humphreys, Post và Ellis (1981) đã định nghĩa "Dạy học tích hợp là một hình thức giảng dạy mà trẻ em được thỏa thích khám phá tri thức trong các môn học khác nhau liên quan đến một số khía cạnh của môi trường xung quanh chúng". Tiếp nối quan điểm này, Shoemaker (1989) khẳng định dạy học tích hợp là hình thức cắt ngang ranh giới môn học truyền thống để tạo nên tổ chức tri thức có ý nghĩa, trong khi Ruth Reynard (2007) và Nitu Kaur (2006) nhấn mạnh vai trò của tích hợp liên môn trong việc kích hoạt tư duy phản biện và giải quyết vấn đề thực tế. Đặc biệt, UNESCO (1968) tại Hội nghị Varna (Bulgaria) đã chính thức định nghĩa: "Dạy học tích hợp là một cách trình bày các khái niệm và nguyên lý khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, tránh nhấn quá mạnh hoặc quá sớm sự sai khác giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau". Nhà sư phạm Xavier Roegiers (1996) cảnh báo rằng nếu giáo dục chỉ cung cấp tri thức rời rạc, học sinh sẽ rơi vào tình trạng "suy luận theo kiểu khép kín" và trở thành những con người "mù chức năng" – tức sở hữu kiến thức nhưng bất lực trong việc ứng dụng vào đời sống hàng ngày.

Ở dòng nghiên cứu về KN THXH và tâm lý học hành vi, các tác giả quốc tế như Forland Jeremy (2006), Pattrick N. (2008), Michal Pollick (2010), Giuseppe Giusti (2008) cùng các nhà tâm lý giáo dục Việt Nam như Huỳnh Văn Sơn (2013), Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Đinh Thị Kim Thoa (2010) đã thống nhất rằng KN THXH không phải là phẩm chất bẩm sinh bất biến mà là hệ thống hành vi tinh thần - tương tác được hình thành qua trải nghiệm thực tế.

Trong bức tranh tổng quan đó, tồn tại một cuộc tranh luận lý thuyết rõ rệt giữa hai quan điểm:

• Quan điểm phân mảnh truyền thống (Cartesian Reductionism): Cho rằng GDTC là môn học phát triển thể chất thuần túy, cần tập trung tối đa thời lượng cho khối lượng và cường độ vận động nhằm gia tăng tố chất sinh lý; việc lồng ghép các nội dung kỹ năng xã hội sẽ làm loãng mục tiêu vận động và phá vỡ cấu trúc sinh lý của buổi tập.
• Quan điểm phát triển toàn diện hiện đại (Holistic Competency-based Pedagogy): Khẳng định vận động thể chất luôn gắn liền với hoạt động tâm lý và tương tác nhóm; tiết học thể dục là một xã hội thu nhỏ với đầy đủ các tình huống cạnh tranh, hợp tác, thắng thua, xung đột cảm xúc, do đó đây là môi trường lý tưởng nhất để rèn luyện kỹ năng xã hội thực chiến.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, chẳng hạn như mô hình tích hợp chuẩn Lịch sử - Khoa học xã hội tại bang California và bang Massachusetts (Hoa Kỳ) hoặc chương trình Khoa học tích hợp tại Anh, Australia, Singapore, nghiên cứu của Huỳnh Trung Phong đã định vị chính xác khoảng trống: chuyển dịch từ mức độ tích hợp nội môn/đa môn sang mô hình tích hợp xuyên môn trong môn GDTC. Luận án đã giải quyết thành công mâu thuẫn giữa việc đảm bảo lượng vận động sinh lý theo chuẩn giáo dưỡng và việc phát triển năng lực tâm lý xã hội cho học sinh.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào lý luận dạy học môn Thể dục và lý thuyết giáo dục kỹ năng tại Việt Nam trên các bình diện:

1. Mở rộng Thuyết Sư phạm Tích hợp của Xavier Roegiers vào không gian vận động: Luận án chứng minh rằng năng lực phức hợp không chỉ được hình thành qua các tình huống tĩnh trên bàn học (giấy bút) mà được tối ưu hóa mạnh mẽ nhất thông qua các tình huống vận động động lực học (kinesthetic dynamic situations).
2. Xác lập mối quan hệ tương hỗ giữa Kĩ năng/Kĩ xảo vận động và Kĩ năng thực hành xã hội: Luận án chứng minh rằng quá trình hình thành kỹ năng vận động (Làm quen $\rightarrow$ Học sâu $\rightarrow$ Hoàn thiện) tương thích hoàn toàn với tiến trình hình thành kỹ năng xã hội (Nhận thức $\rightarrow$ Thử nghiệm hành vi $\rightarrow$ Ổn định hóa phản xạ ứng xử).
3. Cụ thể hóa Tháp nhu cầu Maslow trong tâm lý học thể thao lứa tuổi THPT: Làm rõ cơ chế học sinh THPT thỏa mãn "nhu cầu được tôn trọng" và khẳng định cái tôi thông qua việc làm chủ cảm xúc trong thi đấu và giải quyết xung đột nhóm, thay vì tìm kiếm sự chú ý qua các hành vi bạo lực học đường lệch chuẩn.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được kiến trúc dựa trên sự tích hợp của 3 trục lý thuyết trụ cột: (1) Quy luật sinh lý diễn biến khả năng hoạt động thể lực; (2) Cấu trúc năng lực KN THXH chuyên biệt (Quản lý cảm xúc, Giải quyết vấn đề, Làm việc nhóm); (3) Cấu trúc sư phạm 3 phần của tiết học Thể dục.

       CẤU TRÚC TIẾT HỌC GDTC               CÁC TRỤ CỘT KN THXH TÍCH HỢP

Khung phân tích này đặt ra các điều kiện biên (boundary conditions) chặt chẽ:

• Các bài tập tích hợp không được làm thay đổi cấu trúc thời gian và mục tiêu sinh lý chuẩn của từng phần (Phần chuẩn bị: 10 - 20% thời lượng, khoảng 5 - 10 phút; Phần cơ bản: 30 - 35 phút; Phần kết thúc: 5 - 10 phút nhằm hồi tĩnh chức năng cơ thể).
• Việc lồng ghép phải mang tính tự nhiên, hữu cơ (organic integration), không gượng ép cơ học, dựa trên phương pháp trò chơi vận động và thi đấu có định mức chặt chẽ.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ lập trường triết học thực chứng kết hợp thực nghiệm sư phạm (Positivist-Pragmatic Paradigm), áp dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp đa giai đoạn kết hợp đối chứng trước - sau (Quasi-experimental Pretest-Posttest Control Group Design):

• Cấp độ 1 (Khảo sát cắt ngang diện rộng): Đánh giá thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên thể dục và học sinh THPT tại các trường đại diện trên địa bàn TP.HCM về dạy học tích hợp KN THXH (Bảng 3.1, Bảng 3.2).
• Cấp độ 2 (Hội thảo & Phỏng vấn chuyên gia Delphi): Khảo sát ý kiến của các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực GDTC và tâm lý giáo dục học (Bảng 3.6, Bảng 3.7, Bảng 3.8) để thẩm định và lựa chọn hệ thống 15 bài tập tích hợp tối ưu (Bảng 3.9, Bảng 3.10).
• Cấp độ 3 (Thực nghiệm sư phạm dọc): Triển khai dạy học thực nghiệm có nhóm đối chứng nhằm kiểm định sự thay đổi về chỉ số năng lực của 3 nhóm KN THXH cốt lõi.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu được kiểm soát nghiêm ngặt qua các bước tiêu chuẩn hóa:

1. Chiến lược chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (Stratified Random Sampling) đại diện cho các trường THPT tại các khu vực nội thành và ngoại thành TP.HCM, đảm bảo tính đại diện cao về điều kiện cơ sở vật chất và đối tượng học sinh (Bảng 3.13: Khách thể HS THPT; Bảng 3.14: Khách thể GV THPT).
2. Công cụ thu thập dữ liệu: Thiết kế hệ thống phiếu hỏi Likert 3-5 mức độ (Bảng 2.1, Bảng 2.2, Bảng 2.3) đo lường cả 2 chiều: Đánh giá mức độ thực hiện các thao tác hành vi và Đánh giá phản xạ xử lý tình huống thực tế giả định.
3. Kiểm định độ tin cậy và giá trị thang đo:
   • Thang đo đánh giá hiệu quả bài tập dành cho học sinh THPT đạt hệ số tin cậy nội tại Cronbach's Alpha tổng thể cao (Bảng 3.11).
   • Thang đo đánh giá hiệu quả bài tập dành cho giáo viên đạt chuẩn độ tin cậy Cronbach's Alpha xuất sắc (Bảng 3.12).
   • Kiểm định tính khách quan và độ tin cậy của hội đồng chuyên gia lựa chọn bài tập đạt mức độ đồng thuận rất cao ($W > 0.8$, Bảng 3.10).

Data và phân tích

Toàn bộ dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành (SPSS / Excel Thống kê). Các kỹ thuật phân tích dữ liệu bao gồm:

• Thống kê mô tả (Tần số, Tỷ lệ %, Điểm trung bình $\bar{X}$, Độ lệch chuẩn $SD$).
• Phân tích tương quan và kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha).
• Kiểm định phi tham số và kiểm định tham số so sánh cặp mẫu (Paired Samples t-test, Independent Samples t-test) nhằm đối chiếu sự khác biệt giữa trước và sau thực nghiệm (Pre-test vs Post-test) cũng như giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng với ngưỡng ý nghĩa thống kê $p < 0.05$.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm đã mang lại 4 phát hiện mang tính đột phá:

1. Khoảng cách lớn giữa nhận thức và thực thi trước thực nghiệm:

   • Dữ liệu khảo sát thực trạng cho thấy phần lớn giáo viên và học sinh đều đánh giá việc rèn luyện KN THXH là "rất cần thiết" (Bảng 3.2), nhưng tỷ lệ học sinh thực sự được dạy học tích hợp KN THXH một cách bài bản trong tiết thể dục lại chiếm tỷ lệ rất thấp (Biểu đồ 3.1, Bảng 3.1).
   • Trước thực nghiệm, học sinh bộc lộ nhiều hạn chế về kỹ năng: dễ nổi nóng khi thua cuộc, thiếu kỹ năng kiềm chế cảm xúc tiêu cực, lúng túng khi xử lý tình huống bất ngờ trong vận động và yếu kém về kỹ năng phối hợp chiến thuật nhóm.

2. Hệ thống 15 bài tập tích hợp được chuyên gia chuẩn hóa cao:

   • Qua các vòng tham vấn chuyên gia (Bảng 3.6, Bảng 3.8, Bảng 3.9), luận án đã xác lập thành công hệ thống 15 bài tập tích hợp phân bổ khoa học vào 3 phần của giờ học, đạt độ tin cậy và tính khách quan cao (Bảng 3.10, Biểu đồ 3.2).

3. Sự bứt phá vượt bậc về kỹ năng Quản lý cảm xúc (QLCX):

   • Học sinh nhóm thực nghiệm sau khi trải qua các bài tập vận động có đối kháng và kiểm soát tâm thế đã nâng cao rõ rệt điểm số thực hiện các thao tác tự điều chỉnh cảm xúc (Bảng 3.18) và điểm số xử lý tình huống va chạm/thua cuộc (Bảng 3.19) với mức tăng có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$).
   • Đánh giá của giáo viên ghi nhận sự chuyển biến tích cực trong thái độ thi đấu fair-play và tôn trọng đối thủ của học sinh (Bảng 3.27).

4. Nâng cao năng lực Giải quyết vấn đề (GQVĐ) và Làm việc nhóm (LVN):

   • Mức độ thực hiện các thao tác tư duy chiến thuật, phản xạ thích ứng với tình huống trận đấu tăng trưởng vượt trội (Bảng 3.20, Bảng 3.21).
   • Tinh thần đồng đội, kỹ năng phân công nhiệm vụ, hỗ trợ bọc lót trong trò chơi vận động tăng từ mức trung bình lên mức tốt và xuất sắc (Bảng 3.22, Bảng 3.23, Bảng 3.28, Bảng 3.29, Biểu đồ 3.5).

5. Đánh giá đồng thuận về tính cần thiết, hiệu quả và khả thi:

   • Cả học sinh (Bảng 3.15, 3.16, 3.17, Biểu đồ 3.3) và giáo viên (Bảng 3.24, 3.25, 3.26, Biểu đồ 3.4) đều đánh giá rất cao tính khả thi và hiệu quả ứng dụng thực tiễn của bộ bài tập trong các tiết học thể dục chính khóa.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Chứng minh tính khả thi tuyệt đối của việc tích hợp liên môn giữa giáo dục vận động và giáo dục tâm lý xã hội; cung cấp mô hình thực chứng bổ sung vào lý luận phương pháp giảng dạy GDTC hiện đại.
• Về mặt phương pháp luận: Thiết lập quy trình 5 bước xây dựng và thẩm định bài tập tích hợp cùng bộ công cụ thang đo tiêu chuẩn hóa có thể chuyển giao, tái lập cho các cấp học khác (THCS, Tiểu học, Đại học).
• Về mặt thực tiễn sư phạm: Giáo viên thể dục sở hữu ngay một "ngân hàng" 15 bài tập mẫu chi tiết (luật chơi, yêu cầu kỹ năng, cách phân tích sau tập) để áp dụng ngay vào giảng dạy mà không làm xáo trộn phân phối chương trình quy định.
• Về mặt chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc ban hành tài liệu hướng dẫn dạy học môn GDTC theo định hướng tiếp cận phẩm chất, năng lực của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả đột phá, luận án cũng thẳng thắn chỉ ra các giới hạn nghiên cứu:

• Giới hạn không gian và mẫu khảo sát: Mẫu thực nghiệm tập trung tại các trường THPT trên địa bàn TP.HCM – một đô thị lớn có điều kiện kinh tế - xã hội năng động; do đó mức độ khái quát hóa (generalizability) đối với các trường THPT tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa còn cần được kiểm chứng thêm.
• Giới hạn nhóm kỹ năng mục tiêu: Nghiên cứu chỉ tập trung đi sâu vào 3 nhóm KN THXH then chốt (Quản lý cảm xúc, Giải quyết vấn đề, Làm việc nhóm) trong tổng số 13 kỹ năng xã hội theo chuẩn quốc tế.
• Thời gian theo dõi sau can thiệp (Longitudinal Retention): Thực nghiệm đo lường hiệu quả ngay sau đợt can thiệp sư phạm, chưa có điều kiện theo dõi dọc hiệu ứng bền vững của kỹ năng (sleeper effects / skill retention) sau 1 - 2 năm khi học sinh tốt nghiệp THPT.

Chương trình nghiên cứu tiếp theo (Future Research Agenda) mở ra 4 hướng đi:

1. Mở rộng thử nghiệm mô hình tích hợp trên các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khác biệt (khu vực Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long).
2. Thiết kế các bài tập tích hợp chuyên sâu cho các KN THXH khác như: Kỹ năng lãnh đạo (Leadership), Kỹ năng thương lượng và giải quyết xung đột (Negotiation & Conflict Resolution).
3. Ứng dụng công nghệ theo dõi sinh trắc học và cảm biến chuyển động kết hợp đánh giá tâm lý thời gian thực (Real-time Biofeedback) trong các bài tập vận động tích hợp.
4. Nghiên cứu tác động lan tỏa của kỹ năng xã hội hình thành từ tiết thể dục sang kết quả học tập các môn văn hóa và hành vi ứng xử trong gia đình, cộng đồng.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật (Academic Impact): Công trình xác lập một chuẩn mực mới trong nghiên cứu khoa học giáo dục thể chất tại Việt Nam, kết nối khoảng trống giữa sinh lý học vận động và tâm lý học giáo dục, dự kiến sẽ tạo ra chỉ số trích dẫn cao trong các tạp chí khoa học chuyên ngành GDTC và Giáo dục học.
• Ảnh hưởng đổi mới ngành giáo dục: Trực tiếp thúc đẩy quá trình chuyển dịch phương pháp dạy học môn Thể dục từ "luyện tập cơ bắp đơn thuần" sang "phát triển toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa" theo tinh thần Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội và Chỉ thị số 36/CT-TW của Ban Bí thư.
• Lợi ích xã hội và sức khỏe cộng đồng: Giúp giảm thiểu căn bệnh "đói vận động" và căng thẳng thần kinh ở thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số; đồng thời góp phần ngăn chặn bạo lực học đường thông qua việc trang bị kỹ năng quản lý cảm xúc và giải quyết xung đột bằng tinh thần thể thao cao thượng.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên ngành Giáo dục học / GDTC: Tiếp cận mô hình khung lý thuyết tích hợp liên ngành chuẩn mực, phương pháp thiết kế thực nghiệm sư phạm và bộ công cụ đo lường có độ tin cậy cao.
• Giáo viên Thể dục tại các trường THPT: Sở hữu cẩm nang bài tập thực hành cụ thể, dễ vận dụng, nâng cao tính hấp dẫn và giá trị giáo dục toàn diện của giờ dạy Thể dục.
• Học sinh THPT: Đối tượng thụ hưởng trực tiếp; phát triển đồng thời thể lực tráng kiện, tư duy giải quyết vấn đề linh hoạt, khả năng kiềm chế cảm xúc và kỹ năng cộng tác nhóm hiệu quả.
• Các nhà hoạch định chính sách giáo dục: Có cơ sở thực tiễn để biên soạn sách giáo khoa, tài liệu tập huấn giáo viên môn GDTC trên phạm vi toàn quốc.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào? Trả lời: Đóng góp độc đáo nhất là việc vận dụng sáng tạo và mở rộng Thuyết Sư phạm Tích hợp (Pedagogy of Integration) của Xavier Roegiers vào môn GDTC. Luận án đã chứng minh thành công cơ chế chuyển hóa giữa kỹ năng vận động thể chất và kỹ năng thực hành xã hội (tâm lý - hành vi), khẳng định tiết học thể dục là môi trường tối ưu nhất để giải quyết tình huống phức hợp thay vì chỉ rèn luyện kỹ năng rời rạc.

2. Đột phá về phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì? Trả lời: So với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ đánh giá định tính hoặc đo lường thể lực đơn thuần, luận án đã xây dựng quy trình nghiên cứu thực nghiệm chuẩn mực: kết hợp kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha đa đối tượng (HS: Bảng 3.11, GV: Bảng 3.12), kiểm định độ đồng thuận chuyên gia (Bảng 3.10), và tích hợp hệ thống 15 bài tập trực tiếp vào cấu trúc 3 phần sinh lý của giờ học mà không phá vỡ nguyên lý vận động chuẩn.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì? Trả lời: Phát hiện bất ngờ nhất là sự tương phản rõ rệt trước thực nghiệm: 100% giáo viên và học sinh đều nhận thức KN THXH là cực kỳ cấp thiết, nhưng tỷ lệ triển khai tích hợp thực tế gần như bằng không do thiếu bài tập chuyên biệt. Sau thực nghiệm, kỹ năng Quản lý cảm xúc (vốn là điểm yếu lớn nhất của học sinh THPT tuổi bốc đồng) lại là kỹ năng đạt mức độ tiến bộ vượt bậc nhất khi được tôi luyện qua các bài tập thể thao có luật lệ đối kháng.

4. Nghiên cứu có cung cấp giao thức tái lập (Replication Protocol) rõ ràng không? Trả lời: Hoàn toàn có. Luận án mô tả chi tiết danh mục 15 bài tập mẫu (Bảng 3.9), quy định rõ cấu trúc thời gian (Khởi động 5-10 phút, Cơ bản 30-35 phút, Kết thúc 5-10 phút), các bước tổ chức trò chơi, câu hỏi định hướng tư duy sau tập và hệ thống bảng hỏi đánh giá Likert (Bảng 2.1 - 2.3), cho phép bất kỳ trường THPT nào cũng có thể nhân rộng và kiểm chứng chính xác.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào? Trả lời: Luận án định hình lộ trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo tập trung vào: (1) Mở rộng tích hợp toàn diện 13 kỹ năng nghề nghiệp cốt lõi ASTD; (2) Số hóa và ứng dụng thiết bị đeo thông minh (Smart Wearables) đo lường biến thiên nhịp tim (HRV) và cảm xúc trong vận động tích hợp; (3) Nghiên cứu mô hình liên thông giáo dục kỹ năng thể chất từ bậc Tiểu học lên Đại học.

Kết luận

1. Luận án đã hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về dạy học tích hợp trong GDTC, xác định bản chất của KN THXH là hệ thống năng lực thích ứng tâm lý - xã hội có thể rèn luyện hiệu quả qua vận động.
2. Đánh giá chính xác thực trạng dạy học tích hợp KN THXH tại các trường THPT ở TP.HCM: nhận thức cao nhưng thực thi còn phân mảnh và thiếu công cụ bài bản.
3. Xây dựng thành công hệ thống 15 bài tập tích hợp phát triển KN THXH đạt chuẩn khoa học, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi THPT và quy luật sinh lý vận động 3 phần của tiết học Thể dục.
4. Kiểm định thực nghiệm sư phạm khẳng định tính hiệu quả vượt trội của các bài tập đề xuất trong việc nâng cao rõ rệt 3 nhóm kỹ năng then chốt: Quản lý cảm xúc, Giải quyết vấn đề và Làm việc nhóm ($p < 0.05$).
5. Khẳng định tính khả thi và khả năng chuyển giao cao của mô hình nghiên cứu vào thực tiễn đổi mới giáo dục phổ thông theo Chương trình GDPT 2018 tại Việt Nam.
6. Mở ra hướng tiếp cận liên ngành mới giữa Khoa học Thể dục Thể thao, Tâm lý học Giáo dục và Sư phạm học hiện đại, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam phát triển hài hòa cả về "Đức - Trí - Thể - Mỹ".

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của đề tài Trong quá trình hình thành và phát triển của xã hội, nhu cầu tập luyện thể dục thể thao (TDTT) ngày càng được xã hội quan tâm. TDTT đã gắn kết các dân tộc lại với nhau và có tầm ảnh hưởng sâu sắc đến từng quốc gia, góp phần hình thành nên giá trị đạo đức nhân văn, mang đến hòa bình, hợp tác và tình hữu nghị giữa các quốc gia trên toàn thế giới. Hơn thế nữa, hoạt động TDTT còn như là cầu nối gắn kết giữa các cá nhân trên mọi vùng miền, mọi dân tộc và mọi quốc gia. Qua hoạt động TDTT xóa bỏ được nhiều khoảng cách cũng như đối lập về quan điểm chính trị, giá trị văn hóa, khoảng cách giàu nghèo… để cùng hướng tới sự phát triển phồn thịnh cho nhân loại.

Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới công tác TDTT nói chung và giáo dục thể chất (GDTC) cho học sinh (HS), sinh viên (SV) trong nhà trường nói riêng, coi sức khoẻ là vốn quí nhất của con người và xem phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế xã hội. Quan điểm được thể hiện qua việc ngành giáo dục đã đưa môn GDTC là một môn trọng yếu để phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh phổ thông, ngoài việc phát triển thể chất, đây còn là môn học góp phần phát triển các mặt đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, lao động và hướng nghiệp. Vì vậy, GDTC là môn học bắt buộc từ bậc mầm non cho đến đại học trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam. Trong thời đại hiện nay, khi cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật đang làm thay đổi tính chất và điều kiện lao động, làm nảy sinh những nghề nghiệp mới, lấy kiến thức khoa học - công nghệ làm động lực sản xuất, đòi hỏi người lao động không chỉ có những kiến thức của nền sản xuất hiện đại, mà phải có năng lực về thể chất và tinh thần.

Hơn nữa, lao động thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, lấy tri thức làm động lực tăng năng suất lao động, sản xuất dựa trên lao động trí tuệ càng nhiều, lao động cơ bắp ngày càng giảm, dẫn đến hiện tượng “đói vận động” và căng thẳng thần kinh, là những nguyên nhân 2 gây ra những căn bệnh của thời đại công nghiệp. Điều đó, càng cho thấy vai trò của GDTC ngày càng trở thành một yêu cầu cần thiết đối với nhân dân, nhất là đối với thế hệ HS-SV. Bởi vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (1996) đã chỉ rõ “Sự cường tráng về thể chất là nhu cầu bản thân của con người, đồng thời là vốn quý để tạo ra tài sản trí tuệ và vật chất xã hội” [6]. Tiết học GDTC ở trường trung học phổ thông (THPT) không chỉ để phát triển thể chất của HS mà còn có tác dụng đến nhiều mặt.

Trong tiết học này, mối quan hệ hành vi giữa cá nhân và tập thể rất đa dạng, phong phú, biến hóa sinh động. Nếu tổ chức tốt tiết học GDTC có thể giáo dục tư tưởng, đạo đức, ý chí, lòng yêu nước, tinh thần tập thể, tính kỷ luật, trung thực và lòng dũng cảm… một cách có hiệu quả. Cũng trong xã hội hiện đại, kĩ năng (KN) thực hành xã hội (THXH) ngày càng được đánh giá cao. Đó là một thuật ngữ dùng để chỉ các KN quan trọng trong cuộc sống của con người, nó bao gồm: KN giao tiếp; KN làm việc đồng đội; KN quản lý thời gian; KN lãnh đạo; KN tư duy hiệu quả; KN giải quyết vấn đề (GQVĐ); KN học và tự học; KN quản lý xung đột; KN sáng tạo và đổi mới… Rất nhiều nhà tuyển dụng xem trọng những KN thiên về tính cách này và xem đây là một trong những yêu cầu tuyển dụng quan trọng.

Có KN THXH tốt sẽ giúp mỗi người xây dựng được thêm nhiều mối quan hệ, giao tiếp hiệu quả hơn và nâng cao được triển vọng nghề nghiệp. Nền giáo dục hiện đại luôn hướng tới mục đích phát triển HS một cách toàn diện, có đạo đức tốt, nhân cách tốt, có văn hóa và KN. Ở lứa tuổi HS THPT, các em có nhiều thay đổi rõ rệt về cơ thể, tâm sinh lý, tình cảm và các mối quan hệ xã hội, đặc biệt ở độ tuổi học sinh THPT, các em vừa mong muốn được công nhận mình là người lớn, vừa mâu thuẫn với nhận thức xã hội chưa đạt mức độ của một người trưởng thành, do đó có rất nhiều KN thuộc nhóm KN THXH phải được trang bị cho các em. Mặt khác, những KN THXH không chỉ có ảnh hưởng lớn, phục vụ cho hoạt động học tập, đời sống học 3 sinh THPT mà còn là nền tảng hành trang để học sinh bước vào học tập ở môi trường bậc cao hơn cũng như công việc về sau.

Những kĩ năng như: KN giao tiếp; KN làm việc đồng đội; KN quản lý thời gian; KN lãnh đạo; KN tư duy hiệu quả; KN GQVĐ; KN học và tự học; KN quản lý xung đột; KN sáng tạo và đổi mới… luôn thường trực trong từng ngày của học sinh. Tuy vậy, nội dung phát triển kĩ năng THXH cho học sinh THPT ở các trường chưa có những nghiên cứu bài bản, toàn diện. Do chưa có KN nên các em thường gặp khó khăn, rắc rối, đôi khi phải gánh chịu những hậu quả không như mong muốn bởi chưa tìm ra phương hướng giải quyết đúng đắn và thông minh nhất. Mặt khác trong nhà trường hiện nay, tình trạng chú trọng nhiều hơn đến việc dạy kiến thức chuyên môn, thành tích học tập nên việc rèn luyện KN cho HS chưa được quan tâm đúng mức, còn nhiều bất cập, thiếu thực tế và trải nghiệm.

Thực tế đã cho thấy dù bạn có tài giỏi, thông minh đến đâu nhưng nếu thiếu KN THXH thì bạn cũng không thể tiếp cận với môi trường xung quanh, hòa nhập cũng như khẳng định mình. Chính vì vậy, việc rèn luyện KN THXH cho học sinh ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường là điều rất cần thiết. Thế nhưng chương trình học hiện nay không có đủ thời gian cho các em học sinh học tập và rèn luyện KN THXH, xu hướng tích hợp vào các tiết học GDTC đang là được ưu tiên lựa chọn hiện nay. Như vậy có thể thấy trong cuộc sống hiện đại với môi trường sống, học tập, làm việc ngày càng năng động, nhiều sức ép và cạnh tranh gay gắt thì ngoài kiến thức chuyên môn, mỗi người cần trang bị cho mình những yếu tố không thể thiếu đó chính là KN THXH và một sức khỏe cường tráng.

Các yếu tố này càng quan trọng đối với HS nói chung và đặc biệt là HS THPT nói riêng. Các yếu tố quan trọng này không thể thiếu đối với thành công của một con người. Chúng có liên quan hay ảnh hưởng gì với nhau, làm thế nào để tìm ra những giải pháp tốt nhất để kết hợp hiệu quả việc giáo dục các yếu tố này 4 trong công tác xây dựng và phát triển toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa là một vấn đề hết sức cấp thiết cần giải quyết. Từ những lý do trên, đề tài: “Tích hợp phát triển kĩ năng thực hành xã hội cho học sinh thông qua tiết học thể dục tại một số trƣờng trung học phổ thông ở thành phố hồ chí minh” đã được xác lập.

Mục đích nghiên cứu Từ những điểm tương đồng giữa KN THXH và KN, KX vận động trong quá trình học tập môn thể dục. Chúng tôi tiến hành tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), nhằm góp phần hướng đến phát triển toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng việc tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP. Mục tiêu 2: Xây dựng các bài tập tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP.

Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả của các bài tập tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP. Giả thuyết khoa học của đề tài KN THXH có một vai trò đặc biệt quan trọng đối với học sinh THPT, các KN này có nhiều điểm tương đồng với KN, KX vận động của HS trong tiết học GDTC và là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả dạy học phát triển phẩm chất, năng lực HS theo tinh thần chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 đang được thực hiện tại các trường THPT. Tuy mức độ đạt được KN THXH của HS THPT hiện nay đang ở mức bình thường nhưng chưa được phát triển đồng đều từng kĩ năng riêng lẻ. Nó được hình thành và phát triển qua nhiều con đường khác nhau, trong đó có thực hiện qua tiết học GDTC tại trường phổ thông.

Công tác tích hợp phát triển KN THXH cho HS THPT qua môn GDTC cũng chưa được các đơn vị trường THPT xác định là 5 một nhiệm vụ chính yếu so với khả năng ứng dụng của môn học này để phát triển KN THXH cho HS. Vì vậy nếu xây dựng các bài tập tích hợp phát triển các KN THXH một cách tích cực, hiệu quả thì ngoài việc nâng cao khả năng thực hiện hiệu quả các KN THXH trong cuộc sống còn có thể nâng cao kết quả học tập môn GDTC nói riêng của HS trong nhà trường, góp phần xây dựng và phát triển con người toàn diện. 6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về GDTC Trong suốt những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn coi trọng công tác GDTC nhằm đào tạo những lớp người “phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức…” [8].

Đó là mục tiêu của Đảng và Nhà nước, là ước nguyện của Bác Hồ đối với thế hệ trẻ Việt Nam, những người sẵn sàng kế tục sự nghiệp cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tố quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Chỉ thị số 227/CT- TW ngày 18/11/1975 có nêu: “Phấn đấu vươn lên đưa phong trào quần chúng rèn luyện thân thể vào nề nếp, phát triển công tác TDTT có chất lượng, có tác dụng thiết thực nhằm mục tiêu: khôi phục và tăng cường sức khỏe cho nhân dân, góp phần xây dựng con người mới luôn phát triển toàn diện.