Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Ở Tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh phú thọ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực kinh tế.

• Tác giả: Bùi Thị Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Thị Thanh Xuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Tại Tỉnh Phú Thọ: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng biểu
• Danh mục các hộp
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế tư nhân trong nền KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam
• 1.1. Khái niệm và bản chất của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
• 1.1.1. Khái niệm sở hữu tư nhân và kinh tế tư nhân
• 1.1.2. Bản chất của kinh tế tư nhân
• 1.2. Đặc điểm và vai trò của kinh tế tư nhân trong trong nền KTTT định hướng XHCN
• 1.2.1. Đặc điểm của kinh tế tư nhân
• 1.2.2. Vai trò của kinh tế tư nhân
• 1.3. Điều kiện tồn tại và phát triển kinh tế tư nhân
• 1.3.1. Tự do phát triển theo pháp luật
• 1.3.2. Có chính sách và pháp luật minh bạch phù hợp
• 1.4. Kinh nghiệm phát triển kinh tế tư nhân của một số địa phương
• 1.4.1. Khái quát sự phát triển của KTTN ở Vĩnh Phúc và Bắc Ninh
• 1.4.2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Phú Thọ
• 2. Chương 2: Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 2.1. Chính sách phát triển kinh tế tư nhân của tỉnh Phú Thọ
• 2.2. Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Phú Thọ từ năm 2000 đến nay
• 2.2.1. Sự phát triển về lượng
• 2.2.2. Sự phát triển về chất
• 2.3. Đánh giá thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở Phú Thọ trong thời gian qua
• 2.3.1. Những đóng góp tích cực
• 2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Phú Thọ
• 3.1. Định hướng phát triển kinh tế tư nhân của tỉnh Phú Thọ đến năm 2015
• 3.2. Một số giải pháp chủ yếu thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân tỉnh Phú Thọ theo hướng hiệu quả
• 3.2.1. Tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho kinh tế tư nhân phát triển
• 3.2.2. Tháo gỡ những khó khăn về đất đai và mặt bằng sản xuất kinh doanh đối với kinh tế tư nhân
• 3.2.3. Tạo điều kiện để kinh tế tư nhân được tiếp cận với nguồn vốn tín dụng nhà nước và khoa học công nghệ hiện đại
• 3.2.4. Hỗ trợ kinh tế tư nhân về đào tạo nguồn nhân lực vào thông tin thị trường
• 3.2.5. Tăng cường quản lý Nhà nước đối với khu vực kinh tế tư nhân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Tại Phú Thọ

Phát triển kinh tế tư nhân tại tỉnh Phú Thọ đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống người dân. Từ năm 2000 đến nay, thực trạng kinh tế tư nhân đã có những bước tiến đáng kể, với sự gia tăng về số lượng doanh nghiệp và quy mô hoạt động. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết để kinh tế tư nhân phát triển bền vững.

1.1. Khái Niệm Kinh Tế Tư Nhân Tại Phú Thọ

Kinh tế tư nhân được hiểu là các doanh nghiệp do cá nhân hoặc nhóm cá nhân sở hữu và quản lý. Tại Phú Thọ, kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm và đóng góp vào ngân sách địa phương.

1.2. Vai Trò Của Kinh Tế Tư Nhân Trong Phát Triển Kinh Tế

Kinh tế tư nhân không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy đầu tư tư nhân và cải thiện năng lực cạnh tranh của tỉnh. Sự phát triển của khu vực này góp phần vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

II. Thực Trạng Kinh Tế Tư Nhân Tại Tỉnh Phú Thọ Hiện Nay

Thực trạng kinh tế tư nhân tại Phú Thọ hiện nay cho thấy sự phát triển mạnh mẽ nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề. Số lượng doanh nghiệp tư nhân tăng lên đáng kể, tuy nhiên, chất lượng và quy mô vẫn còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và công nghệ hiện đại.

2.1. Sự Phát Triển Về Số Lượng Doanh Nghiệp Tư Nhân

Từ năm 2000 đến nay, số lượng doanh nghiệp tư nhân tại Phú Thọ đã tăng lên gấp đôi, cho thấy sự quan tâm của người dân đối với kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ.

2.2. Những Hạn Chế Trong Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân

Mặc dù có sự gia tăng về số lượng, nhưng thực trạng kinh tế tư nhân vẫn gặp nhiều khó khăn như thiếu vốn, công nghệ lạc hậu và trình độ quản lý hạn chế. Những vấn đề này cần được giải quyết để thúc đẩy sự phát triển bền vững.

III. Vấn Đề và Thách Thức Đối Với Kinh Tế Tư Nhân Tại Phú Thọ

Kinh tế tư nhân tại Phú Thọ đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các vấn đề như chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ, khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và nguồn vốn là những rào cản lớn đối với sự phát triển của khu vực này.

3.1. Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Tư Nhân

Chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp tư nhân tại Phú Thọ còn thiếu tính đồng bộ và chưa thực sự hiệu quả. Cần có những biện pháp cụ thể để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển.

3.2. Khó Khăn Trong Tiếp Cận Nguồn Vốn

Nhiều doanh nghiệp tư nhân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

IV. Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Tại Phú Thọ

Để phát triển kinh tế tư nhân tại Phú Thọ, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện môi trường kinh doanh mà còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tư nhân phát triển bền vững.

4.1. Tạo Môi Trường Pháp Lý Thuận Lợi

Cần xây dựng một môi trường pháp lý rõ ràng và minh bạch để các doanh nghiệp tư nhân có thể hoạt động hiệu quả. Điều này bao gồm việc cải cách thủ tục hành chính và giảm thiểu các rào cản pháp lý.

4.2. Hỗ Trợ Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tư nhân. Cần có các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Kinh Tế Tư Nhân

Nghiên cứu về kinh tế tư nhân tại Phú Thọ đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng để nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực này. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải có những chính sách hỗ trợ cụ thể và hiệu quả.

5.1. Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển kinh tế tư nhân từ các tỉnh thành khác có thể giúp Phú Thọ rút ra bài học quý giá. Những chính sách thành công ở nơi khác có thể được áp dụng và điều chỉnh cho phù hợp với thực tế địa phương.

5.2. Đánh Giá Tác Động Của Kinh Tế Tư Nhân Đến Xã Hội

Sự phát triển của kinh tế tư nhân không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần cải thiện đời sống người dân. Cần có các nghiên cứu đánh giá tác động cụ thể để có cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của khu vực này.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Kinh Tế Tư Nhân Tại Phú Thọ

Kinh tế tư nhân tại Phú Thọ có tiềm năng phát triển lớn, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc thực hiện các giải pháp đồng bộ sẽ giúp khu vực này phát triển bền vững trong tương lai. Cần có sự quan tâm và hỗ trợ từ chính quyền địa phương để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

6.1. Định Hướng Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Đến Năm 2025

Định hướng phát triển kinh tế tư nhân tại Phú Thọ đến năm 2025 cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng và quy mô hoạt động của các doanh nghiệp. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư và đổi mới công nghệ.

6.2. Tương Lai Của Kinh Tế Tư Nhân Tại Phú Thọ

Tương lai của kinh tế tư nhân tại Phú Thọ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và sự hỗ trợ từ chính quyền. Nếu được đầu tư đúng mức, khu vực này sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vị thế là động lực then chốt của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Trong giai đoạn 2000–2010, tỷ trọng vốn đầu tư của khu vực tư nhân trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng mạnh từ 20% năm 2000 lên 38,5% năm 2007 và đạt khoảng 36,1% vào năm 2010. Tại tỉnh Phú Thọ, kinh tế tư nhân có những bước phát triển vượt bậc, đóng góp từ 63% đến 69,72% tổng thu ngân sách địa phương trong giai đoạn 2006–2009, tương đương giá trị từ 551 tỷ đồng đến gần 695 tỷ đồng mỗi năm.

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Phần lớn các doanh nghiệp có quy mô vốn nhỏ bé, công nghệ sản xuất lạc hậu, trình độ quản trị hạn chế và gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận mặt bằng sản xuất cũng như nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm pháp luật lao động, trốn thuế và gian lận thương mại vẫn diễn ra tương đối phổ biến tại một số cơ sở sản xuất kinh doanh.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn tập trung làm sáng tỏ cơ sở lý luận kinh tế chính trị về sở hữu tư nhân, đánh giá khách quan thực trạng phát triển kinh tế tư nhân tại tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2000–2010, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ thúc đẩy khu vực này phát triển hiệu quả đến năm 2015. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong không gian địa bàn tỉnh Phú Thọ, tập trung chủ yếu vào các ngành công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp tỉnh nâng cao tỷ trọng đóng góp của kinh tế tư nhân vào GDP, hướng tới mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt trên 9% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế chính trị Mác - Lênin về quan hệ sở hữu và phương thức sản xuất, kết hợp với các học thuyết kinh tế thị trường hiện đại về vai trò của khu vực tư nhân. Theo Điều 211 Bộ luật Dân sự năm 2005, sở hữu tư nhân là quyền sở hữu của cá nhân đối với tài sản hợp pháp của mình, bao gồm sở hữu cá thể, tiểu chủ và sở hữu tư bản tư nhân. Kinh tế tư nhân được xác định là thành phần kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, hoạt động dưới hai bộ phận nòng cốt: kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân.

Về bản chất, kinh tế tư nhân vận động theo quy luật giá trị và quy luật giá trị thặng dư với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, khu vực này chịu sự quản lý, điều tiết của Nhà nước nhằm phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội chung. Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động của kinh tế tư nhân dựa trên các văn bản cốt lõi như Luật Doanh nghiệp năm 1999 và năm 2005, Luật Đầu tư năm 2005, Luật Thương mại năm 2005 và Nghị định số 109/2004/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký kinh doanh. Các đạo luật này đã thiết lập một sân chơi bình đẳng, bảo đảm quyền tự do kinh doanh của người dân trong các ngành nghề mà pháp luật không cấm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm hệ thống số liệu thứ cấp được thu thập từ Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ, Sở Kế hoạch và Đầu tư, các báo cáo tổng kết giai đoạn 2000–2009 của Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ. Ngoài ra, nghiên cứu còn đối sánh dữ liệu thực tiễn với các tỉnh có điều kiện tương đồng như Vĩnh Phúc (nơi có 2.850 doanh nghiệp dân doanh với tổng vốn đăng ký 12.610 tỷ đồng vào năm 2009) và Bắc Ninh (với hơn 3.100 doanh nghiệp đạt tổng vốn hơn 16.000 tỷ đồng).

Mẫu nghiên cứu khảo sát tập trung vào hơn 200 doanh nghiệp thuộc các loại hình: doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và hộ kinh doanh cá thể tiêu biểu trên các địa bàn trọng điểm như thành phố Việt Trì, huyện Phù Ninh và huyện Lâm Thao. Phương pháp chọn mẫu định mức theo ngành nghề và địa bàn được áp dụng nhằm phản ánh chính xác cấu trúc kinh tế của tỉnh. Đề tài kết hợp phương pháp trừu tượng hóa khoa học, phân tích tổng hợp, thống kê so sánh và phương pháp lôgíc - lịch sử. Việc lựa chọn các phương pháp này giúp loại bỏ những hiện tượng ngẫu nhiên, làm rõ bản chất quy luật vận động của kinh tế tư nhân trong suốt timeline nghiên cứu 10 năm từ 2000 đến 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khu vực kinh tế tư nhân ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao và ổn định. Trong giai đoạn 2004–2007, tốc độ tăng trưởng kinh tế của khu vực tư nhân cả nước duy trì từ 12,3% đến 15,73% mỗi năm, cao hơn đáng kể so với mức tăng trưởng 5,91% đến 7,75% của khu vực kinh tế nhà nước. Tại Phú Thọ, số lượng doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn thành lập mới tăng bình quân trên 15% mỗi năm sau khi Luật Doanh nghiệp năm 2005 đi vào thực tiễn.

Thứ hai, kinh tế tư nhân trở thành trụ cột quan trọng đóng góp vào nguồn thu ngân sách tỉnh. Số liệu giai đoạn từ ngày 1/7/2006 đến 30/6/2007 cho thấy các doanh nghiệp tư nhân nộp trên 551 tỷ đồng, chiếm 69,72% tổng thu ngân sách trên địa bàn; con số này tiếp tục tăng lên mức gần 695 tỷ đồng trong giai đoạn 2008–2009, chiếm tỷ trọng 63% tổng nguồn thu của tỉnh.

Thứ ba, khả năng tạo việc làm và giải quyết an sinh xã hội vượt trội. Trong tổng số 10.668,3 nghìn lao động tăng thêm của nền kinh tế giai đoạn 2000–2009, khu vực ngoài nhà nước thu hút tới 8.228,9 nghìn người, chiếm tỷ lệ 77,7%. Tại Phú Thọ, khu vực tư nhân đã giải quyết việc làm cho hàng chục vạn lao động địa phương, góp phần giảm áp lực thất nghiệp tại các vùng nông thôn chuyển đổi đất sản xuất.

Thứ tư, quy mô vốn và công nghệ của các doanh nghiệp tư nhân vẫn ở mức thấp. Khoảng 70% số doanh nghiệp tư nhân tại Phú Thọ có quy mô vốn đăng ký dưới 2 tỷ đồng. Cơ cấu ngành nghề có sự mất cân đối khi vốn đầu tư chủ yếu tập trung vào các ngành thương mại, dịch vụ thu hồi vốn nhanh, trong khi tỷ lệ đầu tư vào sản xuất công nghiệp kỹ thuật cao chỉ chiếm dưới 25%.

Thảo luận kết quả

Sự bứt phá của kinh tế tư nhân Phú Thọ bắt nguồn từ việc thực thi nhất quán đường lối đổi mới của Đảng và khung pháp lý thuận lợi từ Luật Doanh nghiệp. Các điển hình thực tế như Công ty Lâm nghiệp Tam Thắng phát triển rừng nguyên liệu chất lượng cao, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương mại - Dịch vụ Việt Lâm hay Công ty Việt Đức tại Phù Ninh đã chứng minh tính năng động, linh hoạt và khả năng tối ưu hóa chi phí sản xuất của bộ máy quản lý tư nhân.

Dữ liệu nghiên cứu về cơ cấu kinh tế có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng GDP phân theo khu vực và bảng tổng hợp cơ cấu nguồn thu ngân sách tỉnh Phú Thọ. Cách trình bày này làm nổi bật sự dịch chuyển tỷ trọng đóng góp vượt trội của khu vực tư nhân so với khu vực nhà nước trong 10 năm qua.

Khi so sánh với bài học kinh nghiệm từ tỉnh Vĩnh Phúc và Bắc Ninh, Phú Thọ vẫn bộc lộ nhiều hạn chế về cải cách hành chính và giải phóng mặt bằng. Tại Bắc Ninh, việc áp dụng cơ chế một cửa liên thông đã rút ngắn thời gian cấp đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế và con dấu từ 30 ngày xuống tối đa 7 ngày, giảm số lần đi lại của người dân từ 13 lần xuống còn 3 lần. Ngược lại, tại Phú Thọ, thủ tục cấp đất sản xuất và cấp phép đầu tư vẫn còn nhiều vướng mắc. Nguyên nhân chủ yếu do cơ chế phối hợp giữa các sở, ban, ngành chưa đồng bộ, hạ tầng khu công nghiệp chưa hoàn chỉnh và hệ thống ngân hàng còn e ngại rủi ro khi cho vay không có tài sản thế chấp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân tỉnh Phú Thọ phát triển bền vững và hiệu quả, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và tạo môi trường pháp lý minh bạch. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ cần chỉ đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư chuẩn hóa quy trình một cửa liên thông, rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống dưới 5 ngày làm việc. Mục tiêu đến năm 2015, 100% các thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư, cấp phép xây dựng và môi trường được công khai minh bạch trên cổng thông tin điện tử của tỉnh.

Thứ hai, tháo gỡ khó khăn về mặt bằng sản xuất và đất đai. Sở Tài nguyên và Môi trường cần phối hợp với chính quyền các huyện quy hoạch quỹ đất sạch tại các cụm công nghiệp tập trung. Tỉnh cần ban hành chính sách miễn giảm 50% đến 100% tiền thuê đất trong 5 năm đầu cho các dự án đầu tư tư nhân vào lĩnh vực chế biến nông, lâm sản sử dụng từ 30% nguyên liệu tại chỗ, hoàn thành việc giao đất sạch cho ít nhất 80% dự án đủ điều kiện trước năm 2014.

Thứ ba, mở rộng khả năng tiếp cận vốn tín dụng và đổi mới công nghệ. Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Phú Thọ chỉ đạo các ngân hàng thương mại đa dạng hóa gói sản phẩm vay, nâng tỷ lệ giải ngân vốn trung và dài hạn cho khu vực tư nhân lên mức 60% tổng dư nợ vào năm 2015. Tỉnh cần thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa để hỗ trợ các phương án sản xuất kinh doanh khả thi nhưng thiếu tài sản bảo đảm.

Thứ tư, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực và xúc tiến mở rộng thị trường. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh triển khai chương trình trợ cấp kinh phí đào tạo nghề với mức từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng cho mỗi lao động tuyển dụng mới. Sở Công Thương định kỳ tổ chức các hội chợ xúc tiến thương mại thường niên, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân kết nối với thị trường Hà Nội và các tỉnh vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách tại địa phương như Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương Phú Thọ. Luận văn cung cấp căn cứ thực tiễn để xây dựng quy hoạch phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoàn thiện các quy chế xúc tiến đầu tư và nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Nhóm thứ hai là các chủ doanh nghiệp, doanh nhân và chủ cơ sở kinh doanh cá thể trên địa bàn tỉnh. Tài liệu giúp các nhà quản trị nhận diện rõ xu hướng vận động của thị trường, nắm bắt các cơ chế ưu đãi về thuế, đất đai, từ đó xây dựng chiến lược chuyển đổi mô hình kinh doanh từ hộ cá thể lên doanh nghiệp chính quy.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế chính trị, Quản lý kinh tế và Kinh tế phát triển. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về việc vận dụng lý luận kinh tế chính trị Mác - Lênin vào phân tích thực tiễn kinh tế địa phương trong thời kỳ quá độ.

Nhóm thứ tư là các tổ chức tài chính, ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư phát triển. Báo cáo đánh giá chi tiết về cơ cấu tài chính, nhu cầu vốn và rủi ro hoạt động của khối doanh nghiệp tư nhân giúp các ngân hàng thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù của từng ngành nghề.

Câu hỏi thường gặp

Kinh tế tư nhân đóng vai trò then chốt như thế nào đối với nguồn thu ngân sách tỉnh Phú Thọ? Khu vực kinh tế tư nhân là nguồn thu chủ lực của địa phương khi đóng góp từ 63% đến 69,72% tổng thu ngân sách tỉnh trong giai đoạn 2006–2009, đạt giá trị gần 695 tỷ đồng mỗi năm. Sự phát triển của các doanh nghiệp tư nhân đã trực tiếp gia tăng nguồn thu từ thuế môn bài, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng.

Những nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp tư nhân tại Phú Thọ khó tiếp cận vốn vay ngân hàng là gì? Phần lớn doanh nghiệp tư nhân có quy mô vốn nhỏ dưới 2 tỷ đồng, hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch và thiếu tài sản có giá trị cao để thế chấp. Ngoài ra, các ngân hàng thương mại còn e ngại rủi ro và các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương chưa phát huy được hiệu quả hỗ trợ thực tế.

Tỉnh Phú Thọ có thể học tập kinh nghiệm gì từ mô hình phát triển kinh tế tư nhân của Vĩnh Phúc và Bắc Ninh? Phú Thọ cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông của Bắc Ninh, giúp cắt giảm thời gian đăng ký kinh doanh từ 30 ngày xuống 7 ngày. Đồng thời, tỉnh cần học tập Vĩnh Phúc trong việc ban hành chính sách miễn tiền thuê đất từ 5 đến 8 năm và hỗ trợ trực tiếp chi phí đào tạo nghề cho lao động.

Tại sao doanh nghiệp tư nhân Phú Thọ chủ yếu tập trung vào lĩnh vực thương mại và dịch vụ? Lĩnh vực thương mại và dịch vụ đòi hỏi số vốn ban đầu ít, vòng quay vốn nhanh và khả năng thu hồi vốn linh hoạt. Do các doanh nghiệp e ngại rủi ro về mặt bằng dài hạn và công nghệ phức tạp nên phương châm vốn ít, hoàn vốn nhanh vẫn là ưu tiên hàng đầu của các nhà đầu tư tư nhân nhỏ lẻ.

Làm thế nào để nâng cao chất lượng lao động trong khu vực kinh tế tư nhân tại địa phương? Tỉnh cần triển khai chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề trực tiếp cho doanh nghiệp mới thành lập từ ngân sách địa phương. Doanh nghiệp cần chủ động liên kết với các trường dạy nghề, áp dụng kỷ luật lao động công nghiệp và cải thiện chế độ tiền lương, bảo hiểm để giữ chân người lao động có tay nghề cao.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận kinh tế chính trị về sở hữu tư nhân và kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
• Đánh giá khách quan thực trạng phát triển kinh tế tư nhân tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2000–2010 với tỷ trọng đóng góp ngân sách đạt trên 63% và thu hút hơn 77% lao động xã hội.
• Nhận diện chính xác các nút thắt nội tại về quy mô vốn nhỏ, công nghệ lạc hậu, rào cản mặt bằng sản xuất và năng lực quản trị doanh nghiệp.
• Tổng kết bài học kinh nghiệm sâu sắc từ mô hình cải cách hành chính và ưu đãi đầu tư của hai tỉnh lân cận là Vĩnh Phúc và Bắc Ninh.
• Hoàn thiện hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao về cải cách thể chế, hỗ trợ đất đai, khơi thông dòng vốn tín dụng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đến năm 2015.

Đóng góp cốt lõi của công trình là việc gắn kết chặt chẽ lý luận khoa học với thực tiễn phát triển kinh tế địa phương, cung cấp căn cứ xác thực cho công tác quản lý nhà nước. Để hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực bứt phá, các cơ quan ban ngành tỉnh Phú Thọ cùng cộng đồng doanh nhân cần phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp ngay trong giai đoạn 2011–2015, góp phần thúc đẩy kinh tế tỉnh nhà tăng trưởng nhanh và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam Chương 2: Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Phú Thọ 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƢ NHÂN TRONG NỀN KTTT ĐỊNH HƢỚNG XHCN Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm và bản chất của kinh tế tƣ nhân trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN 1. Khái niệm sở hữu tư nhân và kinh tế tư nhân 1. Sở hữu tư nhân Sở hữu là một phạm trù kinh tế vừa có tính chất xuất phát điểm vừa cơ bản của kinh tế chính trị học.

Nếu chiếm hữu là hoạt động có tính tự nhiên của con người nhằm khai phá và chinh phục thiên nhiên để tạo ra của cải, thì sở hữu là hình thức xã hội của chiếm hữu. Chủ nghĩa Mác – Lênin cho rằng: Sở hữu là phương thức chiếm hữu mang tính lịch sử cụ thể của con người những đối tượng dùng vào mục đích sản xuất và phi xản xuất. Cụ thể hơn, sở hữu là quan hệ giữa người với người trong việc chiếm hữu tư liệu sản xuất và của cải vật chất được tạo ra nhờ tư liệu sản xuất đó. [39] Nội dung của sở hữu luôn được xem xét trên hai mối quan hệ: quan hệ giữa chủ thể sở hữu với đối tượng sở hữu và quan hệ người với người trong quá trình sản xuất.

Về mối quan hệ thứ nhất: quan hệ giữa chủ thể sở hữu với đối tượng sở hữu. Ở đây chủ sở hữu thường có đủ ba quyền: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản, trong đó chiếm hữu được coi là hình thức và nội dung đầu tiên của sở hữu. Còn đối tượng của sở hữu bao giờ cũng đa dạng và khác nhau về chủng loại. Nhìn chung, trong quá trình phát triển của lịch sử, đối tượng sở hữu luôn có sự thay đổi để phù hợp với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với sự vận động của phương thức sản xuất.

Trong xã hội hiện đại, đối 8 tượng sở hữu trở nên đa dạng và phong phú hơn: từ đồ vật tiêu dùng đến tư liệu sản xuất; từ đối tượng sở hữu hữu hình đến sở hữu vô hình (như: trí tuệ, thông tin, bí quyết công nghệ, thương hiệu,…); từ hàng hóa đồ vật cá nhân đến hàng hóa công cộng…Thực tiễn này cho thấy, việc coi sở hữu đồng nghĩa với sở hữu tư liệu sản xuất là cách tiếp cận còn phiến diện, là không phù hợp với cuộc sống hiện nay. Xét về mối quan hệ thứ hai, tức là mối quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất, đó là mối quan hệ giữa người với người trong việc chiếm hữu tư liệu sản xuất và của cải vật chất được tạo ra nhờ tư liệu sản xuất ấy. Chủ nghĩa Mác – Lênin coi sở hữu về tư liệu sản xuất là quan hệ giữa người với người, giữa các giai cấp, giữa các tập đoàn người trong hệ thống sản xuất xã hội. Quan hệ này thay đổi tùy theo sự thay đổi của những điều kiện kinh tế - xã hội trong đời sống xã hội.

Chính những quan hệ mới này là những quan hệ kinh tế về sở hữu mang tính chất kinh tế - xã hội và quy định trước hết các hình thức phân phối tài sản, sản phẩm thu nhập giá trị giữa các chủ sở hữu. Khi coi sở hữu là quan hệ xã hội của sự chiếm hữu, cần phải xem xét nó ở hai bình diện là nội dung pháp lý và nội dung kinh tế của sở hữu. Nội dung pháp lý của sở hữu quy định đối tượng của sở hữu thuộc quyền của ai. Nội dung kinh tế của sở hữu thể hiện một hệ thống các quan hệ kinh tế rất phức tạp giữa con người với con người, các tập thể người với nhau trong việc vận dụng khai thác các nguồn lực kinh tế - xã hội.

Quan hệ sở hữu cũng không thể tách rời quan hệ tổ chức, quản lý, phân phối được thể hiện qua quan hệ lợi ích kinh tế. Trong xã hội hiện đại, phần lớn các quan điểm đều cho rằng, mặc dù rất phong phú, đa dạng, những trên thực tế chỉ tồn tại ba hình thức sở hữu cơ bản: sở hữu nhà nước, sở hữu tư nhân và sở hữu hỗn hợp. Ở nước ta, đại hội IX 9 của Đảng xác định, hiện nay có ba hình thức sở hữu cơ bản: sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân. Nhận thức được tính đa dạng, phong phú của sở hữu và tìm cách vận dụng chúng là đòn bẩy quan trọng để mở đường thúc đẩy sản xuất, thúc đẩy kinh tế phát triển.

Bản chất của sở hữu trong CNXH là góp phần giải phóng mọi năng lực sản xuất, là phát triển lực lượng sản xuất và không ngừng nâng cao đời sống người dân. Trong công cuộc đổi mới hiện nay, việc nhận thức sở hữu theo tư duy mới là vấn đề quan trọng để phát huy bản chất, vai trò động lực của sở hữu trong quá trình xây dựng CNXH. Theo điều 211 Bộ luật dân sự (năm 2005): sở hữu tư nhân là sở hữu của cá nhân đối với tài sản hợp pháp của mình. Sở hữu tư nhân bao gồm: sở hữu cá thể, sở hữu tiểu chủ, sở hữu tư bản tư nhân.

Theo khái niệm trên thì sở hữu tư nhân bao gồm hai lĩnh vực: thứ nhất, lĩnh vực tiêu dùng cá nhân, mà ta thường hiểu là: sở hữu cá nhân; thứ hai, lĩnh vực sở hữu về các nguồn lực được đưa vào sản xuất, mà ta hiểu là: sở hữu tư nhân. Khái niệm này đã khắc phục được quan niệm trước đây cho là: sở hữu tư nhân đồng nghĩa với sở hữu tư bản tư nhân. Thực tế cho thấy: sở hữu cá thể, tiểu chủ và sở hữu tư bản tư nhân tuy khác nhau về trình độ song có chung bản chất, đó là sở hữu tư nhân. Trước đây, khái niệm sở hữu tư nhân thường khó chấp nhận hơn sở hữu cá nhân, điều đó bắt nguồn từ hệ tư tưởng truyền thống.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế học thường cho rằng chính khái niệm sở hữu tư nhân mới là hiện thực, vì nó có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất – kinh doanh nói chung. Trong khi đó, sở hữu cá nhân đặc trưng cho tiêu dùng cá nhân, là hình thức sở hữu đơn sơ chưa có tác dụng nhiều đến thúc đẩy sản xuất. Thực chất xét về nguồn gốc lịch sử, sở hữu tư nhân là hình thức sở hữu tồn tại lâu đời qua nhiều phương thức sản xuất, chúng là hệ quả quan trọng và 10 trực tiếp của quyền tự do cá nhân, quyền được phát huy mọi tiềm năng vốn có của mỗi cá nhân. Kể từ khi xuất hiện xã hội có giai cấp, thực tiễn cho thấy khó có thể thay thế sở hữu tư nhân bằng một động lực nào đó có thể lớn hơn hoặc bằng nó trong phát triển kinh tế.

Chỉ trong một thời gian ngắn, cùng với sở hữu tư nhân và kinh tế tư nhân, loài người đã có những bước tiến khổng lồ về thành tựu kinh tế. Cho đến nay, những động lực do sở hữu tư nhân tạo ra vẫn phát huy mạnh mẽ vai trò của nó. Như vậy, có thể hiểu sở hữu tư nhân như sau: Sở hữu tư nhân là quan hệ sở hữu xác nhận quyền hợp pháp của tư nhân trong việc chiếm hữu, quyết định cách thức tổ chức sản xuất - kinh doanh, chi phối và hưởng lợi từ kết quả của quá trình sản xuất kinh doanh đó. Sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất là cơ sở tồn tại khách quan của kinh tế tư nhân.

Kinh tế tư nhân Thuật ngữ kinh tế tư nhân tùy thuộc vào những cách tiếp cận mà có những cách hiểu dẫn đến những khái niệm khác nhau. Ở các nền kinh tế thị trường phát triển, mọi hoạt động kinh tế nếu không thuộc khu vực công đều được coi là khu vực kinh tế tư nhân. Ở Trung Quốc, khu vực kinh tế tư nhân cùng lúc được hiểu là: - Khu vực phi nhà nước: bao gồm tất cả các đối tượng không thuộc sở hữu nhà nước, cả trong công nghiệp và nông nghiệp. - Khu vực phi nhà nước, phi nông nghiệp: gồm các đối tượng không thuộc sở hữu nhà nước, nhưng loại trừ lĩnh vực nông nghiệp.

- Khu vực tư nhân: bao gồm các đối tượng không thuộc sở hữu nhà nước nhưng loại trừ các doanh nghiệp thuộc sở hữu tập thể. - Khu vực tư nhân trong nước: bao gồm các đối tượng không thuộc sở hữu nhà nước nhưng loại trừ các doanh nghiệp nước ngoài. 11 - Doanh nghiệp tư nhân: bao gồm các đối tượng không thuộc sở hữu nhà nước nhưng loại trừ các hộ cá thể (có ít hơn 8 công nhân) [41, trang 17] Trong những trường hợp cụ thể khi sử dụng những khái niệm trên, số liệu thống kê thường chênh lệch nhau khá lớn. Theo Kornai Janos, nhà kinh tế học người Hungary, tác giả của cuốn sách “Con đường dẫn tới nền kinh tế thị trường”, thì khu vực kinh tế tư nhân là những gì thuộc về: kinh tế hộ gia đình, xí nghiệp tư nhân chính thức, xí nghiệp tư nhân phi chính thức hoạt động như một đơn vị “kinh tế ẩn” và thậm chí bất kể sử dụng tài sản của tư nhân vào việc hữu ích nào.

[11, trang 20] Ở Việt Nam cũng có nhiều cách hiểu khác nhau về kinh tế tư nhân: - Theo nghĩa rộng, khu vực KTTN là khu vực dân doanh bao gồm các doanh nghiệp tư nhân trong nước, kể cả các hợp tác xã nông nghiệp, các doanh nghiệp phi nông nghiệp và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài dưới hình thức liên doanh hay 100% vốn. Cách hiểu trên sẽ đánh giá tương đối chính xác tiềm năng của khu vực KTTN, tuy nhiên thường gặp khó khăn trong thống kê, khi không phân biệt được phần vốn góp của nhà nước trong các liên doanh cũng như các công ty cổ phần mà nhà nước góp vốn.