Đảng Bộ Huyện Yên Khánh Lãnh Đạo Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Từ Năm 2005 Đến Năm 2015

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của đảng bộ huyện Yên Khánh trong phát triển kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2005-2015 tại Ninh Bình.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: Ts. Ngô Thị Lan Hƣơng
• Trường học: Trường Đại học Sƣ phạm Hà Nội 2
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ huyện Yên Khánh (tỉnh Ninh Bình) lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
• 1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.2. Tầm quan trọng của kinh tế nông nghiệp đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở huyện Yên Khánh Ninh Bình
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Yên Khánh
• 1.3.2. Tình hình phát triển kinh tế nông nghiệp dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Yên Khánh trước 2005
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH ĐẢNG BỘ HUYỆN YÊN KHÁNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP (2005 – 2015)
• 2.1. Chủ trương lãnh đạo của Đảng
• 2.2. Chủ trương lãnh đạo của Trung ương Đảng
• 2.3. Chủ trương của Đảng bộ Tỉnh
• 2.4. Chủ trương lãnh đạo của Đảng bộ huyện Yên Khánh
• 2.5. Quá trình Đảng bộ huyện chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp
• 2.6. Chỉ đạo ban hành chính sách phát triển nông nghiệp
• 2.7. Chỉ đạo ứng dụng vào khoa học, kĩ thuật sản xuất nông nghiệp
• 2.8. Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• 3.1. Những kinh nghiệm chủ yếu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Huyện Yên Khánh 2005 2015

Phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Yên Khánh trong giai đoạn 2005-2015 đã có những bước tiến đáng kể. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện, nhiều chính sách đã được triển khai nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Huyện Yên Khánh đã tận dụng tốt điều kiện tự nhiên và nguồn lực sẵn có để phát triển kinh tế nông nghiệp, góp phần nâng cao đời sống người dân.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Kinh Tế Nông Nghiệp Tại Yên Khánh

Kinh tế nông nghiệp đóng vai trò chủ đạo trong phát triển kinh tế - xã hội huyện Yên Khánh. Nó không chỉ cung cấp lương thực mà còn tạo ra nguồn thu nhập cho người dân, góp phần ổn định xã hội.

1.2. Các Chính Sách Nông Nghiệp Được Triển Khai

Đảng bộ huyện đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, bao gồm đầu tư cơ sở hạ tầng, khuyến khích ứng dụng công nghệ mới và phát triển hợp tác xã nông nghiệp.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Huyện Yên Khánh

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng huyện Yên Khánh vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, dịch bệnh trên cây trồng và vật nuôi, và sự cạnh tranh từ thị trường bên ngoài đã ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu Và Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm. Huyện cần có các biện pháp ứng phó hiệu quả để giảm thiểu tác động này.

2.2. Dịch Bệnh Trong Ngành Nông Nghiệp

Dịch bệnh trên cây trồng và vật nuôi là một trong những thách thức lớn. Việc kiểm soát dịch bệnh và nâng cao sức đề kháng cho cây trồng, vật nuôi là rất cần thiết.

III. Phương Pháp Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Bền Vững Tại Yên Khánh

Để phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, huyện Yên Khánh đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng công nghệ mới và phát triển hợp tác xã là những giải pháp quan trọng.

3.1. Chuyển Đổi Cơ Cấu Cây Trồng

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển kinh tế nông nghiệp.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Sản Xuất

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Yên Khánh

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các chính sách phát triển nông nghiệp đã mang lại nhiều lợi ích cho người dân. Năng suất cây trồng và vật nuôi đã tăng lên đáng kể, góp phần nâng cao thu nhập cho hộ gia đình.

4.1. Tăng Trưởng Năng Suất Nông Nghiệp

Năng suất nông nghiệp tại Yên Khánh đã tăng lên rõ rệt, với nhiều giống cây trồng mới được đưa vào sản xuất, giúp tăng giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích.

4.2. Cải Thiện Đời Sống Người Dân

Sự phát triển của kinh tế nông nghiệp đã giúp cải thiện đời sống người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Kinh Tế Nông Nghiệp Huyện Yên Khánh

Kinh tế nông nghiệp huyện Yên Khánh đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn 2005-2015. Tuy nhiên, để phát triển bền vững trong tương lai, huyện cần tiếp tục đổi mới và áp dụng các giải pháp hiệu quả.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Huyện cần xác định rõ các định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế

Việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp sẽ giúp huyện Yên Khánh học hỏi kinh nghiệm và tiếp cận công nghệ mới, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam của tác giả Nguyễn Thị Thu Hà (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, năm 2019, người hướng dẫn khoa học: TS. Ngô Thị Lan Hương) tiếp cận chủ đề: "Đảng bộ huyện Yên Khánh (tỉnh Ninh Bình) lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015".

Theo trình bày của tác giả, nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất xuất hiện sớm nhất trong lịch sử nhân loại và giữ vị trí ngành kinh tế cơ bản trong nền kinh tế quốc dân. Trong tiến trình đổi mới đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng, các thành tựu nông nghiệp đã góp phần ổn định xã hội, nâng cao đời sống nhân dân và tạo tiền đề đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH). Huyện Yên Khánh nằm ở vùng đồng bằng bồi đắp phù sa của sông Đáy ở phía đông tỉnh Ninh Bình, lấy nông nghiệp làm trọng tâm phát triển. Giai đoạn trước và trong thời kỳ nghiên cứu, kinh tế nông nghiệp Yên Khánh luôn dẫn đầu toàn tỉnh Ninh Bình về diện tích canh tác, năng suất và sản lượng. Tốc độ tăng trưởng nông nghiệp năm 2013 đạt 3,2%, giá trị sản xuất canh tác bình quân đạt 123 triệu đồng/ha. Tuy nhiên, sự phát triển này được tác giả nhận định là vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có của địa phương; nội bộ ngành nông nghiệp còn tồn tại nhiều điểm nghẽn về hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu và phương thức liên kết chuỗi giá trị. Đây là lý do tác giả thực hiện công trình này.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của khóa luận là làm sáng rõ chủ trương, đường lối và sự lãnh đạo tổ chức thực hiện của Đảng bộ huyện Yên Khánh đối với phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015; phân tích các ưu điểm và hạn chế; từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo kinh tế địa phương của tổ chức Đảng trong những giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định theo 3 nội dung cụ thể:

1. Hệ thống hóa quá trình hình thành đường lối, chủ trương phát triển kinh tế nông nghiệp trong các Nghị quyết của Đảng và Nghị quyết của Đảng bộ huyện Yên Khánh.
2. Phân tích quá trình Đảng bộ huyện Yên Khánh vận dụng các quan điểm, chủ trương đó vào thực tiễn lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương từ năm 2005 đến năm 2015.
3. Rút ra các ưu điểm, hạn chế và đúc kết một số kinh nghiệm thực tiễn nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ huyện.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình Đảng bộ huyện Yên Khánh lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp trong giai đoạn 2005 – 2015.
• Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.
• Phạm vi thời gian: Mười năm, tính từ năm 2005 đến năm 2015.
• Phạm vi nội dung: Các chủ trương, biện pháp chỉ đạo và kết quả vận dụng đường lối phát triển nông nghiệp của Đảng bộ huyện Yên Khánh trên các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và đổi mới mô hình tổ chức sản xuất.

Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, tác giả hệ thống hóa các định nghĩa cơ bản phục vụ đề tài:

• Khái niệm "kinh tế" trích dẫn từ giáo trình kinh tế chính trị, xác định kinh tế là tổng thể các yếu tố sản xuất, quan hệ sản xuất và tái sản xuất xã hội gắn liền với chế độ sở hữu và phân phối lợi ích.
• Khái niệm "nông nghiệp" được tiếp cận theo nghĩa rộng dựa trên Từ điển kinh tế (NXB Sự thật, 1997) và giáo trình Hệ thống nông nghiệp (NXB Nông nghiệp, 1999): nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất sơ khai và trọng yếu, bao gồm nông nghiệp theo nghĩa hẹp (trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ nông nghiệp), lâm nghiệp và thủy sản.
• Khái niệm "kinh tế nông nghiệp" theo Từ điển Tiếng Việt (Trung tâm Từ điển học, 1997), chỉ các nguồn lợi và giá trị kinh tế thu được từ toàn bộ các hoạt động sản xuất, chế biến, thương mại và dịch vụ trong nông nghiệp.
• Vai trò kinh tế - xã hội của nông nghiệp được tác giả luận giải qua bốn luận điểm: cung cấp nguyên liệu và lao động đầu vào cho công nghiệp - đô thị; tích lũy ban đầu cho nền kinh tế quốc dân; tạo nguồn thu ngoại tệ qua xuất khẩu nông sản; và là thị trường tiêu thụ tư liệu sản xuất, hàng tiêu dùng của các ngành công nghiệp.

Về cơ sở thực tiễn của huyện Yên Khánh, văn bản nêu cụ thể các đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội:

• Diện tích tự nhiên toàn huyện là 1.392 km² (theo số liệu khóa luận nêu), chủ yếu là đất phù sa màu mỡ và đất feralit vùng đồi thấp thích hợp trồng lúa và sản xuất vật liệu xây dựng (gạch ngói, nghề đúc). Khí hậu cận nhiệt đới ẩm gió mùa, lượng mưa trung bình 1.700 – 1.800 mm/năm, nhiệt độ trung bình 23,5 °C, số giờ nắng đạt 1.600 – 1.700 giờ/năm, độ ẩm không khí 80 – 85%.
• Mạng lưới thủy văn có tổng chiều dài gần 85 km, mật độ 0,53 km/km², gồm các trục sông chính chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam ra biển: sông Đáy chảy qua huyện dài 38 km (từ cống Đồng Quan đến cống Tiên Hoàng); sông Vạc dài 13,3 km (rộng 50 – 70 m); sông Mới dài khoảng 10.000 m (rộng mùa kiệt 30 – 40 m); sông Tiên Hoàng dài 11 km (rộng 10 – 12 m), cùng hệ thống sông Dưỡng Điền, sông Năm Xã phục vụ tưới tiêu và thoát lũ.
• Điều kiện kinh tế - xã hội: Năm 2008, dân số toàn tỉnh Ninh Bình đạt gần 920 nghìn người, mật độ 676 người/km²; dân số trong độ tuổi lao động của huyện Yên Khánh năm 2009 chiếm 51,3% (khoảng 480,4 nghìn người theo số liệu toàn tỉnh liên đới), tỷ lệ thất nghiệp đô thị thấp (3,6%). Đến năm 2010, toàn huyện có 663 cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm và đồ uống.
• Thực trạng trước năm 2005: Canh tác lạc hậu, tỷ lệ cơ giới hóa thấp, phụ thuộc cày kéo bằng trâu bò ("cày gãi, bừa quệt"), nông dân tự túc 70 – 80% hạt giống với các giống lúa cũ (Nông nghiệp 8, Nông nghiệp 5). Giai đoạn 1992 – 2001, huyện đã thực hiện chuyển dịch cơ cấu mùa vụ: trà lúa xuân muộn tăng từ 26% (năm 1992) lên 90% (năm 2001); trà lúa mùa sớm và mùa trung tăng từ 33% (năm 1992) lên trên 70% (năm 2001). Năm 1993, huyện triển khai chương trình "cấp I hóa giống lúa", áp dụng kỹ thuật gieo mạ nền, mạ non che phủ nilon.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp luận: Dựa trên thế giới quan duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nông nghiệp, nông thôn.
• Phương pháp nghiên cứu chuyên ngành: Khóa luận sử dụng hai phương pháp chủ đạo là phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Đồng thời, tác giả kết hợp các phương pháp bổ trợ gồm phân tích - tổng hợp tư liệu, phương pháp thống kê và phương pháp so sánh đối chiếu.
• Nguồn dữ liệu nghiên cứu: Văn kiện, nghị quyết, chỉ thị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Chỉ thị số 50-CT/TW năm 2005, Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 2007, Nghị quyết số 26-NQ/TW năm 2008); Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Ninh Bình; các văn kiện, kế hoạch, chương trình hành động của Huyện ủy Yên Khánh; số liệu báo cáo của UBND huyện Yên Khánh, niên giám thống kê địa phương; kế thừa các công trình nghiên cứu của Nguyễn Sinh Cúc (1990), Lê Đình Thắng (2000), Đặng Kim Sơn (2008), Nguyễn Văn Bích (2007), Phạm Thị Hoa (2009), Nguyễn Thị Thu Hương (2013).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế nông nghiệp

Chương 1 tập trung giải quyết hệ thống khái niệm, cơ sở lý thuyết kinh tế chính trị về nông nghiệp và phác thảo diện mạo tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Yên Khánh trước thềm năm 2005. Tác giả chỉ ra rằng Yên Khánh là huyện có truyền thống thâm canh lúa nước, tuy nhiên cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp trước năm 2005 còn thiếu kiên cố, kênh mương nội đồng xuống cấp, năng lực ứng phó thiên tai hạn chế. Giai đoạn 1991 – 2001, việc thực hiện chính sách cấp I hóa giống lúa và chuyển dịch từ trà xuân sớm sang xuân muộn đã tạo tiền đề kỹ thuật quan trọng giúp địa phương nâng năng suất lúa. Sau 25 năm tái lập tỉnh Ninh Bình và huyện, kinh tế nông nghiệp Yên Khánh duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 2 – 3%/năm; giá trị sản xuất nông nghiệp toàn ngành năm 2015 đạt gần 8.300 tỷ đồng (gấp 12 lần năm 1991), giá trị trên 1 ha đất canh tác đạt 105 triệu đồng/năm (gấp 5 lần năm 2001). Tổng sản lượng thủy sản đạt 43,8 nghìn tấn (gấp 27 lần năm 1991), đàn bò và lợn tăng từ 2 đến 5 lần. Tuy vậy, máy móc trang thiết bị phục vụ sản xuất giai đoạn trước năm 2005 nhìn chung vẫn thô sơ, quy mô nông hộ còn nhỏ lẻ, chưa hình thành nền sản xuất hàng hóa tập trung.

Chương 2: Quá trình Đảng bộ huyện Yên Khánh lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp (2005 – 2015)

Chương 2 là nội dung cốt lõi của khóa luận, tái hiện tiến trình cụ thể hóa chủ trương của cấp ủy cấp trên và hoạt động chỉ đạo thực tế của Huyện ủy Yên Khánh qua các giai đoạn:

1. Tiếp thu chủ trương cấp trên:

   • Cấp Trung ương: Quán triệt Chỉ thị số 50-CT/TW (ngày 04/03/2005 của Ban Bí thư) về công nghệ sinh học; Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng; Nghị quyết số 08-NQ/TW (ngày 05/02/2007) của Hội nghị Trung ương 4 khóa X về phát triển kinh tế khi gia nhập WTO; và Nghị quyết số 26-NQ/TW (ngày 05/08/2008) của Hội nghị Trung ương 7 khóa X về "nông nghiệp, nông dân, nông thôn".
   • Cấp Tỉnh: Thực hiện Nghị quyết của Tỉnh ủy Ninh Bình giai đoạn 2010 – 2015 về phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa ứng dụng công nghệ cao gắn với mô hình "Mỗi làng một nghề, mỗi xã một sản phẩm chủ lực", duy trì 76.000 ha lúa toàn tỉnh (trên 50% diện tích lúa chất lượng cao), ổn định 2.000 ha dứa, 5% diện tích rau an toàn.
   • Cấp Huyện: Huyện ủy Yên Khánh ban hành Chương trình hành động số 24 nhằm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, xác định mục tiêu đột phá về năng suất, nâng cao giá trị trên 1 ha đất canh tác, chuyển dịch cơ cấu giống và thúc đẩy liên kết "4 nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông).

2. Quá trình chỉ đạo ban hành chính sách và tổ chức thực hiện:

   • Ban hành chính sách đất đai và dồn điền đổi thửa, tạo điều kiện tích tụ ruộng đất; thành lập Quỹ Khuyến nông huyện Yên Khánh từ ngày 01/01/2005 với vốn điều lệ ngân sách cấp ban đầu 6 tỷ đồng. Giai đoạn 2005 – 2010, Quỹ Khuyến nông đã giải ngân cho vay hàng trăm tỷ đồng phục vụ các mô hình chuyển giao kỹ thuật và nhân rộng giống mới. Triển khai các gói vay ưu đãi từ "Quỹ vì người nghèo".
   • Chỉ đạo cơ giới hóa sản xuất: Đạt tỷ lệ 100% diện tích làm đất bằng máy móc, trên 30% diện tích áp dụng phương pháp gieo sạ thẳng, trên 60% diện tích thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp. Tỷ lệ kiên cố hóa kênh mương cấp I và cấp II đến năm 2011 đạt 76%.

3. Chuyển dịch cơ cấu sản xuất và ứng dụng khoa học kỹ thuật:

   • Trồng trọt: Tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm đạt 20.552 ha, trong đó đất trồng lúa là 15.381 ha. Diện tích lúa gieo cấy theo quy trình chất lượng cao đạt 10.209,9 ha (chiếm 66,38% diện tích lúa toàn huyện). Cơ cấu vụ đông xuân chuyển dịch 90% diện tích sang trà xuân muộn; vụ mùa chuyển dịch 80% sang trà lúa sớm với các giống lúa ngắn ngày, năng suất cao gồm LT2, Bắc thơm số 7, QR, RVT. Diện tích lúa chất lượng cao thường xuyên duy trì trên 7.000 ha/năm, giúp giá trị sản xuất tăng thêm 9 – 10 triệu đồng/ha so với giống cũ. Năng suất lúa bình quân cả năm đạt 123,9 tạ/ha; tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 97.399 tấn; giá trị sản xuất trên 1 ha canh tác đạt 121 triệu đồng/ha.
   • Xây dựng vùng lúa chất lượng cao VietGAP quy mô 2.000 ha (đến năm 2010 đã thực hiện 1.000 ha tại Khánh Nhạc, Khánh Thủy, Khánh Thành). Dự án cánh đồng mẫu lớn triển khai tại 6 xã với tổng diện tích 1.700 ha; năm 2013 các doanh nghiệp đã bao tiêu và xuất khẩu trên 1.000 tấn lúa chất lượng cao.
   • Vụ đông: Diện tích canh tác hàng năm ước đạt 3.200 ha (trong đó có 1.850 ha đất hai lúa), hình thành các vùng chuyên canh ngô, bí xanh, khoai tây, rau an toàn, dưa chuột, trạch tả; giá trị sản xuất vụ đông đạt 164,8 tỷ đồng/năm. Thí điểm mô hình liên kết doanh nghiệp cơ giới hóa 100% khâu sản xuất tại xã Khánh Tiên, Khánh Hòa (50 ha khoai tây) và xã Khánh Trung (20 ha ngô). Vùng trồng rau củ quả an toàn tập trung quy mô 150 ha rau truyền thống và 100 ha rau mới tại xã Khánh Hồng, Khánh Hải, Khánh Thành và thị trấn Yên Ninh.
   • Chăn nuôi: Chuyển đổi từ chăn nuôi phân tán sang gia trại, trang trại tập trung. Ứng dụng công nghệ xử lý môi trường bằng đệm lót sinh học trong nuôi gà và lợn tại các xã Khánh Thủy, Khánh Nhạc, Khánh Hồng, Khánh Thành. Phát triển các đối tượng vật nuôi mới như nuôi vịt trời (xã Khánh Tiên), nuôi hươu (xã Khánh Trung).
   • Thủy sản và kinh tế đồi rừng: Đến năm 2014, chuyển đổi 500 ha mô hình lúa - cá và 50 ha vùng ruộng trũng, bãi ven sông sang nuôi thủy sản thâm canh các loài có giá trị thương phẩm cao như cá trắm ốc, cá lóc bông, ba ba tại xã Khánh Tiên, Khánh Thành, Khánh Thủy. Thực hiện chuyển đổi 1.789 ha rừng phòng hộ ít xung yếu sang rừng sản xuất. Nghề sản xuất nấm (nấm ăn, nấm Kim Phúc) tạo giá trị từ 35 – 40 tỷ đồng/năm.

Bảng tổng hợp các chỉ số nông nghiệp huyện Yên Khánh giai đoạn 2005 – 2015 ghi nhận trong khóa luận:

Chỉ tiêu nông nghiệp	Số liệu ghi nhận trong văn bản	Địa bàn / Phạm vi áp dụng
Tốc độ tăng trưởng nông nghiệp	3,2% (năm 2011, 2013)	Toàn huyện Yên Khánh
Tổng giá trị ngành nông, lâm, thủy sản	1.844 tỷ đồng (năm 2011)	Toàn huyện Yên Khánh
Giá trị sản xuất trên 1 ha canh tác	85 triệu đ/ha (2010) lên 121 - 130 triệu đ/ha (2011 - 2015)	Toàn huyện Yên Khánh
Sản lượng lương thực có hạt	95.000 tấn/năm (bình quân), đạt 97.399 tấn	Toàn huyện Yên Khánh
Tỷ lệ cơ giới hóa làm đất	100% diện tích	Toàn huyện Yên Khánh
Tỷ lệ thu hoạch bằng máy gặt	Trên 60% diện tích	Toàn huyện Yên Khánh
Tỷ lệ gieo sạ thẳng	Trên 30% - 50% diện tích	Toàn huyện Yên Khánh
Kiên cố hóa kênh mương cấp I, II	76% (năm 2011)	Toàn huyện Yên Khánh
Quy mô cánh đồng mẫu lớn	1.700 ha	Triển khai tại 6 xã
Diện tích sản xuất vụ đông	3.200 ha (1.850 ha đất lúa), giá trị 164,8 tỷ đ/năm	Toàn huyện Yên Khánh
Diện tích lúa chất lượng cao	Trên 7.000 ha/năm (lúa theo tiêu chuẩn 10.209,9 ha)	Các xã vùng trọng điểm
Mô hình chuyển đổi lúa - cá	500 ha lúa - cá, 50 ha thủy sản thâm canh	Khánh Tiên, Khánh Thành, Khánh Thủy
Cơ sở sản xuất kinh doanh giỏi	256 – 262 mô hình (vốn 400 triệu – 4 tỷ đ/cơ sở)	Toàn huyện Yên Khánh

Chương 3: Nhận xét và một số kinh nghiệm

Tác giả đánh giá tổng thể quá trình lãnh đạo của Đảng bộ huyện Yên Khánh:

• Ưu điểm: Cấp ủy huyện có sự đổi mới trong tư duy lãnh đạo, kịp thời thể chế hóa các nghị quyết của Trung ương và Tỉnh ủy thành chương trình hành động sát thực tế địa phương. Chỉ đạo quyết liệt công tác dồn điền đổi thửa, cơ giới hóa, thay đổi cơ cấu trà lúa và quy hoạch cánh đồng mẫu lớn. Giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản tăng từ 195,74 tỷ đồng (năm 1996) lên 396,2 tỷ đồng (năm 2012, tăng 200,46 tỷ đồng). Toàn huyện xây dựng được 262 mô hình sản xuất kinh doanh giỏi có mức vốn đầu tư từ 400 triệu đến 4 tỷ đồng, nâng thu nhập cho người dân từ 18 – 22%. Các hợp tác xã (HTX) từng bước tổ chức lại dịch vụ thủy lợi, làm đất và cung ứng vật tư.
• Nguyên nhân ưu điểm: Có sự chỉ đạo xuyên suốt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Ninh Bình; sự đoàn kết, chủ động của Ban Thường vụ Huyện ủy Yên Khánh; cơ chế mở rộng dân chủ cơ sở và phát huy trách nhiệm của người đứng đầu.
• Hạn chế:
  • Nhận thức và kỷ luật công vụ: Một bộ phận cán bộ ở cơ sở chưa sát sao thực tế, có biểu hiện tư lợi cục bộ, buông lỏng công tác lãnh đạo quản lý; nhân viên cấp dưới chấp hành chỉ đạo chưa nghiêm túc.
  • Chỉ đạo sản xuất: Tốc độ chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp còn chậm, trồng trọt vẫn dựa chủ yếu vào cây lúa. Quy mô sản xuất của hộ gia đình còn nhỏ lẻ, phân tán. Khâu bảo quản, chế biến sau thu hoạch kém phát triển, nông sản chủ yếu bán thô. Huyện chưa xây dựng được thương hiệu hàng hóa mạnh và chỉ dẫn địa lý hoàn chỉnh cho các mặt hàng chủ lực. HTX dịch vụ nông nghiệp chậm chuyển đổi cơ chế hoạt động.
  • Hạn chế cụ thể trong các phân ngành: Trong trồng trọt, cơ cấu mùa vụ ở một số xã chuyển đổi chậm, tỷ lệ tích diện lúa mùa muộn còn cao làm thu hẹp quỹ đất vụ đông; thời tiết cực đoan (rét đậm kéo dài, bão lũ) gây sụt giảm năng suất. Trong chăn nuôi, công tác tiêm phòng dịch tễ cơ sở còn lơ là, để bùng phát dịch cúm gia cầm và lở mồm long móng; giá thức ăn gia súc tăng cao khiến nhiều trang trại thua lỗ. Trong thủy sản, tỷ trọng kinh tế ngành thủy sản còn thấp, các cấp chính quyền chưa đầu tư đúng mức, hạ tầng dịch vụ nghề cá tự phát và thiếu chuỗi bao tiêu tập trung.
• Kinh nghiệm lãnh đạo rút ra: Cần thường xuyên nâng cao bản lĩnh và tư duy của cấp ủy; quán triệt sâu sát các chủ trương của Đảng; coi trọng khâu quy hoạch vùng sản xuất gắn với cơ chế hỗ trợ tài chính, đất đai; chủ động liên kết doanh nghiệp với nông dân; chú trọng đầu tư công nghệ bảo quản chế biến và hệ thống kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả nghiên cứu thực tiễn, khóa luận phản ánh bức tranh phát triển kinh tế nông nghiệp của huyện Yên Khánh giai đoạn 2005 – 2015 qua hệ thống dữ liệu:

• Kinh tế nông nghiệp đạt tốc độ tăng trưởng ổn định (3,2%), tổng giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản năm 2011 đạt 1.844 tỷ đồng. Giá trị canh tác trên 1 ha đất nông nghiệp tăng từ 85 triệu đồng (năm 2010) lên 121 – 125 triệu đồng (năm 2015), vượt chỉ tiêu đề ra tại Đại hội Đảng bộ huyện.
• Hoàn thành cơ bản chương trình dồn điền đổi thửa và cơ giới hóa nông nghiệp (100% diện tích làm đất bằng máy móc, trên 60% diện tích thu hoạch bằng máy gặt). Quy hoạch thành công 1.700 ha cánh đồng mẫu lớn tại 6 xã và 1.000 – 2.000 ha vùng lúa chất lượng cao theo tiêu chuẩn VietGAP.
• Triển khai hiệu quả các cơ chế kinh tế: Quỹ Khuyến nông (vốn 6 tỷ đồng ban đầu) và các gói tín dụng ưu đãi đã trợ lực cho 256 – 262 cơ sở sản xuất kinh doanh nông nghiệp giỏi, nâng thu nhập hộ tham gia từ 18% đến 22%. Vụ đông được nâng lên thành vụ sản xuất chính với doanh thu 164,8 tỷ đồng/năm.

Về mặt đóng góp khoa học, tác giả tự khẳng định trong phần Mở đầu:

• Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách toàn diện, hệ thống và chuyên biệt về quá trình Đảng bộ huyện Yên Khánh lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp trong giai đoạn 2005 – 2015.
• Khóa luận đã hệ thống hóa các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết của Đảng bộ huyện qua các kỳ đại hội; làm rõ thực trạng vận dụng chính sách nông nghiệp vào thực tiễn địa phương.
• Sản phẩm nghiên cứu bổ sung nguồn tư liệu thực tiễn vào kho tư liệu Lịch sử Đảng bộ địa phương của tỉnh Ninh Bình trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Theo phạm vi được tác giả xác lập, đề tài dừng mốc thời gian khảo sát vào năm 2015, do đó chưa cập nhật được tình hình kinh tế nông nghiệp của huyện Yên Khánh trong giai đoạn xây dựng nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu từ sau năm 2015.
• Nguồn số liệu trích dẫn trong văn bản ở một số đoạn còn bị ngắt quãng hoặc thiếu thống nhất giữa các chỉ tiêu tổng hợp (ví dụ: sản lượng thịt hơi xuất chuồng năm 2011 bị khuyết số liệu cụ thể ở trang 32; số liệu giá trị sản xuất năm 2011 và 2012 ghi nhận tại các báo cáo chuyên ngành có độ lệch giữa giá trị danh nghĩa và giá trị ngành nông lâm thủy sản).
• Công trình chủ yếu dựa trên báo cáo văn kiện và tổng kết của các cơ quan quản lý nhà nước huyện, chưa tích hợp các điều tra xã hội học định lượng diện rộng trực tiếp tại từng hộ nông dân.

Hướng nghiên cứu tiếp được gợi mở từ nội dung:

• Tiếp tục nghiên cứu quá trình Đảng bộ huyện Yên Khánh lãnh đạo tái cơ cấu ngành nông nghiệp trong giai đoạn 2016 – 2020 và tầm nhìn sau năm 2020.
• Khảo sát sâu hơn về hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp kiểu mới theo Luật Hợp tác xã năm 2012 và vai trò của các doanh nghiệp bao tiêu nông sản xuất khẩu trên địa bàn huyện.
• Đánh giá thực trạng ô nhiễm môi trường nông thôn và hiệu quả của các giải pháp công nghệ sinh học (đệm lót sinh học, chế phẩm sinh học) trong chăn nuôi quy mô lớn.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Giảng viên, sinh viên các chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Giáo dục Chính trị, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước: Tham khảo phương pháp tiếp cận nghiên cứu lịch sử Đảng bộ địa phương trên lĩnh vực kinh tế; cách phân kỳ lịch sử và kết cấu một đề tài khoa học lịch sử Đảng cấp huyện.
• Cán bộ làm công tác Đảng, chính quyền, khuyến nông tại huyện Yên Khánh và các địa phương tương đồng ở vùng đồng bằng sông Hồng: Tham khảo thực tiễn chỉ đạo dồn điền đổi thửa, phát triển cánh đồng mẫu lớn, tổ chức sản xuất lúa chất lượng cao VietGAP và phương thức quản lý Quỹ Khuyến nông cấp huyện.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản là mục "Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu" và "Chỉ đạo ứng dụng khoa học kĩ thuật" tại Chương 2, nơi ghi chép chi tiết các thông số kỹ thuật về cơ cấu trà lúa (xuân muộn, mùa sớm), tên các giống lúa thuần chất lượng cao (LT2, Bắc thơm số 7, QR, RVT) và địa bàn phân bố các mô hình chuyên canh cây vụ đông, thủy sản tại các xã cụ thể (Khánh Thành, Khánh Tiên, Khánh Nhạc, Khánh Thủy, Khánh Trung, Khánh Hòa).

Câu hỏi thường gặp

1. Huyện ủy Yên Khánh đã ban hành những chính sách hỗ trợ tài chính cụ thể nào để phát triển nông nghiệp trong giai đoạn nghiên cứu? Huyện ủy Yên Khánh đã chỉ đạo thành lập và đưa Quỹ Khuyến nông đi vào hoạt động từ ngày 01/01/2005 với số vốn ngân sách cấp là 6 tỷ đồng. Trong giai đoạn 2005 – 2010, Quỹ đã hỗ trợ cho các cơ sở và đơn vị vay hàng trăm tỷ đồng để mở rộng quy mô, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Ngoài ra, huyện thực hiện chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp và hỗ trợ nguồn vốn từ "Quỹ vì người nghèo" cho các hộ khó khăn tham gia chuyển đổi giống cây trồng, con nuôi.

2. Cơ cấu giống lúa và trà lúa của huyện Yên Khánh có sự chuyển dịch cụ thể như thế nào dưới sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện? Huyện Yên Khánh chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu trà lúa triệt để: vụ đông xuân áp dụng tới 90% diện tích là trà lúa xuân muộn; vụ mùa áp dụng 80% diện tích là trà lúa sớm cấy bằng các giống ngắn ngày, chất lượng cao như LT2, Bắc thơm số 7, QR, RVT. Diện tích lúa chất lượng cao gieo cấy thường xuyên trên 7.000 ha/năm, giúp nâng giá trị sản xuất tăng thêm 9 – 10 triệu đồng/ha so với trước.

3. Quy mô triển khai mô hình cánh đồng mẫu lớn và sản xuất lúa tiêu chuẩn VietGAP tại huyện Yên Khánh đạt kết quả ra sao? Huyện đã chỉ đạo xây dựng 3 mô hình lúa theo tiêu chuẩn VietGAP với diện tích 140 ha tại xã Khánh Thành (được Công ty CP Giống cây trồng và con nuôi Yên Khánh bao tiêu toàn bộ). Giai đoạn tiếp theo, huyện quy hoạch vùng sản xuất lúa chất lượng cao VietGAP quy mô 2.000 ha (đến năm 2010 đã thực hiện 1.000 ha tại Khánh Nhạc, Khánh Thủy, Khánh Thành). Bên cạnh đó, dự án cánh đồng mẫu lớn được xây dựng tại 6 xã với tổng diện tích 1.700 ha; trong năm 2013, các doanh nghiệp đã bao tiêu xuất khẩu hơn 1.000 tấn lúa chất lượng cao từ các mô hình này.

4. Khóa luận chỉ ra những điểm yếu và hạn chế lớn nhất trong ngành chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản tại Yên Khánh là gì? Trong chăn nuôi, hoạt động chuyển đổi giống chưa đáp ứng đủ nhu cầu thị trường; công tác tiêm phòng dịch tễ chưa sát sao dẫn đến các đợt dịch cúm gia cầm và lở mồm long móng; biến động giá thức ăn tăng cao khiến người nuôi trang trại thua lỗ. Trong thủy sản, tỷ trọng kinh tế còn thấp do các cấp, các ngành chưa quan tâm thích đáng, người dân thiếu nhận thức về hiệu quả kinh tế; dịch vụ sau thu hoạch tự phát, thiếu cơ sở thu mua tập trung nên giá trị gia tăng chưa cao.

5. Mức độ cơ giới hóa nông nghiệp của huyện Yên Khánh trong giai đoạn 2005 – 2015 đạt tỷ lệ bao nhiêu? Dưới sự chỉ đạo của Huyện ủy, tỷ lệ cơ giới hóa nông nghiệp tại Yên Khánh đạt 100% diện tích làm đất bằng máy móc; khâu gieo cấy đạt trên 30% đến trên 50% diện tích áp dụng phương pháp gieo sạ thẳng; và khâu thu hoạch lúa bằng máy gặt đập liên hợp đạt trên 60% diện tích.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu Hà là công trình chuyên khảo lịch sử Đảng địa phương, phản ánh trung thực và tương đối toàn diện chặng đường 10 năm (2005 – 2015) Đảng bộ huyện Yên Khánh lãnh đạo kinh tế nông nghiệp. Bằng phương pháp lịch sử và logic kết hợp khai thác văn kiện Đảng các cấp, công trình đã làm rõ các chủ trương dồn điền đổi thửa, cơ giới hóa đồng ruộng, chuyển đổi cơ cấu trà lúa và xây dựng cánh đồng mẫu lớn. Dù còn một số hạn chế về dữ liệu định lượng tại một vài tiểu mục, khóa luận đã chỉ rõ những thành tựu tăng trưởng, thẳng thắn phân tích các bất cập nội tại về thị trường và dịch bệnh, đồng thời đúc kết các bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn đối với công tác lãnh đạo kinh tế nông nghiệp cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và phần phụ lục, nội dung luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế nông nghiệp Chƣơng 2: Quá trình Đảng bộ huyện Yên Khánh lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp Chƣơng 3: Nhận xét và một số kinh nghiệm 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP 1. Các khái niệm cơ bản *Khái niệm kinh tế Theo giáo trình Tiếng Việt kinh tế Kinh tế là tổng thể các yếu tố sản xuất, các điều kiện sống của con ngƣời, các mối quan hệ chặt chẽ trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Nói đến kinh tế chúng ta không thể không nhắc đến vấn đề sở hữu và lợi ích. Nghĩa rộng hơn chỉ “toàn bộ các hoạt động sản xuất, trao đổi, phân phối, lƣu thông” của cả một cộng đồng ngƣời, một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định, hầu hết là một năm.

*Khái niệm nông nghiệp Có rất nhiều cách hiểu về “nông nghiệp”. Có thể đƣa ra một vài định nghĩa khác nhau về “nông nghiệp” nhƣ sau: Theo Từ điển kinh tế của NXB Sự thật, Hà Nội, 1997 thì: “Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế quan trọng của nền kinh tế quốc dân, một trong những bộ phận sản xuất chủ yếu của sản xuất vật chất, sản xuất thực phẩm cho ngƣời dân và nguyên liệu cho công nghiệp. Nông nghiệp bao gồm hai tổng hợp ngành: ngành trồng trọt và ngành chăn nuôi” [1;tr.3] Hay theo cuốn giáo trình Hệ thống nông nghiệp, NXB Nông nghiệp, Hà Nội, 1999 đƣa ra khái niệm: “Nông nghiệp là một loại hoạt động của con ngƣời đƣợc tiến hành chủ yếu để sản xuất ra lƣơng thực, sợi, chất đốt cũng nhƣ nhiều loại nguyên liệu khác bằng sự cân nhắc kỹ lƣỡng và sử dụng có điều khiển cây trồng và vật nuôi. Nông nghiệp là một ngành sản xuất vật chất cổ nhất có lịch sử cách đây ít nhất 10.000 năm, khi mà các bộ lạc nguyên thủy ở đầu thời kỳ đồ đá mới” [1;tr.4] 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trên cơ sở kế thừa các tài liệu tham khảo, tác giả đƣa ra cách hiểu về khái niệm nông nghiệp nhƣ sau: “Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất chủ yếu của nền kinh tế”.

Hiểu theo nghĩa hẹp, nông nghiệp bao gồm: “trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp”. Hiểu theo nghĩa rộng, nông nghiệp gồm có nông nghiệp theo nghĩa hẹp, lâm nghiệp và ngƣ nghiệp. Trong phạm vi của luận văn, tác giả tiếp cận ngành nông nghiệp theo nghĩa rộng. Cách tiếp cận này sẽ làm cho việc nghiên cứu của luận văn phù hợp với chính sách phát triển nông nghiệp của Việt Nam hiện nay.

* Khái niệm kinh tế nông nghiệp Theo Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng, Trung tâm Từ điển học, Hà Nội - Đà Nẵng, 1997: “Kinh tế nông nghiệp đƣợc hiểu là những nguồn lợi thu đƣợc từ lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nông nghiệp”.8] Trong tổng thể các ngành kinh tế của một quốc gia, nông nghiệp có vai trò không thể thiếu đối với sự sinh tồn, phát triển của con ngƣời trong quốc gia ấy và đối với sự tăng trƣởng của nhiều ngành kinh tế khác. Nguồn lợi thu đƣợc từ lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nông nghiệp trong một thời kỳ nhất định có thể bị giảm đi hoặc tăng lên do sự tác động của nhiều nhân tố chủ quan và khách quan. Trong trƣờng hợp nguồn lợi tăng lên, ta gọi đó là sự phát triển, tăng trƣởng của kinh tế nông nghiệp. Do đó sự lãnh đạo của Đảng nói chung và các Đảng bộ địa phƣơng nói riêng muốn đƣa lại hiệu quả phải dựa trên sự nhận thức đầy đủ và đúng đắn những yếu tố và quy luật ấy.

Tầm quan trọng của kinh tế nông nghiệp đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở huyện Yên Khánh Ninh Bình Với sự thay đổi trong các thành tựu đã làm bức tranh toàn cảnh kinh tế - xã hội Việt Nam trong hơn 25 năm đổi mới có nhiều sự khác biệt, nổi bật lên vai trò hết sức quan trọng của ngành nông nghiệp. Thứ nhất, nông nghiệp có vai trò quan trọng trong việc cung cấp các yếu tố 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “đầu vào” cho công nghiệp và khu vực thành thị. “Khu vực nông nghiệp không chỉ sản xuất ra sản phẩm tiêu dùng trực tiếp cho con ngƣời mà còn cung cấp nguồn nguyên liệu quý cho nhiều ngành công nghiệp nhƣ: công nghiệp chế biến, công nghiệp nhẹ, tiểu thủ công nghiệp…nhằm đạt nguồn thu nhập lớn. Trong giai đoạn đầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hầu hết dân cƣ sống bằng nghề nông thì nông nghiệp thực sự là nguồn nhân lực có vai trò quan trọng cho khu vực công nghiệp và thành thị.” Thứ hai, đối với các nƣớc đang phát triển thì nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, có vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế.

“Nông nghiệp phát triển ảnh hƣởng trực tiếp đến sự phát triển của nền kinh tế đất nƣớc, góp phần đáng kể vào quá trình tích lũy cho nền kinh tế quốc dân. Những nƣớc đang phát triển đa số chiếm tỉ lệ nghèo với đại bộ phận dân chúng sống chủ yếu bằng nghề nông.” Trong thực tế, ngay cả những nƣớc có nền nông nghiệp phát triển cao, mặc dù tỷ trọng giá trị sản phẩm nông nghiệp không lớn, nhƣng khối lƣợng sản phẩm nông nghiệp vẫn không ngừng tăng lên và giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Thứ ba, nông nghiệp đƣợc coi là ngành đem lại nguồn thu nhập ngoại tệ lớn. “Xu hƣớng chung của các nƣớc đang trong quá trình công nghiệp hóa là ở giai đoạn đầu giá trị xuất khẩu nông sản chiếm tỷ lệ cao trong tổng kim ngạch xuất khẩu và tỷ trọng này ngày càng giảm cùng với sự phát triển cao của nền kinh tế.

Các loại nông, lâm, hải sản dễ dàng gia nhập thị trƣờng quốc tế hơn so với các hàng hóa công nghiệp. Vì vậy, ở các nƣớc đang phát triển nguồn xuất khẩu để có ngoại tệ chủ yếu dựa vào các loại nông, lâm, thủy sản.” Thứ tƣ, nông nghiệp và nông thôn là thị trƣờng tiêu thụ rộng lớn của công nghiệp. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Lƣợng cầu đã thay đổi trong khu vực nông nghiệp, nông thôn sẽ có tác dụng trực tiếp đến sản lƣợng ở khu vực phi nông nghiệp. Phát triển mạnh mẽ nông nghiệp làm tăng sức mua từ khu vực nông thôn sẽ dẫn đến cầu về sản phẩm công nghiệp tăng lên, thúc đẩy sản xuất công nghiệp phát triển.

Phần lớn ở các nƣớc đang phát triển, sản phẩm công nghiệp bao gồm 2 loại đó là tƣ liệu sản xuất và tƣ liệu tiêu dùng. Nó tiêu thụ chủ yếu dựa vào thị trƣờng trong nƣớc mà đầu tiên là khu vực nông nghiệp và nông thôn. Chính vì vậy, đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, thì nông nghiệp có vai trò, vị trí hết sức quan trọng. Trong điều kiện hiện nay, ở đa số các nƣớc đều cho rằng: Một quốc gia nếu muốn có một nền kinh tế quốc dân vững chắc thì không thể thiếu một nền nông nghiệp phát triển và tiên tiến đƣợc.

Thực tế ở Việt Nam và nhiều nƣớc đã chứng minh khi nền nông nghiệp phát triển vững chắc sẽ giúp nền kinh tế phát triển ổn định, giảm nhanh tình trạng hay cải cách kinh tế của nhiều quốc gia. Để thực hiện đƣợc vai trò và khẳng định đƣợc vị trí của mình thì nông nghiệp cần có hƣớng phát triển phù hợp. Trong đó phát triển nông nghiệp theo hƣớng CNH, HĐH là điều cần thiết và tất yếu. Cơ sở thực tiễn 1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Yên Khánh * Điều kiện tự nhiên “Đất đai, theo số liệu thống kê thì tổng diện tích đất tự nhiên của huyện là 1.392 km2 gồm các loại đất phù sa, đất Feralitic thích hợp trong việc sản xuất lúa là chính. Với loại đất này, sẽ giúp cho nên nông nghiệp phát triển đƣợc nhiều giống cây trồng mới đạt năng suất cao. Nhiều tài nguyên đất đƣợc phân bố rải rác ở các vùng đồi núi thấp ở các xã dùng để sản xuất gạch ngói và nguyên liệu nghề đúc.4]” “Khí hậu, huyện Yên Khánh thuộc vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm gió mùa. Tuy không rõ rệt nhƣ các vùng nằm phía trên vành đai nhiệt đới.

Lƣợng mƣa 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trung bình hàng năm: 1700 – 1800 mm, nhiệt độ trung bình 23,5 độ C, số giờ nắng trong năm 1600 – 1700 giờ. Độ ẩm tƣơng đối trung bình từ 80 – 85 %[3; tr.” Sông ngòi và nguồn nƣớc, Yên Khánh có mạng lƣới sông ngòi khá dày, nguồn nƣớc mặt khá phong phú, với tổng chiều dài gần 85km, phân bố rộng khắp trong huyện, mật độ sông là 0,53km/km2, các sông thƣờng theo hƣớng Tây Bắc – Đông Nam ra biển; trong đó các trục sông chính: Sông Đáy, sông Vạc, sông Mới, sông Dƣỡng Điền, sông Năm xã, sông Tiên Hoàng,… Sông Mới là con sông ngang lớn nhất khu Nam Ninh Bình, nối sông Đáy với sông Vạc, với chiều dài khoảng 10000m. Mặt sông về mùa kiệt rộng từ 30- 40m. Sông Đáy bắt nguồn từ Hát Môn chay qua địa phận Yên Khánh từ cống Đồng Quan đến cống Tiên Hoàng với tổng chiều dài 38 km.

Đây là con sông cung cấp nƣớc cho tỉnh Ninh Bình nói chung và huyện Yên Khánh nói riêng và cũng là con sông tiêu thoát lũ cho huyện.6] Sông Vạc là ranh giới giữa huyện Yên Khánh và huyện Yên Mô của tỉnh Ninh Bình, đi qua địa phận huyện Yên Khánh với chiều dài là 13,3 km, chiều rộng trung bình 50- 60m ở phía thƣợng lƣu và 60- 70m ở phía hạ lƣu. Đây cũng là con sông cung cấp và tiêu nƣớc chủ yếu của huyện, với nguồn nƣớc mặt khá dồi dào. Sông Tiên Hoàng nối sông Mới tại cống Cầu Đầm tại cửa Tiên Hoàng dài 11 km, rộng 10- 12m. Sông có nhiệm vụ tƣới mùa kiệt và tiêu mùa lũ.

Nguồn nƣớc do các sông này cung cấp đảm bảo đủ nƣớc tƣới sản xuất nông nghiệp và là nguồn cung cấp nƣớc sinh hoạt chủ yếu cho ngƣời dân trong huyện. Sinh vật, huyện Yên Khánh tài nguyên sinh vật rất phong phú và đa dạng nhiều loại sinh vật để làm cảnh, làm thuốc và một vài sinh vật tạo ra những năng suất lao động cao hơn. Nhờ có những sinh vật mà vấn đề về phát triển kinh tế nông nghiệp phát triển mạnh[3; tr.