Chương 1 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TÌNH HÌNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN THẠCH THÀNH NHỮNG NĂM 2000 1. Những yếu tố tác động đến chủ trương của Đảng bộ huyện Thạch Thành về phát triển kinh tế nông nghiệp 1. Vị trí địa lý – điều kiện tự nhiên 1. Lịch sử hình thành huyện Thạch Thành Tỉnh Thanh Hoá nói chung và huyện Thạch Thành nói riêng là một trong những địa phương được xác định là nơi xuất hiện loài người đầu tiên ở Việt Nam (núi Đọ ở Thiệu Hoá và hang Con Moong ở xã Thành Yên huyện Thạch Thành).
Tuy nhiên trong quá trình hình thành và phát triển vùng đất Thạch Thành ngày nay đã có nhiều lần thay đổi địa giới và tổ chức hành chính. Thời thuộc Hán là miền đất thuộc huyện Dư Phát. Thời Tam Quốc - Lưỡng Tấn - Nam Bắc Triều là miền đất thuộc huyện Phù Lạc. Thời Tuỳ - Ðường, Ðinh - Lê - Lý là miền đất thuộc huyện Nhật Nam.
Thời Trần - Hồ, miền đất này nằm trong hai huyện Tế Giang và Yên Lạc. Vì thế, huyện Thạch Thành ngày nay được hình thành từ hai huyện Tế Giang và Yên Lạc thời Trần - Hồ mà thành. Quá trình hình thành và sáp nhập diễn ra như sau: Huyện Yên Lạc thời Lê Quang Thuận (năm 1460) đặt là huyện Thạch Thành, cho lệ vào phủ Thiệu Thiên (nay là phần đất thuộc đông nam huyện Thạch Thành bây giờ). Huyện Tế Giang thuộc lưu vực sông Bưởi (còn gọi là sông Bảo, sông Tế Giang).
Ðời Lê Quang Thuận đổi tên Tế Giang thành Bình Giang, đời Trung Hưng gọi là huyện Quảng Bình. Thời Tây Sơn đổi là huyện Quảng Bằng. Ðầu thời Nguyễn đổi lại thành huyện Quảng Bình. Năm Minh Mệnh thứ 2 (năm 1821), đổi tên thành Quảng Ðịa, sau lại đổi tên là huyện Quảng Tế.) Năm Thành Thái thứ 1 (năm 1889) nhập huyện Quảng Tế vào huyện Thạch Thành và hình thành huyện Thạch Thành ngày nay) Năm 1977, ghép hai huyện Thạch Thành và Vĩnh Lộc thành huyện 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vĩnh Thạch.
Ðến năm 1982, lại tách hai huyện như cũ và lại lấy tên là huyện Thạch Thành. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên Thạch Thành là một huyện miền núi nằm ở phía tây bắc tỉnh Thanh Hoá, phía đông giáp huyện Hà Trung, phía bắc giáp huyện Nho Quan (tỉnh Ninh Bình), phía tây giáp huyện Cẩm Thuỷ và huyện Bá Thước, phía nam giáp huyện Vĩnh Lộc. Theo điều tra thổ nhượng của Sở Ðịa chính, phần lớn chất đất ở đây rất thích hợp cho phát triển cây công nghiệp, đây là tiềm năng thế mạnh vô cùng quý giá của Thạch Thành trong quá trình phát triển kinh tế. Ngoài ra, Thạch Thành còn có mạng lưới giao thông thuận lợi với tuyến đường quốc lộ 45, tỉnh lộ 7 nối các huyện trong tỉnh, đi thị xã Bỉm Sơn, huyện Hà Trung, huyện Vĩnh Lộc, huyện Cẩm Thuỷ, tạo điều kiện cho Thạch Thành giao thương với các huyện trong tỉnh và cả nước.
Ðặc biệt, với tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua vùng đệm của rừng quốc gia Cúc Phương và được Bộ Giao thông Vận tải xác định là "điểm nghỉ chân" đã tạo cho Thạch Thành lợi thế phát triển thương mại - dịch vụ và du lịch sinh thái. Phát huy tiềm năng và thế mạnh của huyện miền núi. Sau khi được xác lập huyện Thạch Thành ngày nay có diện tích tự nhiên là 558,1 km2, dân số 150.600, có 26 xã và 02 thị trấn với 243 làng. Để có những làng mạc trù phú xen kẽ giữa núi đá và những cánh đồng bằng phẳng phì nhiêu với một cảnh quan văn hoá như ngày nay vùng đất Thạch Thành đã chịu nhiều tác động của bàn tay con người kiên trì, bền bỉ của hàng ngàn năm nay.
Ban đầu là khẩn hoang, bồi cư, san gò, lấp trũng, biến những bãi lầy, rừng hoang vu, những gò đống cao, đầm hồ thành những nơi bằng phẳng, phì nhiêu như ngày nay. Địa hình nghiêng dần về phía tây. Diện tích đất trồng trọt của huyện được phân bố trên các vùng (bán sơn địa, vùng lúa, vùng ven bãi Sông Bưởi và vùng kinh tế mới). Vùng rừng đồi và ven theo bãi sông rất thuận 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lợi cho trồng các loại cây hoa màu, cây lưu niên, đặc biệt là cây công nghiệp.
Đây là điều kiện tốt để người dân làm kinh tế vườn, đồi phục vụ sản xuất, đời sống và tham gia xuất khẩu. Vùng lúa của Thạch Thành có diện tích canh tác 12. Ruộng đất màu mỡ, phì nhiêu được trải ra thành cánh đồng vừa rộng, vừa bằng phẳng lại có hệ thống tưới tiêu khá tốt nên rất thuận lợi cho việc đẩy mạnh thâm canh, tăng vụ và năng suất. Vì vậy, đây là vùng chiếm vị trí quan trọng nhất trong trồng trọt và thu nhập kinh tế của huyện và đây cũng là một trong những vùng trọng điểm lúa ở các tỉnh miền núi của tỉnh Thanh Hóa.
Sông Bưởi là một nhánh sông bắt nguồn từ sông Mã, chảy qua các huyện miền ngược rồi đổ về xuôi theo hướng tây đông, ướn lượn vòng quanh và chia đôi huyện Thạch Thành thành hai vùng đất tả ngạn với hai tên gọi là bên Thành và bên Thạch (Thạch là chỉ các xã nằm bên kia sông như Thạch Định, Thạch Bình., bên Thành các xã gọi là Thành Kinh, Thành Tân, Thành Vân. Ngoài nó ra còn có nhiều con suối nhỏ chảy từ nhiều vùng khác nhau cùng hòa mình về sông Bưởi, đã tạo nên bức tranh "sơn thủy hữu tình", phục vụ tưới, tiêu, bồi đắp phù sa màu mỡ phì nhiêu cho đồng bãi ở vùng đất này. Thạch Thành nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm của dải đất miền Trung nên cũng mang những đặc điểm chung của vùng về sự thuận lợi và khắc nghiệt của thiên nhiên. Ngoài những yếu tố nắng nóng, mưa nhiều, độ ẩm cao rất thuận lợi cho việc phát triển trồng trọt, chăn nuôi, vùng đất này cũng chịu rất nhiều bất lợi do thiên nhiên gây ra.
Đó là việc hình thành các vùng tiểu khí hậu, lượng mưa nắng phân bố không đều trong năm dẫn đến hạn hán, lũ lụt thường xuyên đã gây ra nhiều tai họa cho sản xuất nông nghiệp và đời sống con người. Truyền thống của cư dân vùng đất này đã sớm đoàn kết, gắn bó bên nhau dưới nhiều hình 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thức phong phú như: phường, hội. để liên kết, hợp tác, cùng nhau tìm kiếm các phương cách tạo lập và xây dựng cuộc sống. Sự đa dạng, phong phú của đất đai, khí hậu ở Thạch Thành là điều kiện cho sự đa dạng, phong phú trong việc phát triển cây trồng, vật nuôi.
Ngoài việc trồng lúa, khoai ngô, sắn, đậu, lạc, vừng. là những loại cây lương thực truyền thống, vùng đất này còn có những loại cây công nghiệp chủ lực khác là cây mía, cây cao su và một số câu ăn quả khác như: bưởi, cam, mít, chè xanh. Con người Tỉnh Thanh Hoá nói chung và huyện Thạch Thành nói riêng là một trong những địa phương được xác định là nơi xuất hiện loài người đầu tiên ở Việt Nam (núi Đọ ở Thiệu Hoá và hang Con Moong ở xã Thành Yên huyện Thạch Thành). Sức hấp dẫn của vùng đất vừa có đất phù sa ven sông vừa có đồi núi rất thuận lợi cho việc trồng lúa nước và phát triển lâm nghiệp, vì thế ngoài cư dân gốc Thạch Thành còn đón nhận các luồng dân cư từ nơi khác tới đây khẩn hoang sinh sống và lập nghiệp, hình thành và thiết lập nên những làng xã đông đúc, đa dạng.
Để tồn tại và phát triển trong điều kiện thiên nhiên khắc nhiệt, họ luôn phải chống chọi với thiên tai hạn hán, bão lụt. Nhưng cũng chính từ những vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên là vùng đồng bằng ven sông, lại vừa có những cánh đồng xen giữa những đồi núi nên rất thuận tiện cho việc giao lưu kinh tế - chính trị - văn hoá. Chính môi trường sống và quá trình ứng xử với môi trường đã tạo nên những những nét tính cách và lối sống rất đặc thù, đậm nét của người dân nơi đây: đó là tinh thần quả cảm, cần cù, thông minh, sáng tạo, quyết đoán và nhậy cảm ứng phó với thời cuộc (cả thiên nhiên và xã hội). Điều kiện kinh tế - xã hội Sau 15 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng (12-1986) tình hình hình kinh tế - xã hội của huyện Thạch Thành đạt được nhiều thành tích đáng 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khích lệ.
Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt, hệ thống cơ sở vật chất, đường, trường, trạm được xây dựng phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế ngày càng được đầu tư và hoàn thiện hơn, tạo tiền đề cho quá tình công nghiệp hoá hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở huyện Thạch Thành. Về kinh tế Kinh tế phát triển tương đối toàn diện, có tốc độ tăng trưởng khá, cơ cấu chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hoá. Tổng sản phẩm GDP bình quân hàng năm (1996-1999) đạt 90 tỷ đồng, tăng 5% so với 5 năm 1990 – 1995. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp chiếm 58,5%; công nghiệp, tiểu thủ công nghiêp, xây dựng là 27,5%; dịch vụ 14%.
Đây là thắng lợi nổi bật nhất vượt chỉ tiêu đại hội đề ra về cả khối lượng lẫn giá trị, nhịp độ phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Văn hoá - xã hội, thông tin, thể dục thể thao, phát thanh - truyền hình được quan tâm đúng mức. Công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của địa phương được thực hiện tốt. Các cơ sở phát thanh, phát lại truyền h́ nh huyện và hệ thống truyền thanh cơ sở được đầu tư nâng cấp, đảm bảo chất lượng và phát huy được hiệu quả thông tin tuyên truyền.
Thực hiện chủ trương xây dựng đời sống văn hoá cơ sở, từng bước nâng cao chất lượng các hoạt động văn hoá - xã hội, tính đến năm 2000, toàn huyện có 156 đơn vị khai trương làng, cơ quan, trường học văn hoá. Trong đó, xã Ngọc Trạo có 100% làng khai trương xây dựng làng văn hoá. Hoạt động thể dục - thể thao có nhiều chuyển biến, công tác xã hội hoá hoạt động thể dục thể thao được củng cố và đẩy mạnh, các phong trào hoạt động thể dục thể thao cơ sở thu hút ngày càng đông đảo quần chúng tham gia. Công tác y tế, chăm sóc sức khoẻ cộng đồng được cấp uỷ Ðảng và Chính quyền quan tâm, củng cố cả về chất lượng và số lượng.
Do đó, số 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.