Luận văn thạc sĩ ussh đảng bộ huyện thạch thành thanh hóa lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2000 đến năm 2012

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ussh đảng bộ huyện thạch thành thanh hóa lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2000 đến, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Văn Phú
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thúy Hà
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ huyện Thạch Thành (Thanh Hóa) lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2000 đến năm 2012
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: TÌNH HÌNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN THẠCH THÀNH TRƯỚC NĂM 2000
• 1.1. Những yếu tố tác động đến chủ trương của Đảng bộ huyện Thạch Thành về phát triển kinh tế nông nghiệp
• 1.1.1. Vị trí địa lý – điều kiện tự nhiên
• 1.1.2. Lịch sử hình thành huyện Thạch Thành
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ HUYỆN THẠCH THÀNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2012
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Huyện Thạch Thành

Huyện Thạch Thành, một huyện miền núi thuộc tỉnh Thanh Hóa, đã trải qua nhiều biến đổi trong phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2000 đến 2012. Trong giai đoạn này, huyện đã áp dụng nhiều chính sách và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của địa phương. Đặc biệt, việc phát triển nông nghiệp không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn đảm bảo an ninh lương thực cho khu vực.

1.1. Tình Hình Kinh Tế Nông Nghiệp Trước Năm 2000

Trước năm 2000, kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thành chủ yếu dựa vào sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. Các hoạt động nông nghiệp chủ yếu là trồng lúa, ngô và một số cây công nghiệp như cao su và mía. Tuy nhiên, sản xuất vẫn chưa gắn kết với thị trường, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp.

1.2. Những Yếu Tố Tác Động Đến Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp

Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của huyện Thạch Thành đã tạo ra những thuận lợi và khó khăn trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Địa hình đa dạng, đất đai màu mỡ là tiềm năng lớn, nhưng cũng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai như bão lụt.

II. Chính Sách Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Từ 2000 Đến 2012

Trong giai đoạn 2000-2012, Đảng bộ huyện Thạch Thành đã triển khai nhiều chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các chính sách này không chỉ tập trung vào sản xuất mà còn chú trọng đến việc phát triển cơ sở hạ tầng và thị trường tiêu thụ.

2.1. Chủ Trương Của Đảng Về Phát Triển Nông Nghiệp

Chủ trương của Đảng bộ huyện Thạch Thành trong giai đoạn này là phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại hóa, khuyến khích áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Điều này đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

2.2. Các Giải Pháp Đẩy Mạnh Đầu Tư Nông Nghiệp

Để phát triển kinh tế nông nghiệp, huyện đã thực hiện nhiều giải pháp như tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng, hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận giống cây trồng và vật nuôi chất lượng cao, cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm.

III. Kết Quả Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Giai Đoạn 2000 2012

Giai đoạn 2000-2012, kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thành đã có những bước tiến đáng kể. Sản lượng nông sản tăng lên, đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết để phát triển bền vững.

3.1. Thành Tựu Đạt Được Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Sản lượng lúa và các loại cây trồng khác đã tăng đáng kể, góp phần vào việc đảm bảo an ninh lương thực cho huyện. Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả đã được triển khai, giúp nâng cao thu nhập cho nông dân.

3.2. Những Hạn Chế Còn Tồn Tại

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng huyện vẫn đối mặt với nhiều thách thức như sản xuất manh mún, thiếu liên kết giữa các hộ nông dân và thị trường, cũng như ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp.

IV. Kinh Nghiệm Và Bài Học Rút Ra Từ Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp

Những kinh nghiệm từ giai đoạn 2000-2012 có thể được áp dụng để phát triển kinh tế nông nghiệp trong tương lai. Việc gắn kết giữa sản xuất và thị trường, cũng như áp dụng công nghệ mới vào sản xuất là rất cần thiết.

4.1. Gắn Kết Sản Xuất Với Thị Trường

Việc tạo ra các liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, đồng thời tạo ra thị trường tiêu thụ ổn định cho nông sản.

4.2. Đầu Tư Vào Khoa Học Kỹ Thuật

Áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh của nông sản trên thị trường.

V. Tương Lai Của Kinh Tế Nông Nghiệp Huyện Thạch Thành

Tương lai của kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thành phụ thuộc vào việc tiếp tục thực hiện các chính sách phát triển bền vững, đồng thời khắc phục những hạn chế còn tồn tại. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực là rất quan trọng.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Huyện cần xây dựng các chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và phát triển xã hội. Điều này sẽ giúp đảm bảo sự phát triển lâu dài cho kinh tế nông nghiệp.

5.2. Tăng Cường Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi và các dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và tiêu thụ nông sản, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Thạch Thành là địa bàn miền núi nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Thanh Hóa, sở hữu diện tích tự nhiên 558,1 km2 cùng quy mô dân số hơn 150.600 người, phân bố trên 26 xã và 2 thị trấn. Trước năm 2000, kinh tế địa phương phụ thuộc nặng nề vào nông nghiệp với tỷ trọng đóng góp lên tới 58,5% trong tổng sản phẩm địa phương, trong khi tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao 13,2%. Địa bàn huyện mang đặc thù địa hình bán sơn địa phức tạp, có cả vùng đồi núi lẫn vùng trũng ven sông Bưởi thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ và hạn hán cục bộ. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích quá trình Đảng bộ huyện Thạch Thành lãnh đạo chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa giai đoạn 2000 - 2012. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa các nghị quyết của Huyện ủy, làm rõ các bước đột phá về dồn đổi đất đai, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và đánh giá toàn diện các chuyển biến kinh tế. Nghiên cứu thực hiện trên phạm vi toàn bộ 28 đơn vị hành chính của huyện từ năm 2000 đến năm 2012, có so sánh đối chiếu với giai đoạn 1986 - 2000. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua các chỉ số phát triển rõ nét: duy trì tốc độ tăng trưởng nông - lâm - thủy sản bình quân 4% đến 5%/năm, giữ vững sản lượng lương thực ổn định trên 64.000 tấn/năm, đưa mức lương thực bình quân đầu người vượt 403 kg/năm và nâng tỷ trọng ngành chăn nuôi lên mức 38% trong cơ cấu nông nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về nông dân, nông nghiệp và nông thôn. Nghiên cứu vận dụng lý thuyết về vai trò lãnh đạo kinh tế của Đảng cầm quyền trong thời kỳ Đổi mới, khẳng định sự chỉ đạo của Đảng bộ là nhân tố quyết định định hướng lực lượng sản xuất và hoàn thiện quan hệ sản xuất ở cấp huyện. Tác giả kết hợp lý thuyết công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội IX và Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX năm 2002, cùng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế và tích tụ đất đai trong nông nghiệp hàng hóa.

Khung phân tích vận dụng 4 khái niệm then chốt:

• Kinh tế nông nghiệp hàng hóa: Hình thức tổ chức sản xuất tạo ra nông sản quy mô lớn gắn với nhu cầu thị trường và công nghiệp chế biến.
• Dồn điền đổi thửa: Quá trình sắp xếp, quy hoạch lại ruộng đất nhằm giảm sự phân tán ô thửa nhỏ, tạo tiền đề đưa cơ giới hóa vào sản xuất.
• Công nghiệp hóa nông nghiệp nông thôn: Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng chăn nuôi, chế biến, ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao giá trị gia tăng.
• Kinh tế trang trại: Mô hình sản xuất kinh doanh nông nghiệp vượt trội kinh tế hộ, sử dụng đất đai và vốn tập trung nhằm nâng cao năng suất lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác nguồn dữ liệu toàn diện từ hệ thống văn kiện, nghị quyết, chỉ thị của Huyện ủy Thạch Thành, các báo cáo kinh tế - xã hội định kỳ của Ủy ban nhân dân huyện và số liệu thống kê lưu trữ giai đoạn 1990 - 2012.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, luận văn khảo sát toàn diện 28 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn của huyện Thạch Thành. Nhằm phản ánh chính xác đặc thù địa phương, phương pháp chọn mẫu phân tầng điển hình được áp dụng tại 3 tiểu vùng sinh thái: vùng bãi bồi ven sông Bưởi gồm các xã như Thạch Định và Thạch Bình, vùng đồng bằng bán sơn địa gồm các xã như Thành Long và Thành Thọ, vùng đồi rừng gồm các xã như Thành Yên và Thành Vân. Cỡ mẫu nghiên cứu bao hàm hơn 50 nghị quyết chuyên đề, báo cáo kinh tế và dữ liệu quản lý từ hơn 7.000 hộ gia đình nhận giao đất lâm nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Phương pháp lịch sử giúp tái hiện chân thực tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ huyện theo các mốc thời gian từ năm 2000 đến năm 2012, trong khi phương pháp logic giúp phân tích bản chất, quy luật vận động và mối quan hệ nhân quả của các chính sách. Lý do kết hợp phương pháp thống kê kinh tế và phương pháp so sánh đối chiếu giữa các giai đoạn 1990 - 2000 và 2000 - 2012 là để định lượng rõ nét tốc độ tăng trưởng, sự thay đổi năng suất cây trồng và mức độ chuyển dịch cơ cấu ngành. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý tư liệu được tiến hành trong timeline 24 tháng từ năm 2012 đến năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, đột phá trong công tác dồn điền đổi thửa và tích tụ đất đai. Trước năm 2003, ruộng đất tại Thạch Thành phân tán nghiêm trọng, bình quân mỗi hộ canh tác trên 4 đến 5 ô thửa nhỏ, cá biệt có hộ lên tới 8 đến 10 thửa, làm lãng phí từ 2,4% đến 4% diện tích đất do hệ thống bờ ngăn. Thực hiện Chỉ thị số 25-CT/HU năm 2003 của Ban Thường vụ Huyện ủy, phong trào dồn điền đổi thửa đã được triển khai rộng khắp. Điển hình tại xã Thạch Long, số ô thửa giảm mạnh từ 650 thửa trên 20.000 m2 xuống còn 310 thửa, diện tích bình quân mỗi thửa tăng hơn gấp đôi, tạo mặt bằng thuận lợi cho cơ giới hóa.

Thứ hai, chuyển dịch cơ cấu mùa vụ và giống lúa né lũ hiệu quả. Để khắc phục tình trạng ngập úng vào tháng 9 hàng năm ven sông Bưởi, Đảng bộ huyện đã ban hành Nghị quyết số 114-NQ/HU ngày 10/01/2006, đưa giống lúa đột biến B6 vào gieo cấy đại trà ở vụ 10. Giống lúa B6 có thời gian sinh trưởng ngắn chỉ từ 80 đến 85 ngày, giúp nông dân thu hoạch trước mùa mưa lụt, đóng góp quan trọng vào mức tăng sản lượng bình quân hơn 3.156 tấn lương thực mỗi năm, đưa tổng sản lượng quy thóc vượt mốc 64.000 tấn.

Thứ ba, chuyển dịch cơ cấu chăn nuôi và phát triển kinh tế lâm nghiệp hàng hóa. Tỷ trọng ngành chăn nuôi trong nông nghiệp tăng dần hướng tới mục tiêu 38%. Đàn bò tăng trưởng từ 23.000 con năm 1986 lên hơn 31.300 con năm 2000 nhờ chương trình Sind hóa; đàn lợn đạt 49.500 con nhờ chương trình nạc hóa. Về lâm nghiệp, địa phương đã giao đất giao rừng cho 7.139 hộ gia đình với diện tích hơn 2.049 ha rừng trồng mới, từng bước phủ xanh đất trống đồi trọc và nâng cao thu nhập cho đồng bào.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những thành quả trên là do Huyện ủy Thạch Thành đã vận dụng linh hoạt các chủ trương của Trung ương và Chương trình hành động số 11-CTr/TU của Tỉnh ủy Thanh Hóa sát với thực tiễn địa phương. Cấp ủy Đảng các cấp đã khơi dậy tinh thần tự nguyện, dân chủ của nhân dân, đồng thời phát huy vai trò tiền phong của đội ngũ cán bộ cơ sở.

So sánh với các công trình nghiên cứu về kinh tế nông nghiệp nông thôn sau đổi mới, kết quả tại Thạch Thành tái khẳng định quy luật: việc giải phóng sức sản xuất thông qua hoàn thiện quan hệ đất đai và chuyển đổi mô hình kinh tế hộ luôn tạo ra bước nhảy vọt về năng suất. Nét sáng tạo đặc thù của Thạch Thành nằm ở việc gắn kết chặt chẽ giữa quy hoạch giống cây trồng ngắn ngày với năng lực phòng chống thiên tai lũ lụt.

Dữ liệu nghiên cứu được trình bày trực quan thông qua hệ thống bảng biểu và biểu đồ so sánh. Cụ thể, bảng đối chiếu cơ cấu GDP năm 2000 và 2012 làm rõ bước chuyển từ tỷ trọng nông nghiệp 58,5% sang tăng dần công nghiệp và dịch vụ. Cùng với đó, biểu đồ cột biểu diễn biến động quy mô đàn gia súc và sản lượng lương thực qua các giai đoạn 1990 - 2000 và 2000 - 2012 giúp người đọc dễ dàng nhận diện tốc độ tăng trưởng thực tế và hiệu quả bền vững của các chính sách lãnh đạo.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thành cần tiến hành rà soát, quy hoạch lại vùng sản xuất phù hợp với 3 tiểu vùng sinh thái giai đoạn 2015 - 2020. Mục tiêu là mở rộng diện tích các loại cây công nghiệp chủ lực như mía và cao su thêm 15% đến 20%, phấn đấu nâng giá trị sản xuất trên 1 ha canh tác đạt trên 100 triệu đồng/năm.

Thứ hai, tăng cường chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và cơ giới hóa đồng bộ. Trung tâm Khuyến nông huyện chủ trì phối hợp các viện nghiên cứu đưa các bộ giống chất lượng cao vào gieo trồng. Định kỳ hàng năm giai đoạn 2015 - 2020, nâng tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất lên trên 85%, khâu thu hoạch lên trên 50%, đồng thời duy trì tỷ lệ tiêm phòng dịch bệnh cho đàn gia súc, gia cầm đạt trên 80%.

Thứ ba, củng cố và đổi mới mô hình quản lý kinh tế tập thể, hợp tác xã kiểu mới. Ban Thường vụ Huyện ủy và Ban Chỉ đạo đổi mới kinh tế tập thể huyện cần tập trung kiện toàn tổ chức hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp. Mục tiêu đến năm 2018 có 100% cán bộ quản lý hợp tác xã được bồi dưỡng nghiệp vụ kinh tế và trên 70% hợp tác xã hoạt động hiệu quả, làm đầu mối cung ứng vật tư và bao tiêu sản phẩm cho kinh tế hộ.

Thứ tư, mở rộng chính sách tín dụng ưu đãi và kết nối chuỗi tiêu thụ nông sản. Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện cần giải ngân các gói vốn vay ưu đãi, tăng hạn mức tín dụng thêm 30% đến 40% cho các hộ phát triển kinh tế trang trại. Ủy ban nhân dân huyện phối hợp với các doanh nghiệp chế biến ký hợp đồng bao tiêu cho trên 75% sản lượng nông sản hàng hóa trong giai đoạn 2015 - 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo cấp ủy, chính quyền địa phương cấp huyện và cấp xã tại các vùng trung du, miền núi. Luận văn cung cấp bài học kinh nghiệm trong việc ban hành nghị quyết chuyên đề, chỉ đạo dồn điền đổi thửa và giải quyết bài toán biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp.

Thứ hai, các giảng viên, nhà nghiên cứu chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và Kinh tế học. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị, cung cấp dữ liệu thực chứng về quá trình lãnh đạo kinh tế cơ sở để phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Thứ ba, học viên cao học, sinh viên ngành Khoa học Xã hội, Phát triển Nông thôn và Quản lý Đất đai. Người học có thể tiếp cận phương pháp kết hợp lịch sử và logic, phương pháp khảo sát thực địa trên địa bàn 28 xã, thị trấn và kỹ năng xử lý dữ liệu lưu trữ cấp huyện.

Thứ tư, giám đốc các hợp tác xã nông nghiệp, chủ trang trại và doanh nghiệp chế biến nông sản. Tài liệu cung cấp góc nhìn toàn diện về quy hoạch vùng nguyên liệu mía, cao su, cây ăn quả và phương thức tổ chức liên kết chuỗi giá trị nhằm tối ưu hóa hiệu quả sản xuất.

Câu hỏi thường gặp

Thứ nhất, tại sao công tác dồn điền đổi thửa là khâu đột phá hàng đầu của Thạch Thành sau năm 2000? Trước năm 2003, mỗi hộ canh tác phân tán trên 4 đến 5 ô thửa nhỏ, làm mất từ 2,4% đến 4% diện tích đất do bờ ngăn. Chỉ thị số 25-CT/HU đã khắc phục sự manh mún này, điển hình tại xã Thạch Long giảm từ 650 thửa xuống 310 thửa, mở đường đưa máy móc vào đồng ruộng.

Thứ hai, việc đưa giống lúa B6 đột biến vào sản xuất mang lại ý nghĩa gì? Nghị quyết số 114-NQ/HU năm 2006 chỉ đạo đưa giống lúa B6 vào vụ 10 vì thời gian sinh trưởng ngắn chỉ từ 80 đến 85 ngày. Giống lúa này giúp nông dân thu hoạch trước mùa ngập lụt tháng 9, bảo đảm an ninh lương thực và giữ vững sản lượng trên 64.000 tấn/năm.

Thứ ba, cơ cấu kinh tế nông nghiệp Thạch Thành chuyển dịch theo hướng nào giai đoạn 2000 - 2012? Đảng bộ huyện chỉ đạo giảm dần tỷ trọng trồng trọt truyền thống, nâng tỷ trọng ngành chăn nuôi lên mức 38% và phát triển dịch vụ nông nghiệp đạt 6,8%. Đồng thời, toàn huyện hoàn thành giao hơn 2.049 ha đất lâm nghiệp cho 7.139 hộ dân phát triển kinh tế đồi rừng.

Thứ tư, những rào cản lớn nhất đối với kinh tế nông nghiệp của huyện trước năm 2000 là gì? Rào cản chính gồm cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi yếu kém, sản xuất mang nặng tính tự cung tự cấp, tỷ lệ hộ nghèo lên tới 13,2% và địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai lũ lụt sông Bưởi.

Thứ năm, kết quả nghiên cứu của đề tài có khả năng ứng dụng thực tiễn ra sao? Luận văn đúc kết bài học về việc bám sát địa bàn bán sơn địa, chủ động chuyển đổi cơ cấu giống thích ứng thời tiết và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đây là tài liệu tham khảo thực tiễn giá trị cho các huyện miền núi có điều kiện tương đồng.

Kết luận

• Khẳng định tính đúng đắn và sáng tạo trong sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Thạch Thành giai đoạn 2000 - 2012, đưa nông nghiệp chuyển dịch vững chắc từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa.
• Đánh giá cao thành công của chủ trương dồn điền đổi thửa, giảm bình quân số thửa trên mỗi hộ, tiết kiệm 2,4% đến 4% diện tích đất bờ ngăn để phục vụ cơ giới hóa nông nghiệp.
• Ghi nhận hiệu quả đột phá của việc ứng dụng giống lúa B6 né lũ (thời gian sinh trưởng 80 đến 85 ngày), bảo vệ sản lượng lương thực ổn định trên mức 64.000 tấn mỗi năm.
• Xác định sự phát triển vượt bậc của ngành chăn nuôi với việc nâng tỷ trọng lên mức 38%, mở rộng quy mô đàn bò đạt trên 31.300 con và đàn lợn đạt 49.500 con.
• Đúc kết bài học lịch sử sâu sắc về việc phát huy dân chủ cơ sở, đẩy mạnh chuyển giao khoa học công nghệ và liên kết kinh tế hộ với mô hình trang trại tập trung.

Đóng góp chính của luận văn là đã phục dựng có hệ thống và khoa học tiến trình Đảng bộ huyện Thạch Thành lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2000 đến năm 2012, bổ sung nguồn tư liệu thực tiễn cho lịch sử Đảng bộ địa phương. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2015 đến năm 2025, địa phương cần tiếp tục mở rộng chuỗi liên kết giá trị và ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao. Các nhà nghiên cứu và nhà quản lý hãy tham khảo toàn văn công trình để vận dụng hiệu quả vào công tác hoạch định chính sách phát triển nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÌNH HÌNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN THẠCH THÀNH NHỮNG NĂM 2000 1. Những yếu tố tác động đến chủ trương của Đảng bộ huyện Thạch Thành về phát triển kinh tế nông nghiệp 1. Vị trí địa lý – điều kiện tự nhiên 1. Lịch sử hình thành huyện Thạch Thành Tỉnh Thanh Hoá nói chung và huyện Thạch Thành nói riêng là một trong những địa phương được xác định là nơi xuất hiện loài người đầu tiên ở Việt Nam (núi Đọ ở Thiệu Hoá và hang Con Moong ở xã Thành Yên huyện Thạch Thành).

Tuy nhiên trong quá trình hình thành và phát triển vùng đất Thạch Thành ngày nay đã có nhiều lần thay đổi địa giới và tổ chức hành chính. Thời thuộc Hán là miền đất thuộc huyện Dư Phát. Thời Tam Quốc - Lưỡng Tấn - Nam Bắc Triều là miền đất thuộc huyện Phù Lạc. Thời Tuỳ - Ðường, Ðinh - Lê - Lý là miền đất thuộc huyện Nhật Nam.

Thời Trần - Hồ, miền đất này nằm trong hai huyện Tế Giang và Yên Lạc. Vì thế, huyện Thạch Thành ngày nay được hình thành từ hai huyện Tế Giang và Yên Lạc thời Trần - Hồ mà thành. Quá trình hình thành và sáp nhập diễn ra như sau: Huyện Yên Lạc thời Lê Quang Thuận (năm 1460) đặt là huyện Thạch Thành, cho lệ vào phủ Thiệu Thiên (nay là phần đất thuộc đông nam huyện Thạch Thành bây giờ). Huyện Tế Giang thuộc lưu vực sông Bưởi (còn gọi là sông Bảo, sông Tế Giang).

Ðời Lê Quang Thuận đổi tên Tế Giang thành Bình Giang, đời Trung Hưng gọi là huyện Quảng Bình. Thời Tây Sơn đổi là huyện Quảng Bằng. Ðầu thời Nguyễn đổi lại thành huyện Quảng Bình. Năm Minh Mệnh thứ 2 (năm 1821), đổi tên thành Quảng Ðịa, sau lại đổi tên là huyện Quảng Tế.) Năm Thành Thái thứ 1 (năm 1889) nhập huyện Quảng Tế vào huyện Thạch Thành và hình thành huyện Thạch Thành ngày nay) Năm 1977, ghép hai huyện Thạch Thành và Vĩnh Lộc thành huyện 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Vĩnh Thạch.

Ðến năm 1982, lại tách hai huyện như cũ và lại lấy tên là huyện Thạch Thành. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên Thạch Thành là một huyện miền núi nằm ở phía tây bắc tỉnh Thanh Hoá, phía đông giáp huyện Hà Trung, phía bắc giáp huyện Nho Quan (tỉnh Ninh Bình), phía tây giáp huyện Cẩm Thuỷ và huyện Bá Thước, phía nam giáp huyện Vĩnh Lộc. Theo điều tra thổ nhượng của Sở Ðịa chính, phần lớn chất đất ở đây rất thích hợp cho phát triển cây công nghiệp, đây là tiềm năng thế mạnh vô cùng quý giá của Thạch Thành trong quá trình phát triển kinh tế. Ngoài ra, Thạch Thành còn có mạng lưới giao thông thuận lợi với tuyến đường quốc lộ 45, tỉnh lộ 7 nối các huyện trong tỉnh, đi thị xã Bỉm Sơn, huyện Hà Trung, huyện Vĩnh Lộc, huyện Cẩm Thuỷ, tạo điều kiện cho Thạch Thành giao thương với các huyện trong tỉnh và cả nước.

Ðặc biệt, với tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua vùng đệm của rừng quốc gia Cúc Phương và được Bộ Giao thông Vận tải xác định là "điểm nghỉ chân" đã tạo cho Thạch Thành lợi thế phát triển thương mại - dịch vụ và du lịch sinh thái. Phát huy tiềm năng và thế mạnh của huyện miền núi. Sau khi được xác lập huyện Thạch Thành ngày nay có diện tích tự nhiên là 558,1 km2, dân số 150.600, có 26 xã và 02 thị trấn với 243 làng. Để có những làng mạc trù phú xen kẽ giữa núi đá và những cánh đồng bằng phẳng phì nhiêu với một cảnh quan văn hoá như ngày nay vùng đất Thạch Thành đã chịu nhiều tác động của bàn tay con người kiên trì, bền bỉ của hàng ngàn năm nay.

Ban đầu là khẩn hoang, bồi cư, san gò, lấp trũng, biến những bãi lầy, rừng hoang vu, những gò đống cao, đầm hồ thành những nơi bằng phẳng, phì nhiêu như ngày nay. Địa hình nghiêng dần về phía tây. Diện tích đất trồng trọt của huyện được phân bố trên các vùng (bán sơn địa, vùng lúa, vùng ven bãi Sông Bưởi và vùng kinh tế mới). Vùng rừng đồi và ven theo bãi sông rất thuận 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lợi cho trồng các loại cây hoa màu, cây lưu niên, đặc biệt là cây công nghiệp.

Đây là điều kiện tốt để người dân làm kinh tế vườn, đồi phục vụ sản xuất, đời sống và tham gia xuất khẩu. Vùng lúa của Thạch Thành có diện tích canh tác 12. Ruộng đất màu mỡ, phì nhiêu được trải ra thành cánh đồng vừa rộng, vừa bằng phẳng lại có hệ thống tưới tiêu khá tốt nên rất thuận lợi cho việc đẩy mạnh thâm canh, tăng vụ và năng suất. Vì vậy, đây là vùng chiếm vị trí quan trọng nhất trong trồng trọt và thu nhập kinh tế của huyện và đây cũng là một trong những vùng trọng điểm lúa ở các tỉnh miền núi của tỉnh Thanh Hóa.

Sông Bưởi là một nhánh sông bắt nguồn từ sông Mã, chảy qua các huyện miền ngược rồi đổ về xuôi theo hướng tây đông, ướn lượn vòng quanh và chia đôi huyện Thạch Thành thành hai vùng đất tả ngạn với hai tên gọi là bên Thành và bên Thạch (Thạch là chỉ các xã nằm bên kia sông như Thạch Định, Thạch Bình., bên Thành các xã gọi là Thành Kinh, Thành Tân, Thành Vân. Ngoài nó ra còn có nhiều con suối nhỏ chảy từ nhiều vùng khác nhau cùng hòa mình về sông Bưởi, đã tạo nên bức tranh "sơn thủy hữu tình", phục vụ tưới, tiêu, bồi đắp phù sa màu mỡ phì nhiêu cho đồng bãi ở vùng đất này. Thạch Thành nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm của dải đất miền Trung nên cũng mang những đặc điểm chung của vùng về sự thuận lợi và khắc nghiệt của thiên nhiên. Ngoài những yếu tố nắng nóng, mưa nhiều, độ ẩm cao rất thuận lợi cho việc phát triển trồng trọt, chăn nuôi, vùng đất này cũng chịu rất nhiều bất lợi do thiên nhiên gây ra.

Đó là việc hình thành các vùng tiểu khí hậu, lượng mưa nắng phân bố không đều trong năm dẫn đến hạn hán, lũ lụt thường xuyên đã gây ra nhiều tai họa cho sản xuất nông nghiệp và đời sống con người. Truyền thống của cư dân vùng đất này đã sớm đoàn kết, gắn bó bên nhau dưới nhiều hình 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thức phong phú như: phường, hội. để liên kết, hợp tác, cùng nhau tìm kiếm các phương cách tạo lập và xây dựng cuộc sống. Sự đa dạng, phong phú của đất đai, khí hậu ở Thạch Thành là điều kiện cho sự đa dạng, phong phú trong việc phát triển cây trồng, vật nuôi.

Ngoài việc trồng lúa, khoai ngô, sắn, đậu, lạc, vừng. là những loại cây lương thực truyền thống, vùng đất này còn có những loại cây công nghiệp chủ lực khác là cây mía, cây cao su và một số câu ăn quả khác như: bưởi, cam, mít, chè xanh. Con người Tỉnh Thanh Hoá nói chung và huyện Thạch Thành nói riêng là một trong những địa phương được xác định là nơi xuất hiện loài người đầu tiên ở Việt Nam (núi Đọ ở Thiệu Hoá và hang Con Moong ở xã Thành Yên huyện Thạch Thành). Sức hấp dẫn của vùng đất vừa có đất phù sa ven sông vừa có đồi núi rất thuận lợi cho việc trồng lúa nước và phát triển lâm nghiệp, vì thế ngoài cư dân gốc Thạch Thành còn đón nhận các luồng dân cư từ nơi khác tới đây khẩn hoang sinh sống và lập nghiệp, hình thành và thiết lập nên những làng xã đông đúc, đa dạng.

Để tồn tại và phát triển trong điều kiện thiên nhiên khắc nhiệt, họ luôn phải chống chọi với thiên tai hạn hán, bão lụt. Nhưng cũng chính từ những vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên là vùng đồng bằng ven sông, lại vừa có những cánh đồng xen giữa những đồi núi nên rất thuận tiện cho việc giao lưu kinh tế - chính trị - văn hoá. Chính môi trường sống và quá trình ứng xử với môi trường đã tạo nên những những nét tính cách và lối sống rất đặc thù, đậm nét của người dân nơi đây: đó là tinh thần quả cảm, cần cù, thông minh, sáng tạo, quyết đoán và nhậy cảm ứng phó với thời cuộc (cả thiên nhiên và xã hội). Điều kiện kinh tế - xã hội Sau 15 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng (12-1986) tình hình hình kinh tế - xã hội của huyện Thạch Thành đạt được nhiều thành tích đáng 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khích lệ.

Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt, hệ thống cơ sở vật chất, đường, trường, trạm được xây dựng phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế ngày càng được đầu tư và hoàn thiện hơn, tạo tiền đề cho quá tình công nghiệp hoá hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở huyện Thạch Thành. Về kinh tế Kinh tế phát triển tương đối toàn diện, có tốc độ tăng trưởng khá, cơ cấu chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hoá. Tổng sản phẩm GDP bình quân hàng năm (1996-1999) đạt 90 tỷ đồng, tăng 5% so với 5 năm 1990 – 1995. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp chiếm 58,5%; công nghiệp, tiểu thủ công nghiêp, xây dựng là 27,5%; dịch vụ 14%.

Đây là thắng lợi nổi bật nhất vượt chỉ tiêu đại hội đề ra về cả khối lượng lẫn giá trị, nhịp độ phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Văn hoá - xã hội, thông tin, thể dục thể thao, phát thanh - truyền hình được quan tâm đúng mức. Công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của địa phương được thực hiện tốt. Các cơ sở phát thanh, phát lại truyền h́ nh huyện và hệ thống truyền thanh cơ sở được đầu tư nâng cấp, đảm bảo chất lượng và phát huy được hiệu quả thông tin tuyên truyền.

Thực hiện chủ trương xây dựng đời sống văn hoá cơ sở, từng bước nâng cao chất lượng các hoạt động văn hoá - xã hội, tính đến năm 2000, toàn huyện có 156 đơn vị khai trương làng, cơ quan, trường học văn hoá. Trong đó, xã Ngọc Trạo có 100% làng khai trương xây dựng làng văn hoá. Hoạt động thể dục - thể thao có nhiều chuyển biến, công tác xã hội hoá hoạt động thể dục thể thao được củng cố và đẩy mạnh, các phong trào hoạt động thể dục thể thao cơ sở thu hút ngày càng đông đảo quần chúng tham gia. Công tác y tế, chăm sóc sức khoẻ cộng đồng được cấp uỷ Ðảng và Chính quyền quan tâm, củng cố cả về chất lượng và số lượng.

Do đó, số 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.