Phát Triển Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Huyện Đắk Hà, Tỉnh Kon Tum

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện đắk hà tỉnh kon tum, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Trần Thị Yến
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Hữu Hòa
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Phát Triển Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Huyện Đắk Hà, Tỉnh Kon Tum
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Đóng góp mới về khoa học của luận văn mặt lý luận
• 0.6. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRONG ĐIỀU KIỆN VIỆT NAM
• 1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA HTX NÔNG NGHIỆP
• 1.1.1. Khái niệm hợp tác xã
• 1.1.2. Đặc điểm của hợp tác xã
• 1.1.3. Vai trò HTX trong sản xuất nông nghiệp
• 1.1.4. Hợp tác xã kiểu mới theo Luật hợp tác xã 2012
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẮK HÀ TRONG NHỮNG NĂM QUA
• 2.1. ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN HTX NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN ĐẮK HÀ
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế
• 2.1.2.1. Cơ sở hạ tầng kinh tế
• 2.1.3. Điều kiện về xã hội
• 2.2. Tình hình phát triển nông nghiệp huyện Đắk Hà
• 2.3. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP HUYỆN ĐẮK HÀ
• 2.3.1. Tình hình phát triển về mặt quy mô
• 2.3.2. Thực trạng cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ tổ chức quản lý, điều hành của HTX nông nghiệp
• 2.3.3. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu HTX NN huyện Đắk Hà
• 2.3.4. Kết quả hoạt động của HTX nông nghiệp
• 2.3.5. Tình hình thực hiện các chính sách phát triển HTX NN
• 2.4. NHỮNG THÀNH CÔNG, HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ TRONG PHÁT TRIỂN HTX NN HUYỆN ĐẮK HÀ
• 2.4.1. Những thành công đạt được
• 2.4.2. Những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN ĐẮK HÀ, TỈNH KON TUM
• 3.1. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ Ở HUYỆN ĐẮK HÀ, TỈNH KON TUM
• 3.1.1. Mục tiêu, nhiệm vụ
• 3.1.2. Định hướng phát triển HTX nông nghiệp huyện Đắk Hà đến năm 2020, tầm nhìn 2030
• 3.2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN ĐẮK HÀ, TỈNH KON TUM
• 3.2.1. Giải pháp gia tăng về quy mô, số lượng
• 3.2.2. Chuyển dịch cơ cấu hoạt động của HTX
• 3.2.3. Tăng cường nguồn lực hoạt động của HTX
• 3.2.4. Nâng cao kết quả, hiệu quả hoạt động của HTX
• 3.2.5. Các chính sách hỗ trợ khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Huyện Đắk Hà

Huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum, nổi bật với tiềm năng phát triển hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN). Mô hình HTXNN không chỉ giúp nông dân tăng cường sản xuất mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp. Việc phát triển HTXNN tại đây đang trở thành một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay, khi mà nhu cầu về sản phẩm nông sản chất lượng cao ngày càng tăng.

1.1. Khái Niệm Hợp Tác Xã Nông Nghiệp

Hợp tác xã nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể, nơi các nông dân tự nguyện tham gia để cùng nhau sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Mô hình này giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho các xã viên.

1.2. Vai Trò Của Hợp Tác Xã Trong Nông Nghiệp

HTX đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp giống, phân bón và các dịch vụ hỗ trợ khác cho nông dân. Điều này giúp giảm chi phí sản xuất và tăng cường khả năng cạnh tranh cho sản phẩm nông nghiệp.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Đắk Hà

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Đắk Hà vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, cơ sở hạ tầng yếu kém và sự chưa đồng bộ trong chính sách hỗ trợ đang cản trở sự phát triển của HTXNN.

2.1. Thiếu Nguồn Lực Tài Chính

Nhiều HTXNN tại Đắk Hà gặp khó khăn trong việc huy động vốn đầu tư. Điều này ảnh hưởng đến khả năng mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

2.2. Cơ Sở Hạ Tầng Yếu Kém

Hệ thống cơ sở hạ tầng tại huyện Đắk Hà chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại. Điều này gây khó khăn trong việc vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm nông sản.

III. Phương Pháp Phát Triển Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Hiệu Quả

Để phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Đắk Hà, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức cho xã viên và cải thiện cơ sở hạ tầng là rất cần thiết.

3.1. Đào Tạo Và Nâng Cao Nhận Thức

Cần tổ chức các khóa đào tạo cho xã viên về kỹ thuật sản xuất và quản lý HTX. Điều này giúp nâng cao năng lực cho các thành viên và tăng cường hiệu quả hoạt động của HTX.

3.2. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng như đường giao thông, kho bãi và hệ thống tưới tiêu sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Đắk Hà

Các HTXNN tại huyện Đắk Hà đã có những ứng dụng thực tiễn đáng kể trong sản xuất nông nghiệp. Việc áp dụng công nghệ mới và mô hình sản xuất liên kết đã giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân.

4.1. Mô Hình Sản Xuất Liên Kết

Mô hình sản xuất liên kết giữa HTX và doanh nghiệp đã giúp nông dân tiêu thụ sản phẩm ổn định và nâng cao thu nhập.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp đã giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Đắk Hà

Tương lai của hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Đắk Hà phụ thuộc vào sự quyết tâm của các cấp chính quyền và xã viên. Việc xây dựng chính sách hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho HTXNN sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững.

5.1. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Chính Quyền

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể từ chính quyền địa phương để khuyến khích phát triển HTXNN, bao gồm hỗ trợ tài chính và kỹ thuật.

5.2. Tăng Cường Liên Kết Giữa Các HTX

Tăng cường liên kết giữa các HTX sẽ giúp chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của từng HTX.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam chuyển đổi mạnh mẽ, phát triển hợp tác xã (HTX) nông nghiệp trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và cải thiện đời sống nông dân. Huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum, với tổng diện tích tự nhiên khoảng 84.572 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm hơn 23.700 ha, là vùng trọng điểm phát triển nông nghiệp của tỉnh. Từ năm 2010 đến 2015, huyện đã chứng kiến sự phát triển kinh tế với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 14-18% mỗi năm, trong đó ngành nông nghiệp chiếm tỷ trọng gần 45% cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, các HTX nông nghiệp trên địa bàn vẫn còn nhiều hạn chế về quy mô, cơ sở vật chất và hiệu quả hoạt động.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng phát triển HTX nông nghiệp tại huyện Đắk Hà trong giai đoạn 2010-2015, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững đến năm 2020 và tầm nhìn 2030. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương và các tổ chức kinh tế tập thể nâng cao năng lực quản lý, mở rộng quy mô và cải thiện chất lượng dịch vụ của HTX, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển kinh tế hợp tác xã, đặc biệt là khung pháp lý của Luật HTX năm 2012, xác định HTX là tổ chức kinh tế tập thể có tư cách pháp nhân, hoạt động theo nguyên tắc tự chủ, bình đẳng và dân chủ. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phát triển HTX nông nghiệp: Tập trung vào các khía cạnh phát triển về quy mô, chất lượng, cơ cấu sản phẩm dịch vụ và đóng góp kinh tế - xã hội của HTX. Các chỉ số đánh giá như tốc độ tăng số lượng HTX, vốn đầu tư, số xã viên, và chỉ số đóng góp vào GDP được sử dụng để đo lường hiệu quả phát triển.

2. Lý thuyết các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển HTX: Bao gồm các nhân tố thể chế (chính sách, pháp luật), kinh tế (điều kiện sản xuất, vốn, thị trường), và xã hội (văn hóa, tập quán, trình độ dân trí). Lý thuyết này giúp phân tích nguyên nhân thành công và hạn chế trong phát triển HTX.

Các khái niệm chính gồm: hợp tác xã kiểu mới, quy mô hoạt động HTX, cơ sở vật chất kỹ thuật, tổ chức quản lý HTX, và liên kết chuỗi giá trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống kết hợp phân tích định lượng và định tính. Dữ liệu được thu thập từ:

• Số liệu thứ cấp: Báo cáo thống kê kinh tế huyện Đắk Hà giai đoạn 2010-2015, các văn bản pháp luật liên quan đến HTX, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước.
• Số liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế tại 8 HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện trong tháng 01-02/2016, phỏng vấn sâu với cán bộ quản lý HTX và các nhà quản lý địa phương.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 8 HTX với tổng số 1.028 xã viên và 119 lao động thường xuyên. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ các HTX nông nghiệp đang hoạt động trên địa bàn để đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích chỉ số tăng trưởng, phân tích tỷ lệ và so sánh qua các năm. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2016, tập trung phân tích giai đoạn 2010-2015 và đề xuất giải pháp đến năm 2020, tầm nhìn 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng HTX không ổn định: Giai đoạn 2010-2015, số lượng HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện biến động, từ 5 HTX năm 2010 lên 12 HTX năm 2013, sau đó giảm còn 8 HTX năm 2015 do quá trình sắp xếp, chuyển đổi mô hình theo Luật HTX 2012. Tốc độ tăng trưởng số lượng HTX năm 2011 đạt 60%, nhưng năm 2015 giảm 50% do 6 HTX chuẩn bị giải thể.

2. Quy mô vốn và xã viên tăng trưởng chậm: Tổng vốn điều lệ của 8 HTX năm 2015 đạt khoảng 4,75 tỷ đồng, bình quân 593 triệu đồng/HTX. Tổng số xã viên là 1.028 người, trong đó lao động thường xuyên được trả lương chỉ 119 người, bình quân 15 lao động/HTX. Vốn đầu tư bình quân trên mỗi xã viên còn thấp, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng dịch vụ.

3. Cơ sở vật chất và trình độ quản lý còn hạn chế: Diện tích đất do HTX quản lý trung bình 2,2 ha/HTX, chủ yếu dùng làm trụ sở và kho bãi. Trình độ cán bộ quản lý chưa đồng đều, số năm đào tạo bình quân chưa cao, ảnh hưởng đến năng lực điều hành và áp dụng công nghệ mới.

4. Hiệu quả hoạt động chưa cao: Doanh thu bình quân của các HTX năm 2015 khoảng 1,2 tỷ đồng/HTX, lợi nhuận và quỹ tích lũy còn hạn chế. Các HTX chủ yếu cung cấp dịch vụ nội bộ, chưa phát triển mạnh các dịch vụ hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tỷ lệ xã viên sử dụng dịch vụ HTX chưa đạt 100%, ảnh hưởng đến tính bền vững.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do ảnh hưởng từ mô hình HTX cũ, thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực chất lượng cao, cũng như môi trường thể chế chưa hoàn chỉnh. So với kinh nghiệm phát triển HTX ở Nhật Bản và Hàn Quốc, huyện Đắk Hà còn thiếu các chính sách hỗ trợ đồng bộ về vốn, đào tạo và liên kết thị trường. Việc chuyển đổi mô hình HTX theo Luật 2012 tuy đã tạo bước tiến về nhận thức nhưng chưa được thực hiện triệt để, dẫn đến nhiều HTX hoạt động kém hiệu quả hoặc giải thể.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng HTX, vốn đầu tư và số xã viên qua các năm, bảng so sánh hiệu quả hoạt động giữa các HTX, cũng như biểu đồ cơ cấu dịch vụ cung cấp của HTX. Những kết quả này cho thấy cần tập trung củng cố HTX hiện có, nâng cao năng lực quản lý và mở rộng dịch vụ để phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường củng cố và mở rộng quy mô HTX hiện có: Đẩy mạnh liên kết giữa các HTX để tạo sức mạnh tổng hợp, nâng cao quy mô vốn và số xã viên. Mục tiêu tăng số xã viên bình quân lên 1.500 người/HTX và vốn điều lệ lên 1 tỷ đồng/HTX trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là Liên minh HTX huyện phối hợp với chính quyền địa phương.

2. Nâng cao chất lượng quản lý và đào tạo cán bộ HTX: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý, kỹ thuật và marketing cho cán bộ HTX, phấn đấu tăng số năm đào tạo bình quân lên 3 năm trong 2 năm tới. Liên minh HTX và các cơ sở đào tạo nghề địa phương chịu trách nhiệm triển khai.

3. Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ của HTX: Khuyến khích HTX phát triển các dịch vụ hỗ trợ sản xuất như cung ứng vật tư, chế biến, tiêu thụ sản phẩm, nhằm tăng tỷ lệ xã viên sử dụng dịch vụ lên trên 80% trong 5 năm tới. Cần có sự hỗ trợ kỹ thuật và tài chính từ các chương trình phát triển nông nghiệp của tỉnh.

4. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ và tạo môi trường thuận lợi: Đề xuất chính quyền tỉnh và huyện xây dựng các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đào tạo và phát triển hạ tầng cho HTX. Thời gian thực hiện trong vòng 3 năm, phối hợp với các sở ngành liên quan.

5. Thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị và thị trường tiêu thụ: Hỗ trợ HTX ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp, phát triển thương hiệu sản phẩm đặc trưng như cà phê sạch Sáu Nhung. Mục tiêu tăng doanh thu HTX lên 30% trong 5 năm tới. Liên minh HTX và các tổ chức xúc tiến thương mại chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và lãnh đạo địa phương: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp phát triển HTX nông nghiệp, từ đó xây dựng chính sách phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế tập thể.

2. Ban quản trị và cán bộ HTX nông nghiệp: Cung cấp kiến thức về mô hình HTX kiểu mới, phương pháp nâng cao năng lực quản lý, mở rộng dịch vụ và tăng cường liên kết thị trường.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế phát triển, nông nghiệp: Là tài liệu tham khảo quý giá về cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và thực trạng phát triển HTX tại vùng nông thôn miền núi.

4. Các tổ chức hỗ trợ phát triển nông nghiệp và kinh tế tập thể: Giúp xây dựng chương trình hỗ trợ, đào tạo và phát triển HTX phù hợp với điều kiện thực tế địa phương, tăng cường hiệu quả đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. HTX nông nghiệp kiểu mới khác gì so với mô hình cũ?
   HTX kiểu mới theo Luật HTX 2012 hoạt động như doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho xã viên, xã viên là người sử dụng dịch vụ chứ không phải người làm công cho HTX. Mô hình này nhấn mạnh tính tự chủ, bình đẳng và dân chủ trong quản lý, khác với mô hình cũ tập trung sản xuất tập thể.

2. Tại sao số lượng HTX ở Đắk Hà lại giảm trong những năm gần đây?
   Nguyên nhân chính là do quá trình sắp xếp, chuyển đổi mô hình HTX theo Luật HTX 2012, nhiều HTX yếu kém không đáp ứng yêu cầu đã ngừng hoạt động hoặc giải thể, dẫn đến giảm số lượng HTX.

3. Các HTX ở Đắk Hà đang gặp khó khăn gì lớn nhất?
   Khó khăn lớn nhất là hạn chế về vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ quản lý và khả năng cung cấp dịch vụ đa dạng cho xã viên, cùng với môi trường thể chế và thị trường chưa thuận lợi.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX?
   Cần tập trung củng cố quy mô, nâng cao năng lực quản lý, đa dạng hóa dịch vụ, tăng cường đào tạo cán bộ và phát triển liên kết thị trường, đồng thời hoàn thiện chính sách hỗ trợ từ chính quyền.

5. Vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển HTX là gì?
   Chính quyền đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ, tạo môi trường pháp lý thuận lợi, hỗ trợ đào tạo, cung cấp vốn ưu đãi và thúc đẩy liên kết giữa HTX với doanh nghiệp và thị trường.

Kết luận

• Huyện Đắk Hà có tiềm năng phát triển HTX nông nghiệp với diện tích đất nông nghiệp lớn và nền kinh tế nông thôn đang chuyển dịch tích cực.
• Số lượng HTX tăng trưởng không ổn định, quy mô vốn và xã viên còn hạn chế, hiệu quả hoạt động chưa cao do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan.
• Các nhân tố thể chế, kinh tế và xã hội đều ảnh hưởng mạnh đến sự phát triển bền vững của HTX trên địa bàn.
• Đề xuất các giải pháp tập trung củng cố quy mô, nâng cao năng lực quản lý, đa dạng hóa dịch vụ và hoàn thiện chính sách hỗ trợ nhằm phát triển HTX đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.
• Khuyến nghị các bên liên quan phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, nâng cao đời sống nông dân và xây dựng nông thôn mới bền vững.

Hành trình phát triển HTX nông nghiệp tại Đắk Hà là cơ hội để các nhà quản lý, cán bộ HTX và các tổ chức liên quan cùng chung tay xây dựng nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững. Hãy bắt đầu từ những bước đi thiết thực hôm nay để tạo nên sự thay đổi lớn cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRONG ĐIỀU KIỆN VIỆT NAM 1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA HTX NÔNG NGHIỆP 1. Khái niệm hợp tác xã Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản. Trong bản khuyến nghị phát triển hợp tác xã của Tổ chức lao động quốc tế (ILO) được thông qua tại kỳ hợp thứ 90, diễn ra và tháng 6 năm 2002 tại Geneve – Thụy Sỹ định nghĩa về hợp tác xã: "Hợp tác xã là một tổ chức tự chủ của những người tình nguyện liên kết lại với nhau nhằm thỏa mãn những nhu cầu và mong muốn về kinh tế, văn hóa và xã hội thông qua việc thành lập một doanh nghiệp sở hữu tập thể, góp vốn bình đẳng, chấp nhận việc chia sẽ lợi ích và rủi ro, với sự tham gia tích cực của các thành viên trong điều hành và quản lý dân chủ".

Luật Hợp tác xã của Việt Nam năm 2012 khái niệm: "Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã. Như vậy Luật Hợp tác xã 2012 khẳng định rõ Hợp tác xã chỉ là một tổ chức kinh tế tập thể có pháp nhân nhưng không phải là Doanh nghiệp. Luan van 9 Hợp tác xã nông nghiệp là loại hình hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp với xã viên là nông dân. Đặc điểm của hợp tác xã Thứ nhất, xét về góc độ kinh tế, hợp tác xã là một tổ chức kinh tế mang tính xã hội.

Tính xã hội của HTX thể hiện ở chỗ: Nguyên tắc phân chia lợi nhuận: Một phần lợi nhuận trong hợp tác xã dùng để trích lập các quỹ, được phân chia cho việc đáp ứng nhu cầu giáo dục, huấn luyện, thông tin cho xã viên, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa - xã hội chung của cộng đồng dân cư địa phương …Một phần lợi nhuận khác cần được phân phối lại cho xã viên theo mức độ sử dụng dịch vụ. Do vậy mà kể cả những thành viên góp vốn ít nhưng vẫn có cơ hội được nhiều lợi nhuận hơn người góp nhiều. Tổ chức quản lí: thành viên hợp tác xã có quyền biểu quyết ngang nhau. Hợp tác xã được thành lập để tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhằm tạo việc làm cho các thành viên, thúc đẩy sự phát triển và góp phần hạn chế thất nghiệp trong xã hội.

Thứ hai, có số lượng thành viên tối thiểu là 7. Thứ ba, xét về góc độ pháp lý Hợp tác xã có tư cách pháp nhân và chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn của mình. Thứ tư, thành viên hợp tác xã góp vốn đồng thời cam kết sử dụng sản phẩm dịch vụ của hợp tác xã hoặc người lao động trong hợp tác xã. Nếu không sử dụng sản phẩm dịch vụ trong thời gian 3 năm trở lên hoặc không làm việc trong hợp tác xã quá 2 năm thì mất tư các thành viên.

Vai trò HTX trong sản xuất nông nghiệp - Các HTX nông nghiệp, thông qua việc mua các yếu tố đầu vào với số lượng lớn, khả năng đàm phán cao hơn các hộ cá thể, có thể cung cấp giống, Luan van 10 phân bón, hóa chất, thức ăn chăn nuôi, xăng dầu, máy móc rẻ hơn cho các hộ xã viên. - Các HTX cũng có thể hình thành bộ phận sửa chữa máy móc nông nghiệp, xây dựng nhà kho, bảo quản nông sản đáp ứng nhu cầu của các hộ xã viên. Nhờ có quy mô lớn nên HTX làm có lợi hơn là xã viên tự làm. - Các hợp tác xã với pháp nhân của mình sẽ có năng lực thương lượng tốt hơn khi tiến hành các thủ tục đàm phán vay vốn hoặc huy động vốn từ các nguồn khác nhau tốt hơn so với từng hộ nông dân riêng lẻ, nhờ đó giúp nông dân tiết kiệm được thời gian, công sức khi vay vốn.

- Thúc đẩy áp dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến vào sản xuất nhờ có năng lực tài chính mạnh, khả năng nắm bắt thông tin tốt hơn, HTX có thể tiến hành đầu tư các trang thiết bị chế biến, vận chuyển, bảo quản… với giá trị lớn, hiện đại mà bản thân từng xã viên không thể đầu tư. - Thúc đẩy mở rộng thị trường tiêu thụ nhờ đó giúp ổn định thị trường đầu ra cho xã viên nhờ khả năng thương thảo ký hợp đồng với các đối tác kinh doanh lớn. - Hợp tác xã là kênh thông tin quan trọng giúp nâng cao trình độ nhận thức, trình độ quản lý, trình độ tiếp cận khoa học kỹ thuật cho xã viên. Hợp tác xã kiểu mới theo Luật hợp tác xã 2012 Theo Luật HTX năm 2003, vai trò của HTX được hiểu như một doanh nghiệp trách nhiệm hữu hạn nhiều thành viên, mà xã viên là công dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, hoặc cán bộ, công chức nhà nước, hay hộ gia đình và các pháp nhân tán thành điều lệ HTX, góp vốn, góp sức, tự nguyện gia nhập HTX.

Xã viên có nghĩa vụ góp vốn theo qui định, song cũng có quyền chuyển nhượng vốn góp và quyền lợi, nghĩa vụ của mình cho người khác theo qui định của Điều lệ. Xã viên có 11 quyền, trong đó quyền đầu tiên là “Được ưu tiên làm việc cho HTX và được trả công lao động theo quy định của Điều lệ Luan van 11 HTX”, quyền thứ hai là “Hưởng lãi chia theo vốn góp, công sức đóng góp và theo mức độ sử dụng dịch vụ của HTX”. Như vậy, xã viên thực chất là người làm công cho HTX, được trả công và chia lãi theo vốn góp. HTX điều hành toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX.

Điều này trái với qui luật ra đời và phát triển HTX sản xuất của thế giới 150 năm qua. Luật HTX năm 2012 của Việt Nam thực chất là thể hiện sự thay đổi căn bản nhận thức của chúng ta về bản chất và vai trò của HTX, phù hợp với sự phát triển HTX của thế giới. Theo Luật HTX năm 2012 HTX hoạt động như một doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ cho xã viên, còn việc trồng cây, nuôi con là việc của xã viên. Điều 4, Luật HTX năm 2012 xác định vai trò của HTX là cung cấp cho xã viên (thành viên) các sản phẩm, dịch vụ của HTX là: • Mua chung sản phẩm, dịch vụ từ thị trường để phục vụ cho thành viên; • Mua sản phẩm, dịch vụ từ thị trường để bán cho thành viên; • Bán chung sản phẩm, dịch vụ của thành viên ra thị trường; • Mua sản phẩm, dịch vụ của thành viên để bán ra thị trường; • Chế biến sản phẩm của thành viên; • Cung ứng phương tiện, kết cấu hạ tầng kỹ thuật phục vụ thành viên; • Tín dụng cho thành viên; • Các hoạt động khác theo quy định của điều lệ HTX.

Điều 15 Luật HTX năm 2012 xác định 6 nghĩa vụ của thành viên. Trong đó, nghĩa vụ đầu tiên là “Sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX theo hợp đồng dịch vụ”. Điều 16 Luật HTX năm 2012 xác định các điều kiện chấm dứt tư cách thành viên HTX, trong đó có trường hợp “Thành viên không sử dụng sản phẩm, dịch vụ trong thời gian liên tục theo quy định của điều lệ HTX nhưng không quá 3 năm”. Luan van 12 Với các đặc trưng nói trên và một số nội dung mới khác của Luật HTX năm 2012, có thể khẳng định các HTX theo Luật này là các HTX kiểu mới, hoàn toàn khác các HTX theo Luật 2003.

Trong thực tế, từ trước năm 2012, vì sự tồn tại và cuộc sống của các hộ nông dân, ở nhiều nơi, các hộ nông dân đã sáng tạo tự thành lập và vận hành HTX theo nguyên tắc của Luật HTX năm 2012, trước khi luật này ra đời. Phát triển HTX nông nghiệp Phát triển là khái niệm dùng để khái quát những vận động theo chiều hướng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn. Do đó, phát triển HTX nông nghiệp là quá trình thay đổi theo hướng tiến bộ về mọi mặt của các HTX nông nghiệp bằng việc gia tăng quy mô hoạt động của các HTX, tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật, nâng trình độ tổ chức quản lý, điều hành nhằm cung cấp các sản phẩm, dịch vụ có chất lượng cao đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã viên, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nông nghiệp. NỘI DUNG PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRONG ĐIỀU KIỆN VIỆT NAM 1.

Gia tăng quy mô hoạt động của các HTX a. Khái niệm và nội hàm phát triển về mặt quy mô Phát triển về mặt quy mô đó là việc gia tăng tuyệt đối quy mô cung ứng các sản phẩm, dịch vụ với cơ cấu, chất lượng như cũ nhằm đáp ứng nhiều hơn cho nhu cầu của xã viên và xã hội trong những khoảng thời gian nhất định. Để phát triển về mặt quy mô, trong thực tế có thể được thực hiện thông qua 03 hướng đó là: (1) Tăng tuyệt đối số lượng HTX nông nghiệp; (2) Không tăng số lượng nhưng tăng quy mô cung ứng sản phẩm, dịch vụ của các Luan van 13 HTX hiện có; (3) Kết hợp cả việc tăng số lượng HTX lẫn tăng quy mô hoạt động của bản thân mỗi HTX. Trong điều kiện cụ thể của Việt Nam hiện nay, việc tăng nhanh số lượng các HTX trong nông nghiệp đang gặp nhiều khó khăn, do đó xu hướng cần ưu tiên trong phát triển HTX nông nghiệp tương lai là tăng cường củng cố các HTX hiện có nhằm gia tăng quy mô hoạt động hơn là phát triển mới các HTX.