Chương 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KINH DOANH DỊCH VỤ VẬN TẢI QUỐC TẾ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1. Dịch vụ vận tải quốc tế bằng đường biển 1. Khái niệm của vận tải quốc tế bằng đường biển Theo “Incoterms 2020", một bộ quy tắc quốc tế được công bố bởi Phòng Thương mại Quốc tế (ICC), thuật ngữ "vận tải quốc tế bằng đường biển" được định nghĩa là "sự vận chuyển hàng hoá bằng đường biển từ một nước này sang một nước khác". Đặc điểm của vận tải quốc tế bằng đường biển Hiện nay, dịch vụ vận tải quốc tế bằng đường biển gồm hai hình thức chính, đó là: - Dịch vụ vận chuyển hàng nguyên container (Full Container Load - FCL), phù hợp với doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa thường xuyên và có thể tích lô hàng trên 15 mét khối.
Bên cạnh đó, hình thức FCL còn sử dụng container vận tải có kích thước 20 feet hoặc 40 feet để đóng hàng nhiều hơn. - Dịch vụ vận chuyển hàng lẻ (Less than Container Load – LCL), phù hợp với doanh nghiệp có nhu cầu gửi hàng số lượng ít đến quốc gia khác thông qua đường hàng hải. Bản chất của hình thức LCL là kết hợp nhiều lô hàng với nhau. Sau đó sắp xếp, phân loại, đóng chung vào một container và tiến hành đưa container từ cảng xếp đến cảng đích.
Toàn bộ quá trình này cũng được gọi là gom hàng hoặc consolidation. Vận tải bằng đường biển là một phương thức phù hợp cho nhiều loại hàng hóa, nhưng đặc biệt thích hợp cho các loại hàng hóa sau: - Hàng hóa có khối lượng lớn: Vận tải bằng đường biển là lựa chọn tốt cho các loại hàng hóa có khối lượng lớn như sắt thép, xi măng và vật liệu xây dựng. Các con tàu biển có khả năng chở hàng hàng nghìn tấn, giúp vận chuyển những loại hàng hóa này một cách hiệu quả và tiết kiệm. - Hàng hóa có giá trị thấp: Vận tải bằng đường biển cũng phù hợp với các loại hàng hóa có giá trị thấp, chẳng hạn như hàng tiêu dùng hàng ngày và nông sản.
Đây là do chi phí vận chuyển đường biển thường thấp hơn so với các phương thức khác, giúp tiết kiệm cho việc vận chuyển hàng hóa có giá trị thấp. - Hàng hóa có thời gian vận chuyển dài: Nếu bạn cần vận chuyển hàng hóa đến các nước xa, đặc biệt là khi thời gian vận chuyển dài, vận chuyển đường biển là sự lựa chọn thích hợp. Mặc dù thời gian vận chuyển đường biển thường lâu hơn so với các phương 1 thức vận chuyển khác, nhưng nó thường có chi phí thấp hơn và phù hợp với hàng hóa có thời gian linh hoạt. Ngành vận tải quốc tế bằng đường biển nổi tiếng với một số đặc điểm quan trọng, làm nên sự ấn tượng và tính cấp thiết của nó trong ngành vận tải và thương mại quốc tế: - Khả năng vận chuyển hàng hóa với khối lượng lớn: Tàu biển là biểu tượng của khả năng vận chuyển hàng hóa với khối lượng lớn.
Những con tàu lớn có thể chở hàng nghìn tấn hàng hóa, từ các container đến dầu, khí đốt và thậm chí là các tàu siêu trường siêu trọng. Sự khả năng này làm cho vận chuyển đường biển trở thành một phương tiện vận chuyển chủ chốt cho các loại hàng hóa lớn và đòi hỏi sự đáng tin cậy và hiệu suất cao. - Tầm hoạt động rộng: Vận tải đường biển có tầm hoạt động rộng lớn, kéo dài từ các tuyến đường biển nội địa đến các tuyến đường biển quốc tế. Điều này cho phép vận chuyển hàng hóa đến mọi nơi trên thế giới và kết nối các cảng biển quan trọng.
Khả năng này tạo ra một mạng lưới vận chuyển đa dạng, linh hoạt và mạnh mẽ. - Chi phí vận chuyển thấp: So với các phương thức vận tải khác như hàng không hoặc đường bộ, vận tải đường biển thường có chi phí vận chuyển thấp hơn đáng kể. Điều này làm cho nó trở thành lựa chọn hàng đầu của nhiều doanh nghiệp và quốc gia trong việc tiết kiệm chi phí và tối ưu hóa quá trình vận chuyển hàng hóa. Tuy nhiên, dịch vụ vận tải quốc tế bằng đường biển còn có một số nhược điểm là: - Thời gian vận chuyển đường biển chậm nên không phù hợp với doanh nghiệp có nhu cầu gửi hàng nhanh chóng, cấp tốc.
- Vận tải quốc tế đường biển còn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, thời tiết. Thiên tai như bão, lũ lụt, cơn gió mạnh, hoặc sóng biển cao có thể gây ra thiệt hại cho tàu và hàng hóa trên tàu. Điều này đặc biệt đúng khi tàu phải di chuyển qua các vùng biển có thời tiết bất ổn. - Vận tải hàng hóa quốc tế đường biển không thể giao đến tận nơi trên đất liền mà cần phải kết hợp với phương tiện vận tải khác, chẳng hạn như xe tải.
- Dịch vụ vận tải quốc tế đường biển cũng không phù hợp với hàng hóa nhanh hư hỏng, có chất lượng suy giảm theo thời gian. Vai trò của dịch vụ vận tải quốc tế bằng đường biển 1. Đối với kinh tế thế giới a) Thúc đẩy thương mại quốc tế và đầu tư quốc tế phát triển Các nước trong khu vực không chỉ mua bán hàng hóa ở khu vực lân cận mà còn mua bán ở bất kỳ các thị trường khác trên thế giới, cách rất xa về mặt địa lý. Dịch vụ vận tải 2 Thư viện ĐH Thăng Long quốc tế đường biển phát triển góp phần làm giảm phí vận chuyển, chuyên chở hàng hóa dễ dàng và thuận tiện hơn, lượng hàng hóa được lưu thông và tiêu thụ ngày càng lớn.
Từ đó giúp doanh nghiệp giảm giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần thúc đẩy tự do hóa thương mại quốc tế. Bên cạnh đó, vận tải quốc tế đường biển phát triển không chỉ giúp vận chuyển hàng hóa nhanh với khối lượng lớn mà còn thúc đẩy việc buôn bán quốc tế. b) Thay đổi cơ cấu hàng hóa trao đổi trên thị trường Trước kia, do hạn chế về phương tiện vận tải cũng như quy mô vận chuyển mà những hàng hóa đòi hỏi khả năng chuyên chở lớn sẽ bị hạn chế trong lưu thông. Ngày nay, nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật mà chủng loại hàng hóa trong thương mại quốc tế rất đa dạng và phong phú.
Từ những thành phẩm đến bán thành phẩm, đều được chuyên chở từ nước này sang nước khác, làm cho tổng giao dịch trên thị trường tăng lên. Ví dụ doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc để sản xuất, điều này giúp cho doanh nghiệp tại Việt Nam giảm chi phí sản xuất, có thể bán ra sản phẩm với giá thành cạnh tranh hơn. Từ đó làm tăng lượng hàng bán ra của doanh nghiệp, từ đó tăng thêm lợi nhuận. c) Làm cho nền kinh tế thế giới ngày càng liên kết chặt chẽ với nhau Logistics được coi là cầu nối gắn kết nền kinh tế giữa các quốc gia với nhau.
Tại những quốc gia xuất khẩu, dịch vụ vận tải quốc tế đường biển đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa của mình đến các quốc gia xa xôi. Ngược lại dịch vụ vận tải quốc tế đường biển phát triển cũng giúp những nước nhập khẩu có thể có sự đa dạng trong việc lựa chọn thị trường cung cấp, làm tăng mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trên thế giới. Và cũng nhờ đó các quốc gia có thể chuyên môn hóa sản lĩnh vực thuộc thế mạnh của mình. Đối với mỗi quốc gia a) Thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu của quốc gia phát triển Đây là vai trò quan trọng của logistics quốc tế, hàng hóa tiêu dùng trong quốc gia phần lớn đến từ hoạt động xuất nhập khẩu.
Dịch vụ vận tải quốc tế đường biển giúp chuyên chở hàng hóa xuyên quốc gia từ nước xuất khẩu đến được với nước nhập khẩu. Nếu quá trình lưu thông hàng hóa diễn ra nhanh với khối lượng lớn đồng nghĩa với việc logistics quốc tế phát triển, hàng hóa xuất nhập khẩu tăng lên và hoạt động xuất nhập khẩu sẽ càng trở nên sôi động hơn. b) Phát triển cơ sở hạ tầng 3 Để hàng hóa lưu thông thuận lợi giữa các quốc gia thì cơ sở hạ tầng giao thông vận tải phải được phát triển. Dịch vụ vận tải quốc tế đường biển phát triển cũng kéo theo việc xây dựng hạ tầng vận tải không chỉ trong phạm vi quốc gia, mà còn trong khu vực, phù hợp với điều kiện của ngành vận tải để thúc đẩy dòng lưu chuyển hàng hóa được thuận lợi hơn.
Bên cạnh đó để có thể cạnh tranh buôn bán trong kinh doanh quốc tế các quốc gia cần đầu tư phát triển kết cấu cơ sở hạ tầng bao gồm xây dựng và đổi mới cảng biển, cảng hàng không, các công trình giao thông đường bộ… Đồng thời, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ vận tải quốc tế cũng phải góp phần giúp đỡ nhà nước trong việc đầu tư xây dựng những công trình liên quan như phát triển cơ sở hạ tầng giao thông vận tải giữa các quốc gia. c) Giúp tăng cường giao lưu trao đổi hàng hóa với các quốc gia và khu vực Dịch vụ vận tải quốc tế đường biển là phương thức giúp sự giao thương hàng hóa giữa các quốc gia được vận chuyển thuận lợi, nhanh chóng. Trong bất kỳ một hợp đồng mua bán hàng hóa nào đều cần phải có điều khoản về điều kiện giao hàng và thuê phương tiện chuyên chở. Các quốc gia muốn tăng cường hợp tác trao đổi buôn bán với nhau thì cần phải đầu tư và phát triển dịch vụ logistics quốc tế.
Đối với doanh nghiệp a) Tiết kiệm chi phí vận chuyển Vận chuyển hàng hóa bằng đường biển thường có chi phí thấp hơn so với các phương pháp vận chuyển khác như đường bộ hoặc hàng không. Doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí vận chuyển lớn khi sử dụng dịch vụ vận tải đường biển, đặc biệt đối với hàng hóa quy mô lớn hoặc hàng hóa không cần giao hàng nhanh chóng. Điều này giúp tăng khả năng cạnh tranh và cải thiện lợi nhuận của doanh nghiệp. b) Mở rộng thị trường và phân tán rủi ro Dịch vụ vận tải quốc tế giúp doanh nghiệp kinh doanh mở rộng thị trường và phân tán rủi ro.
Ngoài ra còn giảm thiểu chi phí trong quá trình sản xuất, tăng cường sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Dịch vụ vận tải quốc tế là công cụ quan trọng giúp các doanh doanh nghiệp xuất nhập khẩu mở rộng thị trường, phân tán giảm thiểu rủi ro khi bước chân vào thị trường quốc tế.