Luận văn thạc sĩ về phát triển du lịch sinh thái tại khu du lịch Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội

Tài liệu chuyên sâu Phát triển du lịch sinh thái tại Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc cho môi

• Tác giả: Nguyễn Thanh Thùy
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Dương Văn Sáu
• Trường học: Đại học Dân lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Du lịch sinh thái
• Đề tài: Phát triển du lịch sinh thái tại khu du lịch Đồng Mô (Sơn Tây - Hà Nội)
• Loại tài liệu: khóa luận
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: DU LỊCH SINH THÁI VÀ KHÁI QUÁT VỀ KHU DU LỊCH SINH THÁI ĐỒNG MÔ
• 1.1. Những vấn đề chung về du lịch sinh thái
• 1.1.1. Khái niệm về du lịch sinh thái
• 1.1.2. Những đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái
• 1.1.2.1. Tính đa ngành
• 1.1.2.2. Tính đa thành phần
• 1.1.2.3. Tính đa mục tiêu
• 1.1.2.4. Tính liên vùng
• 1.1.2.5. Tính mùa vụ
• 1.1.2.6. Tính chi phí
• 1.1.2.7. Tính xã hội hóa
• 1.1.3. Giáo dục cao về môi trường
• 1.1.4. Góp phần bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên và duy trì tính đa dạng sinh học
• 1.1.5. Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương
• 1.1.6. Những nguyên tắc phát triển du lịch sinh thái
• 1.2. Khu du lịch sinh thái Đồng Mô
• 1.2.1. Khái quát về khu du lịch sinh thái Đồng Mô
• 1.2.2. Vị trí địa lý
• 1.2.3. Tài nguyên nước
• 1.2.4. Tài nguyên sinh vật
• 1.2.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG II: ĐIỀU KIỆN VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI Ở ĐỒNG MÔ
• 2.1. Các điều kiện kinh tế - xã hội, tài nguyên du lịch nhân văn
• 2.1.1. Các điều kiện kinh tế
• 2.1.2. Tài nguyên du lịch nhân văn
• 2.1.2.1. Làng Cổ Đường Lâm
• 2.1.3. Đánh giá những thuận lợi và khó khăn khi phát triển du lịch sinh thái ở Đồng Mô
• 2.1.3.1. Những thuận lợi cơ bản
• 2.1.3.2. Một số khó khăn trước mắt
• 2.2. Điều kiện cơ sở hạ tầng vật chất kỹ thuật phục vụ khách du lịch
• 2.2.1. Cơ sở hạ tầng
• 2.2.2. Hệ thống giao thông
• 2.2.3. Thông tin liên lạc
• 2.2.4. Hệ thống nước sinh hoạt
• 2.2.5. Các công trình khác
• 2.2.6. Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch
• 2.2.7. Hiện trạng về môi trường
• 2.2.8. Kết quả kinh doanh tại khu du lịch Đồng Mô
• 2.2.9. Đối tượng khách
• 2.2.10. Hệ thống các dịch vụ lưu trú
• 2.2.11. Các dịch vụ vui chơi giải trí
• 2.2.12. Các dịch vụ ẩm thực
• 2.2.13. Các dịch vụ khác
• 2.2.14. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG III: NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI ĐỒNG MÔ
• 3.1. Xu hướng phát triển du lịch và nhu cầu của du khách hiện nay
• 3.1.1. Xu hướng phát triển du lịch hiện nay
• 3.1.2. Gia tăng nhanh chóng về mặt số lượng
• 3.1.3. Xã hội hóa thành phần du khách
• 3.1.4. Mở rộng địa bàn
• 3.1.5. Kéo dài thời vụ du lịch
• 3.1.6. Một số nhu cầu cơ bản của khách du lịch hiện nay
• 3.2. Định hướng, giải pháp phát triển du lịch sinh thái tại Đồng Mô
• 3.2.1. Mục tiêu định hướng phát triển du lịch sinh thái
• 3.2.2. Cơ sở định hướng phát triển du lịch sinh thái
• 3.2.3. Các định hướng phát triển du lịch sinh thái
• 3.2.4. Giải pháp về tổ chức quản lý
• 3.2.5. Giải pháp về quy hoạch – đầu tư hợp tác
• 3.2.6. Giải pháp về bổ sung, xây dựng, hoàn thiện và nâng cao cơ sở vật chất kĩ thuật, hạ tầng du lịch
• 3.2.7. Giải pháp mở rộng thị trường
• 3.2.8. Giải pháp về xây dựng sản phẩm du lịch
• 3.2.9. Giải pháp về tiếp thị, quảng bá sản phẩm
• 3.2.10. Giải pháp về đào tạo nhân lực
• 3.2.11. Giải pháp về tăng cường giáo dục, bảo vệ môi trường
• 3.2.12. Các giải pháp khác
• 3.2.13. Tiểu kết chương 3
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái (du lịch sinh thái) là một lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt tại khu vực Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội. Khái niệm này không chỉ đơn thuần là việc tham quan thiên nhiên mà còn bao gồm các hoạt động giáo dục về môi trường và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Theo định nghĩa của Hector Ceballos-Lascurain, du lịch sinh thái là việc đến những khu vực tự nhiên ít bị thay đổi với mục đích nghiên cứu và tham quan, đồng thời thể hiện sự tôn trọng đối với thế giới hoang dã và các giá trị văn hóa. Điều này cho thấy rằng du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên.

1.1. Đặc điểm của du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái có những đặc điểm nổi bật như tính đa ngành, tính đa mục tiêu và tính liên vùng. Tính đa ngành thể hiện ở việc khai thác các giá trị tự nhiên, văn hóa và lịch sử để phục vụ cho hoạt động du lịch. Tính đa mục tiêu cho thấy sự kết hợp giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế, trong khi tính liên vùng thể hiện qua các tuyến du lịch kết nối nhiều điểm đến khác nhau. Những đặc điểm này không chỉ giúp thu hút khách du lịch mà còn tạo ra cơ hội cho cộng đồng địa phương tham gia vào hoạt động du lịch, từ đó nâng cao đời sống và bảo tồn văn hóa bản địa.

II. Khu du lịch sinh thái Đồng Mô

Khu du lịch Đồng Mô nằm trong địa phận Sơn Tây, Hà Nội, là một trong những điểm đến lý tưởng cho du lịch sinh thái. Với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, hồ nước rộng lớn và các dịch vụ du lịch phong phú, Đồng Mô thu hút hàng ngàn lượt khách mỗi năm. Khu vực này không chỉ nổi bật với các hoạt động giải trí như câu cá, thưởng thức ẩm thực địa phương mà còn có sân golf đạt tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của du lịch sinh thái tại đây cũng đặt ra nhiều thách thức về bảo vệ môi trường. Việc quản lý và phát triển bền vững là cần thiết để đảm bảo rằng các nguồn tài nguyên thiên nhiên không bị khai thác quá mức.

2.1. Tài nguyên thiên nhiên và văn hóa

Khu du lịch Đồng Mô không chỉ có tài nguyên thiên nhiên phong phú mà còn có giá trị văn hóa đặc sắc. Các hoạt động du lịch tại đây cần phải được thiết kế sao cho vừa thu hút khách du lịch, vừa bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa. Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong việc phát triển du lịch sinh thái là rất quan trọng, giúp nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và tạo ra nguồn thu nhập bền vững cho người dân. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển sẽ tạo ra một mô hình du lịch bền vững, mang lại lợi ích cho cả du khách và cộng đồng địa phương.

III. Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch sinh thái

Hiện nay, du lịch sinh thái tại Đồng Mô đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm ô nhiễm môi trường và áp lực từ lượng khách du lịch ngày càng tăng. Để phát triển bền vững, cần có các giải pháp cụ thể như cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo ra một môi trường du lịch an toàn và hấp dẫn cho du khách. Việc đầu tư vào các hoạt động giáo dục và bảo tồn sẽ góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng và du khách về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

3.1. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển du lịch sinh thái tại Đồng Mô cần tập trung vào việc xây dựng các sản phẩm du lịch thân thiện với môi trường, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương. Các chương trình đào tạo cho người dân về kỹ năng phục vụ du lịch và bảo vệ môi trường sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra một môi trường du lịch bền vững. Hơn nữa, việc quảng bá hình ảnh khu du lịch Đồng Mô như một điểm đến du lịch sinh thái sẽ thu hút nhiều du khách hơn, từ đó tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho cộng đồng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Phát triển du lịch sinh thái tại khu du lịch Đồng Mô (Sơn Tây - Hà Nội)" do sinh viên Nguyễn Thanh Thùy (Mã sinh viên: VH1003, ngành Văn hóa Du lịch, Trường Đại học Dân lập Hải Phòng) thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Dương Văn Sáu.

Trong bối cảnh ngành du lịch toàn cầu và Việt Nam phát triển nhanh chóng, loại hình du lịch sinh thái (DLST) ngày càng khẳng định vai trò là phương thức dung hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và yêu cầu bảo vệ môi trường tự nhiên cũng như văn hóa bản địa. Khu du lịch Đồng Mô nằm trên địa bàn thị xã Sơn Tây và một phần huyện Ba Vì (thành phố Hà Nội), sở hữu nguồn tài nguyên tự nhiên phong phú với hồ nước ngọt diện tích lớn, các đồi đảo cảnh quan ven núi Ba Vì cùng hệ thống sân golf 36 lỗ đạt tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, trước thời điểm nghiên cứu, hoạt động du lịch tại Đồng Mô phần lớn mang tính tự phát, chưa được quy hoạch đồng bộ và chịu áp lực suy thoái cảnh quan do sự gia tăng nhanh chóng của lượng du khách. Đề tài được triển khai nhằm giải quyết yêu cầu đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển du lịch sinh thái bền vững cho khu vực này.

Theo văn bản khóa luận, mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

1. Nghiên cứu hệ thống lý luận chung về du lịch sinh thái, các đặc trưng, nguyên tắc và điều kiện phát triển loại hình này.
2. Khảo sát, thu thập và đánh giá thực trạng các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, tài nguyên nhân văn và cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch tại khu du lịch Đồng Mô.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và định hướng quản lý nhằm bảo tồn tài nguyên, nâng cao hiệu quả kinh tế và thúc đẩy du lịch sinh thái Đồng Mô phát triển bền vững.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động phát triển du lịch sinh thái tại khu du lịch Đồng Mô, bao gồm khả năng khai thác tài nguyên và thực trạng dịch vụ du lịch tại đây. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian bao quát toàn bộ lãnh thổ thị xã Sơn Tây, một phần huyện Ba Vì và các vùng phụ cận có liên quan; phạm vi thời gian tập trung vào các mốc lịch sử phát triển từ khi thành lập Quốc doanh thủy sản Đồng Mô Ngải Sơn (15/11/1971), chuyển đổi thành Nông trường Đồng Mô (16/09/1986) đến giai đoạn điều chỉnh địa giới hành chính sáp nhập Hà Tây vào Hà Nội (2008 - 2009).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý luận, tác giả hệ thống hóa các định nghĩa tiêu biểu về du lịch sinh thái trên thế giới và trong nước, bao gồm định nghĩa của Hector Ceballos-Lascurain (1987), định nghĩa của Nepal, Malaysia, Australia, Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (TIES), và khái niệm chính thức tại Việt Nam được thông qua tại Hội thảo quốc gia "Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam" (tổ chức từ ngày 07 đến 09/09/1999 do Tổng cục Du lịch phối hợp cùng ESCAP và WWF). Nghiên cứu viện dẫn khái niệm đa dạng sinh thái theo Công ước Đa dạng Sinh học (Hội nghị Thượng đỉnh Trái Đất Rio de Janeiro) và mô hình tính toán sức chứa du lịch của Boullon (1985) dựa trên tiêu chuẩn không gian cá nhân ($m^2/\text{người}$) kết hợp hệ số luân chuyển.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm 3 phương pháp chính:

• Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Tập hợp các thông số môi trường (không khí, nước, hệ thực vật, thủy sản) và báo cáo phát triển kinh tế - xã hội từ các cơ quan quản lý nhà nước.
• Phương pháp nghiên cứu thực địa: Tiến hành quan sát trực tiếp cảnh quan, khảo sát các đảo nổi, hệ thống lưu trú, nhà hàng và trao đổi thông tin với cán bộ quản lý, người dân địa phương.
• Phương pháp thống kê: Thống kê, phân loại các đối tượng quy hoạch, các chỉ số hạ tầng kỹ thuật, chỉ tiêu khí hậu sinh học và dữ liệu kinh tế nhằm phân tích tác động qua lại trong hoạt động du lịch.

Nguồn dữ liệu của khóa luận được trích xuất từ báo cáo của Ủy ban Kinh tế UBND thành phố Hà Nội, UBND thị xã Sơn Tây, Ban Quản lý Khu du lịch Đồng Mô, Công ty TNHH Thung lũng Vua và các tài liệu khoa học chuyên ngành du lịch.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Du lịch sinh thái và khái quát về khu du lịch sinh thái Đồng Mô

Chương này tập trung trình bày khung lý luận chuyên ngành và đặc điểm điều kiện tự nhiên của khu du lịch Đồng Mô:

• Lý luận về DLST: Phân tích 7 đặc trưng chung của ngành du lịch (đa ngành, đa thành phần, đa mục tiêu, liên vùng, mùa vụ, chi phí, xã hội hóa) và 3 đặc trưng riêng của DLST (tính giáo dục môi trường cao, bảo vệ tài nguyên và duy trì đa dạng sinh học, thu hút cộng đồng địa phương tham gia). Tác giả làm rõ 4 nguyên tắc hoạt động, 4 điều kiện phát triển DLST và 11 loại hình DLST phổ biến tại Việt Nam (dã ngoại, leo núi, đi bộ trong rừng, nghiên cứu đa dạng sinh học, miệt vườn, quan sát chim, thăm bản làng dân tộc, du thuyền, mạo hiểm, săn bắn - câu cá và các loại hình liên vùng).
• Vị trí và địa hình Đồng Mô: Khu du lịch cách trung tâm Hà Nội hơn 40 km về phía Tây, tiếp giáp huyện Thạch Thất (phía Đông), xã Yên Bài thuộc Ba Vì (phía Tây), xã Kim Sơn (phía Nam) và xã Sơn Đông (phía Bắc). Địa hình kết hợp giữa vùng đồi núi thấp ven núi Ba Vì và diện tích mặt hồ 1.200 ha (trong tổng diện tích vùng hồ 2.000 ha).
• Khí hậu: Khu vực mang tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm với nhiệt độ trung bình năm đạt 23,5°C, nhiệt độ trung bình tháng cao nhất là 29°C, biên độ nhiệt ngày 5,7°C, độ ẩm trung bình 85%, lượng mưa trung bình năm đạt 1.651,5 mm. Khóa luận dẫn bảng chỉ tiêu khí hậu sinh học và lưu ý số ngày dông bão trung bình 56,5 ngày/năm (chiếm 15% tổng số ngày), tập trung vào các tháng 2, 3 và 6, 7, 8 trùng với thời gian cao điểm du lịch.
• Tài nguyên nước và thủy sản: Hồ Đồng Mô là công trình nhân tạo xây dựng từ năm 1967 đến 1970, tiếp nhận nguồn nước từ Suối Cò (núi Vua Bà, Hòa Bình), Suối Bài và Suối Bán Xôi (núi Ba Vì). Hồ có dung tích trữ nước tối đa khoảng 10 triệu $m^3$, mực nước thiết kế từ cos 13 đến cos 24 (mực nước vận hành phục vụ sân golf là cos 21,5). Hệ động vật thủy sinh phong phú gồm cá chép (Cyprinus carpio), cá lăng (đặc biệt là cá lăng nghệ thương phẩm giá từ 250.000 đồng), cá chim trắng nước ngọt (nhập nội năm 1998, cho sinh sản nhân tạo năm 2000), cá trắm cỏ và cá trắm đen (Mylopharyngodon piceus).

Chương II: Điều kiện và thực trạng phát triển du lịch sinh thái ở Đồng Mô

Chương II phản ánh toàn diện thực trạng kinh tế - xã hội, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ du lịch tại khu vực:

• Điều kiện kinh tế - xã hội thị xã Sơn Tây: Giai đoạn 2004 - 2008, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của Sơn Tây đạt 15%/năm (năm 2008 đạt xấp xỉ 16%, 8 tháng đầu năm 2008 đạt 15,5%). Cơ cấu kinh tế gồm công nghiệp - xây dựng chiếm 48%, thương mại - dịch vụ chiếm 39,4%, nông - lâm nghiệp chiếm 12,6%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 11,2 triệu đồng/năm. Thị xã có 90 dự án đầu tư với tổng vốn 1.000 tỷ đồng, 208 doanh nghiệp và 168 trang trại nông lâm kết hợp.
• Tài nguyên du lịch nhân văn phụ cận: Gồm 172 di tích lịch sử - văn hóa (15 di tích cấp quốc gia). Các điểm tiêu biểu gồm: Làng cổ Đường Lâm (xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia theo Quyết định số 77/2005/QĐ-BVHTT ngày 28/11/2005); Chùa Mía (Sùng Nghiêm Tự, trùng tu năm 1632, lưu giữ 287 pho tượng nghệ thuật gồm 174 tượng đất nung, 107 tượng mộc, 6 tượng đồng, xác lập kỷ lục Phật giáo Việt Nam tháng 5/2006); Đền Và (Đông Cung, xây dựng lại năm Minh Mạng thứ 12 - 1831, diện tích 2.000 $m^2$, lưu giữ 18 đạo sắc phong từ thời Phúc Thái thứ 3 - 1645 đến Khải Định thứ 9 - 1924, xếp hạng quốc gia năm 1962). Vùng còn tập trung 7 học viện và trường sĩ quan quân đội.
• Hạ tầng kỹ thuật và cơ sở vật chất du lịch:
  • Hạ tầng chung: Trục giao thông kết nối qua Đại lộ Thăng Long (Láng - Hòa Lạc), Quốc lộ 32, Quốc lộ 21; mạng lưới viễn thông đạt 19.900 máy cố định (26,5 máy/100 dân); 100% hộ dân dùng nước sạch (60% dùng nước máy công suất 4,8 triệu $m^3$); nguồn điện cấp từ trạm biến áp E7 Xuân Khanh công suất 96.000 kVA.
  • Sân golf quốc tế Đồng Mô (Đảo Vua): Do Công ty TNHH Thung lũng Vua quản lý, quy mô 350 ha mặt đất và 1.500 ha mặt hồ. Gồm sân Lakeside 18 lỗ (hoạt động từ 1993, chuẩn 72 par, 7.100 thước Anh do Pacific Coast Design thiết kế, 13/18 lỗ ven hồ) và sân Mountain View 18 lỗ (hoạt động từ 2004). Công trình phụ trợ gồm nhà ăn câu lạc bộ, phòng thay đồ 260 tủ, khu tập 12 làn có mái che và dự án khu nghỉ dưỡng gồm khách sạn 80 phòng cùng 50 biệt thự đang xây dựng.
  • Dịch vụ lưu trú và ẩm thực: Khách sạn Thiên Mã có 24 phòng nghỉ, hội trường 150 chỗ, 3 phòng ăn VIP, 30 nhân viên; Khu nhà hàng Cơm Lam Mường Động quy mô 2,7 ha nhà sàn ven hồ sen; Đội tàu thuyền vận chuyển gồm 2 xuồng cao tốc và 30 canô.
• Thuận lợi và khó khăn: Vị trí thuận lợi và cảnh quan tốt tạo điều kiện đón khách cuối tuần, song khu du lịch gặp khó khăn do mâu thuẫn sử dụng nguồn nước giữa du lịch và tưới tiêu nông nghiệp, hạ tầng thiếu đồng bộ, thiếu hướng dẫn viên chuyên nghiệp có ngoại ngữ và công tác quảng bá còn hạn chế.

Chương III: Những định hướng, giải pháp phát triển du lịch sinh thái tại Đồng Mô

Dựa trên phân tích xu hướng du lịch (gia tăng số lượng, xã hội hóa thành phần, mở rộng địa bàn, kéo dài thời vụ), tác giả đề xuất hệ thống định hướng và giải pháp phát triển cho Đồng Mô:

• Xác định mục tiêu phát triển DLST gắn liền với bảo tồn tính nguyên vẹn của hệ sinh thái hồ và nâng cao thu nhập cho cư dân địa phương.
• Hệ thống 8 nhóm giải pháp thực thi bao gồm:
  1. Giải pháp tổ chức quản lý: Kiện toàn bộ máy quản lý khu du lịch, phối hợp liên ngành giữa thị xã Sơn Tây, huyện Ba Vì và các doanh nghiệp khai thác.
  2. Giải pháp quy hoạch - đầu tư hợp tác: Thu hút nguồn vốn đầu tư hoàn thiện các phân khu chức năng theo quy hoạch tổng thể.
  3. Giải pháp nâng cấp cơ sở hạ tầng, vật chất kỹ thuật: Nâng cấp hệ thống cầu cảng, bến đỗ thuyền, đường nội bộ trên các đảo và phương tiện vận chuyển đạt chuẩn an toàn.
  4. Giải pháp mở rộng thị trường: Tập trung thu hút khách nghỉ dưỡng cuối tuần từ nội thành Hà Nội và khách quốc tế có nhu cầu thể thao, nghiên cứu.
  5. Giải pháp xây dựng sản phẩm du lịch: Phát triển các tour tham quan lòng hồ, câu cá giải trí, khám phá đa dạng sinh học kết hợp du lịch văn hóa Làng cổ Đường Lâm - Chùa Mía - Đền Và.
  6. Giải pháp tiếp thị, quảng bá: Xây dựng chương trình xúc tiến du lịch, cung cấp thông tin chỉ dẫn qua các phương tiện truyền thông.
  7. Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực: Bồi dưỡng nghiệp vụ du lịch sinh thái, nâng cao trình độ ngoại ngữ cho nhân viên và huy động người dân địa phương tham gia cung ứng dịch vụ.
  8. Giải pháp giáo dục và bảo vệ môi trường: Lắp đặt biển chỉ dẫn, hệ thống thùng rác, trạm xử lý nước thải và kiểm soát tải lượng du khách theo sức chứa sinh thái.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống dữ liệu thực chứng phản ánh các chỉ số điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và cơ sở vật chất kỹ thuật tại khu vực nghiên cứu:

Hạng mục khảo sát	Thông số và dữ liệu thực tế trong văn bản
Quy mô mặt nước hồ Đồng Mô	Diện tích mặt nước 1.200 ha (vùng hồ 2.000 ha), dung tích tối đa ~10 triệu $m^3$, mực nước cos 13 đến cos 24 (sân golf vận hành ở cos 21,5).
Đặc điểm khí hậu	Nhiệt độ trung bình năm 23,5°C; lượng mưa 1.651,5 mm; 56,5 ngày dông bão/năm.
Tăng trưởng kinh tế Sơn Tây (2008)	Tốc độ tăng trưởng GDP xấp xỉ 16%; công nghiệp 48%, dịch vụ 39,4%, nông nghiệp 12,6%; thu nhập 11,2 triệu đồng/người/năm.
Di tích văn hóa phụ cận	172 di tích (15 di tích quốc gia); Chùa Mía (287 tượng); Đền Và (18 đạo sắc phong); Làng cổ Đường Lâm (Quyết định 77/2005/QĐ-BVHTT).
Cơ sở vật chất Sân golf Đảo Vua	Diện tích 350 ha đất + 1.500 ha hồ; 2 sân 18 lỗ (Lakeside - 1993, Mountain View - 2004); 260 tủ đồ cá nhân; 12 làn tập có mái che.
Cơ sở lưu trú và dịch vụ khác	Khách sạn Thiên Mã (24 phòng, hội trường 150 chỗ, 30 nhân viên); Nhà hàng Mường Động (2,7 ha); 2 xuồng cao tốc, 30 canô.

Về mặt đóng góp học thuật và thực tiễn, tác giả nêu rõ:

• Công trình đã hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý thuyết về du lịch sinh thái áp dụng vào địa bàn vùng bán sơn địa ven đô Hà Nội.
• Khóa luận là một trong những nghiên cứu tổng thể đầu tiên tiếp cận khu du lịch Đồng Mô dưới góc độ phát triển du lịch sinh thái chuyên biệt (khắc phục khoảng trống của các nghiên cứu trước đây vốn chỉ khảo sát đơn lẻ ở khía cạnh môi trường hoặc kinh tế thủy sản).
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp giữa khai thác kinh tế du lịch và bảo vệ tài nguyên nước, sinh vật lòng hồ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số giới hạn gắn liền với phạm vi và điều kiện nghiên cứu thực tế:

• Dữ liệu nghiên cứu phản ánh thực trạng tại thời điểm thị xã Sơn Tây sáp nhập về thành phố Hà Nội (2008 - 2009), chưa phản ánh các biến động hạ tầng và quy hoạch đô thị sau giai đoạn này.
• Các số liệu thống kê về lượt khách, doanh thu phân kỳ và đo lường định lượng sức chứa du lịch sinh thái ($m^2/\text{người}$) cho từng đảo nổi cụ thể chưa được kiểm chứng đầy đủ bằng mô hình thực nghiệm do hạn chế về nguồn số liệu thứ cấp tại điểm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ đề tài bao gồm:

• Ứng dụng công thức tính toán sức chứa du lịch của Boullon để xác định tải lượng du khách tối đa cho từng phân khu và hòn đảo trên hồ Đồng Mô.
• Nghiên cứu định lượng tác động của hoạt động canô và hóa chất bảo dưỡng cỏ sân golf đối với chất lượng nước và hệ sinh vật thủy sinh hồ Đồng Mô.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên ngành Văn hóa Du lịch, Quản trị Dịch vụ Du lịch và Lữ hành, Địa lý Du lịch và Quản lý Môi trường.

Nội dung nghiên cứu có giá trị tham khảo cao ở các phần:

• Phần tổng quan lý luận về các nguyên tắc, điều kiện và công thức xác định sức chứa trong du lịch sinh thái.
• Hệ thống tư liệu mô tả chi tiết về đặc tính sinh học của các loài cá nước ngọt hồ Đồng Mô phục vụ phát triển sản phẩm du lịch ẩm thực và câu cá giải trí.
• Báo cáo hiện trạng cơ sở vật chất kỹ thuật sân golf quốc tế Đảo Vua, Khách sạn Thiên Mã và hệ thống di tích văn hóa lịch sử Xứ Đoài (Làng cổ Đường Lâm, Chùa Mía, Đền Và).

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn nước hình thành lòng hồ Đồng Mô bắt nguồn từ các nhánh suối nào và có trữ lượng bao nhiêu?
Hồ Đồng Mô có diện tích mặt nước 1.200 ha với trữ lượng lớn nhất khoảng 10 triệu $m^3$. Hồ được hình thành từ năm 1967 đến 1970 nhờ dòng chảy của ba nhánh chính: Suối Cò (bắt nguồn từ núi Vua Bà, tỉnh Hòa Bình), Suối Bài (từ núi Ba Vì chảy qua xã Vân Hòa, Yên Bài) và Suối Bán Xôi (từ núi Ba Vì và núi Yên Ngựa) hợp lưu thành sông Măng trước khi tích tụ thành hồ chứa.

2. Sân golf quốc tế Đồng Mô có quy mô, cấu trúc và thời điểm vận hành các phân khu như thế nào?
Sân golf Đồng Mô (Đảo Vua) do Công ty TNHH Thung lũng Vua sở hữu và quản lý, xây dựng trên 350 ha đất liền và 1.500 ha mặt hồ. Sân gồm 2 sân golf 18 lỗ: Sân Lakeside (thiết kế bởi Pacific Coast Design Pty.Ltd của Australia, tiêu chuẩn 72 par, 7.100 thước Anh, đưa vào hoạt động năm 1993) và Sân Mountain View (khai trương năm 2004).

3. Khóa luận chỉ ra những điểm nghẽn chính nào đang cản trở du lịch sinh thái Đồng Mô?
Các trở ngại chính được xác định gồm: xung đột chức năng mặt nước khi hồ Đồng Mô phải đồng thời cấp nước tưới tiêu nông nghiệp khiến mực nước du lịch không ổn định; đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật chưa đồng bộ; thiếu khu vui chơi giải trí; đội ngũ nhân lực thiếu hướng dẫn viên tại điểm có ngoại ngữ; và công tác quảng bá, tiếp thị du lịch còn hạn chế.

4. Khảo sát tài nguyên nhân văn phụ cận ghi nhận những giá trị đặc sắc nào của Chùa Mía và Đền Và?
Chùa Mía (làng Đông Xàng) được tôn tạo năm 1632, lưu giữ 287 pho tượng thờ (174 tượng đất nung sơn son thếp vàng, 107 tượng mộc, 6 tượng đồng) và được xác lập kỷ lục Việt Nam năm 2006. Đền Và (thờ Đức Thánh Tản Viên) mở rộng năm 1831 với diện tích 2.000 $m^2$, lưu giữ 18 đạo sắc phong cổ (từ năm 1645 đến 1924) cùng 47 đôi câu đối và 18 bức hoành phi.

5. Cơ sở lưu trú và dịch vụ canô phục vụ khách tại Đồng Mô được ghi nhận gồm những đơn vị nào?
Tại thời điểm nghiên cứu, khu vực có Khách sạn Thiên Mã (24 phòng nghỉ, hội trường 150 người, 30 nhân viên phục vụ), Nhà hàng Cơm Lam Mường Động (nhà sàn ven hồ rộng 2,7 ha) và phương tiện di chuyển trên hồ gồm 2 xuồng cao tốc cùng 30 canô.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Nguyễn Thanh Thùy đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch sinh thái và cung cấp bức tranh chi tiết về điều kiện tự nhiên, tài nguyên nhân văn cùng thực trạng kinh doanh du lịch tại Đồng Mô giai đoạn 2008 - 2009. Nghiên cứu chỉ ra tiềm năng lớn về cảnh quan hồ nước, sân golf và di tích lịch sử Xứ Đoài, đồng thời nhận diện các điểm nghẽn về hạ tầng, nhân lực và điều tiết thủy lợi. Các nhóm giải pháp do tác giả đề xuất mang tính đồng bộ, cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn cho công tác quản lý và định hướng phát triển du lịch sinh thái bền vững tại khu vực phía Tây thủ đô Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: DLST và khu DLST Đồng Mô. Chương 2: Điều kiện và thực trạng phát triển DLST ở Đồng Mô. Chương 3: Những định hƣớng, giải pháp phát triển DLST tại Đồng Mô. SINH VIÊN: NGUYỄN THANH THÙY – VH1003 4 Luan van PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI KHU DU LỊCH ĐỒNG MÔ (SƠN TÂY- HÀ NỘI) CHƢƠNG I DU LỊCH SINH THÁI VÀ KHÁI QUÁT VỀ KHU DU LỊCH SINH THÁI ĐỒNG MÔ 1.

Những vấn đề chung về du lịch sinh thái 1. Khái niệm về du lịch sinh thái Du lịch sinh thái là một khái niệm rộng và được hiểu khác nhau từ nhiều góc độ khác nhau. Tuy cách diễn đạt của những khái niệm này khác nhau, song nhìn chung đều có những điểm giống nhau trong việc làm nổi bật bản chất của loại hình du lịch này. Đối với một số người “du lịch sinh thái” đơn giản được hiểu là sự kết hợp ý nghĩa của hai từ ghép “du lịch” và “sinh thái” vốn đã rất quen thuộc.

Đứng ở góc độ rộng hơn, tổng quát hơn thì một số người quan niệm du lịch sinh thái là du lịch tự nhiên. Định nghĩa tương đối hoàn chỉnh về du lịch sinh thái lần đầu tiên được Hector ceballos – Lascurain đưa ra năm 1987: “Du lịch sinh thái là du lịch đến những khu vực tự nhiên còn ít bị thay đổi, với những mục đích đặc biệt: nghiên cứu, tham quan với ý thức trân trọng thế giới hoang dã và những giá trị văn hóa được khám phá”[5:8]. Du lịch sinh thái được phân biệt với các loại hình thiên nhiên khác về mức độ giáo dục cao với môi trường sinh thái, thông qua những hướng dẫn viên có nghiệp vụ lành nghề. Du lịch sinh thái tạo ra mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên hoang dã cùng với ý thức được giáo dục để biến bản thân khách du lịch thành những người đi đầu trong công tác bảo vệ môi trường.

phát triển du lịch sinh thái sẽ làm giảm thiểu tác động của du lịch tới văn hóa và môi trường, đảm bảo cho địa phương được hưởng quyền lợi do du lịch đem lại và chú trọng đến những đóng góp tài chính cho việc bảo tồn thiên nhiên. Ngoài ra còn có một số định nghĩa tổng quát khác có thể xem xét: SINH VIÊN: NGUYỄN THANH THÙY – VH1003 5 Luan van PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI KHU DU LỊCH ĐỒNG MÔ (SƠN TÂY- HÀ NỘI) Định nghĩa của Nepan: “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch đề cao sự tham gia của nhân dân vào việc hoạch định và quản lý các tài nguyên du lịch để tăng cường phát triển cộng đồng, liên kết giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển du lịch, đồng thời sử dụng thu thập từ du lịch để bảo vệ các nguồn lực mà ngành du lịch phụ thuộc vào”.[5:9] Định nghĩa của Malaixia: “Du lịch sinh thái là hoạt động du lịch và thăm viếng một cách có trách nhiệm về mặt môi trường, tới những khu thiên nhiên còn nguyên vẹn, nhằm tận hưởng và trân trọng các giá trị của tài nguyên thiên nhiên (và những đặc tính văn hóa kèm theo, trước đây cũng như hiện nay), mà hoạt động này sẽ thúc đẩy công tác bảo tồn, có ảnh hưởng của du khách không lớn và tạo điều kiện cho dân chúng địa phương được tham dự một cách tích cực, có lợi về kinh tế và xã hội”.[5:9] Định nghĩa của Ôxtrâylia: “ Du lịch sinh thái là du lịch dựa vào thiên nhiên, có mối liên quan đến sự giáo dục và diễn dải về môi trường thiên nhiên, được quản lý bền vững về mặt sinh thái”.[5:10] Định nghĩa của hiệp hội du lịch sinh thái quốc tế: “Du lịch sinh thái là việc đi lại có trách nhiệm tới các cảnh quan thiên nhiên mà bảo tồn được môi trường và bảo tồn phúc lợi cho người dân địa phương”.[5:10] Ở Việt Nam, du lịch sinh thái là một lĩnh vực mới được nghiên cứu từ giữa những thập kỉ 90 của thế kỉ XX xong đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu về du lịch và môi trường. Do trình độ nhận thức khác nhau, ở những góc độ nhìn nhận khác nhau. Khái niệm về du lịch sinh thái cũng chưa có nhiều điểm thống nhất.

Để có được sự thống nhất về khái niệm làm cơ sở cho công tác nghiên cứu và hoạt động thực tiễn của du lịch sinh thái, tổng cục du lịch Việt Nam đã phối hợp với nhiều tổ chức quốc tế như ESCAP, WWF…có sự tham gia của các chuyên gia, các nhà khoa học quốc tế Việt Nam về du lịch sinh thái và các lĩnh vực liên quan, tổ chức hội thảo quốc gia về “Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam” từ ngày 7 đến 9-9-1999. Một SINH VIÊN: NGUYỄN THANH THÙY – VH1003 6 Luan van PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI KHU DU LỊCH ĐỒNG MÔ (SƠN TÂY- HÀ NỘI) trong những kết quả quan trọng của Hội thảo lần đầu tiên đã đưa ra định nghĩa về du lịch sinh thái ở Việt Nam, theo đó: “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp hỗ trợ nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững, với sự tham gia của cộng đồng địa phương”.[5:11] Du lịch sinh thái còn được hiểu dưới những tên gọi khác như: Du lịch thiên nhiên Du lịch dựa vào thiên nhiên Du lịch môi trường Du lịch đặc thù Du lịch xanh Du lịch thám hiểm Du lịch bản sứ Du lịch có trách nhiệm Du lịch nhạy cảm Du lịch nhà tranh Du lịch bền vững 1. Những đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái Mọi hoạt động của DLST đều được thực hiện dựa trên những giá trị của tài nguyên du lịch tự nhiên, văn hóa, lịch sử kèm theo các điều kiện về cơ sở hạ tầng và dịch vụ. Kết quả của quá trình khai thác đó là sự hình thành những sản phẩm du lịch từ các tiềm năng về tài nguyên, đem lại nhiều lợi ích cho xã hội.

DLST cũng là một loại hình du lịch vì vậy nó cũng mang tất cả những đặc trưng cơ bản của hoạt động du lịch nói chung bao gồm: 1. Tính đa ngành Tính đa ngành thể hiện ở đối tượng được khai thác phục vụ cho du lịch (sự hấp dẫn về cảnh quan thiên nhiên, các giá trị lịch sử, văn hóa, cơ sở hạ tầng và SINH VIÊN: NGUYỄN THANH THÙY – VH1003 7 Luan van PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI KHU DU LỊCH ĐỒNG MÔ (SƠN TÂY- HÀ NỘI) các dịch vụ kèm theo…). Thu nhập xã hội từ du lịch cũng mang lại nguồn thu cho nhiều ngành kinh tế khác nhau thông qua các sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách du lịch (điện nước, nông sản, hàng hóa…). Tính đa thành phần Biểu hiện tính đa dạng thành phần khách du lịch, người phục vụ du lịch, cộng đồng địa phương, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ, các tổ chức tư nhân tham gia vào hoạt động du lịch.

Tính đa mục tiêu Biểu hiện ở sự đa dạng về bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan lịch sử - văn hóa, nâng cao chất lượng của khách du lịch và người tham gia hoạt động dịch vụ du lịch, mở rộng sự giao lưu văn hóa, kinh tế và nâng cao ý thức trách nhiệm của mọi người trong xã hội. Tính liên vùng Biểu hiện thông qua các tuyến du lịch, với một quần thể các điểm du lịch trong một khu vực, một quốc gia hay giữa các quốc gia với nhau. Tính mùa vụ Biểu hiện ở thời gian diễn ra hoạt động du lịch tập trung với cường độ cao trong năm, tính mùa vụ thể hiện rõ nhất ở các loại hình du lịch nghỉ biển, thể thao theo mùa…(theo tính chất của khí hậu) hoặc loại hình du lịch nghỉ cuối tuần, vui chơi giả trí…(theo tính chất của những người hưởng thụ sản phẩm du lịch). Tính chi phí Biểu hiện ở chỗ mục đích đi du lịch là hưởng thụ các sản phẩm du lịch chứ không phải với mục tiêu kiếm tiền.

Tính xã hội hóa Sự lôi cuốn toàn bộ mọi thành phần trong xã hội tham gia (có thể trực tiếp hoặc gián tiếp) vào hoạt động du lịch. Bên cạnh đặc trưng chung, DLST còn hàm chứa những đặc trưng riêng. SINH VIÊN: NGUYỄN THANH THÙY – VH1003 8 Luan van PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI KHU DU LỊCH ĐỒNG MÔ (SƠN TÂY- HÀ NỘI) 1. Giáo dục cao về môi trường DLST hướng con người tiếp cận gần hơn với các vùng tự nhiên và các khu bảo tồn, nơi có giá trị cao về độ đa dạng sinh học và rất nhạy cảm về mặt môi trường.

Hoạt động du lịch gây lên những áp lực lớn đối với môi trường, và DLST được coi là chiếc chìa khóa cân bằng giữa mục tiêu phát triển du lịch với việc bảo vệ môi trường. Góp phần bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên và duy trì tính đa dạng sinh học Hoạt động DLST có tác dụng giáo dục con người bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường, qua đó hình thành ý thức bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như thúc đẩy các hoạt động bảo tồn, đảm bảo yêu cầu phát triển bền vững. Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương Họ chính là những người sở hữu các nguồn tài nguyên tại địa phương mình. Phát triển du lịch sinh thái là hướng con người đến với các vùng tự nhiên hoang sơ có giá trị cao về sự đa dạng sinh học, từ đó có một yêu cầu cấp bách đặt ra là cần phải có sự tham gia của cộng đồng địa phương tại khu vực đó, họ chính là những người hiểu rõ nhất về đặc điểm của những nguồn tài nguyên đó, sự tham gia của cộng đồng địa phương góp phần to lớn trong việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch, đồng thời góp phần nâng cao hơn nữa nhận thức của người dân địa phương, tăng nguồn thu nhập cho cộng đồng địa phương.

Những nguyên tắc phát triển du lịch sinh thái 1. Có hoạt động giáo dục nhằm nâng cao hiểu biết về môi trường, qua đó tạo ý thức tham gia và nỗ lực bảo tồn Đây là một nguyên tắc cơ bản của hoạt động du lịch sinh thái, nó tạo ra sự khác biệt rõ ràng giữa DLST với các loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên khác. Khi du khách đến với nơi tham quan sẽ có sự hiểu biết sâu sắc hơn về môi SINH VIÊN: NGUYỄN THANH THÙY – VH1003 9 Luan van PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI KHU DU LỊCH ĐỒNG MÔ (SƠN TÂY- HÀ NỘI) trường tự nhiên, về những đặc điểm sinh thái của khu vực và văn hóa bản địa.