chương I - Luật Du lịch Việt Nam năm 2005 giải thích từ ngữ: “Sản phẩm du lịch (tourist product) là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch. Theo pháp lệnh du lịch Việt Nam (1999): “Sản phẩm du lịch được tạo ra do sự kết hợp những dịch vụ và phương tiện vật chất trên cơ sở khai thác các tài nguyên du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu của khách du lịch. Theo quan niệm của Đức (Từ điển du lịch, NXB Kinh Tế Berlin 1984): “Sản phẩm du lịch là sự kết hợp của những dịch vụ và phương tiện vật chất trên cơ sở khai thác các tiềm năng du lịch nhằm cung cấp cho du khách một khoảng thời gian thú vị, một kinh nghiệm du lịch trọng vẹn và sự hài lòng”.4 Khái niệm dịch vụ du lịch Trong kinh tế học, dịch vụ được hiểu là những thứ tương tự như hàng hóa những ở dạng phi vật chất. Dịch vụ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.
Các quốc gia trên thế giới hiện nay có xu hướng tăng dần tỷ trọng của các ngành dịch vụ trong phát triển kinh tế. Khái niệm dịch vụ du lịch theo Luật Du lịch được Quốc hội ban hành năm 2005: “Dịch vụ du lịch là việc cung cấp các dịch vụ về lữ hành, vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, thông tin, hướng dẫn và những dịch vụ khác nhằm đáp ứng nhu cầu của khách du lịch”. Có thể tóm lược các đặc điểm của sản phẩm dịch vụ du lịch trong các đặc điểm vô hình, không thể lưu kho cất trữ, tính cao cấp, tính tổng hợp, có sự trực tiếp tham gia của người tiêu dùng, phụ thuộc vào cơ sở vật chất kỹ thuật.2 Vai trò của phát triển du lịch biển Du lịch biển là một trong số những loại hình du lịch đang được đầu tư nghiên cứu, khai thác và phát triển mạnh ở các quốc gia có lợi thế về biển trên thế giới. Phát triển du lịch biển mang lại những vai trò và tác động tích cực cho các quốc gia ven biển hiện nay, thể hiện ở những khía cạnh sau: 5 Thúc đẩy sự phát triển cho ngành du lịch và nền kinh tế của mỗi quốc gia, là loại hình có vai trò và tỷ trọng lớn cả về giá trị doanh thu, số lượng lao đông, cơ sở hạ tầng - vật chất kỹ thuật … trong ngành dịch vụ của các quốc gia có lợi thế về biển.
Du lịch biển được xem là loại hình du lịch mũi nhọn, giữ vai trò chủ đạo của các quốc gia này và là giải pháp cứu cánh để vực dậy nền kinh tế kém phát triển cho các quốc gia ven biển hiện nay. Du lịch biển là động lực thúc đẩy kinh tế biển của các địa phương phát triển mạnh mẽ, kích thích các hoạt động khai thác, nuôi trồng và chế biến tại chỗ của người dân địa phương nhằm đáp ứng nhu cầu cho du khách. Bên cạnh đó, nó không chỉ dừng lại ở sự phát triển về số lượng mà còn cả về chất lượng và hình thức để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách. Phát triển du lịch biển là điều kiện để các địa phương có thể xuất khẩu các sản phẩm kinh tế biển tại chỗ thu nhiều ngoại tệ một cách nhanh chóng với giá cao mà không cần phải vận chuyển.
Để phát triển du lịch bắt buộc phải phát triển và hoàn thiện cơ sở hạ tầng, vật chất kỹ thuật (giao thông, điện, nước, hệ thống thông tin liên lạc, cơ sở y tế, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi, mua sắm…), ngoài mục đích phục vụ du lịch còn nhằm phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu của chính cư dân địa phương. Ngoài ra, phát triển du lịch biển nhằm giúp nâng cao đời sống, cải thiện thu nhập và phúc lợi cho cộng đồng cư dân ven biển. Ngoài đội ngũ lao động chuyên nghiệp việc phát triển du lịch biển, đảo còn góp phần to lớn trong việc giải quyết việc làm cho cư dân địa phương họ có thể là những người lao động theo thời vụ, những người thợ trong các làng nghề thủ công, các đối tượng hỗ trợ cho các dịch vụ du lịch, sẽ là điều kiện để họ phát huy những năng lực và tiềm năng của mình để tạo thêm thu nhập.2 Giới thiệu về mô hình Cung – Cầu 1.1 Giới thiệu về mô hình Cung - Cầu 1.1 Các khái niệm cơ bản về cầu Cầu là số lượng hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng muốn mua và có khả năng mua tại mỗi mức giá nhất định, trong một khoảng thời gian nhất định, 6 với các yếu tố khác không đổi. Cầu được biểu hiện qua hai đại lượng đặc trưng là giá (P) và lượng cầu (Q).
Lượng cầu là số lượng hàng hóa/dịch vụ cụ thể mà người tiêu dùng sẵn lòng mua tại một mức giá cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định, với các yếu tố khác không đổi. Lượng cầu về một loại dịch vụ sẽ tăng lên khi giá hàng hóa đó giảm đi và ngược lại, trong điều kiện các yếu tố khác không đổi. Sự khác nhau giữa cầu và nhu cầu: Cầu là muốn và có khả năng mua còn nhu cầu là toàn bộ những cái mà người mua muốn (và chưa chắc đã có khả năng mua). Cầu thị trường của một loại hàng hóa, dịch vụ là tổng khối lượng hàng hóa, dịch vụ mà người mua sẵn sàng tương ứng các mức giá cả khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định với các yếu tố khác không đổi.
Luật cầu: Với giả định các nhân tố khác không đổi, số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ được cầu trong một khoảng thời gian nhất định sẽ tăng lên khi giá giảm và ngược lại, sẽ giảm khi giá tăng. Như vậy, giá hàng hóa hoặc dịch vụ và lượng cầu có quan hệ nghịch. Luật cầu được biểu thị như: P↑ => Q↓ P↓ => Q↑ Đường cầu Hình 1. Hình vẽ thể hiện đường cầu Nhìn vào hình vẽ ta thấy khi giá thay đổi từ P1 xuống P2, lượng cầu sẽ tăng từ Q1 lên Q2.
7 Sự vận động dọc theo đường cầu và sự dịch chuyển của cả đường cầu Hình 1. Sự vận động của đường cầu Nhìn vào hình vẽ, giả sử ban đầu giá của hàng hóa là P0 và lượng cầu hàng hóa là Q0 thì khi giá hàng hóa tăng lên từ P0 đến P1 thì lượng cầu hàng hóa giảm từ Q0 dịch sang Q1. Trường hợp giá hàng hóa thay đổi từ P0 xuống P2 thì lượng cầu hàng hóa sẽ tăng từ Q0 sang Q2. Như vậy, khi giá của hàng hóa thay đổi thì dẫn đến sự thay đổi của lượng cầu.
Mặt khác, trên hình vẽ có sự trượt lên và trượt xuống trên chính đường cầu. Trong trường hợp giảm lượng cầu thì điểm A trượt lên điểm B thì được gọi là giảm lượng cầu và ngược lại trên đường cầu từ điểm A trượt xuống điểm C thì được gọi là tăng lượng cầu. Sự trượt dọc trên đường cầu được gọi là sự vận động dọc theo đường cầu. Sự dịch chuyển của đường cầu Sự dịch chuyển của đường cầu không bắt nguồn từ sự thay đổi giá hiện hành của hàng hóa mà là sự thay đổi của của các yếu tố khác có liên quan.
Nếu các yếu tố liên quan thay đổi (thu nhập, sở thích, kỳ vọng … thay đổi) sẽ xảy ra sự dịch chuyển đường cầu sang trái, hoặc sang phải.2 Các khái niệm cơ bản về Cung Cung là số lượng hàng hóa/dịch vụ mà người bán sẵn sàng và có khả năng bán tại các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định, với điều kiện các yếu tố khác không đổi. Lượng cung là số lượng hàng hóa/dịch vụ mà người bán sẵn sang và có khả năng bán tại mức giá xác định trong một thời gian nhất định. Cung thị trường là tổng hợp các mức cung của từng cá nhân lại với nhau Luật cung là số lượng hàng hóa cung trong khoảng thời gian đã cho tăng lên khi giá của nó tăng lên (mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa cung và giá), trong điều kiện các yếu tố khác không đổi. Luật cung được biểu thị như sau: P↑ => Q↑ P↓ => Q↓ Đường cung 9 Hình 1.
Hình vẽ thể hiện đường cung Nhìn vào hình vẽ trên cho ta thấy tại mức giá ban đầu là P1 tương ứng với sản lượng Q1, khi giá thay đổi từ P1 lên P2 thì lượng cung sẽ tăng từ Q1 sang Q2 và ngược lại. Sự vận động dọc theo đường cung và sự dịch chuyển của cả đường cung Hình 1. Sự vận động dọc theo đường cung Q1 Q0 Q2 Qs Nếu trong trường hợp các yếu tố khác không thay đổi mà giá cả tăng lên (P0 lên P2) thì lượng cung sẽ tăng (Q0 sang Q2) nên có sự vận động lên phía trên của đường cung từ điểm A sang điểm B. Ngược lại khi các yếu tố khác không đổi mà giá cả giảm xuống (P0 xuống P1) thì lượng cung sẽ giảm (Q0 10 sang Q1) và có sự vận động xuống phía dưới của đường cung từ điểm A xuống điểm C).
Sự dịch chuyển của đường cung Sự dịch chuyển đường cung là sự di chuyển của cả một đường về phía trái hoặc phải do có sự thay đổi của các yếu tố ngoài giá cả (công nghệ, cơ sở vật chất, giá hàng hóa liên quan, chi phí sản xuất, kỳ vọng, thị hiếu).2 Các yếu tố ảnh hưởng đến Cầu Hàm cầu: Qd = f (P; I; Pr; N; T; E, .) Trong nền kinh tế có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cầu như giá cả hàng hóa và dịch vụ, thu nhập của người tiêu dùng, dân số, chính sách của Chính phủ, kỳ vọng của thị trường hay tâm lý, tập quán và thị hiếu của người tiêu dùng.1 Gía cả hàng hóa và dịch vụ (P) Cầu về hàng hóa không chỉ phụ thuộc vào giá cả của bản thân hàng hóa đó mà nó còn phụ thuộc vào giá cả của các mặt hàng có liên quan. Giá cả hàng hóa và dịch vụ là yếu tố quan trọng quyết định đến chi tiêu của người tiêu dùng, do vậy nó sẽ ảnh hưởng mạnh tới cầu hàng hóa. Khi giá một mặt hàng nào đó tăng, có khả năng cầu sẽ giảm. Còn nếu giá một mặt hàng tăng làm tăng cầu của mặt hàng khác, lúc này hàng hóa này được gọi là hàng hóa bổ sung.
Hoặc khi giá một mặt hàng làm giảm lượng cầu của loại hàng hóa khác thì được gọi là hàng hóa thay thế.2 Thu nhập của người tiêu dùng (I) Thu nhập của người tiêu dùng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mua sắm của người tiêu dùng.