PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn Tăng trƣởng kinh tế là một trong những chỉ tiêu quan trọng trong chính sách điều hành kinh tế vĩ mô của mỗi quốc gia. Do đó, việc xác định đƣợc vai trò của những nhân tố đóng góp cho tăng trƣởng là rất cần thiết nhằm giúp nhà quản lý hoạch định chính sách hiệu quả, đảm bảo tăng trƣởng bền vững trong dài hạn. Cơ cấu nền kinh tế của một quốc gia bao gồm các ngành: công nghiệp và xây dựng, nông nghiệp – lâm – ngƣ nghiệp, dịch vụ.
Trong các ngành dịch vụ, du lịch đƣợc coi là ngành công nghiệp không khói. Theo Stefan Franz Schubert (2011), ngành du lịch đóng góp vào tăng trƣởng của quốc gia thông qua nhiều kênh khác nhau. Thứ nhất, du lịch thu hút số lƣợng lớn lao động, tạo ra việc làm qua đó sẽ cải thiện thu nhập của ngƣời lao động. Thứ hai, du lịch sẽ kích thích xây dựng mới cơ sở hạ tầng và tăng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong cùng lĩnh vực.
Thứ ba, du lịch là một kênh phổ biến để khuếch tán kiến thức công nghệ, gia tăng nghiên cứu phát triển và tích lũy vốn con ngƣời. Thứ tƣ, quốc gia phát triển du lịch sẽ thu về một lƣợng lớn ngoại tệ, qua đó giảm gánh nặng trong việc thanh toán hàng hóa nhập khẩu phục vụ trong sản xuất và tiêu dùng. Ở Việt Nam, trong thời gian qua, nhận thức đƣợc tầm quan trọng của du lịch, nhà nƣớc đã ban hành chính sách phát triển du lịch hƣớng tới phát triển bền vững. Nhờ vậy, du lịch Việt Nam đã có nhiều khởi sắc.
Theo Báo cáo thƣờng niên Travel & Tourism Economic Impact 2018 Viet Nam của Hội đồng Du lịch và Lữ hành thế giới công bố hồi tháng 7/2018. Năm 2017 với mức 8,8% đóng góp cho GDP, du lịch Việt Nam đứng thứ 33/184 nƣớc về quy mô đóng góp trực tiếp vào GDP và xếp thứ 38/184 nƣớc về quy mô tổng đóng góp vào GDP quốc gia. Cụ thể, tổng đóng góp của du lịch vào GDP Việt Nam, bao gồm cả đóng góp trực tiếp, gián tiếp và đầu tƣ công là 712. Trong đó, đóng góp trực tiếp của du lịch vào GDP là LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Với những đóng góp trên, du lịch thực sự có khả năng làm thay đổi bộ mặt kinh tế của nƣớc Tỉnh Quảng Ninh với nhiều tiềm năng về du lịch và là điểm đến đƣợc nhiều du khách lựa chọn, bên cạnh những chính sách phát triển du lịch của trung ƣơng, chính quyền tỉnh cũng đã ban hành các chính sách phát triển du lịch nhằm khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của tỉnh, nhất là về cảnh quan thiên nhiên Biển, Đảo và đa dạng các loại hình và sản phẩm du lịch, thu hút đầu tƣ, tăng nhanh tỷ trọng du lịch trong tổng GDP của thành phố; tạo việc làm, nâng cao dân trí; giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và đặc thù văn hóa địa phƣơng, phát huy sức mạnh tổng hợp của các cấp, ngành và toàn dân phát triển du lịch, góp phần thúc đẩy chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Trong đề án Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, tầm nhìn 2030 đã xác định: Quảng Ninh tập trung phát triển du lịch bền vững theo hƣớng chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu quả. Mục đích là xây dựng tỉnh trở thành một trung tâm du lịch quốc tế, một trọng điểm du lịch hàng đầu quốc gia, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Ngoài ra, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Quyết định số 1419/QĐ-UBND ngày 04/7-2014 phê duyệt Đề án "phát triển sản phẩm du lịch Quảng Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030".
Nội dung đề án xác định định hƣớng phát triển du lịch Quảng Ninh theo loại hình du lịch và không gian du lịch theo 4 địa bàn trọng điểm là: Hạ Long, Uông Bí - Đông Triều - Quảng Yên, Vân Đồn - Cô Tô, Móng Cái - Trà Cổ. Từ đó, định hƣớng phát triển từng loại hình sản phẩm du lịch chính, bổ trợ và sản phẩm mới cũng nhƣ 13 loại hình sản phẩm du lịch theo đặc trƣng, thế mạnh từng khu vực nhƣ: Du lịch sinh thái, mua sắm, vui chơi giải trí, tham quan dã ngoại, nghiên cứu khoa học tìm hiểu khám phá, MICE… Đồng thời đề án cũng đặt ra mục tiêu xây dựng TP. Hạ Long thành thành phố du lịch bền vững hiện đại, văn minh; Cô Tô – Vân Đồn thành trung LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 tâm du lịch bền vững đảo chất lƣợng cao., xác định lộ trình hiện thực hóa, đƣa các sản phẩm vào khai thác… Trong định hƣớng phát triển du lịch tỉnh Quảng Ninh, đã xác định mục tiêu đƣa TP. Hạ Long trở thành điểm du lịch xanh đẳng cấp quốc tế, xứng đáng với vị thế và tiềm năng; trong đó chú trọng đến chất lƣợng tăng trƣởng du lịch, phát triển du lịch Hạ Long trở thành động lực kinh tế cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh; khai thác có hiệu quả các tiềm năng và lợi thế; phát triển các sản phẩm du lịch chất lƣợng và dịch vụ đặc trƣng; ƣu tiên phát triển du lịch cao cấp kết hợp hài hòa với du lịch đại chúng để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trƣờng; bảo tồn và tôn tạo các giá trị tài nguyên; phát triển du lịch gắn liền với bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội… Quyết định số 1188/QĐ-UBND ngày 05 tháng 5 năm 2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội thành phố Hạ Long đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030 cũng xác định “phát triển du lịch của Hạ Long mang tính kết nối vùng, liên kết với các sản phẩm du lịch các địa phƣơng trong và ngoài Tỉnh và khu vực nhƣ vịnh Bái tử long, khu vực Yên tử,.
Hạ Long trở thành trung tâm thu hút du lịch, đặc biệt là các hoạt động du lịch có giá trị tăng cao; Phát triển khu du lịch ở Hòn Gai, tâm điểm xung quanh núi Bài Thơ, tập trung xây dựng Bãi Cháy và Tuần Châu thành một khu giải trí đẳng cấp thế giới, Hòn Gai sẽ đƣợc phát triển thành một khu vực di tích lịch sử và du lịch mua sắm của du khách .; Nghiên cứu phát triển các sản phẩm du lịch đẳng cấp quốc tế phù hợp để khai thác các lợi thế của Thành phố nhƣ công viên biểu diễn, thể thao mạo hiểm, du lịch khám phá, thám hiểm; Bảo tồn và phát triển 2-3 làng chài thành những sản phẩm du lịch đặc biệt của thành phố; Xây dựng các khu ẩm thực đƣờng phố phục vụ khách du lịch và ngƣời dân địa phƣơng”. Tuy nhiên, trên thực tế, chính sách phát triển du lịch bền vững tại TP. Hạ Long vẫn chƣa đạt đƣợc hiệu quả nhƣ mong muốn khi triển khai trong thực LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Công tác tổ chức triển khai thực hiện chƣa đạt đƣợc mục tiêu của chính sách chƣa tạo ra động lực phát triển du lịch bền vững tại địa phƣơng.
Chính vì vậy, học viên lựa chọn đề tài luận văn chuyên ngành Chính sách công: “Thực thi chính sách phát triển du lịch bền vững tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh” với mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển du lịch bền vững, chính sách phát triển du lịch bền vững, đánh giá thực trạng thực thi chính sách phát triển du lịch bền vững tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện thực thi chính sách phát triển du lịch bền vững tại thành phố hạ Long, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Hạ Long nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 2. Hướng nghiên cứu về du lịch Du lịch đang là một trong những lĩnh vực thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học nghiên cứu dƣới nhiều góc độ khác nhau. Cho đến nay, có nhiều công trình nghiên cứu đề cập tới nội dung phát triển du lịch.
Giáo trình “Kinh tế du lịch”, GS. Nguyễn Văn Đính, Trần Thị Minh Hòa (chủ biên), Trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân, Nxb Lao động Xã hội, 2006. Giáo trình này đã đề cập tới những vấn đề về du lịch dƣới góc độ kinh tế nhƣ khái niệm, vai trò, mối quan hệ giữa du lịch và phát triển kinh tế- xã hội [7]. Cuốn sách “Tài nguyên và môi trường du lịch Việt Nam” của TS.
Phạm Trung Lƣơng (chủ biên), NXB Giáo dục 2000. Bên cạnh việc cung cấp những vấn đề lí luận cơ bản về du lịch đã phân tích, đánh giá thực trạng của du lịch Việt Nam về điểm mạnh, điểm yếu, các cơ hội và thách thức đặt ra [8]. Đề án “Phát triển du lịch bền vững, đảo và vùng ven biển Việt Nam đến năm 2020” của Viện Nghiên cứu phát triển du lịch, Tổng cục Du lịch; Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch. Đề án trên cơ sở nghiên cứu về biển đảo Việt Nam đã xác định rõ các định hƣớng phát triển chủ yếu của du lịch bền vững trong mối quan hệ với Chiến lƣợc phát triển du lịch Việt Nam; với các mục tiêu chiến LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 lƣợc về phát triển kinh tế biển; đảm bảo khai thác có hiệu quả những tiềm năng và lợi thế về du lịch bền vững gắn với việc đảm bảo an ninh quốc phòng và phù hợp với xu thế hội nhập của Việt Nam với khu vực và quốc tế [2].
Các công trình nghiên cứu nói trên đã cung cấp cơ sở lý luận về du lịch, làm nền tảng để học viên xây dựng hệ thống lý thuyết về chính sách phát triển du lịch. Hướng nghiên cứu về chính sách phát triển du lịch bền vững Đi sâu phân tích các chính sách phát triển du lịch ở Việt Nam có thể kể tới đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở “Tổng quan hệ thống chính sách phát triển du lịch Việt Nam” do TS. Hồ Thị Kim Thoa làm chủ nhiệm, Viện Nghiên cứu phát triển du lịch, 2014. Đề tài là một nghiên cứu mang tính tổng thuật về hệ thống chính sách phát triển du lịch việt nam trong khaongr thời gian từ năm 2000 đến năm 2014 qua đó đƣa ra các khuyến nghị nhằm hát triển du lịch bền vững ở Việt Nam [17].
- Đề tài NCKH cấp Bộ "Đánh giá tác động của hoạt động du lịch đến tài nguyên, môi trƣờng khu vực Hải Phòng – Quảng Ninh", Viện Nghiên cứu phát triển du lịch, 2004.