Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến Khánh Hòa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu phát triển du lịch bền vững tại đảo yến khánh hoà, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Vũ Thị Phương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Hồng Long
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Đảo Yến, Khánh Hòa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích của đề tài
• Nhiệm vụ của đề tài
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.1. Một số khái niệm có liên quan tới vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Khái niệm du lịch
• 1.1.2. Khái niệm phát triển bền vững
• 1.1.3. Sự cần thiết phải phát triển bền vững du lịch biển đảo ở nước ta
• 1.2. Phát triển du lịch bền vững
• 1.2.1. Đặc điểm phát triển du lịch bền vững
• 1.2.2. Mục tiêu và nguyên tắc phát triển du lịch bền vững
• 1.2.3. Nội dung của công tác phát triển du lịch bền vững
• 1.2.4. Các tiêu chí đánh giá phát triển du lịch bền vững
• 1.2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch bền vững
• 1.3. Một số mô hình phát triển du lịch bền vững
• 1.3.1. Một số mô hình phát triển du lịch bền vững trên thế giới
• 1.3.2. Một số mô hình phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam
• 1.3.3. Bài học kinh nghiệm được rút ra để phát triển du lịch bền vững
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TẠI ĐẢO YẾN, KHÁNH HÒA
• 2.1. Khái quát chung về Đảo Yến, Khánh Hòa
• 2.1.1. Giới thiệu chung về Đảo Yến, Khánh Hòa
• 2.1.2. Tài nguyên du lịch tự nhiên
• 2.1.3. Tài nguyên du lịch văn hóa
• 2.1.4. Hiện trạng phát triển du lịch ở Đảo Yến, Khánh Hòa
• 2.2. Kết quả đánh giá thực trạng tăng trưởng kinh tế du lịch bền vững tại Đảo Yến
• 2.3. Kết quả đánh giá thực trạng tăng trưởng kinh tế của ngành du lịch gắn với thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa tại Đảo Yến
• 2.4. Kết quả đánh giá thực trạng tăng trưởng kinh tế du lịch gắn với bảo vệ tài nguyên du lịch tự nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái
• 2.5. Đánh giá chung về công tác phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến, Khánh Hòa
• 2.5.1. Những kết quả đạt được
• 2.5.2. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TẠI ĐẢO YẾN, KHÁNH HÒA
• 3.1. Định hướng phát triển du lịch Đảo Yến, Khánh Hòa
• 3.1.1. Các quan điểm và mục tiêu phát triển du lịch bền vững
• 3.1.2. Định hướng phát triển du lịch Đảo Yến
• 3.2. Các giải pháp phát triển bền vững du lịch Đảo Yến
• 3.2.1. Giải pháp về tổ chức quản lý du lịch
• 3.2.2. Giải pháp phát triển sản phẩm du lịch Đảo Yến
• 3.2.3. Giải pháp về phát triển nguồn nhân lực du lịch tại Đảo Yến
• 3.2.4. Giải pháp về cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất phát triển du lịch
• 3.2.5. Giải pháp phát triển du lịch gắn với việc bảo vệ tài nguyên du lịch và môi trường
• 3.2.6. Giải pháp liên kết cộng đồng địa phương với phát triển tour du lịch
• 3.2.7. Giải pháp xúc tiến, quảng bá du lịch Đảo Yến
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Đảo Yến

Đảo Yến, một trong những điểm đến nổi bật tại Khánh Hòa, đang trở thành tâm điểm của sự phát triển du lịch bền vững. Với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp và tài nguyên phong phú, Đảo Yến không chỉ thu hút du khách mà còn đặt ra thách thức trong việc bảo tồn môi trường. Phát triển du lịch bền vững tại đây không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu cấp thiết để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa địa phương.

1.1. Đảo Yến Điểm Đến Du Lịch Hấp Dẫn Tại Khánh Hòa

Đảo Yến nổi bật với vẻ đẹp tự nhiên và các hoạt động du lịch phong phú. Nơi đây không chỉ có bãi biển trong xanh mà còn là nơi sinh sống của nhiều loài chim yến quý hiếm, tạo nên giá trị du lịch độc đáo.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Du Lịch Bền Vững

Du lịch bền vững không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng địa phương. Việc phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến sẽ góp phần bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Đảo Yến

Mặc dù Đảo Yến có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển du lịch bền vững vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, sự gia tăng lượng khách du lịch và sự tham gia của cộng đồng địa phương vào hoạt động du lịch cần được giải quyết.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Và Tác Động Của Du Lịch

Sự gia tăng lượng khách du lịch đã dẫn đến ô nhiễm môi trường tại Đảo Yến. Việc quản lý chất thải và bảo vệ hệ sinh thái là những vấn đề cần được chú trọng.

2.2. Sự Tham Gia Của Cộng Đồng Địa Phương

Cộng đồng địa phương chưa tham gia nhiều vào hoạt động du lịch, dẫn đến việc thiếu sự gắn kết giữa du lịch và phát triển kinh tế địa phương. Cần có các chính sách khuyến khích sự tham gia của họ.

III. Phương Pháp Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Đảo Yến

Để phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả và các giải pháp bảo tồn tài nguyên. Việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là rất quan trọng.

3.1. Giải Pháp Quản Lý Du Lịch Hiệu Quả

Cần có các chính sách quản lý du lịch chặt chẽ để đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc quy hoạch và kiểm soát lượng khách du lịch là rất cần thiết.

3.2. Bảo Tồn Tài Nguyên Thiên Nhiên

Bảo tồn tài nguyên thiên nhiên là một trong những yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch bền vững. Cần có các chương trình bảo vệ môi trường và giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Đảo Yến

Nghiên cứu về phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các chương trình phát triển du lịch đã giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng và cải thiện chất lượng dịch vụ.

4.1. Kết Quả Từ Các Chương Trình Phát Triển

Các chương trình phát triển du lịch đã giúp tăng cường sự tham gia của cộng đồng và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch tại Đảo Yến.

4.2. Đánh Giá Tác Động Đến Kinh Tế Địa Phương

Phát triển du lịch bền vững đã góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế của địa phương, tạo ra nhiều việc làm và nâng cao đời sống cho người dân.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Du Lịch Bền Vững Tại Đảo Yến

Tương lai của du lịch bền vững tại Đảo Yến phụ thuộc vào sự phối hợp giữa các bên liên quan. Cần có các chính sách đồng bộ để đảm bảo sự phát triển bền vững và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần có các định hướng phát triển rõ ràng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho Đảo Yến trong tương lai.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Phát Triển

Cộng đồng địa phương cần được khuyến khích tham gia vào các hoạt động du lịch để đảm bảo sự phát triển bền vững và bảo vệ tài nguyên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển du lịch biển đảo hiện đang là định hướng mũi nhọn trong chiến lược phát triển kinh tế biển Việt Nam, chiếm tới hơn 70% tổng lượng khách du lịch toàn quốc. Nằm trong vùng vịnh Nha Trang với bờ biển dài 385 km và hệ thống 200 hòn đảo lớn nhỏ của tỉnh Khánh Hòa, Đảo Yến (Hòn Nội) sở hữu hệ sinh thái tự nhiên phong phú cùng nguồn tài nguyên sinh vật vô cùng quý giá. Trong giai đoạn 2014-2018, Đảo Yến ghi nhận tốc độ tăng trưởng lượng khách du lịch bình quân đạt 38,2%/năm, kéo theo mức tăng trưởng doanh thu bình quân ấn tượng 32,91%/năm. Riêng trong năm 2018, địa danh này đã đón 8.287 lượt du khách và mang lại nguồn doanh thu 8,13 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của lượng khách cũng đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với sức tải môi trường, tính toàn vẹn của hệ sinh thái rạn san hô và sự an toàn sinh học của quần thể đàn chim yến có lịch sử khai thác hơn 700 năm. Thêm vào đó, sự tham gia của cộng đồng dân cư bản địa vào chuỗi giá trị du lịch tại đây vẫn còn ở mức khiêm tốn. Đứng trước thực tế đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Du lịch của học viên Vũ Thị Phương, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Long tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, đã tập trung giải quyết bài toán: Làm thế nào để phát triển du lịch Đảo Yến nhanh nhưng bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo tồn thiên nhiên.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch bền vững, đánh giá toàn diện hiện trạng phát triển tại Đảo Yến giai đoạn 2014-2018, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2025 và tầm nhìn 2030. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc bảo vệ hơn 160 km2 diện tích khu bảo tồn biển Hòn Mun và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch tỉnh Khánh Hòa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phát triển bền vững đa chiều, xem xét sự kết hợp chặt chẽ giữa 3 trụ cột cơ bản: tăng trưởng kinh tế bền vững, tiến bộ công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Nghiên cứu tích hợp mô hình sức tải và vòng đời phát triển du lịch của Butler (1993), kết hợp quan điểm du lịch bền vững của John Swarbrooke (1999) nhằm xác định ngưỡng khai thác tối ưu không làm suy thoái nguồn vốn tự nhiên.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa theo quy định tại Khoản 14 Điều 3 Luật Du lịch Việt Nam năm 2017 và các định nghĩa chuẩn mực của Tổ chức Du lịch Thế giới. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng Bộ tiêu chuẩn du lịch bền vững toàn cầu của Hội đồng Du lịch Toàn cầu gồm 4 nhóm tiêu chí cốt lõi:

• Quản lý hiệu quả và bền vững;
• Tối đa hóa lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng địa phương;
• Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống;
• Giảm thiểu tác động tiêu cực và bảo vệ môi trường tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi với quy mô cỡ mẫu 150 đối tượng, bao gồm 100 khách du lịch ngẫu nhiên tại Đảo Yến và 50 đại diện cơ sở kinh doanh du lịch trên địa bàn. Kỹ thuật lấy mẫu ngẫu nhiên trực tiếp tại thực địa trong khung thời gian từ tháng 3/2019 đến tháng 5/2019 giúp thu về 100% tỷ lệ phản hồi hợp lệ (150/150 phiếu). Ngoài ra, phương pháp chuyên gia được thực hiện trong tháng 12/2018 với sự tham vấn sâu từ 5 chuyên gia đầu ngành (1 cán bộ lãnh đạo Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa, 1 lãnh đạo Sở Giao thông Vận tải và 3 nhà quản lý doanh nghiệp du lịch lữ hành).

Toàn bộ dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2014-2018 thu thập từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa cùng số liệu sơ cấp từ phiếu khảo sát được nhập liệu, xử lý và phân tích qua phần mềm Microsoft Excel 2010. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và tổng hợp chéo là nhằm phản ánh chân thực các biến động kinh tế, mức độ hài lòng của du khách cũng như đánh giá khách quan các lỗ hổng trong quản trị điểm đến biển đảo đặc thù.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về khía cạnh kinh tế, doanh thu du lịch Đảo Yến đạt tốc độ bứt phá mạnh mẽ, tăng từ 2,34 tỷ đồng năm 2014 lên mức 8,13 tỷ đồng năm 2018, tương đương tỷ lệ tăng trưởng tổng thể đạt hơn 247% sau 5 năm. Lượng du khách đến đảo tăng trưởng ổn định ở mức 38,2%/năm, đạt 8.287 lượt khách vào năm 2018, đóng góp tích cực vào nguồn thu dịch vụ chung của tỉnh Khánh Hòa (nơi đạt doanh thu du lịch toàn tỉnh hơn 6.049 tỷ đồng từ năm 2014).

Thứ hai, hoạt động du lịch mang tính thời vụ cao và phụ thuộc lớn vào đơn vị khai thác độc quyền. Khí hậu tại cụm đảo chỉ cho phép khai thác tour an toàn trong khoảng 7 tháng mùa khô (từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm). Hiện nay, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Yến sào Khánh Hòa thông qua Trung tâm Du lịch Sanest Tourist là đơn vị duy nhất trực tiếp tổ chức, điều hành tour tham quan Đảo Yến bằng đội tàu gỗ 45-50 chỗ và cano cao tốc 20-36 chỗ xuất phát từ cảng Cầu Đá (cách đảo 13 hải lý).

Thứ ba, Đảo Yến sở hữu nguồn tài nguyên tự nhiên và nhân văn vô giá với rạn san hô đa dạng gồm 340 loài san hô cứng trên tổng số hơn 800 loài của thế giới nằm trong vùng bảo tồn 160 km2. Đồng thời, nơi đây lưu giữ di tích lịch sử nghề khai thác yến sào hình thành từ năm 1328 dưới thời nhà Trần và gắn liền với công đức của Đảo chủ Thánh Mẫu Lê Thị Huyền Trâm từ năm 1793.

Thứ tư, về mặt xã hội và môi trường, khảo sát cho thấy tỷ lệ cư dân địa phương tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng dịch vụ tại đảo còn dưới 15%. Mặc dù 100% du khách được trang bị kiến thức bảo vệ môi trường khi lên đảo, áp lực rác thải sinh hoạt và nguy cơ xáo trộn sinh cảnh làm tổ của chim yến tại bãi tắm đôi vào các tháng cao điểm vẫn là bài toán nan giải.

Thảo luận kết quả

Mô hình quản lý đơn vị độc quyền giúp kiểm soát an ninh trật tự và bảo vệ tuyệt đối đàn chim yến quý hiếm, tuy nhiên lại tạo ra rào cản hạn chế sự tham gia của các doanh nghiệp lữ hành khác cũng như sự hưởng lợi trực tiếp của cộng đồng dân cư ven biển. Khi trình bày dữ liệu doanh thu qua biểu đồ đường giai đoạn 2014-2018, đường tăng trưởng thể hiện xu hướng dốc đứng liên tục qua từng năm (tăng lần lượt 3,18 tỷ đồng năm 2015; 4,40 tỷ đồng năm 2016; 6,05 tỷ đồng năm 2017 và 8,13 tỷ đồng năm 2018).

So sánh với mô hình du lịch bền vững tại Vịnh Bái Tử Long (Quảng Ninh) với mức tăng trưởng lượng khách bình quân 14,52%/năm hay mô hình tăng trưởng xanh của Hàn Quốc, Đảo Yến cần chuyển dịch từ chiến lược mở rộng quy mô lượng khách sang chiến lược nâng cao giá trị chi tiêu bình quân trên mỗi lượt khách. Việc thiếu vắng các sản phẩm trải nghiệm văn hóa chuyên sâu và dịch vụ bổ trợ cao cấp khiến thời gian lưu trú bình quân của du khách tại đảo chỉ dừng lại ở mô hình tour tham quan trong ngày (dưới 8 tiếng).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến đến năm 2025, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Kiểm soát sức chứa và tối ưu hóa quản lý điểm đến: Thiết lập trần giới hạn đón tiếp không quá 150-200 khách/ngày nhằm đảm bảo sức tải sinh thái cho 160 km2 khu bảo tồn biển. Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa phối hợp với Ban chỉ đạo phát triển du lịch tỉnh hoàn thiện quy chế giám sát môi trường định kỳ hàng quý, áp dụng từ quý 1/2021.
2. Đa dạng hóa và nâng cấp sản phẩm du lịch sinh thái - văn hóa: Phát triển tour chuyên đề tìm hiểu di sản văn hóa nghề yến sào 700 năm, xây dựng trải nghiệm lặn biển khoa học khám phá 340 loài san hô có hướng dẫn viên chuyên biệt. Mục tiêu nâng tỷ lệ du khách hài lòng lên trên 90% và nâng mức chi tiêu bình quân của mỗi du khách thêm 20-25% trong giai đoạn 2021-2023.
3. Phát triển nguồn nhân lực và liên kết cộng đồng địa phương: Tổ chức đào tạo chuẩn hóa kỹ năng du lịch xanh cho 100% đội ngũ thuyền viên, hướng dẫn viên và nhân viên phục vụ. Đồng thời, xây dựng cơ chế để ít nhất 30% hộ dân ven biển tham gia cung cấp các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, dịch vụ hậu cần và ẩm thực truyền thống, hoàn thành trước năm 2024.
4. Đầu tư công nghệ xanh và xử lý chất thải sinh thái: Trang bị hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn trên các phương tiện vận chuyển và các điểm dừng chân tại Hòn Nội; thực hiện phân loại và thu gom 100% rác thải nhựa mang về đất liền xử lý. Doanh nghiệp khai thác cam kết trích tối thiểu 5% doanh thu hàng năm cho quỹ bảo tồn đa dạng sinh học biển.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phương pháp của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho nhiều nhóm độc giả chuyên ngành:

• Cơ quan quản lý nhà nước về du lịch (Sở Du lịch, Sở Văn hóa - Thể thao, UBND tỉnh Khánh Hòa): Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thống kê xác thực để xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển du lịch biển đảo, ban hành các chính sách kiểm soát sức chứa và phân bổ ngân sách bảo tồn hợp lý.
• Doanh nghiệp lữ hành và đơn vị khai thác tour biển đảo: Điển hình là Công ty Yến sào Khánh Hòa và các công ty du lịch tại Nha Trang, giúp tối ưu hóa thiết kế chương trình tour, nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm dịch vụ và áp dụng các tiêu chuẩn quản trị xanh theo chuẩn quốc tế.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Du lịch: Tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực địa, kỹ thuật thiết kế bảng hỏi khảo sát kết hợp tham vấn chuyên gia trong phân tích tính bền vững của điểm đến du lịch sinh thái biển.
• Các tổ chức bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển cộng đồng: Sử dụng luận văn như một trường hợp nghiên cứu thực tiễn để đánh giá tác động tương hỗ giữa phát triển kinh tế du lịch và bảo tồn rạn san hô, bảo vệ nguồn gen chim yến hoang dã.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động du lịch tại Đảo Yến đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế như thế nào trong giai đoạn 2014-2018?
Trong giai đoạn này, doanh thu du lịch của Đảo Yến tăng trưởng bình quân 32,91%/năm, tăng mạnh từ 2,34 tỷ đồng năm 2014 lên mức 8,13 tỷ đồng năm 2018. Lượng khách du lịch đến đảo tăng trưởng bình quân 38,2%/năm, đạt 8.287 lượt khách trong năm 2018.

Khung lý thuyết nền tảng nào được luận văn sử dụng để đánh giá tính bền vững?
Nghiên cứu kết hợp lý thuyết phát triển bền vững 3 trụ cột (Kinh tế - Xã hội - Môi trường) cùng Bộ tiêu chuẩn du lịch bền vững toàn cầu của Hội đồng Du lịch Toàn cầu gồm 4 nhóm chỉ số: Quản lý bền vững, Lợi ích kinh tế - xã hội, Bảo tồn di sản văn hóa và Bảo vệ môi trường sinh thái.

Tại sao hoạt động du lịch tại Đảo Yến chỉ diễn ra từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm?
Do đặc thù khí hậu biển nhiệt đới tại Khánh Hòa, mùa mưa bão kéo dài từ tháng 10 đến tháng 12 gây sóng lớn nguy hiểm cho việc di chuyển đường biển 13 hải lý. Ngoài ra, đây là thời gian trùng với chu kỳ sinh sản và làm tổ của chim yến (tháng 12 đến tháng 3), cần hạn chế tối đa sự xáo trộn môi trường sống.

Quy mô mẫu khảo sát và phương pháp thu thập dữ liệu trong nghiên cứu được tiến hành ra sao?
Tác giả đã trực tiếp thực hiện khảo sát ngẫu nhiên 150 mẫu (gồm 100 khách du lịch và 50 cơ sở kinh doanh) từ tháng 3 đến tháng 5/2019 với tỷ lệ phản hồi 100%, kết hợp phỏng vấn sâu 5 chuyên gia đầu ngành trong tháng 12/2018 và phân tích dữ liệu qua phần mềm Microsoft Excel 2010.

Nút thắt lớn nhất cản trở phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến hiện nay là gì?
Đó là sự thiếu hụt cơ chế liên kết chuỗi giá trị với cộng đồng dân cư bản địa (tỷ lệ tham gia dưới 15%), tính chất độc quyền phân phối tour dẫn đến sản phẩm đơn điệu, cùng nguy cơ ô nhiễm cục bộ và quá tải sinh thái tại khu vực rạn san hô với 340 loài trong mùa cao điểm.

Kết luận

• Tăng trưởng kinh tế ấn tượng: Đảo Yến duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu 32,91%/năm và lượng khách tăng 38,2%/năm trong giai đoạn 2014-2018, khẳng định vị thế điểm đến biển đảo đặc sắc.
• Giá trị tài nguyên độc nhất: Sở hữu hệ sinh thái biển nguyên sơ thuộc khu bảo tồn 160 km2 với 340 loài san hô cứng và di sản văn hóa nghề nuôi yến trên 700 năm lịch sử.
• Nhận diện thách thức rõ ràng: Mô hình khai thác độc quyền còn bộc lộ hạn chế về phân chia lợi ích xã hội và đối mặt với rủi ro vượt quá sức tải môi trường trong mùa nắng.
• Hệ thống giải pháp đồng bộ: Đề xuất 4 nhóm can thiệp chiến lược từ quản trị sức chứa, đa dạng hóa sản phẩm, đào tạo nhân lực gắn với sinh kế cộng đồng, đến ứng dụng công nghệ xử lý chất thải sinh thái.
• Đóng góp học thuật thực tiễn: Cung cấp khung đánh giá chuẩn mực cho các điểm du lịch sinh thái nhạy cảm, định hình lộ trình phát triển xanh giai đoạn 2021-2025.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Đảo Yến trở thành biểu tượng du lịch xanh đẳng cấp của tỉnh Khánh Hòa, các cơ quan ban ngành và doanh nghiệp cần nhanh chóng triển khai đồng bộ các giải pháp quy hoạch sức chứa và liên kết cộng đồng ngay từ hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận về phát triển du lịch bền vững Chương 2: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến, Khánh Hòa Chương 3: Các giải pháp nhằm phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến, Khánh Hòa 5 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 1. Một số khái niệm có liên quan tới vấn đề nghiên cứu 1. Khái niệm du lịch Năm 1963, với mục đích quốc tế hoá, tại hội nghị Liên Hợp Quốc về du lịch họp tai Roma, các chuyên gia đã đưa ra định nghĩa về du lịch như sau: “Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của các cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hoà bình.

Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ. Định nghĩa này là cơ sở cho định nghĩa du khách đã được Liên minh quốc tế các tổ chức du lịch chính thức, tiền thân của Tổ chức du lịch thế giới thông qua.” [5, tr12] Tổ chức Du lịch thế giới WTO định nghĩa: “Du lịch là một hoạt động di chuyển vì mục đích giải trí, tiêu khiển và tổ chức các dịch vụ xung quanh hoạt động này. Người đi du lịch là người đi ra khỏi nơi mình cư trú một quãng đường tối thiểu là 80 km trong khoảng thời gian hơn 24 giờ với mục đích giải trí tiêu khiển”. [5, tr12] Theo Luật du lịch năm 2005 của Quốc hội Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định.

[10, tr8] Khái niệm này được bổ sung sửa đổi trong Luật Du lịch Việt Nam năm 2017 như sau: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác”. [11, tr9] Từ các định nghĩa trên cho ta thấy du lịch là một hoạt động liên quan đến một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức đi ra khỏi nơi cư trú thường xuyên của họ bằng các cuộc hành trình ngắn ngày hoặc dài ngày ở một nơi khác với mục đích chủ yếu không phải là kiếm lời. Quá trình đi du lịch của họ được gắn với các hoạt động kinh tế, các mối quan hệ, hiện tượng ở nơi họ đến. Khái niệm phát triển bền vững Vấn đề phát triển bền vững được Ngân hàng thế giới (WB) đề cập lần đầu tiên vào năm 1987 như sau".Sự phát triển đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm nguy hại đến khả năng đáp ứng các nhu cầu của thế hệ tương lai".

Quan điểm này chủ yếu nhấn mạnh đến khía cạnh sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo đảm môi trường sống của con người trong quá trình phát triển của con người, nhưng chưa đề cập đến vấn đề xã hội (Gôdian và Hecdue, 1988) [5, tr24]. Nội hàm về phát triển bền vững được tái khẳng định ở Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất về Môi trường và phát triển tổ chức ở Rio de Janeiro (Brazil) năm 1992 và được bổ sung, hoàn chỉnh tại Hội nghị Thượng đỉnh thế giới về Phát triển bền vững tổ chức ở Johannesburg (Cộng hoà Nam Phi) năm 2002: "Phát triển bền vững là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa giữa 3 mặt của sự phát triển, gồm: phát triển kinh tế (nhất là tăng trưởng kinh tế), phát triển xã hội (nhất là thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội; xoá đói giảm nghèo và giải quyết việc làm) và bảo vệ môi trường (nhất là xử lý, khắc phục ô nhiễm, phục hồi và cải thiện chất lượng môi trường; phòng chống cháy và chặt phá rừng; khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên) (Ngô Thắng Lợi, 2000) [6, tr22]. Mối quan hệ này được biểu hiện qua hình vẽ sau: Bền vững kinh tế Phát triển bền vững Bền vững Bền vững xã hội môi trường Hình 1. Mối quan hệ giữa các yếu tố trong phát triển bền vững (Nguồn: Ngô Thắng Lợi, 2000) [6, tr22].

7 Cụ thể như sau: Bền vững về mặt kinh tế chính là việc phát triển kinh tế nhanh và ổn định trong một thời gian dài. Tăng trưởng nhanh chưa chắc đã có được phát triển bền vững về mặt kinh tế. Vì thế chúng ta phải luôn duy trì một tốc độ tăng trưởng ổn định hợp lý và lâu dài không nên chỉ chú trọng và nhấn mạnh vào tăng trưởng kinh tế nhanh. Bền vững về mặt môi trường là ở đó con người có cuộc sống chất lượng cao dựa trên nền tảng sinh thái bền vững.

Bền vững về xã hội: Tính bền vững đó phải mang tính nhân văn hay nói một cách khác là phải đem lại phúc lợi và chia sẻ công bằng cho mọi cá nhân trong xã hội. Phát triển phải được gắn liền với một xã hội ổn định, hoà bình, mở rộng và nâng cao năng lực lựa chọn cho mọi người cùng với đó là việc nâng cao sự tham gia của cộng đồng vào quá trình phát triển. Quan niệm về phát triển bền vững dần được hình thành từ thực tiễn đời sống xã hội và có tính tất yếu. Tư duy về phát triển bền vững bắt đầu từ việc nhìn nhận tầm quan trọng của bảo vệ môi trường và tiếp đó là nhận ra sự cần thiết phải giải quyết những bất ổn trong xã hội.

Năm 1992, Hội nghị thượng đỉnh về Môi trường và Phát triển của Liên hợp quốc được tổ chức ở Rio de Janeiro đề ra Chương trình nghị sự toàn cầu cho thế kỷ XXI, theo đó, phát triển bền vững được xác định là: “Một sự phát triển thỏa mãn những nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm hại đến khả năng đáp ứng những nhu cầu của thế hệ tương lai”. Về nguyên tắc, phát triển bền vững là quá trình vận hành đồng thời ba bình diện phát triển: kinh tế tăng trưởng bền vững, xã hội thịnh vượng, công bằng, ổn định, văn hoá đa dạng và môi trường được trong lành, tài nguyên được duy trì bền vững. Do vậy, hệ thống hoàn chỉnh các nguyên tắc đạo đức cho phát triển bền vững bao gồm các nguyên tắc phát triển bền vững trong cả “ba thế chân kiềng” kinh tế, xã hội, môi trường. Cho tới nay, quan niệm về phát triển bền vững trên bình diện quốc tế có được sự thống nhất chung và mục tiêu để thực hiện phát triển bền vững trở thành mục tiêu thiên niên kỷ.

Sự cần thiết phải phát triển bền vững du lịch biển đảo ở nƣớc ta Du lịch biển đảo ngày càng trở thành một xu hướng và động lực mới, với nhiều tiềm năng ở Việt Nam. Thực tế cũng cho thấy, với lượng khách đến tăng nhiều trong những năm qua và luôn chiếm khoảng 70% tổng khách du lịch cả nước, du lịch biển đảo hiện đang là loại hình du lịch chủ đạo, góp phần quan trọng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam. Có thể nói, Việt Nam có nhiều tiềm năng về du lịch biển đảo khi sở hữu đường bờ biển dài hơn 3.000 hòn đảo, với những bờ cát trắng, vịnh biển hoang sơ, những hòn đảo nhiệt đới quanh năm tươi tốt. Việt Nam đứng thứ 27 trong số 156 quốc gia có biển trên thế giới và là nước có diện tích ven biển lớn ở khu vực Đông Nam Á.

Và có tới 125 bãi biển mà hầu hết là các bãi tắm đẹp, trong đó bãi biển Đà Nẵng đã được tạp chí Forbes bầu chọn là 1 trong 6 bãi tắm quyến rũ nhất hành tinh. Việt Nam cũng là 1 trong 12 quốc gia có các vịnh đẹp nhất thế giới là Vịnh Hạ Long, Vịnh Nha Trang. Về mặt hành chính, 28 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là các địa phương có biển, với diện tích tự nhiên là 126.747 km2, dân số (năm 2010) là 37,2 triệu người, bằng 38,2% diện tích tự nhiên và 41,1% dân số cả nước. Bên cạnh đó, lãnh thổ vùng đất ven biển, vùng biển và hệ thống các đảo, nơi diễn ra du lịch biển đảo và vùng ven biển tập trung tới 7/13 di sản thế giới ở Việt Nam; 6/8 các khu dự trữ sinh quyển; nhiều vườn quốc gia, các khu bảo tồn thiên nhiên.

(Bộ VHTT và DL, 2019) [2, tr10] Ngoài ra, từ bao đời nay, biển đảo không chỉ là nơi cung cấp nguồn sống, mà còn là không gian để cộng đồng người Việt tạo lập nên một nền văn hóa biển đảo, với những di sản văn hóa đặc sắc. Đó là hệ thống di tích lịch sử-văn hóa liên quan đến môi trường biển, hệ thống thần linh biển, những bậc tiền bối có công trong công cuộc chinh phục biển, xác lập và thực thi chủ quyền quốc gia trên biển.; các lễ hội dân gian của cư dân miền biển; tín ngưỡng, phong tục tập quán liên quan đến biển; văn hóa sinh kế, văn hóa cư trú, văn hóa ẩm thực, diễn xướng dân gian, tri thức bản địa. Ðây chính là nguồn tài nguyên giàu có để phát triển du lịch biển đảo bền vững. 9 Nắm bắt thế mạnh trên, thời gian qua, nhiều khu du lịch biển tiềm năng đã được quy hoạch và đầu tư phát triển như: bãi biển Sầm Sơn (Thanh Hóa); bãi biển Non Nước, Mỹ Khê (Đà Nẵng); vịnh Đảo Yến, vịnh Cam Ranh (Khánh Hòa); bãi biển Mũi Né (Bình Thuận); bãi biển Vũng Tàu (Bà Rịa-Vũng Tàu).

Việt Nam đã hình thành 3 trung tâm du lịch biển có sức hút với khách quốc tế, gồm vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Đà Nẵng, Đảo Yến (Khánh Hòa) với những cơ sở lưu trú hiện đại 4-5 sao, có thể đón những đoàn khách đến nghỉ dưỡng và phát triển du lịch MICE (du lịch hội nghị, hội thảo) (Bộ VH - TT và DL, 2019) [2, tr11] Việc phát triển mạnh mẽ của du lịch biển đảo trong những năm qua, đã mang lại cơ hội xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống của người dân ở vùng ven biển nhiều địa phương trong cả nước. Song theo đánh giá của các chuyên gia, kết quả này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng lớn của du lịch biển, đảo Việt Nam.