Chương 1 LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Phát triển đội ngũ và phát triển nguồn nhân lực - Khái niệm phát triển: Trước khi xác định khái niệm phát triển đội ngũ nghiên cứu này xác định khái niệm phát triển. Bàn về khái niệm phát triển đã có nhiều nhà khoa học với các chuyên ngành khác nhau đưa ra, có thể nêu dẫn một số khái niệm sau: Theo tác giả Phạm Minh Hạc khái niệm phát triển như sau: “Phát triển là sự thay đổi hay biến đổi tiến bộ, là một phương thức của vận động, hay là quá trình diễn ra có nguyên nhân dưới những hình thức khác nhau như tăng trưởng, tiến hóa, chuyển đổi, mở rộng cuối cùng tạo ra sự biến đổi về chất” [12].
Tác giả Bùi Đình Thanh đã đưa ra khái niệm phát triển như sau: “Phát triển là một quá trình tiến hóa của mọi xã hội, mọi cộng đồng dân tộc trong đó các chủ thể lãnh đạo và quản lí, bằng các chiến lược và chính sách thích hợp với những đặc điểm về lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của xã hội và cộng đồng dân tộc mình, tạo ra, huy động và quản lí các nguồn lực tự nhiên và con người nhằm đạt được những thành quả bền vững và được phân phối công bằng cho các thành viên trong xã hội vì mục đích không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của họ” [30]. Từ việc phân tích các khái niệm phát triển nêu ở trên, luận văn này xác định khái niệm phát triển như sau: “Phát triển là quá trình tăng trưởng về số lượng và biến đổi về chất của sự vật, hiện tượng đã có, đã được xây dựng nhưng chưa hoàn chỉnh, chưa đầy đủ, phải tiếp tục được nâng cao để đáp ứng yêu cầu trong môi trường mới”. - Khái niệm phát triển nguồn nhân lực: Nguồn nhân lực (Human Resources) là nguồn lực về con người trong một tổ chức cụ thể, là nhân tố con người trong một tổ chức đó. Về mặt quản lí, phát triển nguồn nhân lực thuộc lĩnh vực quản lí các quá trình diễn ra trong xã 12 Luan van hội loài người.
Dưới đây là một số khái niệm cụ thể về phát triển nguồn nhân lực. UNESSCO và ILO (2012), đưa ra khái niệm như sau: “Phát triển nguồn nhân lực là toàn bộ sự lành nghề của dân cư trong mối quan hệ với sự phát triển của đất nước” [33]. Theo Leonard và Nadler thì “Phát triển nguồn nhân lực là làm tăng kinh nghiệm học được trong một khoảng thời gian xác định để tăng cơ hội nâng cao năng lực thực hiện công việc” [33a]; Từ việc phân tích các khái niệm phát triển nguồn nhân lực nêu trên, luận văn này xác định khái niệm phát triển nguồn nhân lực như sau:“Phát triển nguồn nhân lực là quá trình làm biến đổi về số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu của nền kinh tế - xã hội về mọi mặt: Đủ về số lượng, chất lượng, cơ cấu hợp lý có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao để hoàn thành nhiệm vụ”. Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 1.
Khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Theo từ điển tiếng Việt khái niệm đội ngũ được xác định như sau:“Đội ngũ là nhóm người được tập hợp và có quy củ hoặc là số đông người có cùng chức năng, nghề nghiệp”. Cán bộ quản lý giáo dục được hiểu như sau: Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu các cơ sở giáo dục viên chức làm nhiệm vụ quản lý tại các phòng, ban, viện, trung tâm (không có chức năng đào tạo), văn phòng thuộc các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; cán bộ, công chức Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo; công chức chuyên trách làm công tác quản lý dạy nghề Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội; cán bộ, công chức chuyên trách công tác quản lý giáo dục các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ (sau đây gọi chung là Bộ); nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục được điều động, bổ nhiệm làm cán bộ công đoàn giáo dục (sau đây gọi chung là cán bộ quản lý giáo dục). 13 Luan van Từ khái niệm đội ngũ và khái niệm cán bộ quản lý giáo dục, luận văn xác định khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục như sau: Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu các cơ sở giáo dục, viên chức làm nhiệm vụ quản lý tại các phòng, ban, viện, trung tâm (không có chức năng đào tạo), văn phòng thuộc các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; cán bộ, công chức Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo; công chức chuyên trách làm công tác quản lý dạy nghề Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội; cán bộ, công chức chuyên trách công tác quản lý giáo dục các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ (sau đây gọi chung là Bộ); nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục được điều động, bổ nhiệm làm cán bộ công đoàn giáo dục (sau đây gọi chung là cán bộ quản lý giáo dục). Khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở Từ việc phân tích các khái niệm đội ngũ, cán bộ quản lý giáo dục, đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, luận văn xác định khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở như sau: Đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở là những người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu tại trường trung học cơ sở.
Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở Từ việc phân tích các khái niệm phát triển, đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS luận văn này xác định khái niệm phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS như sau: Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS là quá trình làm biến đổi số lượng, cơ cấu, chất lượng (phẩm chất và năng lực nghề nghiệp theo vị trí việc làm) của cán bộ quản lý trường trung học cơ sở thông qua các hoạt động quy hoạch tuyển chọn, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo bồi dưỡng, thực hiện chính sách, chế độ đãi ngộ, xây dựng môi trường, tạo động lực làm việc cho đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS để nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm của cán bộ quản lý tại trường THCS. Đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở Đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở là những người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu tại trường trung học cơ sở. Cụ thể gồm có: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng nhà trường. Vị trí, chức năng và nhiệm vụ của từng cán bộ quản lý trường THCS như sau: 1.
Nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ quản lý trường trung học cơ sở Theo Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT, ngày 15 tháng 9 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học qui định rõ nhiệm vụ và quyền hạn của cán bộ quản lý trường trung học cơ sở như sau: 1) Hiệu trưởng Hiệu trưởng trường trung học là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường. Người được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng trường trung học đối với trường trung học công lập hoặc công nhận làm Hiệu trưởng trường trung học đối với trường trung học tư thục phải đạt tiêu chuẩn quy định tại khoản 3 Điều này và theo quy định của pháp luật. Nhiệm kỳ của hiệu trưởng trường trung học là 05 năm. Sau mỗi năm học, hiệu trưởng được viên chức, nhân viên trong trường góp ý và cấp có thẩm quyền đánh giá theo quy định.
Hiệu trưởng công tác tại một trường trung học công lập không quá hai nhiệm kỳ liên tiếp. Nhiệm vụ và quyền của hiệu trưởng: - Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường theo quy định tại Điều 9 Điều lệ này; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; tổ chức thành lập hội đồng trường theo quy định; - Tổ chức xây dựng chiến lược, tầm nhìn, mục tiêu, quy hoạch phát triển nhà trường; quy chế tổ chức và hoạt động của nhà trường; kế hoạch giáo dục hằng năm của nhà trường để trình hội đồng trường phê duyệt và tổ chức thực hiện; - Thực hiện các quyết định hoặc kết luận của hội đồng trường về những nội dung được quy định. Trường hợp Hiệu trưởng không nhất trí với quyết định của hội đồng trường thì cần xin ý kiến cơ quan quản lý giáo dục cấp trên trực tiếp của nhà trường. Trong thời gian chờ ý kiến của cơ quan quản lý giáo dục cấp trên trực tiếp, Hiệu trưởng vẫn phải thực hiện theo quyết định của hội đồng 15 Luan van trường đối với các vấn đề không trái với quy định của pháp luật hiện hành và Điều lệ này.
- Báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường và các quyết định của hội đồng trường trước hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền.