phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Chƣơng 2: Thực trạng đội ngũ giáo viên và phát triển đội ngũ giáo viên các trường THPT thành phố Nam Định theo chuẩn nghề nghiệp. Chƣơng 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông thành phố Nam Định theo chuẩn nghề nghiệp.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Các nhà nghiên cứu lịch sử giáo dục từ xưa đến nay đều khẳng định: giáo dục là một nhân tố đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của xã hội, đồng thời sự tồn tại và phát triển của giáo dục luôn luôn chịu sự chi phối của trình độ phát triển xã hội. Trong thời đại ngày nay - thời đại của nền văn minh trí tuệ, các quốc gia trên thế giới đều nhận thức sâu sắc vai trò then chốt của giáo dục và đào tạo đối với sự phát triển của đất nước mình. Nhật Bản là cường quốc ở châu Á, là quốc gia đã tạo nên hiện tượng phát triển thần kỳ về kinh tế từ những năm 60, 70 của thế kỷ XX, nay là quốc gia đứng hàng thứ 3 thế giới về tiềm lực kinh tế, đã coi giáo dục như là biện pháp chiến lược hàng đầu để phát triển kinh tế - xã hội.
Họ đề ra “bộ ba chiến lược”: Giáo dục - Khoa học - Chính sách mở cửa, mà mục tiêu rất quan trọng là phấn đấu trở thành một cường quốc xuất khẩu hàng gia công có hàm lượng chất xám cao. Tại Mêhicô - một nước công nghiệp mới (NIC), trong bản thỏa thuận quốc gia về hiện đại hóa nền giáo dục đã viết: “Giáo dục là lĩnh vực quyết định đối với tương lai của một quốc gia. Hoạt động giáo dục của Chính phủ và xã hội là một trong những ưu tiên lớn nhất của chúng ta…” [20, tr 235]. Hơn bao giờ hết, trên thế giới hiện đang diễn ra cuộc chạy đua về giáo dục nhằm làm tăng tiềm lực trí tuệ, tạo nguồn nhân lực có chất lượng đào tạo cao để bứt lên trong vòng đua kinh tế.
“Trong trật tự kinh tế mới, nước nào đầu tư nhiều nhất vào giáo dục sẽ có sức tranh đua mạnh nhất”. [24, tr 236] Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục - đào tạo. Qua một loạt công trình tổng kết thực tiễn, chúng ta nhận thức rằng, trong những năm tới, chúng ta chỉ có thể phát triển kinh tế - xã hội khi 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dựa vào và bằng giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ. Vì thế, Đảng và Nhà nước đã coi giáo dục- đào tạo là một trong những quyết sách hàng đầu để xây dựng và phát triển đất nước.
Đảng ta đã khẳng định: “Phát triển khoa học công nghệ cùng phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” và “Đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển”. Như vậy, sứ mệnh lịch sử của ngành Giáo dục - Đào tạo rất nặng nề và lớn lao. Tuy nhiên, để thực hiện được sứ mệnh đó, Giáo dục - Đào tạo phải nhanh chóng thoát khỏi tình trạng lạc hậu, yếu kém hiện nay; phải theo kịp với trình độ, xu thế phát triển, hội nhập của khu vực và thế giới, nhất là phải đáp ứng được nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã chỉ rõ nhiệm vụ “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo” nước ta, nhằm mục tiêu xây dựng một nền giáo dục phát triển cao năng lực con người, thể hiện ở những thành tựu về khoa học - công nghệ thông tin - truyền thông, sự phát triển tri thức và xu thế toàn cầu hóa sâu rộng.
Thực tiễn và lý luận giáo dục đã khẳng định rằng: Một trong những giải pháp quan trọng bậc nhất để nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nước ta là công tác xây dựng đội ngũ giáo viên. “Công tác xây dựng đội ngũ giáo viên phải được xem là giải pháp cốt lõi, quan trọng nhất vì chính đội ngũ này quyết định sự thành bại của việc đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục” [10, tr 1]. Giải pháp trọng tâm, quan trọng nhất là phải xây dựng thành công được đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp, nói như Trần Ngọc Thêm là “xây dựng nhân lực làm giáo dục” [29], mà theo ông, đây là một trong năm nhóm giải pháp để “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo” nước ta, để đội ngũ “Người thầy phải có phẩm chất yêu người, yêu nghề để có thể giáo dục học sinh bằng chính nhân cách của mình và phải có khả năng sư phạm cao 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của một nhà giáo dục chuyên nghiệp để làm tốt chức năng tổ chức, hướng dẫn, giúp học trò tìm kiếm, chiếm lĩnh tri thức và phát triển năng lực tư duy độc lập, sáng tạo” [10, tr 2]. Các quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục - đào tạo đã được thể hiện trong Hiến pháp 1992, Luật Giáo dục 2005, các Nghị quyết Trung ương 4 (khóa VII), Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII), Kết luận hội nghị Trung ương 6 (khóa IX) và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, X, XI.
Nói về đội ngũ nhà giáo, Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định: - Từ lâu, nghề dạy học đã được đánh giá là một trong những nghề cao quý nhất và nhà giáo luôn được xã hội tôn vinh. Nhà giáo và cán bộ quản lý là lực lượng có vai trò quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. - Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên là nhiệm vụ của các cấp ủy Đảng và chính quyền các cấp. Đó là một nhiệm vụ, một bộ phận công tác cán bộ của Đảng và Nhà nước; trong đó, ngành Giáo dục giữ vai trò chủ động trong công tác tham mưu và tổ chức thực hiện.
- Phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục phải đảm bảo yêu cầu: đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu, chuẩn hóa đội ngũ nhằm đáp ứng nhu cầu vừa tăng về quy mô, vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. - Chuẩn hóa đội ngũ là chuẩn hóa về các mặt: Vững vàng về chính trị, tư tưởng; gương mẫu về đạo đức; trong sạch về lối sống; có trí tuệ, kiến thức và năng lực thực tiễn; gắn bó chặt chẽ với nhân dân. Trong những năm gần đây, Chính phủ, Bộ Giáo dục & Đào tạo đã có nhiều đề án, nhiều giải pháp nhằm tăng cường chỉ đạo phát triển sự nghiệp giáo dục, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành “Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020” (QĐ số 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ) và đề án 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010” (QĐ số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11 tháng 01 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ).
Tại trường Đại học Quốc gia Hà Nội, nhiều luận văn thạc sỹ của các học viên đã đi sâu nghiên cứu tình hình, thực trạng của đội ngũ giáo viên, giảng viên ở một số cơ sở giáo dục, đề xuất nhiều giải pháp quan trọng nhằm phát triển đội ngũ giáo viên của cơ sở. Đó là các công trình: - Quản lý phát triển đội ngũ giảng viên khoa Ngữ văn và Văn hóa Trung Quốc, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn hiện nay (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Thanh Phương. - Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên Tiếng Anh các trường THPT trển địa bàn thị xã Sơn Tây trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Đặng Thị Mai Hoa. - Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Ý Yên tỉnh Nam Định đáp ứng chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Phạm Minh Tuân.
ĐHQGHN) - Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Tiến Dũng. - Biện pháp quản lý giáo viên trường trung học phổ thông Thịnh Long- tỉnh Nam Định đáp ứng chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Phạm Thị Ngọc, ĐHGD-ĐHQGHN). - Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông B Hải Hậu, tỉnh Nam Định (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Thị Dung, ĐHGD- ĐHQGHN). 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Biện pháp phát triển giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Tiền Hải tỉnh Thái Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Văn Thạo, ĐHGD- ĐHQGHN).
- Phát triển đội ngũ giáo viên hệ bổ túc trung học phổ thông tại trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Văn Thạo, ĐHGD-ĐHQGHN). Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Giáo viên và đội ngũ giáo viên 1. Giáo viên Từ điển Tiếng Việt (Nhà xuất bản Khoa học xã hội - Hà Nội 1994), định nghĩa: Giáo viên (danh từ) là người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương đương.
- Luật Giáo dục 2005 của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam đã đưa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về nhà giáo và những tiêu chuẩn của nhà giáo: 1. Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây: - Phẩm chất đạo đức, tư tưởng tốt. - Đạt trình độ chuẩn, được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ.
- Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp.