Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Các công trình nghiên cứu về hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ĐTBD CBCC là vấn đề được các nhà quản lý, các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, tìm hiểu từ nhiều khía cạnh khác nhau. Số lượng các công trình nghiên cứu về ĐTBD CBCC rất đa dạng và phong phú.
Một là, nhóm các công trình nghiên cứu về ĐTBD CBCC nói chung. Các nghiên cứu này trước hết nhận diện về bản chất, đặc điểm của ĐTBD CBCC. Tác giả Lưu Kiếm Thanh (2012) cho rằng ĐTBD CBCC có sự khác biệt về đối tượng, mục tiêu, phương thức ĐTBD. Việc ĐTBD CBCC một mặt là để chuẩn hoá, lấp đầy khoảng trống năng lực hiện tại đồng thời quá trình này phải là quá trình phát triển năng lực [49].
Cùng cách tiếp cận này, Huỳnh Văn Thới (2011) thì quan niệm ĐTBD CBCC chỉ là cách làm, nâng cao năng lực của CBCC mới là mục đích [55]. Lại Đức Vượng (2009) quan niệm hoạt động này có ba chức năng: là phương tiện truyền thụ, trau dồi kiến thức, kỹ năng; chức năng đánh giá và chức năng phát triển [72]. Theo Trần Thị Thanh Thuỷ (2010), việc ĐTBD CBCC có ba mục tiêu cơ bản là nâng cao năng lực, phát triển cá nhân và giảm thời gian học tập [58]. Một số công trình nghiên cứu đánh giá thực trạng công tác ĐTBD CBCC và đặt ra yêu cầu cần đổi mới công tác này.
Có thể kể đến một số công trình: Bài báo “Đổi mới, nâng cao hiệu quả đào tạo cán bộ, công chức” của Ngô Thành Can đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước số 175 (8/2010); bài “Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính ở Việt Nam hiện nay” của Phạm Thị Quỳnh Hoa đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước số 199 (8/2012); bài “Chú trọng chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán 13 luan an bộ lãnh đạo trong nền kinh tế thị trường” của Phạm Đức Chính đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước số 202(11/2012); bài “Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức trong trình hình mới” của Đinh Văn Tiến và Thái Vân Hà đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước Số 6/2013, v. Các công trình đã đánh giá, phân tích thực trạng hoạt động ĐTBD CBCC ở Việt Nam hiện nay, đồng thời chỉ ra những bất cập trong hoạt động ĐTBD CBCC và gợi ý một số giải pháp để nâng cao chất lượng hoạt động này. Bên cạnh đó, có một số công trình nghiên cứu về đổi mới phương thức ĐTBD CBCC. Đó là đề tài “Hoàn thiện phương pháp sư phạm hành chính trong đào tạo - bồi dưỡng công chức” do Đinh Văn Tiến làm chủ nhiệm (1999); đề tài “Đổi mới phương thức và nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước đáp ứng yêu cầu hội nhập” do Bùi Đức Kháng làm chủ nhiệm (2007), v.
Các công trình này chỉ ra rằng cách ĐTBD CBCC như hiện nay là không phù hợp với thực tiễn, giảng viên cần thay đổi phương pháp của mình để thu hút học viên tham gia vào quá trình học tập trên lớp, truyền cho họ cảm hứng tự học, tự nghiên cứu. Cùng nghiên cứu sự đổi mới phương thức, nhưng một số nhà nghiên cứu đã tiếp cận phương thức đánh giá kết quả ĐTBD. Một số công trình điển hình như: bài “Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công chức” của Nguyễn Thị Thu Vân (2009) đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước; bài “Trách nhiệm của cơ quan sử dụng lao động trong việc đánh giá các khoá đào tạo, bồi dưỡng” của Lê Thị Vân Hạnh đăng trên Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 2/2009; bài “Về tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo cán bộ, công chức” của Nguyễn Hữu Hải đăng trên Tạp chí Tổ chức nhà nước, tháng 9/2008, v. Những nhà nghiên cứu theo hướng này cho rằng việc kiểm tra, thi như hiện nay không thể đánh giá được năng lược người học.
Điểm số chỉ là những con số, nó không phản ánh chất lượng ĐTBD CBCC. Do vậy, việc kiểm tra, đánh giá nên tập trung vào sự hiểu biết 14 luan an và vận dụng trong thực tiễn công tác của người học. Muốn thế, cần phải xây dựng được các tiêu chí cụ thể, người đánh giá phải khách quan, công tâm, đặc biệt là sự vào cuộc của cơ quan, tổ chức cử người đi học tham gia đánh giá khóa ĐTBD CBCC. Có nhiều công trình nghiên cứu kinh nghiệm đào tạo công chức công vụ ở các quốc gia trên thế giới, điển hình như bài viết “Mô hình tổ chức hệ thống đào tạo, bồi dưỡng công chức của các nước trên thế giới” của Nguyễn Thị Thu Vân đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước, số 206 (3/2013); bài “Công chức và đào tạo công chức ở nước Cộng hòa Pháp” của Ngô Thành Can đăng trên Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 8/2008; bài “Đào tạo công chức chính quyền địa phương ở Nhật Bản và kinh nghiệm đối với Việt Nam” của Đoàn Kim Huy đăng trên Tạp chí Cộng sản điện tử (2017); bài “Kinh nghiệm trong công tác đào tạo công chức ở Anh” Nguyễn Thành Lợi đăng trên Tạp chí Cộng sản điện tử (2009), v.
Các tác giả sau khi trình bày tình hình ĐTBD CBCC của một số quốc gia điển hình trên thế giới, đã chỉ ra những kinh nghiệm mà Việt Nam có thể học tập để vận dụng vào thực tiễn trong nước. Các công trình này tiếp cận khá toàn diện hoạt động ĐTBD CBCC, bao gồm nội dung, thời gian, đối tượng ĐTBD, giảng viên tham gia ĐTBD, v. Tuy nhiên các tác giả chưa đề cập đến phương pháp, tiêu chí đánh giá chất lượng ĐTBD CBCC; cách thức quản lý của chính quyền đối với cơ sở ĐTBD CBCC. Hai là, nhóm các công trình nghiên cứu về đào tạo theo vị trí việc làm, đào tạo theo chức danh.
Do nền hành chính phát triển, nó đòi hỏi những CBCC những kỹ năng, phương pháp làm việc phù hợp nên triết lý đào tạo và phương thức đào tạo cũng phải thay đổi để ĐTBD được đội ngũ CBCC phù hợp. Việc quản lý CBCC đang và sẽ chuyển từ quản lý công truyền thống sang quản lý theo vị trí việc làm, do vậy việc đào tạo theo vị trí việc làm, đào tạo theo chức danh là 15 luan an tất yếu. Chính vì thế, thời gian gần đây ngày càng có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề đào tạo này. - Về theo vị trí việc làm, có thể kể đến một số công trình như: Đề tài “Đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm cho cán bộ, công chức, viên chức các tỉnh khu vực Tây Nguyên” do Bùi Huy Khiên làm chủ nhiệm (2015); Đề tài “Cơ sở khoa học của việc đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm đối với công chức ngành nội vụ” do Vũ Thanh Xuân làm chủ nhiệm (2013); “Đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm - những khó khăn và kiến nghị” của Đặng Khắc Ánh đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước, số 193 (2/2012); bài “Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức từ góc nhìn chuỗi kết quả và chỉ số đánh giá” của Đoàn Văn Dũng đăng trên Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 7/2012; bài “Về triển khai công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức theo vị trí việc làm” của Đặng Thị Mai Hương đăng trên Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 12/2012, v.
đã khẳng định việc đào tạo theo vị trí việc làm là xu hướng trong tương lai, đồng thời chỉ ra cơ sở lý luận và thực tiễn của đào tạo theo vị trí việc làm. Việc ĐTBD CBCC theo vị trí việc làm là loại hình mang tính chất đào tạo nghề; ĐTBD cho những người có trình độ, có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong công tác. Tuy nhiên, việc ĐTBD CBCC theo vị trí việc làm cần phải bảo đảm nguyên tắc: làm việc gì phải được học, được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ, kỹ năng của việc làm ấy; nội dung chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm chủ yếu là kỹ năng nghề nghiệp; phương pháp đào tạo, bồi dưỡng phải đa dạng, v. - Về đào tạo theo chức danh, có thể kể đến một số công trình: Đề tài “Khảo sát, phân loại và xây dựng chương trình bồi dưỡng kiến thức hành chính và quản lý nhà nước theo các chức danh thứ trưởng, phó chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh” do Đinh Văn Mậu làm chủ nhiệm; Đề tài “Nghiên cứu các yêu cầu chung cho việc xây dựng chương trình đào tạo thư ký và trợ lý lãnh đạo” do Nguyễn Văn Hậu làm chủ nhiệm, v.
Các các giả đã đưa ra các 16 luan an khung chương trình ĐTBD. Tuy nhiên, quy trình xây dựng khung chương trình đào tạo theo chức danh chưa được luận giải cụ thể. Đề tài “Nghiên cứu luận cứ khoa học và giải pháp thực hiện phân công, phân cấp đào tạo, bồi dưỡng theo chức danh cán bộ, công chức nhà nước” do Nguyễn Ngọc Vân làm chủ nhiệm (2005) đã chỉ rõ hoạt động phân công, phân cấp ĐTBD theo chức danh CBCC nhà nước là yếu tố bảo đảm tính khoa học của công tác ĐTBD và khẳng định tính khách quan phải thực hiện phân cấp [69]. Thực tế cho thấy, công tác ĐTBD CBCC của cả hệ thống các cơ sở ĐTBD ở Việt Nam hiện nay mới chỉ tập trung vào các đối tượng CBCC theo tiêu chuẩn ngạch, còn việc ĐTBD theo chức danh rất ít.
Chính vì vậy, việc phân công, phân cấp ĐTBD theo chức danh cần được thực hiện để đảm bảo tính phân tầng kiến thức và tính chuyên sâu trong hoạt động ĐTBD CBCC. Các công trình nghiên cứu về trường chính trị Nghiên cứu về TCT hoàn toàn là các công trình trong nước, khá đa dạng về loại hình, bao gồm: Sách, đề tài khoa học, luận án và bài viết trên tạp chí. Tuy nhiên, chủ đề mà các công trình nghiên cứu về TCT đề cập chưa được phong phú, chủ yếu nói về mô hình TCT và phát triển đội ngũ nhân sự (nhân sự tập trung vào đội ngũ giảng viên). Một là, các công trình đề cập về mô hình, sự phát triển của TCT.
- Đề tài khoa học: “Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng mô hình chuẩn trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương”, Nguyễn Văn Thắng và nhóm nghiên cứu (2014) [52]. Mô hình là việc diễn đạt lại các đặc trưng của đối tượng theo những tiêu chí nhất định, là khuôn mẫu để làm chuẩn.