phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở Chƣơng 2: Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS của phòng giáo dục thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang Chƣơng 3: Một số biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS của phòng giáo dục thành phố Bắc Giang trong giai đoạn hiện nay 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Các khái niệm cơ bản 1. Cán bộ quản lý Theo từ điển tiếng Việt, CBQL là “người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ”.
CBQL có thể là cấp trưởng hoặc cấp phó của một tổ chức được cơ quan cấp trên bổ nhiệm bằng quyết định hành chính nhà nước. Cấp phó giúp việc cho cấp trưởng, chịu trách nhiệm trước cấp trưởng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về công việc được phân công. CBQL được phân ra nhiều cấp bậc khác nhau: CBQL cấp Trung ương; CBQL cấp địa phương; CBQL cấp cơ sở. Với tầm quan trọng của người CBQL, đòi hỏi phải có những phẩm chất và năng lực điển hình.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng người CBQL phải có những phẩm chất sau: - “Phải độ lượng vị tha thì mới có thể đối với cán bộ một cách chí công vô tư, không thành kiến khiến cho cán bộ khỏi bị bỏ rơi. - Phải có tinh thần rộng rãi mới có thể gần gũi với những người mình không ưa. - Phải có tính chịu khó dạy bảo, mới có thể nâng đỡ những đồng chí còn kém, giúp cho tiến bộ. - Phải sáng suốt mới khỏi bị bọn vu vơ bao vây mà xa cách cán bộ tốt - Phải có thái độ vui vẻ, thân mật, các đồng chí mới vui lòng gần mình”.
Từ các khái niệm và yêu cầu nêu trên đối với CBQL, có thể thấy rằng CBQL là chủ thể quản lý, là người có chức vụ trong tổ chức, được cấp trên ra quyết định bổ nhiệm, là người chỉ huy, giữ vai trò lãnh đạo, dẫn dắt, tác động, ra lệnh, kiểm tra đối tượng quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu của đơn vị. Người quản lý vừa là người lãnh đạo, quản lý của cơ quan, đơn vị, vừa chịu sự chỉ đạo, quản lý của cấp trên. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đội ngũ cán bộ quản lý trường học * Đội ngũ: Theo Từ điển Tiếng Việt, “Đội ngũ là tập hợp một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp thành một lực lượng” [59].
Trong thực tế, thuật ngữ đội ngũ dùng cho các tổ chức trong xã hội một cách khá rộng rãi, như: “đội ngũ trí thức, đội ngũ giáo viên, đội ngũ công nhân…. Ở một nghĩa chung nhất ta thường hiểu: Đội ngũ là tập hợp một số đông người thành một lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng có thể cùng nghề nghiệp hoặc khác nghề nhưng có chung mục đích xác định, làm việc theo kế hoạch và gắn bó với nhau về lợi ích vật chất và tinh thần cụ thể. * Đội ngũ CBQL: Đội ngũ CBQL gồm tất cả những người có chức vụ trong các tổ chức, đơn vị trong hệ thống chính trị - xã hội của đất nước. Đội ngũ CBQL cũng phân thành nhiều cấp: Đội ngũ CBQL cấp Trung ương, cấp địa phương, cấp cơ sở.
Theo đó, có thể hiểu: đội ngũ cán bộ quản lý trường học là những người được bổ nhiệm vào chức danh lãnh đạo trường học trong hệ thống giáo dục quốc dân. Đội ngũ CBQL là lực lượng nòng cốt của hệ thống chính trị - xã hội của đất nước, trong việc lãnh đạo, quản lý xã hội, kinh tế, văn hoá, giáo dục, y tế…Đội ngũ CBQL luôn được Đảng và Nhà nước, địa phương quan tâm, xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng để đủ phẩm chất, trình độ và năng lực quản lý, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường học * Phát triển: Phát triển là thuật ngữ được dùng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như phát triển kinh tế - xã hội, phát triển nguồn nhân lực, phát triển đội ngũ… 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Theo từ điển Tiếng Việt, phát triển là “biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp” [59]. Theo quan điểm duy vật biện chứng: phát triển là một quá trình biến đổi từ thấp lên cao, từ đơn giản đến phức tạp.
Đó là quá trình tích lũy dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình nảy sinh cái mới trên cơ sở cái cũ, do sự đấu tranh giữa các mặt đối lập nằm ngay trong bản thân sự vật, hiện tượng. Theo tác giả Đặng Bá Lãm: “Phát triển là một quá trình vận động từ thấp lên cao, từ đơn giản đến phức tạp, theo đó, cái cũ biến mất và cái mới ra đời…Phát triển là một quá trình nội tại: bước chuyển từ thấp lên cao. Bước chuyển từ thấp lên cao xảy ra bởi vì trong cái thấp đã chứa đựng dạng tiềm tàng những khuynh hướng dẫn đến cái cao. Còn cái cao là cái thấp đã phát triển” [35].
Như vậy, sự vật, hiện tượng, con người, xã hội biến đổi để tăng tiến về số lượng, chất lượng dưới tác động của bên trong hoặc bên ngoài đều được coi là phát triển. Phát triển được hiểu là sự tăng trưởng, là sự chuyển biến theo chiều hướng tích cực, tiến lên. * Phát triển đội ngũ CBQL, đội ngũ CBQLGD: Phát triển đội ngũ là việc tạo ra các giá trị mới cho đội ngũ để đội ngũ đó được thay đổi, hoàn thiện theo chiều hướng tích cực. Phát triển đội ngũ CBQL tức là nhằm hoàn thiện kết quả lao động tổng thể của người quản lý trong cương vị công tác hiện tại của họ và chuẩn bị cho họ đảm nhận những trách nhiệm cao hơn, nặng nề hơn và phức tạp hơn.
Phát triển đội ngũ CBQL là một bộ phận của hệ thống phát triển nguồn nhân lực. Phát triển đội ngũ CBQL là một khái niệm tổng hợp, nó bao gồm cả phát triển nghề nghiệp, cả đào tạo, bồi dưỡng, cả tăng tiến về số lượng và chất lượng, sử dụng có hiệu quả đội ngũ này. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế, nguồn lực con người Việt Nam ngày càng trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước. Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội.
Điều này đòi hỏi toàn ngành giáo dục nói chung, mỗi cơ sở giáo dục nói riêng cần phải đổi mới và phát triển đội ngũ CBQL, là khâu đột phá trong quá trình phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục- đào tạo. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục giai đoạn 2005-2010”. Đề án đã nhấn mạnh: “Xây dựng và thực hiện chuẩn hoá đội ngũ CBQL giáo dục. Đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ cán bộ QLGD các cấp về kiến thức, kỹ năng quản lý và rèn luyện phẩm chất đạo đức; đồng thời điều chỉnh, sắp xếp lại cán bộ theo yêu cầu mới phù hợp với năng lực và phẩm chất của từng người.
Sử dụng các phương tiện, thiết bị kỹ thuật thích hợp để nâng cao hiệu quả công tác quản lý” [20]. Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác cán bộ vận dụng trong phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS 1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê nin về công tác cán bộ Theo Mác, tư tưởng căn bản không thể hiện được cái gì hết. Muốn thực hiện được tư tưởng cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn.
Phát triển tư tưởng của Mác-Ăngghen, Lê nin đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác tổ chức, cán bộ. Người cho rằng tổ chức, cán bộ là hai vấn đề có mối quan hệ mật thiết với nhau. Để xây dựng tổ chức, đưa nó vận hành có hiệu quả đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo, tổ chức phải có năng lực, có tài tổ chức. Vì vậy, người coi trọng công tác kiểm tra, đào tạo, bồi dưỡng, phát triển cán bộ có tài.
12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ Trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc, giải phóng và bảo vệ đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò to lớn của người cán bộ. Người nói: “Cán bộ là người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ để giải thích cho dân rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ biết rõ để đặt chính sách cho đúng”.
Người còn nhấn mạnh “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”. Tốt hay kém ở đây chính là nói đến giá trị của năng lực và phẩm chất của người cán bộ. Người cán bộ phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng thì mới hoàn thành nhiệm vụ; cốt lõi của đạo đức người cán bộ cách mạng là “cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư” [36, 37]. Quan điểm của Đảng về công tác cán bộ Từ khi có Đảng, trong mỗi giai đoạn phát triển đất nước, Đảng ta luôn quan tâm tới công tác cán bộ.
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Đảng ta đã đặt ra những yêu cầu mới trong công tác cán bộ và xác định những phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm thực hiện chiến lược cán bộ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trong đó quy định [2]. Cán bộ Đảng viên trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt, phải có kế hoạch thường xuyên học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn. Các tổ chức Đảng phải thường xuyên giáo dục, rèn luyện, quản lý Đảng viên. Toàn Đảng phải hết sức chăm lo xây dựng thật tốt đội ngũ cán bộ, chú trọng đội ngũ cán bộ kế cận vững vàng, đủ bản lĩnh về các mặt.
Phải có quy chế rõ ràng, chặt chẽ, nhất là trong công tác cán bộ, bố trí, sử dụng cán bộ.