Khóa luận phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm tại Hà Nội

Chuyên khảo phân tích Phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh công ty cổ phần hàng hải tiêu điểm hà nội, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thu Trang
• Người hướng dẫn: Ts. Phạm Thị Huyền
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế & Kinh Doanh Quốc Tế
• Đề tài: Phát Triển Dịch Vụ Logistics Tại Chi Nhánh Công Ty Cổ Phần Hàng Hải Tiêu Điểm Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ LOGISTICS
• 2.1. Khái quát về dịch vụ logistics
• 2.2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của dịch vụ logistics
• 2.3. Các thành phần tham gia vào quá trình cung ứng dịch vụ logistics
• 2.4. Nội dung phát triển dịch vụ logistics tại doanh nghiệp
• 2.5. Cơ cấu dịch vụ logistics
• 2.6. Chất lượng dịch vụ logistics
• 2.7. Quy trình cung ứng dịch vụ logistics
• 2.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ logistics
• 2.8.1. Yếu tố vĩ mô
• 2.8.2. Yếu tố vi mô
• 2.8.3. Yếu tố thuộc doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ LOGISTICS TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY CP HÀNG HẢI TIÊU ĐIỂM HÀ NỘI
• 3.1. Giới thiệu về chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội
• 3.2. Khái quát về quá trình hình thành và phát triển
• 3.3. Lĩnh vực kinh doanh
• 3.4. Cơ cấu tổ chức
• 3.5. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội
• 3.5.1. Yếu tố vĩ mô
• 3.5.2. Yếu tố vi mô
• 3.5.3. Yếu tố thuộc doanh nghiệp
• 3.6. Thực trạng phát triển dịch vụ logistics của chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội
• 3.6.1. Cơ cấu dịch vụ logistics
• 3.6.2. Chất lượng dịch vụ logistics
• 3.6.3. Quy trình cung ứng dịch vụ logistics
• 3.7. Đánh giá sự phát triển dịch vụ logistics của chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội
• 3.8. Hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ LOGISTICS TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY CP HÀNG HẢI TIÊU ĐIỂM HÀ NỘI
• 4.1. Dự báo thị trường và định hướng phát triển của chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội
• 4.1.1. Dự báo thị trường trong nước và quốc tế
• 4.1.2. Định hướng phát triển dịch vụ logistics của công ty
• 4.2. Đề xuất giải pháp nhằm phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội
• 4.2.1. Giải pháp về phát triển cơ cấu dịch vụ logistics
• 4.2.2. Giải pháp về phát triển chất lượng dịch vụ logistics
• 4.2.3. Giải pháp về phát triển quy trình cung ứng dịch vụ logistics
• 4.3. Kiến nghị nhằm phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội
• 4.3.1. Đối với nhà nước
• 4.3.2. Đối với ban bộ ngành, tổ chức liên quan
• 4.3.3. Đề xuất của sinh viên trong thời gian thực tập
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Dịch Vụ Logistics Tại Hà Nội 55 ký tự

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, phát triển dịch vụ logistics đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam. Ngành logistics Việt Nam đang có tốc độ tăng trưởng ấn tượng, đạt trung bình 14-16% mỗi năm. Theo Agility, Việt Nam xếp thứ 10 trong số 50 thị trường giao nhận vận tải mới nổi. Tuy nhiên, các doanh nghiệp logistics trong nước, đa phần là vừa và nhỏ, đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn đa quốc gia. Các doanh nghiệp Việt Nam thường chỉ tham gia vào một phần nhỏ của chuỗi cung ứng, như giao nhận, kho bãi, thủ tục hải quan,... Do đó, việc phát triển dịch vụ logistics một cách toàn diện là vô cùng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và giành thị phần. Bài viết này sẽ tập trung phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Logistics Đối Với Kinh Tế Hà Nội

Logistics đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy vận tải hàng hóa, chuỗi cung ứng, và giao nhận tại Hà Nội. Sự phát triển của logistics Hà Nội tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động vận chuyển, giúp giảm chi phí logistics và tăng hiệu quả logistics. Điều này không chỉ cải thiện khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp mà còn đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế chung của thành phố. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng logistics và cải tiến quy trình quản lý logistics là rất cần thiết để duy trì sự phát triển bền vững.

1.2. Hàng Hải Tiêu Điểm Hà Nội Trong Bức Tranh Logistics Thủ Đô

Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội là một trong những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics tại Hà Nội. Công ty cung cấp các dịch vụ như vận tải hàng hóa, thủ tục hải quan, và giao nhận. Tuy nhiên, để phát triển mạnh mẽ hơn, công ty cần tập trung vào việc cải tiến logistics, nâng cao chất lượng dịch vụ logistics, và mở rộng quy mô hoạt động. Việc áp dụng các giải pháp logistics hiệu quả sẽ giúp Hàng hải Tiêu điểm tăng cường năng lực cạnh tranh logistics và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

II. Phân Tích Các Thách Thức Trong Phát Triển Logistics Hà Nội 59 ký tự

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát triển dịch vụ logistics tại Hà Nội cũng đối mặt với không ít thách thức. Các doanh nghiệp logistics Việt Nam, bao gồm cả chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội, thường gặp khó khăn về vốn, công nghệ, và nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo VLA, phần lớn thị phần dịch vụ logistics tại Việt Nam thuộc về các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng logistics của Hà Nội vẫn còn hạn chế, gây ảnh hưởng đến hiệu quả vận tải và giao nhận. Sự phối hợp giữa các bên liên quan trong chuỗi cung ứng cũng chưa thực sự hiệu quả. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự chung tay của cả nhà nước, doanh nghiệp, và các tổ chức liên quan.

2.1. Rào Cản Về Cơ Sở Hạ Tầng Cho Vận Tải Và Kho Bãi

Một trong những thách thức lớn nhất đối với phát triển logistics tại Hà Nội là hạn chế về cơ sở hạ tầng. Tình trạng giao thông ùn tắc, đặc biệt là vào giờ cao điểm, gây ảnh hưởng đến thời gian vận chuyển. Hệ thống kho bãi chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Cần có những đầu tư lớn vào việc xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông vận tải và kho bãi để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động logistics.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao Trong Logistics

Ngành logistics đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng và kinh nghiệm. Các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và đào tạo nhân viên có kiến thức chuyên sâu về chuỗi cung ứng, quản lý logistics, và thủ tục hải quan. Cần có những chương trình đào tạo chuyên nghiệp và hợp tác giữa các trường đại học, cao đẳng và doanh nghiệp để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực logistics.

2.3. Cạnh Tranh Từ Các Công Ty Đa Quốc Gia Trong Lĩnh Vực Logistics

Thị trường logistics Hà Nội đang chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt từ các công ty đa quốc gia có tiềm lực tài chính mạnh và kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Các doanh nghiệp trong nước, như Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội, cần nỗ lực hơn nữa để nâng cao năng lực cạnh tranh logistics, cung cấp các dịch vụ logistics chất lượng cao, và xây dựng mối quan hệ bền vững với khách hàng.

III. Giải Pháp Logistics Tối Ưu Cho Hàng Hải Tiêu Điểm 60 ký tự

Để phát triển dịch vụ logistics một cách bền vững, chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội cần tập trung vào việc áp dụng các giải pháp logistics tối ưu. Điều này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ thông tin, cải thiện quy trình quản lý logistics, và mở rộng mạng lưới đối tác. Theo nghiên cứu của Bùi Đức Trung (2020), việc học hỏi kinh nghiệm từ các doanh nghiệp logistics lớn trong và ngoài nước là rất quan trọng. Bên cạnh đó, công ty cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Thông Tin Để Tối Ưu Chuỗi Cung Ứng

Việc ứng dụng công nghệ thông tin là yếu tố then chốt để cải thiện hiệu quả chuỗi cung ứng. Hàng hải Tiêu điểm có thể đầu tư vào các hệ thống như WMS (Warehouse Management System) để quản lý kho bãi hiệu quả hơn, TMS (Transportation Management System) để tối ưu hóa vận chuyển, và các công cụ theo dõi hàng hóa theo thời gian thực. Việc này giúp giảm thiểu sai sót, tăng tốc độ giao nhận, và cải thiện khả năng kiểm soát chi phí logistics.

3.2. Xây Dựng Mối Quan Hệ Đối Tác Chiến Lược Trong Ngành Hàng Hải

Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội cần xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược với các hãng tàu, công ty vận tải, và nhà cung cấp dịch vụ khác trong ngành hàng hải. Việc này giúp công ty mở rộng mạng lưới hoạt động, tiếp cận các nguồn lực mới, và cung cấp các dịch vụ logistics toàn diện hơn. Mối quan hệ đối tác cũng giúp công ty giảm thiểu rủi ro và chia sẻ chi phí logistics.

3.3. Phát Triển Dịch Vụ Vận Tải Đa Phương Thức Để Tiết Kiệm Chi Phí

Để nâng cao hiệu quả và tiết kiệm chi phí, Hàng hải Tiêu điểm nên tập trung vào phát triển dịch vụ vận tải đa phương thức. Kết hợp các phương thức vận chuyển khác nhau như đường biển, đường bộ, đường sắt, và đường hàng không giúp tối ưu hóa lộ trình và giảm thiểu thời gian vận chuyển. Dịch vụ vận tải đa phương thức cũng giúp công ty đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của khách hàng.

IV. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Logistics Tại Chi Nhánh 56 ký tự

Nâng cao chất lượng dịch vụ logistics là yếu tố quyết định sự thành công của chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội. Điều này đòi hỏi công ty phải không ngừng cải tiến quy trình giao nhận, đào tạo nhân viên, và lắng nghe phản hồi của khách hàng. Theo Samaras (2000), tốc độ giao hàng và lợi thế khách hàng có mối liên hệ mật thiết đến chất lượng dịch vụ logistics. Việc áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế cũng là một bước quan trọng để nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh logistics.

4.1. Tối Ưu Hóa Quy Trình Thủ Tục Hải Quan Cho Khách Hàng

Quy trình thủ tục hải quan phức tạp có thể gây chậm trễ và tăng chi phí logistics. Hàng hải Tiêu điểm cần tối ưu hóa quy trình này bằng cách sử dụng công nghệ thông tin, đào tạo nhân viên chuyên nghiệp, và thiết lập mối quan hệ tốt với cơ quan hải quan. Việc cung cấp dịch vụ tư vấn thủ tục hải quan cho khách hàng cũng là một lợi thế cạnh tranh.

4.2. Đào Tạo Nhân Viên Để Nâng Cao Hiệu Quả Logistics

Đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao là tài sản quý giá của Hàng hải Tiêu điểm. Công ty cần đầu tư vào các chương trình đào tạo để nâng cao kiến thức và kỹ năng của nhân viên về chuỗi cung ứng, quản lý logistics, và các quy định mới nhất trong ngành. Khuyến khích nhân viên tham gia các khóa học và hội thảo chuyên ngành cũng là một cách hiệu quả để nâng cao hiệu quả logistics.

4.3. Lắng Nghe Phản Hồi Của Khách Hàng Để Cải Thiện Dịch Vụ

Phản hồi của khách hàng là nguồn thông tin quý giá để cải thiện dịch vụ. Hàng hải Tiêu điểm cần thiết lập một hệ thống thu thập và phân tích phản hồi của khách hàng một cách có hệ thống. Sử dụng thông tin này để xác định những điểm yếu trong dịch vụ và thực hiện các biện pháp cải thiện phù hợp. Sự hài lòng của khách hàng là thước đo quan trọng cho sự thành công của dịch vụ logistics.

V. Mở Rộng Thị Trường Và Phát Triển Logistics Bền Vững 57 ký tự

Để phát triển logistics bền vững, chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội cần mở rộng thị trường và tìm kiếm các cơ hội mới. Điều này có thể bao gồm việc mở rộng sang các thị trường ngách, cung cấp các dịch vụ logistics chuyên biệt, và tận dụng các hiệp định thương mại tự do. Theo Nguyễn Thị Phương Thảo (2016), mở rộng thị trường và khách hàng tiềm năng là một trong những giải pháp quan trọng để hoàn thiện dịch vụ logistics.

5.1. Nghiên Cứu Và Xác Định Các Thị Trường Ngách Tiềm Năng

Hàng hải Tiêu điểm cần tiến hành nghiên cứu thị trường để xác định các thị trường ngách tiềm năng trong lĩnh vực logistics. Ví dụ, công ty có thể tập trung vào cung cấp dịch vụ logistics cho các ngành hàng cụ thể như thực phẩm, dược phẩm, hoặc hàng điện tử. Việc chuyên môn hóa giúp công ty xây dựng uy tín và thu hút khách hàng.

5.2. Tham Gia Các Hiệp Định Thương Mại Để Tăng Cường Xuất Nhập Khẩu

Các hiệp định thương mại tự do như CPTPP và EVFTA tạo ra nhiều cơ hội cho phát triển logistics. Hàng hải Tiêu điểm cần tận dụng những cơ hội này bằng cách tham gia vào các hoạt động xuất nhập khẩu, cung cấp dịch vụ logistics cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, và thiết lập mối quan hệ với các đối tác thương mại quốc tế.

5.3. Ứng Dụng Các Tiêu Chuẩn Xanh Trong Logistics Để Bảo Vệ Môi Trường

Phát triển logistics bền vững đòi hỏi các doanh nghiệp phải quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường. Hàng hải Tiêu điểm có thể áp dụng các tiêu chuẩn xanh trong logistics như sử dụng phương tiện vận chuyển tiết kiệm nhiên liệu, tối ưu hóa lộ trình vận chuyển, và giảm thiểu lượng khí thải. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hình ảnh của công ty.

VI. Cơ Hội Phát Triển Logistics Và Định Hướng Tương Lai 58 ký tự

Thị trường logistics Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng vẫn còn rất nhiều cơ hội phát triển logistics. Với sự tăng trưởng của nền kinh tế, sự gia tăng của hoạt động xuất nhập khẩu, và sự phát triển của thương mại điện tử, nhu cầu về dịch vụ logistics sẽ tiếp tục tăng cao. Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội cần nắm bắt những cơ hội này để phát triển và khẳng định vị thế của mình trên thị trường.

6.1. Nắm Bắt Các Xu Hướng Mới Trong Ngành Logistics

Ngành logistics đang chứng kiến nhiều xu hướng mới như tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI), và Internet of Things (IoT). Hàng hải Tiêu điểm cần nắm bắt và ứng dụng những xu hướng này để cải thiện hiệu quả hoạt động, giảm chi phí, và cung cấp các dịch vụ logistics tiên tiến cho khách hàng. Ví dụ, công ty có thể sử dụng AI để tối ưu hóa lộ trình vận chuyển hoặc sử dụng IoT để theo dõi hàng hóa theo thời gian thực.

6.2. Xây Dựng Thương Hiệu Logistics Mạnh Mẽ Và Uy Tín

Thương hiệu mạnh mẽ và uy tín là yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân khách hàng. Hàng hải Tiêu điểm cần đầu tư vào việc xây dựng thương hiệu bằng cách cung cấp các dịch vụ logistics chất lượng cao, tạo dựng mối quan hệ tốt với khách hàng, và tham gia các hoạt động quảng bá thương hiệu. Một thương hiệu uy tín giúp công ty tạo dựng lợi thế cạnh tranh và thu hút đầu tư.

6.3. Tiếp Tục Đổi Mới Và Sáng Tạo Để Tạo Ra Sự Khác Biệt Trong Logistics

Để thành công trong thị trường cạnh tranh, Hàng hải Tiêu điểm cần liên tục đổi mới và sáng tạo. Công ty cần khuyến khích nhân viên đưa ra các ý tưởng mới, thử nghiệm các phương pháp mới, và không ngừng tìm kiếm cách cải thiện dịch vụ. Sự đổi mới và sáng tạo giúp công ty tạo ra sự khác biệt và mang lại giá trị gia tăng cho khách hàng.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành dịch vụ logistics giữ vai trò huyết mạch trong nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia có độ mở kinh tế cao như Việt Nam. Theo báo cáo Chỉ số Logistics Thị trường Mới nổi 2023 (Agility Emerging Markets Logistics Index 2023), Việt Nam đứng thứ 10 trong tổng số 50 thị trường logistics mới nổi toàn cầu, ghi nhận tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) duy trì ở mức 14% – 16%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam năm 2023 đạt xấp xỉ 700 tỷ USD với mạng lưới 16/19 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) đã có hiệu lực.

Dù thị trường có hơn 4.000 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics (LSP), khối doanh nghiệp nội địa (chiếm 80% về số lượng) chỉ nắm giữ khoảng 30% thị phần giá trị gia tăng. 70% thị phần còn lại thuộc về các tập đoàn logistics đa quốc gia (MNCs) nhờ ưu thế vượt trội về hạ tầng tài chính, công nghệ thông tin (IT) và mạng lưới toàn cầu.

                      +---------------------------------------------------+
                      |   Thị Trường Logistics Việt Nam (2023 ~ 700B USD) |
                      +---------------------------------------------------+
                                        /                       \
                                       /                         \
                +----------------------------+             +----------------------------+
                |   Doanh Nghiệp Nội Địa     |             |   Doanh Nghiệp FDI / MNCs  |
                |   - Số lượng: 80% (~3.200) |             |   - Số lượng: 20% (~800)   |
                |   - Thị phần: 30%          |             |   - Thị phần: 70%          |
                |   - Mô hình: Sub-contract  |             |   - Chuỗi giá trị khép kín |
                +----------------------------+             +----------------------------+

Vấn đề thực tiễn (Problem Statement)

Chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm (Focus Shipping Corporation) tại Hà Nội hoạt động theo mô hình nhà cung cấp dịch vụ logistics bên thứ ba (3PL - Third-Party Logistics) không sở hữu tài sản (Asset-light model). Doanh nghiệp đối mặt với 4 điểm nghẽn cốt lõi:

1. Biến động doanh thu và chi phí đầu vào: Doanh thu thuần biến động mạnh từ 428,703 tỷ VNĐ (2021) xuống 285,985 tỷ VNĐ (2022) và phục hồi lên 312,057 tỷ VNĐ (2023) do đứt gãy chuỗi cung ứng biển đỏ, biến động giá cước tàu biển (Ocean Freight) và tỷ giá USD/VND.
2. Nút thắt xử lý dữ liệu thủ công: Khâu chứng từ và khai báo hải quan phụ thuộc vào thao tác phân tán, dẫn đến nguy cơ sai lệch thông tin trên Vận đơn (Bill of Lading - B/L) và Tờ khai hải quan điện tử.
3. Áp lực quá tải nhân sự: Đội ngũ 35 nhân sự phải xử lý toàn bộ quy trình từ tiếp nhận booking, điều vận hiện trường (Field operations), phát hành House B/L (HBL), Master B/L (MBL) đến quyết toán công nợ.
4. Hạ tầng logistics liên vùng phân mảnh: Tình trạng tắc nghẽn tại cụm cảng Hải Phòng, ICD Mỹ Đình và thiếu hụt hệ thống kho bãi chuyên dụng (kho lạnh, CFS) làm tăng chi phí lưu kho bãi (Demurrage & Detention - D&D).

Mục tiêu dự án

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản trị chuỗi cung ứng và phát triển dịch vụ logistics 3PL theo tiêu chuẩn quốc tế (FIATA, WCA, VLA).
2. Phân tích thực trạng kinh doanh, cơ cấu dịch vụ (FCL, LCL, Air Freight, Hải quan) và đánh giá chất lượng dịch vụ dựa trên mô hình định lượng SERVQUAL giai đoạn 2021 – 2023.
3. Thiết kế mô hình tái cấu trúc quy trình tác nghiệp số hóa (Digital Logistics Workflow) tích hợp EDI/VNACCS, tối ưu hóa phân bổ nguồn lực và định hình chiến lược phát triển bền vững đến năm 2030.

Phạm vi và giới hạn

• Không gian: Toàn bộ hoạt động cung ứng dịch vụ logistics tại Chi nhánh Công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội và các tuyến vận tải kết nối miền Bắc (Hải Phòng, Nội Bài) đi thị trường Châu Á, Bắc Mỹ, Châu Âu.
• Thời gian: Dữ liệu tài chính và vận hành thực chứng từ năm 2021 đến 2023; lộ trình giải pháp định hướng đến năm 2030.
• Giới hạn kỹ thuật: Đề tài tập trung vào tối ưu hóa luồng thông tin và luồng chứng từ trong mô hình Forwarding/3PL phi tài sản, không đầu tư mua sắm đội tàu hay phương tiện vận tải cơ giới hạng nặng.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Khảo sát thực trạng tại Focus Shipping Hà Nội cho thấy sự mất cân đối giữa tốc độ gia tăng sản lượng hàng hóa và năng lực kiểm soát chuỗi cung ứng:

Tiêu chí so sánh	Focus Shipping Hà Nội	Đối thủ nội địa (Nguyen Dang, Real Logistics)	Tập đoàn FDI (Kuehne+Nagel, Maersk Logistics)
Mô hình vận hành	3PL phi tài sản (Asset-light Forwarder)	3PL phi tài sản, tập trung ngách NVOCC	3PL/4PL tích hợp tài sản & hệ sinh thái
Nền tảng công nghệ	VNACCS/VCIS, ePort, eDO rời rạc	Phần mềm TMS nội địa hóa, Web portal cơ bản	Enterprise TMS/WMS, EDI Direct, AI Real-time Tracking
Tỷ trọng vận tải biển (FCL/LCL)	47,78% doanh thu (149,093 tỷ VNĐ)	~40% - 50% doanh thu	~60% chuỗi cung ứng toàn cầu
Tỷ lệ kiểm soát rủi ro chứng từ	Thủ công qua Check-sheet (Sai số ~3.2%)	Bán tự động (Sai số ~2.8%)	Tự động hóa qua OCR & EDI (Sai số <0.5%)
Chỉ số NWC (Vốn lưu động ròng)	38,494 tỷ VNĐ (2023, thanh khoản cao)	Trung bình 15 - 25 tỷ VNĐ	Vốn lưu động tập đoàn >500 tỷ VNĐ

Phân tích yêu cầu chức năng theo mô hình MoSCoW:

• Must-have: Chuẩn hóa quy trình truyền dữ liệu Manifest tự động; liên kết API cổng thanh toán điện tử ePort cảng Hải Phòng; kiểm soát luồng tờ khai Hải quan (Xanh/Vàng/Đỏ).
• Should-have: Hệ thống quản lý quan hệ khách hàng (CRM) đồng bộ bảng giá cước (Freight Rate Matrix) theo thời gian thực giữa Sales và đại lý nước ngoài (Overseas Agents).
• Could-have: Tích hợp công cụ tracking container tự động qua định vị AIS của hãng tàu (OOCL, ONE, Maersk, YangMing).
• Won't-have: Xây dựng đội xe đầu kéo chuyên dụng riêng trong ngắn hạn nhằm tránh thâm dụng vốn cố định (Fixed Assets).

Thiết kế hệ thống tác nghiệp và kiến trúc luồng dữ liệu

Kiến trúc xử lý thông tin logistics tích hợp (Logistics Information Integration Pipeline):

graph TD
    A[Khách hàng / Shipper] -->|1. Booking Request / Shipping Instruction| B(Core TMS Engine - Focus Shipping)
    B -->|2. Carrier API / Booking Portal| C[Hãng tàu / Hãng hàng không: ONE, Maersk, VN Airlines]
    C -->|3. Booking Confirmation & Master B/L| B
    B -->|4. EDIFACT / XML Payload| D[Hệ thống Hải quan VNACCS/VCIS]
    D -->|5. Thông quan / Phân luồng tờ khai| B
    B -->|6. EDI Integration| E[Hệ thống Cảng điện tử ePort / Lệnh giao hàng eDO]
    B -->|7. Phát hành House B/L & Invoice| A
    B -->|8. Pre-Alert & Shipping Advice| F[Đại lý nước ngoài / Overseas Agent WCA/FIATA]

Thiết kế lược đồ cơ sở dữ liệu quản lý lô hàng (Database Schema)

-- Schema quản trị đơn hàng logistics đa phương thức (PostgreSQL 15)
CREATE TABLE shipment_master (
    shipment_id VARCHAR(32) PRIMARY KEY,
    booking_no VARCHAR(64) NOT NULL UNIQUE,
    service_type VARCHAR(16) CHECK (service_type IN ('SEA_FCL', 'SEA_LCL', 'AIR', 'TRUCKING')),
    incoterm VARCHAR(3) NOT NULL, -- FOB, CIF, EXW, DDP
    pol_code VARCHAR(5) NOT NULL, -- Port of Loading (e.g., VNHPH, VNNSA)
    pod_code VARCHAR(5) NOT NULL, -- Port of Discharge (e.g., USLAX, CNSHA)
    carrier_code VARCHAR(16) NOT NULL,
    master_bl VARCHAR(64),
    house_bl VARCHAR(64) NOT NULL UNIQUE,
    gross_weight NUMERIC(10, 2) NOT NULL,
    volume_cbm NUMERIC(10, 3) NOT NULL,
    customs_status VARCHAR(16) DEFAULT 'PENDING',
    created_at TIMESTAMP WITH TIME ZONE DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);

CREATE TABLE freight_cost_matrix (
    rate_id SERIAL PRIMARY KEY,
    shipment_id VARCHAR(32) REFERENCES shipment_master(shipment_id),
    ocean_freight_usd NUMERIC(10, 2) NOT NULL,
    thc_fee_vnd NUMERIC(12, 2) NOT NULL,
    customs_clearance_vnd NUMERIC(12, 2) NOT NULL,
    trucking_fee_vnd NUMERIC(12, 2) NOT NULL,
    nwc_impact_score NUMERIC(5, 2),
    exchange_rate NUMERIC(10, 2) NOT NULL
);

Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận kết hợp định tính và định lượng:

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, bảng cân đối kế toán Focus Shipping Hà Nội (2021-2023), cơ sở dữ liệu Tổng cục Hải quan, Hiệp hội VLA.
2. Khảo sát định lượng SERVQUAL (Parasuraman et al., 1988):
   • Tổng số mẫu phát hành: 90 phiếu.
   • Số mẫu hợp lệ thu về: 60 mẫu (Tỷ lệ phản hồi hợp lệ: 66,7%).
   • Thang đo Likert 5 điểm đánh giá 4 nhóm nhân tố: Sự tin cậy (Reliability), Khả năng đáp ứng (Responsiveness), Chất lượng nhân viên (Assurance/Empathy), Phương tiện hữu hình (Tangibles).
3. Phỏng vấn chuyên sâu: Thực hiện ngày 01/04/2024 với ban lãnh đạo và các trưởng bộ phận (Kinh doanh, Chứng từ, Hiện trường).

---

Implementation và kết quả

Quy trình nghiệp vụ và thuật toán định tuyến chi phí

Thuật toán xác định lộ trình vận chuyển và tối ưu hóa chi phí logistics (Landed Cost Optimization Algorithm) được triển khai qua Python 3.11:

from dataclasses import dataclass
from typing import Literal

@dataclass
class ShipmentParameter:
    shipment_id: str
    mode: Literal['SEA_FCL', 'AIR']
    weight_kg: float
    cbm: float
    incoterm: str
    carrier: str
    base_rate_usd: float
    usd_vnd_rate: float = 24500.0

class LogisticsEngine:
    def __init__(self, params: ShipmentParameter):
        self.params = params

    def calculate_chargeable_weight(self) -> float:
        """Tính Chargeable Weight chuẩn IATA / Vận tải biển"""
        if self.params.mode == 'AIR':
            volumetric_weight = (self.params.cbm * 1_000_000) / 6000.0
            return max(self.params.weight_kg, volumetric_weight)
        return self.params.cbm  # Đơn vị RT (Revenue Ton) cho Sea Freight

    def compute_total_cost(self, local_charges_vnd: dict) -> dict:
        """Tính toán tổng chi phí và điểm hòa vốn dịch vụ"""
        chargeable_unit = self.calculate_chargeable_weight()
        ocean_freight_vnd = self.params.base_rate_usd * chargeable_unit * self.params.usd_vnd_rate
        total_local_vnd = sum(local_charges_vnd.values())
        total_cost_vnd = ocean_freight_vnd + total_local_vnd
        
        # Biên lợi nhuận định mức mục tiêu 12.5%
        target_margin = 0.125
        selling_price_vnd = total_cost_vnd / (1 - target_margin)
        
        return {
            "shipment_id": self.params.shipment_id,
            "chargeable_weight": chargeable_unit,
            "net_cost_vnd": round(total_cost_vnd, 2),
            "quoted_price_vnd": round(selling_price_vnd, 2),
            "gross_profit_vnd": round(selling_price_vnd - total_cost_vnd, 2)
        }

# Thực thi mẫu tính cước cho lô hàng 10 CBM đi tuyến Hải Phòng - Los Angeles (USLAX)
shipment = ShipmentParameter(
    shipment_id="FOC-2023-SEA-089",
    mode="SEA_FCL",
    weight_kg=8500.0,
    cbm=10.0,
    incoterm="FOB",
    carrier="OOCL",
    base_rate_usd=2100.0
)

engine = LogisticsEngine(shipment)
local_fees = {"THC": 3500000.0, "SEAL": 250000.0, "DOC": 900000.0, "TELEX": 600000.0}
result = engine.compute_total_cost(local_fees)

Đánh giá thực nghiệm và kiểm định dịch vụ

Kết quả xử lý dữ liệu khảo sát 60 khách hàng doanh nghiệp theo thang đo SERVQUAL tại Focus Shipping Hà Nội:

Nhóm nhân tố đánh giá	Điểm trung bình (Mean / 5.0)	Độ lệch chuẩn (Std. Dev)	Đánh giá thực trạng
1. Sự tin cậy (Reliability)	3.85	0.62	Đảm bảo an toàn hàng hóa; thời gian giao hàng còn dao động do tắc nghẽn cảng
2. Khả năng đáp ứng (Responsiveness)	3.72	0.74	Giải quyết phát sinh chậm khi tờ khai rơi vào Luồng Vàng/Luồng Đỏ
3. Chất lượng nhân viên (Assurance)	4.10	0.51	Trình độ nghiệp vụ cao (83% Đại học, 11% Sau đại học), giao tiếp chuyên nghiệp
4. Phương tiện hữu hình (Tangibles)	3.65	0.83	Hệ thống phần mềm quản lý chưa đồng bộ, chủ yếu dùng Excel và công cụ rời rạc

Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021 – 2023

Cơ cấu doanh thu theo loại hình dịch vụ phản ánh sự chuyển dịch chiến lược của doanh nghiệp:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               DOANH THU THEO LOẠI HÌNH DỊCH VỤ (2021 - 2023)                      |
|                                                                                   |
|  2021: [===== Vận tải biển: 45.57% =====][== Air: 28.05% ==][= Nội địa =][= HQ =]| Total: 428.7B
|  2022: [===== Vận tải biển: 45.98% =====][== Air: 25.28% ==][= Nội địa =][= HQ =]| Total: 285.9B
|  2023: [===== Vận tải biển: 47.78% =====][== Air: 25.83% ==][= Nội địa =][= HQ =]| Total: 312.0B
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Chi tiết cơ cấu doanh thu các mảng cốt lõi:

• Vận tải đường biển: Năm 2021 đạt 195,347 tỷ VNĐ (45,57%); năm 2022 đạt 131,485 tỷ VNĐ (45,98%); năm 2023 đạt 149,093 tỷ VNĐ (47,78%). Tuyến Châu Á chiếm tỷ trọng cao nhất 51,60%, tiếp theo là Châu Mỹ 28,58% và Châu Âu 17,60%.
• Vận tải đường hàng không: Năm 2021 đạt 120,256 tỷ VNĐ (28,05%); năm 2023 đạt 80,615 tỷ VNĐ (25,83%). Doanh thu từ vận chuyển thiết bị y tế và linh kiện điện tử tuyến Châu Á (42,70%) và Châu Âu (37,28%).
• Vận tải nội địa & Dịch vụ Hải quan: Duy trì tỷ trọng tăng trưởng đều đặn đạt 14,82% (46,244 tỷ VNĐ) cho vận tải nội địa và 8,68% (27,100 tỷ VNĐ) cho thủ tục hải quan năm 2023.
• Chỉ số vốn lưu động thuần (Net Working Capital - NWC): Tăng từ 20,936 tỷ VNĐ (2021) lên 31,113 tỷ VNĐ (2022) và đạt 38,494 tỷ VNĐ (2023), khẳng định tính tự chủ tài chính vững chắc với tài sản ngắn hạn chiếm 99,6% tổng tài sản.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa quy trình 7 bước tích hợp công nghệ số: Rút ngắn thời gian xử lý bộ chứng từ xuất nhập khẩu (B/L, Manifest, C/O, Tờ khai hải quan) từ trung bình 4,5 giờ xuống 1,8 giờ/lô hàng thông qua tự động hóa truyền dữ liệu VNACCS và eDO.
2. Cơ chế quản trị rủi ro đa hãng tàu (Multi-Carrier Routing): Thiết lập quan hệ đối tác chiến lược tối thiểu 2 đại lý độc lập tại mỗi thị trường xuất khẩu trọng điểm (Mỹ, Trung Quốc, EU), giảm thiểu rủi ro phụ thuộc cước tàu và thiếu hụt container rỗng (Empty Container Shortage).
3. Mô hình tài chính an toàn cao: Tối ưu hóa chu kỳ luân chuyển tiền mặt (Cash Conversion Cycle), duy trì NWC dương liên tục qua các năm khủng hoảng cước biển, loại bỏ hoàn toàn nợ dài hạn.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống triển khai thực tế (Real-World Use Cases)

• Xuất khẩu gốm sứ xây dựng (Công ty CP Gốm Đất Việt, Viglacera): Đảm bảo tuyến vận chuyển đường biển đi Bờ Đông/Bờ Tây Hoa Kỳ và Brazil trong giai đoạn biến động cước, giảm thiểu chi phí lưu bãi container (CY) tại Cảng Hải Phòng.
• Nhập khẩu thiết bị cơ khí siêu trường siêu trọng (FECON, ANDRITZ Vietnam): Tổ chức chuỗi logistics trọn gói từ khâu mở tờ khai hải quan luồng vàng/đỏ, kiểm hóa tại hiện trường đến điều vận xe fooc chuyên dụng từ cảng về nhà máy an toàn 100%.

[Khách Hàng: Viglacera / FECON]
           |
           v
[Đăng ký Booking / HBL điện tử]
           |
           v
+----------------------+     +----------------------+     +----------------------+
| 1. Hải Quan VNACCS   | --> | 2. Điều Vận Cảng/CY  | --> | 3. Đại Lý WCA Cảng Đến|
| Tự động hóa tờ khai  |     | Giám sát bốc xếp container | Kiểm soát giao hàng D2D |
+----------------------+     +----------------------+     +----------------------+
           |
           v
[Nghiệm thu dịch vụ & Quyết toán công nợ ERP]

Kế hoạch và lộ trình tài chính đến 2030

Giai đoạn	Mục tiêu chiến lược	Nhu cầu ngân sách (Dự kiến)	ROI kỳ vọng
2024 - 2025	Triển khai hệ sinh thái phần mềm quản lý vận tải TMS & CRM Cloud	1.2 tỷ VNĐ	18 tháng hoàn vốn
2026 - 2027	Thuê và chuẩn hóa hệ thống kho gom hàng lẻ (CFS) tại KCN Bắc Ninh	4.5 tỷ VNĐ	ROI 24.5%/năm
2028 - 2030	Mở rộng dịch vụ chuỗi cung ứng lạnh (Cold Chain) phục vụ nông sản xuất khẩu	8.0 tỷ VNĐ	ROI 28.0%/năm

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật và tổ chức

• Doanh nghiệp hoàn toàn phụ thuộc vào nhà thầu phụ vận tải đường bộ (như ACE Transport) và các hãng tàu ngoại (Maersk, ONE, OOCL), dẫn đến tính chủ động về lịch trình vận chuyển chưa tuyệt đối.
• Cơ sở dữ liệu khách hàng và lịch sử giá cước chưa được tích hợp trên nền tảng Big Data để dự báo xu hướng thị trường tự động.
• Mẫu khảo sát định lượng SERVQUAL giới hạn ở 60 khách hàng doanh nghiệp tại miền Bắc.

Hướng phát triển tiếp theo

• Ứng dụng mô hình máy học (Machine Learning) để dự báo biến động giá cước giao ngay (Spot Rate) cho các tuyến vận tải biển chính.
• Xây dựng cổng tra cứu thông tin vận đơn tự động (Self-service Tracking Portal) cho khách hàng đầu mối.
• Đẩy mạnh đào tạo nhân sự theo các chứng chỉ quản trị chuỗi cung ứng quốc tế (FIATA Diploma in Freight Forwarding).

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Kinh tế đối ngoại / Logistics: Tài liệu tham khảo thực chứng chi tiết về mô hình phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp 3PL forwarder tại Việt Nam.
• Nhà quản trị doanh nghiệp Logistics: Bộ khung tham chiếu để tối ưu hóa cơ cấu doanh thu giữa vận tải biển, đường hàng không và dịch vụ khai thuê hải quan.
• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu (Shippers): Hiểu rõ quy trình vận hành và tiêu chí lựa chọn đối tác forwarder đáng tin cậy giúp tối ưu hóa tổng chi phí chuỗi cung ứng (Total Logistics Cost).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp 3PL phi tài sản kiểm soát rủi ro hỏng hóc hàng hóa bằng cách nào?

Focus Shipping thiết lập điều khoản phân định trách nhiệm thông qua hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm người giao nhận (Freight Forwarder Liability Insurance), kiểm tra hiện trường nghiêm ngặt tại bãi container (CY/CFS) và quy định ký biên bản bàn giao tình trạng vỏ container trước khi đóng hàng.

2. Sự khác biệt cốt lõi giữa Master B/L và House B/L trong quy trình vận tải biển là gì?

Master B/L (MBL) do hãng tàu thực tế phát hành cho Focus Shipping (đóng vai trò là người gửi hàng/đại lý), trong khi House B/L (HBL) do Focus Shipping phát hành trực tiếp cho chủ hàng thực tế (Shipper). HBL cho phép doanh nghiệp linh hoạt quản lý thông tin thương mại và dịch vụ thu hộ tiền cước (Freight Collect).

3. Làm thế nào để giải quyết sự cố container rơi vào Luồng Đỏ tại cửa khẩu Hải Phòng?

Đội ngũ hiện trường tiếp nhận kết quả phân luồng trên hệ thống VNACCS, đăng ký lịch kiểm hóa với Chi cục Hải quan quản lý cảng, điều động xe nâng mở kiểm container tại bãi kiểm hóa và cung cấp giải trình kỹ thuật/chứng nhận xuất xứ (C/O) để hoàn thành thông quan trong vòng 24 - 48 giờ.

4. Tác động của chỉ số vốn lưu động ròng (NWC) đến tính ổn định của Forwarder?

NWC dương cao (đạt hơn 38,494 tỷ VNĐ năm 2023) cho phép Focus Shipping duy trì thanh khoản để tạm ứng cước phí vận chuyển quốc tế cho hãng tàu và cung cấp chính sách tín dụng thương mại linh hoạt (30 - 45 ngày công nợ) cho các khách hàng lớn.

5. Vì sao doanh thu của công ty sụt giảm mạnh từ 2021 đến 2022 nhưng lợi nhuận vẫn duy trì ổn định?

Năm 2021 giá cước biển tăng đột biến 5-7 lần do khủng hoảng container toàn cầu làm phình to doanh thu và giá vốn tương ứng. Sang năm 2022, khi giá cước hạ nhiệt về mức bình thường, biên lợi nhuận ròng của công ty được bảo toàn nhờ cắt giảm chi phí trung gian và quản trị dòng tiền chặt chẽ.

---

Kết luận

Đề tài "Phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm tại Hà Nội" đã giải quyết trọn vẹn bài toán đánh giá thực trạng và xây dựng lộ trình nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp 3PL nội địa. Bằng cách kết hợp giữa quản trị tài chính an toàn, chuẩn hóa quy trình tác nghiệp số hóa trên nền tảng VNACCS/ePort và nâng cao chất lượng dịch vụ theo chuẩn SERVQUAL, Focus Shipping Hà Nội định hình nền tảng vững chắc để mở rộng thị phần, sẵn sàng bứt phá trong kỷ nguyên hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về dịch vụ logistics tại doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh công ty CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ logistics tại chi nhánh CP Hàng hải Tiêu điểm Hà Nội 8 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ LOGISTICS 2. Khái quát về dịch vụ logistics 2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của dịch vụ logistics 2. Khái niệm Theo Hội đồng quản trị logistics Hoa Kỳ (The Council of Logistics Management in USA, năm 1988) nêu rõ “Logistics là quá trình lên kế hoạch, thực hiện và kiểm soát, tiết kiệm chi phí của dòng lưu chuyển và lưu trữ nguyên vật liệu, hàng tồn, thành phẩm và các thông tin liên quan từ điểm xuất xứ đến điểm tiêu thụ, nhằm mục đích thỏa mãn những yêu cầu cuối cùng của khách hàng”.

Cùng với cách tiếp cận này, Trường Đại học Hàng hải Thế giới coi logistics là các hoạt động dịch vụ gắn liền với phân phối và lưu thông hàng hóa: “Logistics là quá trình tối ưu hóa về vị trí, lưu trữ và vận chuyển các tài nguyên hay các yếu tố đầu vào từ điểm xuất phát là nhà cung ứng, thông qua các nhà sản xuất, người bán”. Tại Việt Nam, theo quy định tại điều 233, Luật Thương mại 2005 của Việt Nam có đưa ra khái niệm, “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận của khách hàng để hưởng thù lao”. Từ các quan điểm trên về dịch vụ logistics, có thể hiểu dịch vụ logistics theo hai nhóm. Thứ nhất, theo nghĩa hẹp mà tiêu biểu là định nghĩa của Luật Thương mại 2005, coi dịch vụ logistics gần như tương tự với hoạt động giao nhận hàng hóa.

Theo nhóm này, bản chất của dịch vụ logistics là việc tập hợp các yếu tố hỗ trợ cho quá trình vận chuyển sản phẩm từ nơi sản xuất tới nơi tiêu thụ. Thứ hai, nhóm định nghĩa về dịch vụ logistics có phạm vi rộng, có tác động từ giai đoạn tiền sản xuất cho tới khi hàng hóa tới tay của người tiêu dùng cuối cùng. Theo nhóm này, dịch vụ logistics gắn liền cả quá trình nguyên, nhiên vật liệu đầu vào cho đến khi phân phối đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Để phù hợp với đối tượng nghiên cứu, đề tài tiếp cận định nghĩa dịch vụ logistics dựa theo Luật Thương mại 2005.

Như vậy, có thể coi dịch vụ logistics là các sản phẩm 9 dịch vụ do các doanh nghiệp chuyên kinh doanh dịch vụ logistics cung cấp. Theo đó thương nhân sẽ tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc khác nhau như nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan,.Các dịch vụ này có thể là đơn nhất hay trọn gói tùy theo thỏa thuận với khách hàng. Đặc điểm Bản chất của dịch vụ logistics là một loại hình dịch vụ nên nó mang đầy đủ các đặc điểm của dịch vụ: Thứ nhất, dịch vụ logistics có tính vô hình. Dịch vụ logistics không có hình thức vật chất mà chỉ tồn tại dưới dạng các hoạt động quản lý, vận chuyển hàng hóa.

Người tiêu dùng không thể nhìn thấy hay chạm vào dịch vụ. Giá trị của dịch vụ logistics chủ yếu nằm ở các lợi ích phi vật chất mà nó mang lại như tiết kiệm thời gian, chi phí vận chuyển và đảm bảo hàng hóa được vận chuyển đúng lịch trình. Kết quả của dịch vụ logistics chỉ có thể được đánh giá qua hiệu quả hoạt động chung của chuỗi cung ứng hàng hóa chứ không thể đo lường trực tiếp được. Thứ hai, dịch vụ logistics có tính không tách rời.

Đặc tính này được thể hiện ở quá trình sản xuất và tiêu thụ của dịch vụ logistics được diễn ra cùng một lúc. Khi khách hàng sử dụng dịch vụ logistics thì trong lúc đó công ty logistics cũng đồng thời cung cấp dịch vụ. Thứ ba, dịch vụ logistics có tính không lưu trữ được. Dịch vụ logistics không thể được lưu trữ để bán hoặc sử dụng sau này.

Do tính chất vô hình và không thể tách rời giữa quá trình cung cấp và sản xuất, dịch vụ logistics không thể bảo quản, cất giữ trong kho như các loại hàng hóa thông thường mà chỉ được sản xuất và cung ứng khi có nhu cầu của khách hàng. Thứ tư, dịch vụ logistics có tính không đồng đều. Nội dung này đề cập đến thực tế là chất lượng dịch vụ có thể thay đổi rất nhiều, tùy thuộc vào người cung cấp chúng, cung cấp khi nào, ở đâu và như thế nào. Do tính chất thâm dụng lao động của dịch vụ, có rất nhiều sự khác biệt về chất lượng dịch vụ được cung cấp bởi các nhà cung cấp khác nhau, hoặc thậm chí bởi cùng một nhà cung cấp tại các thời điểm khác nhau.

10 Ngoài mang những đặc điểm chung của các loại hình dịch vụ thì dịch vụ logistics mang những đặc điểm riêng khác: Thứ nhất, chủ thể tham gia dịch vụ logistics bao gồm: thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics và khách hàng. Thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics là bên có đăng ký kinh doanh để thực hiện dịch vụ logistics; đảm bảo đáp ứng những điều kiện thiết bị, phương tiện, các công cụ cần thiết cho công việc, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn cho khách hàng, kỹ thuật hậu cần, có đủ nhân viên phục vụ theo quy mô dịch vụ. Bên thứ hai là khách hàng, là những người có hàng hóa cần gửi hoặc cần nhận và có nhu cầu sử dụng dịch vụ giao nhận; khách hàng có thể là thương nhân, không phải là thượng nhân, chủ sở hữu hàng hóa hoặc không phải chủ sở hữu hàng hóa. Thứ hai, dịch vụ logistics hỗ trợ hoạt động của các doanh nghiệp.

Dịch vụ logistics có thể hỗ trợ toàn bộ các khâu trong trong hoạt động doanh nghiệp, từ chuẩn bị nguyên vật liệu, sản xuất đến khi sản phẩm được đưa ra khỏi doanh nghiệp đến tay người tiêu dùng. Một doanh nghiệp có thể kết hợp bất cứ yếu tố nào của logistics với nhau hay tất cả các yếu tố logistics tùy theo yêu cầu của doanh nghiệp. Dịch vụ logistics còn hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp thông qua quản lý, lưu trữ nguyên vật liệu đầu vào của doanh nghiệp cũng như bán thành phẩm di chuyển trong doanh nghiệp. Thứ ba, dịch vụ logistics là sự phát triển cao hơn của dịch vụ vận tải giao nhận.

Quá trình phát triển của logistics đã làm thay đổi bản chất và đa dạng hóa chức năng của vận tải giao nhận truyền thống. Từ việc chỉ thay mặt khách hàng để thực hiện các khâu rời rạc như thuê tàu, lưu cước, chuẩn bị hàng, đóng gói hàng, tái chế, làm thủ tục thông quan. cho tới cung cấp dịch vụ trọn gói từ nhà máy đến nhà máy (Door to Door). Từ chỗ đóng vai trò là đại lý, người được ủy thác trở thành một chủ thể chính trong các hoạt động giao nhận vận tải với khách hàng, chịu trách nhiệm trước luật pháp.

Ngày nay, để có thể thực hiện nghiệp vụ của mình, người giao nhận phải quản lý một hệ thống đồng bộ từ giao nhận đến vận tải, cung ứng nguyên vật liệu phục vụ sản xuất kinh doanh, bảo quản hàng hóa trong kho, phân phối hàng hóa đúng nơi, đúng lúc, sử dụng công nghệ thông tin để theo dõi quản lý. Như vậy, các nhà giao nhận vận tải đã trở thành người cung cấp dịch vụ logistics. 11 Thứ tư, dịch vụ logistics là sự phát triển hoàn thiện dịch vụ vận tải đa phương thức. Hàng hóa được vận chuyển theo hình thức hàng lẻ từ nước xuất khẩu sang nước nhập khẩu, người gửi hàng phải ký nhiều hợp đồng với người người vận tải khác nhau nên xác suất rủi ro mất mát đối với người gửi hàng hóa là rất cao.

Cuộc cách mạng container trong ngành vận tải vào thập kỷ 70 thế kỷ XX đã góp phần đảm bảo an toàn và độ tin cậy trong vận chuyển hàng hóa, là tiền đề và cơ sở cho sự ra đời và phát triển của vận tải đa phương thức. Khi đó chủ hàng chỉ phải ký một hợp đồng duy nhất với người kinh doanh vận tải đa phương thức. Người này sẽ chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện toàn bộ việc vận chuyển hàng hóa từ khi nhận hàng cho tới khi giao hàng bằng một chứng từ vận tải duy nhất cho dù bản thân họ không phải là người chuyên chở thực tế. Như vậy nhà cung cấp dịch vụ vận tải đa phương thức cũng chính là người cung cấp dịch vụ logistics 2.

Đối với nền kinh tế Thứ nhất, dịch vụ logistics góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả kinh tế. Logistics là một chuỗi các hoạt động xuyên suốt từ quá trình sản xuất, lưu thông hàng hóa đến phân phối hàng hóa, có quan hệ mật thiết, tác động qua lại lẫn nhau và tác động lên nền kinh tế. Bởi vậy, dịch vụ logistics phát triển cũng kéo theo sự phát triển của nền kinh tế. Thứ hai, dịch vụ logistics góp phần tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và của quốc gia.

Nền kinh tế toàn cầu đang trong quá trình hội nhập toàn cầu, sự cạnh tranh giữa các nền sản xuất toàn cầu trở nên gay gắt khiến dịch vụ logistics trở thành một trong những lợi thế cạnh tranh của các quốc gia. Logistics hỗ trợ luồng chu chuyển kinh tế, chuỗi dịch vụ logistics phát triển liên tục giúp nền kinh tế phát triển nhịp nhàng, đồng bộ. Thứ ba, dịch vụ logistics mở rộng thị trường thương mại quốc tế. Các giao dịch quốc tế chỉ thực hiện được và mang lại hiệu quả cho quốc gia khi dựa trên một hệ thống logistics chất lượng cao.

Hệ thống này giúp lưu thông mọi dòng hàng hóa từ quốc gia 12 này đến quốc gia khác nhờ việc cung ứng kịp thời, phân phối chính xác, chứng từ tiêu chuẩn, thông tin rõ ràng. Đối với doanh nghiệp Thứ nhất, dịch vụ logistics là một phần quan trọng trong hoạt động mở rộng thị trường buôn bán quốc tế. Các doanh nghiệp và nhà sản xuất muốn mở rộng thị trường cho sản phẩm của mình luôn cần đến sự hỗ trợ từ dịch vụ logistics. Dịch vụ logistics là cầu nối trong việc đưa các sản phẩm của doanh nghiệp tới thị trường tiêu thụ và đáp ứng đúng yêu cầu về thời gian, địa điểm.