LỜI MỞ ĐẦU Hoa kì là một trong những đối tác thương mại lớn của việt nam trong đó thủy sản là một trong những nhóm hàng xuất khẩu chủ yếu của việt namtrong thời gian qua sự gia tăng trong kim gạch xuất khẩu hàng thủy sản của việt nam có sự đóng góp không nhỏ của thị trường hoa kì vì đây là nhóm hàng chiếm tỉ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch xuất khẩu của việt nam sang hoa kì. Tuy nhiên, những mặt hàng thủy sản có lợi thế của việt nam xuất khẩu sang hoa kì cũng chính là những mặt hàng mà nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, đặc biệt là các nước trong Asian, trung quốc có điều kiện thuận lợi để xuất khẩu sang thị trường hoa kì. Đồng thời đây cũng là mottj trong những thị trường có chính sách quản lí hàng hoa phức tạp nhất. mặt hàng thủy sản xuất khẩu của việt nam cũng gặp phải nhiều rào cản khi thâm nhập thị trường hoa kì do chưa đáp ứng các yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm cũng như các tiêu chuẩn kĩ thuật khắt khe khác của hoa kì.
Trước bối cảnh hiện nay thì cạnh tranh xuất khẩu ngày càng gay gắt và đặc biệt những yêu cầu khắt khe về hàng rào kỹ thuật thương mại đối với hàng thủy sản nhập khẩu vào hoa kì. Xuất khẩu hàng thủy sản của việt nam sang thị trường này trong thời gian qua tuy có nhiều thành tựu nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế và yếu kém trong cạnh tranh, chưa đáp ứng một cách đầy đủ các yêu cầu của thị trường hoa kì, chưa phát huy hết những lợi thế và khả năng của đất nước để duy trì và mở rộng thị phần trên thị trường hoa kì. Mặt khác, hoa kì được coi như là thị trường truyền thống và luôn chiếm thị phần lớn nhất trong việc nập khẩu thủy sản của việt nam. Do đó việc duy trì chỗ đứng trên thị trường hoa kì là một yêu cầu mang tính cấp thiết đối với xuất khẩu c thủy sản việt nam.
Vì vậy nhóm chúng em cho rằng việc nghiên cứu đề tài “Rào cản kỹ thuật trong thương mại của mỹ đối với thủy sản nhập khẩu từ việt nam “ là hết sức cần thiết Bài viết là sự kế tiếp các công trình nghiên cứu trước đây trong việc phân tích thực trạng hang thủy sản việt nam, các hàng rào cản kỹ thuât của hoa kì áp dụng đối với mặt hàng thủy sản nói chung và thủy sản việt nam nói riêng trong những năm gần đây, thêm vào đó bài viết đi vào phân tích những rào cản kỹ thuật mà việt nam chưa vượt qua để đưa ra những giải pháp thiết thực chủ yếu từ phía nhà nước để giúp đỡ các doanh nghiệp việt nam xuất khẩu thủy sản sang hoa kì một cách thuận lợi trong thời kì hậu khủng hoảng. II CƠ SỞ LÝ LUẬN 1 Định nghĩa Rào cản thương mại trong tiếng Anh là Trade barriers. Rào cản thương mại là những hạn chế đối với thương mại quốc tế do Chính phủ áp đặt. Rào cản thương mại được thiết lập để áp thêm chi phí hoặc giới hạn đối với hàng nhập khẩu hay xuất khẩu để bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước.
Những chi phí bổ sung hoặc sự khan hiếm tăng dẫn đến giá sản phẩm nhập khẩu cao hơn và do đó làm cho hàng hóa và dịch vụ trong nước cạnh tranh hơn.Các rào cản kỹ thuật trong thương mại của Mỹ 2.1 Tổng quan về các rào cản phi thuế quan (NTBs) và các rào cản kỹ thuật (TBTs)trong thương mại của Mỹ.1 Các rào cản phi thuế quan là gì (NTBs)? Theo một nghiên cứu gần đây của OECD, nhiều nước phát triển đã áp dụng các rào cản phi thuế quan để thay thế cho các quy định cắt giảm thuế quan của WTO. Các rào cản phi thuế quan ngày nay rất đa dạng, bao gồm1: • Các biện pháp kỹ thuật • Các loại thuế và phí trong nước • Các quy định và thủ tục hảI quan • Các hạn chế trong việc tiếp cận thị trường liên quan đến cạnh tranh • Các hạn chế về định lượng nhập khẩu • Các thủ tục và quy trình hành chính (nói chung) • Các thực tiễn về mua sắm của Chính phủ • Trợ cấp và các hỗ trợ của Chính phủ • Các hạn chế về đầu tư hoặc các yêu cầu • Quy định hoặc chi phí về vận chuyển • Các hạn chế về cung cấp dịch vụ (nói chung) • Các hạn chế về sự dịch chuyển của các thương nhân hoặc người lao động • Các công cụ bảo hộ thương mại (chống bán phá giá, thuế đối kháng, quyền tự vệ) • Các quy định của thị trường trong nước Ngày nay, có rất nhiều “vũ khí” phục vụ cho mục tiêu bảo hộ thương mại. Ví dụ, các hàng rào phi thuế quan của Mỹ đã dập tắt cơ hội đối với các sản phẩm như đồ chơi trẻ em, bật lửa và thuốc đông y của Trung Quốc thâm nhập thị trường Hoa kỳ. Điển hình như tiểu bang California của Mỹ đã quy định rõ trên 110 loại thuốc đông y của Trung Quốc có chứa hàm c 1 OECD Business Survey, tháng 3 2003.
3 lượng kim loại nặng vượt quá mức cho phép theo tiêu chuẩn về nước uống ở California và yêu cầu tất cả các vị thuốc đông y này phải dán nhãn “độc dược”2. Các hàng rào phi thuế quan khác có thể thấy là Đạo luật chống khủng bố sinh học năm 2002 có quy định áp dụng các quy định nghiêm ngặt đối với các công ty xuất khẩu thực phẩm sang Mỹ, theo đó họ phải đăng ký với cơ quan thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Tất cả các công ty nước ngoài sản xuất, chế biến, đóng gói các thực phẩm phục vụ cho người hoặc vật nuôi ở Mỹ phải đăng ký với cơ quan này trước ngày 12/12/2004. Các doanh nghiệp nào không tuân thủ quy định này thì hàng hoá của họ sẽ không được phép nhập vào các cảng của Mỹ và các nhà xuất khẩu này sẽ phải chịu các chế tài nhất định.
Do có những hạn chế nhất định về triển khai nghiên cứu thực tiễn, bài viết này chỉ xác định các rào cản kỹ thuật trong thương mại là gì và đã được Mỹ sử dụng như thế nào đối với thuỷ sản nhập khẩu, đặc biệt là từ Việt Nam.2 Các rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBTs) Tiếp theo việc cắt giảm thuế quan trên quy mô toàn cầu, trọng tâm của WTO và các hiệp ước quốc tế khác đã chuyển thành việc loại trừ các rào cản phi thuế quan trong thương mại. Trong số các rào cản phi thuế, các hàng rào kỹ thuật trong thương mại hiện chưa được xác định một cách rõ ràng. Các hàng rào kỹ thuật đề cấp tới các tiêu chuẩn của hàng hoá mà mỗi quốc gia quy định một cách khác nhau3. Những tiêu chuẩn này cũng có thể tác động đến việc hạn chế thương mại.
Các tiêu chuẩn này có thể bao gồm các thông số, đặc điểm cho mỗi loại hàng hoá có thể do các cơ quan chính quyền hoặc các tổ chức tư nhân đặt ra. Mặc dù tuân thủ theo các thông số kỹ thuật này có thể không phải là bắt buộc nhưng những ai không tuân thủ thì thị trường tẩy chay. Các tiêu chuẩn kỹ thuật có thể đòi hỏi các sản phẩm phải đạt được những yêu cầu nhất định trước khi được đưa ra thị trường. Các thông số kỹ thuật có thể đóng vai trò như các rào cản thương mại, đặc biệt khi nó được quy định khác nhau giữa các nước.
Đề phù hợp với các tiêu chuẩn này vừa khó khăn vừa tốn kém nên xét về mặt kinh tế không thể vừa thực hiện vừa duy trì được sức cạnh tranh trên thị trường nước ngoài4. Hàng rào kỹ thuật trong thương mại có thể được chia làm 3 nhóm5 sau: 1. Các quy định về dịch tễ vệ sinh an toàn (Sanitary and phytosanitary): các quy định này được các nước đưa ra để bảo vệ sức khoẻ cho người, vật nuôi và cây trồng. Các biện pháp đối với người tiêu dùng: các biện pháp quy định về chất lượng và an toàn thực phẩm bao gồm nhãn mác, đóng gói, dư lượng thuốc trừ sâu, hàm lượng dinh dưỡng và tạp chất.
Các quy định này có thể cho phép một quốc gia sử dụng các rào cản nhằm đảm bảo hàng hoá an toàn. Các biện pháp thương mại: các biện pháp được thực hiện nhằm ngăn chặn gian lận thương mại bao gồm các chứng từ vận chuyển và tài chính, các tiêu chuẩn nhận dạng và các tiêu chuẩn đo lường. Sự trỗi dậy của các hàng rào kỹ thuật vô hình trong thương mại đã tạo ra một môi trường thương mại không tích cực, thông thoáng. Trong khi một số các rào cản kỹ thuật trong thương mại có cơ sở khoa học thì rất nhiều hàng rào khác lại không có cơ sở và chúng được sử dụng ngày càng nhiểu để hạn chế tự do thương mại.
Từ giữa những năm 1990, Bộ Nông nghiệp Mỹ đã đánh giá rằng các sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu của Mỹ đạt trị c giá 5 tỷ đô la Mỹ là đối tượng bị áp dụng các rào cản kỹ thuật trong thương mại của 63 nước trên thế giới. Mặt khác, trong vài năm gần đây, Mỹ đã gia tăng đáng kể việc giám sát nhập khẩu tại các cửa khẩu dẫn đến kết quả là danh mục các sản phẩm nhập khẩu bị giám sát đã không ngừng tăng lên. 1 Các thể chế và quy định của Mỹ đối với ngành hàng thuỷ sản nhập khẩu 1.1 Các thể chế của Mỹ đối với thuỷ sản nhập khẩu Cơ quan thực phẩm và dược phẩm Hoa kỳ (FDA) là một cơ quan của Bộ Y tế (DHHS) và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng (PHS). Tất cả các thực phẩm phải được sản xuất phù hợp với các tiêu chuẩn của Cơ quan thực phẩm và dược phẩm Hoa kỳ.
FDA chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm (trừ thịt, thịt gia cầm, trứng sấy khô và đông lạnh, các loại đồ uống có cồn, thuốc lá, mỹ phẩm, dược phẩm, các chế phẩm sinh học, các dụng cụ y tế và các sản phẩm X-quang). FDA có nhiệm vụ đảm bảo rằng các thực phẩm nhập vào Mỹ phải là các sản phẩm an toàn, sạch, không độc hại, đúng nhãn mác với đầy đủ các thông tin về sản phẩm. FDA đã triển khai một số chương trình an toàn thực phẩm. Năm 1994, FDA đề xuất các quy định về Hệ thống điểm kiểm soát tới hạn và phân tích mối nguy (HACCP)6 đối với thuỷ sản.
6 Chương trình HACCP áp dụng cho các nhà sản xuất chế biến thuỷ sản tại Hoa kỳ được thông báo trước hai năm sau khi có hiệu lực thực thi từ ngày 18/12/1997.