CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHUỖI CUNG ỨNG DỊCH VỤ DU LỊCH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TẠI QUỐC GIA 1. Khái luận về chuỗi cung ứng dịch vụ và chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch 1. Khái niệm, các nhân tố cấu thành, đặc điểm chuỗi cung ứng dịch vụ 1. Khái niệm và các nhân tố cấu thành chuỗi cung ứng dịch vụ a) Khái niệm - Khái niệm chuỗi cung ứng Có nhiều định nghĩa khác nhau của các nhà nghiên cứu và thực hành.
Có thể đưa ra một số khái niệm điển hình như sau: Theo M. Martin (1992), chuỗi cung ứng là mạng lưới của những tổ chức liên quan đến những mối liên kết các dòng chảy ngược và xuôi theo những tiến trình và những hoạt động khác nhau nhằm tạo ra giá trị trong từng sản phẩm và dịch vụ cho khách hàng. Beamon (1998), chuỗi cung ứng là quá trình liên kết giữa các thành viên kinh doanh khác nhau (như nhà cung cấp, nhà sản xuất, nhà phân phối và bán lẻ) làm việc với nhau nhằm mục đích: có được nguyên liệu, chế biến nguyên liệu thành sản phẩm cuối cùng và phân phối sản phẩm cuối cùng đến người bán lẻ. Chopa và P Meindl (2012), chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các giai đoạn liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc thỏa mãn nhu cầu khách hàng.
Chuỗi cung ứng không chỉ gồm nhà sản xuất và người phân phối mà còn người vận chuyển kho, người bán lẻ và bản thân khách hàng. Theo Hội đồng chuỗi cung ứng Hoa Kỳ (2010): chuỗi cung ứng bao gồm mọi hoạt động liên quan đến việc sản xuất và phân phối một sản phẩm hoặc dịch vụ hoàn chỉnh, bắt đầu từ nhà cung cấp đầu tiên đến khách hàng cuối cùng. - Khái niệm chuỗi cung ứng dịch vụ Từ các định nghĩa trên có thể rút ra một định nghĩa về chuỗi cung ứng dịch vụ như sau: chuỗi cung ứng dịch vụ là một mạng lưới các nhà cung cấp, các nhà tích hợp dịch vụ, người tiêu dùng và các đơn vị hỗ trợ khác thực hiện chức năng và sử dụng các nguồn lực cần thiết để sản xuất dịch vụ; chuyển đổi các nguồn lực thành dịch vụ hỗ trợ dịch vụ cốt lõi; và cung cấp các dịch vụ này cho khách hàng. b) Các nhân tố cấu thành chuỗi cung ứng dịch vụ 10 Bất kỳ chuỗi cung ứng nào cũng đòi hỏi phải có sự kết hợp giữa các doanh nghiệp hay giữa các nhân tố với nhau để phối hợp cùng nhau thực hiện nhiều chức năng trong một chuỗi cung ứng dịch vụ.
Các doanh nghiệp này chính là các nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà bán sỉ, nhà bán lẻ… là một trong những thành phần không thể thiếu trong một chuỗi cung ứng Các thành phần của một chuỗi cung ứng dịch vụ cơ bản: Nhà sản xuất Nhà phân phối Nhà bán lẻ Khách hàng Các nhà cung cấp dịch vụ 1. Đặc điểm chuỗi cung ứng dịch vụ Hiểu đơn giản, chuỗi cung ứng dịch vụ là một mạng lưới các nhà cung cấp, các nhà tích hợp dịch vụ, người tiêu dùng và các đơn vị hỗ trợ khác thực hiện chức năng và sử dụng các nguồn lực cần thiết để sản xuất dịch vụ; chuyển đổi các nguồn lực thành dịch vụ hỗ trợ dịch vụ cốt lõi; và cung cấp các dịch vụ này cho khách hàng. 11 Mỗi dịch vụ kinh doanh có thể phân chia thành một số khâu/hoạt động liên tục mà các nhà cung cấp dịch vụ có thể xử lý và thực hiện. Điều này cho phép có nhiều nhà cung cấp dịch vụ cùng tham gia vào chuỗi cung ứng để tăng tính chuyên môn hóa và hiệu quả của chuỗi.
Không xuất hiện luồng vật liệu và hoạt động dự trữ trong chuỗi cung ứng dịch vụ. Do đặc điểm cơ bản của dịch vụ là vô hình và không lưu trữ được nên các chuỗi cung ứng dịch vụ phần lớn hình thành từ sự kết nối các thông tin về nhu cầu và khả năng cung ứng. Dịch vụ sẽ được tiêu dùng ngay khi được tạo ra nên cũng không tồn tại hoạt động dự trữ. Nguồn lực cơ bản của chuỗi cung ứng dịch vụ là kỹ năng lao động lành nghề.
Năng lực chuỗi cung ứng dịch vụ thể hiện ở khả năng thỏa mãn nhu cầu khách hàng qua chất lượng dịch vụ cung ứng. Khả năng này lại phụ thuộc chủ yếu ở kỹ năng phục vụ của nhân viên và trình độ quản lý của nhà quản trị để tạo ra chất lượng dịch vụ phù hợp. Do đó, kỹ năng lao động là nguồn lực cơ bản nhất để chuỗi cung ứng có được các dịch vụ chất lượng. Cấu trúc chuỗi cung ứng dịch vụ (Baltacioglu Et Al) Một chuỗi cung ứng dịch vụ điển hình có cấu trúc cơ bản là nhà cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp, nhà tích hợp dịch vụ, người tiêu dùng cuối cùng và các thành viên trong chuỗi tham gia vào toàn bộ quá trình dịch vụ.
Trong chuỗi cung ứng dịch vụ, khách hàng cũng được coi là nhà cung cấp, bên cạnh đó, do dịch vụ là vô hình, nên không có luồng vật liệu liên kết giữa các yếu tố này; trên thực tế chúng chỉ được kết nối bằng thông tin. 12 Các chuỗi cung ứng dịch vụ thường có cấu trúc mạng lưới phức tạp, kết hợp các nhà cung cấp dịch vụ trực tiếp và gián tiếp xung quanh người hợp nhất dịch vụ. Trong thực tế, do tính đa dạng của dịch vụ mà có nhiều cách nhìn nhận cấu trúc chuỗi cung ứng dịch vụ khác nhau. Căn cứ vào việc phân phối các loại hình dịch vụ khác nhau, cấu trúc của chuỗi cung ứng dịch vụ có thể được chia thành ba dạng: chuỗi cung ứng dịch vụ liên tục, chuỗi cung ứng dịch vụ song song, và chuỗi cung ứng dịch vụ kết hợp.
Khái niệm, đặc điểm của chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch 1. Khái niệm chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch Cho đến nay chưa có nhiều nghiên cứu về chuỗi cung ứng du lịch, một số tác giả đã ám chỉ hay tiếp cận đến những khái niệm tương đương của nó, chẳng hạn như các chuỗi cung ứng du lịch hoặc chuỗi dịch vụ du lịch. Mỗi ngành kinh doanh đều có một cấu trúc cơ bản, hoặc một tập hợp các đặc điểm kinh tế và kỹ thuật cơ bản, làm phát sinh đặc điểm hoạt động và cạnh tranh của mình. Vì vậy, mỗi chuỗi cung ứng khác nhau tùy theo loại sản phẩm cung cấp.
Như vậy, việc xác định các đặc trưng của ngành du lịch và các sản phẩm của nó là rất quan trọng khi mô tả một chuỗi cung ứng du lịch. Ví dụ, sản phẩm du lịch thường bắt nguồn từ một lãnh thổ cụ thể và cung cấp cho khách du lịch từ một thị trường nguồn cụ thể. Theo Tapper và Font (2004), “Chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch bao gồm các nhà cung cấp hàng hóa và dịch vụ nhằm mục đích phân phối các sản phẩm du lịch đến người tiêu dùng (khách du lịch). Trong chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch, các nhà cung cấp hàng hóa và dịch vụ thực hiện việc ký hợp đồng trực tiếp hay gián tiếp với các công ty lữ hành hoặc các đại lý lữ hành hoặc các nhà cung cấp (dịch vụ lưu trú,v.
Như vây, chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm các nhà cung cấp dịch vụ lưu trú; vận chuyển; thăm quan, vui chơi giải trí,mà còn bao gồm quán bar và nhà hàng, cơ sở sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ, cơ sở sản xuất thực phẩm, xử lý chất thải, cơ sở hạ tầng phục vụ hoạt động kinh doanh du lịch ở các điểm đến. Nói cách khác, chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch là “một mạng lưới các công ty tham gia vào các hoạt động khác nhau, từ việc cung cấp các thành phần của sản phẩm/dịch vụ du lịch như chuyến bay và dịch vụ lưu trú cho đến việc phân phối và tiếp thị các sản phẩm du lịch cuối cùng tại một điểm đến du lịch cụ thể và có liên quan đến một loạt các thành viên tham gia trong cả khu vực tư nhân và khu vực công (Zhang và cộng sự,2009) 13 Đồng quan điểm với các nghiên cứu trên Peng, Xu và Chen (2011) (trích trong Zhang và cộng sự,2009) cũng cho rằng chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch bao gồm một loạt các tổ chức như các nhà cung cấp dịch vụ tham quan giải trí, các công ty vận chuyển, cơ sở lưu trú, cửa hàng lưu niệm, đại lý lữ hành, các nhà cung cấp dịch vụ công, cung ứng hàng hóa và dịch vụ cho du khách. Các khái niệm trên đã tiếp cận chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch dưa trên khía cạnh các đối tượng tham gia, trong khi đó các tác giả khác thì xem xét chuỗi cung ứng trên góc độ mối quan hệ giữa các nhà cung cấp. Cụ thể, theo Piboonrungroj và Disney (2009), chuỗi cung ứng được hiểu là mối quan hệ hợp tác giữa các nhà cung cấp dịch vụ du lịch.
Tương tự như vậy, Da Costa và Carvalho (2011) lập luận rằng chuỗi cung ứng du lịch bao gồm một chương trình du lịch trọn gói của các dịch vụ, như các đại lý lữ hành và các nhà điều hành tour du lịch, cũng như các dịch vụ có liên quan đến các trải nghiệm du lịch thực tế, bao gồm các dịch vụ vận chuyển, lưu trú, ăn uống và các dịch vụ giải trí (các hướng dẫn viên du lịch, các sự kiện văn hóa và thể thao, các hoạt động thể thao, các dịch vụ y tế). Không chỉ đề cập đến các chủ thể tham gia vào các hoạt động trong chuỗi cung ứng, mà quan trọng hơn là việc xem xét mối quan hệ hợp tác giữa các nhà cung cấp diễn ra như thế nào nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể. Theo Piboonrungroj và Disney (2009) và Chen và Yi (2010), chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch được hiểu là mối quan hệ giữa các nhà cung cấp dịch vụ như dịch vụ vận chuyển hành khách, lưu trú và ăn uống với các nhà trung gian như đại lý du lịch và công ty lữ hành. Dưới góc độ tiếp cận của một điểm đến, chuỗi cung ứng du lịch có thể được định nghĩa như là một mạng lưới các tổ chức du lịch cung cấp các thành phần khác nhau của các sản phẩm du lịch (như các chuyến bay và chỗ ở) cho việc phân phối và tiếp thị các sản phẩm du lịch cuối cùng tại một điểm đến du lịch cụ thể, và liên quan đến hoạt động của các chủ thể trong khu vực công và khu vực tư nhân.
Đặc điểm chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch Một chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch là một hệ thống phức tạp (Page, 2009).