Luận văn thạc sĩ về phát triển bền vững làng nghề truyền thống tại huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu phát triển bền vững làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, góp phần bảo tồn văn hóa.

• Tác giả: Lê Văn Mạnh
• Người hướng dẫn: Gs. Tô Dũng Tiến
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Phát Triển Bền Vững Làng Nghề Truyền Thống Ở Huyện Thiệu Hóa, Tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục các chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục sơ đồ
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.10. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa

Phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Các làng nghề truyền thống không chỉ đóng góp vào nền kinh tế địa phương mà còn bảo tồn văn hóa và truyền thống của dân tộc. Tuy nhiên, sự phát triển này đang gặp nhiều thách thức, từ việc bảo tồn văn hóa đến việc cải thiện chất lượng sản phẩm. Việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp phát triển bền vững cho các làng nghề truyền thống là cần thiết để đảm bảo sự phát triển lâu dài và ổn định.

1.1. Đặc điểm của các làng nghề truyền thống ở Thiệu Hóa

Huyện Thiệu Hóa có ba làng nghề truyền thống nổi bật: làng Minh Châu, làng Hồng Đô và làng Trà Đông. Mỗi làng nghề đều có những đặc điểm riêng về sản phẩm và quy trình sản xuất. Làng Minh Châu nổi tiếng với nghề làm bánh đa, trong khi làng Hồng Đô chuyên về dệt và làng Trà Đông nổi bật với nghề đúc đồng. Những sản phẩm này không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu.

1.2. Vai trò của làng nghề truyền thống trong phát triển kinh tế địa phương

Các làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa đóng góp quan trọng vào việc tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Theo thống kê, tỷ lệ hộ tham gia làm nghề ở các làng nghề này luôn duy trì ở mức ổn định, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Ngoài ra, các làng nghề còn tạo điều kiện cho sự phát triển của các ngành kinh tế khác như dịch vụ và thương mại.

II. Thách thức trong phát triển bền vững làng nghề truyền thống

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng các làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này bao gồm sự cạnh tranh từ sản phẩm công nghiệp, chất lượng sản phẩm chưa đảm bảo, và ô nhiễm môi trường. Việc thiếu thông tin và kinh nghiệm trong phát triển thị trường cũng là một yếu tố cản trở sự phát triển bền vững của các làng nghề.

2.1. Cạnh tranh từ sản phẩm công nghiệp

Sự phát triển của công nghiệp hóa đã tạo ra nhiều sản phẩm thay thế cho các sản phẩm truyền thống. Điều này khiến cho các sản phẩm từ làng nghề truyền thống gặp khó khăn trong việc cạnh tranh về giá cả và chất lượng. Nhiều người tiêu dùng hiện nay có xu hướng chọn sản phẩm công nghiệp hơn là sản phẩm thủ công truyền thống.

2.2. Ô nhiễm môi trường và sức khỏe cộng đồng

Hoạt động sản xuất tại các làng nghề truyền thống đã gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Nước thải và khí thải từ các cơ sở sản xuất không được xử lý đúng cách, ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động và cộng đồng xung quanh. Việc này không chỉ làm giảm chất lượng cuộc sống mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh của các làng nghề.

III. Giải pháp phát triển bền vững làng nghề truyền thống

Để phát triển bền vững các làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa, cần có những giải pháp cụ thể và đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm việc nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển thị trường, và bảo vệ môi trường. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất cũng là những yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các làng nghề.

3.1. Nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu

Để cạnh tranh với sản phẩm công nghiệp, các làng nghề cần nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm truyền thống cũng rất quan trọng, giúp tăng giá trị và nhận diện sản phẩm trên thị trường. Các cơ sở sản xuất cần đầu tư vào công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

3.2. Phát triển thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ

Phát triển thị trường cho các sản phẩm từ làng nghề là một trong những giải pháp quan trọng. Cần có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ trong việc tiếp cận thị trường, quảng bá sản phẩm và tìm kiếm khách hàng. Việc kết nối giữa các làng nghề với các nhà phân phối và thị trường tiêu thụ cũng cần được chú trọng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các giải pháp phát triển bền vững không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân. Các mô hình phát triển bền vững đã được áp dụng thành công tại một số làng nghề, tạo ra những kết quả tích cực trong việc nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho người dân.

4.1. Mô hình phát triển bền vững tại làng Minh Châu

Làng Minh Châu đã áp dụng mô hình sản xuất sạch và bền vững, giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các hộ sản xuất đã được đào tạo về kỹ thuật sản xuất và quản lý, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Kết quả từ việc phát triển du lịch gắn với làng nghề

Việc phát triển du lịch gắn với các làng nghề truyền thống đã tạo ra nguồn thu nhập bổ sung cho người dân. Du khách đến tham quan và trải nghiệm quy trình sản xuất đã giúp tăng giá trị sản phẩm và quảng bá văn hóa địa phương. Điều này không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống.

V. Kết luận và tương lai của phát triển bền vững làng nghề

Phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Việc bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế cần được thực hiện song song, đảm bảo sự phát triển lâu dài và bền vững cho các làng nghề.

5.1. Tương lai của các làng nghề truyền thống

Với sự quan tâm và đầu tư đúng mức, các làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa có thể phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển bền vững

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho các làng nghề truyền thống, bao gồm hỗ trợ tài chính, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển hạ tầng. Các chính sách này sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của các làng nghề, đồng thời bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa sở hữu diện tích đất tự nhiên 21.036 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 62,01% và dân số nông thôn chiếm 91,43% với 153.849 nhân khẩu. Dù tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt 12% và thu nhập bình quân đầu người tăng từ 16,77 triệu đồng năm 2013 lên 19,47 triệu đồng năm 2015, sản xuất nông nghiệp thuần túy vẫn bộc lộ nhiều hạn chế về tạo việc làm mùa nông nhàn. Trong bối cảnh đó, các làng nghề truyền thống đóng vai trò trụ cột giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhưng đang đối mặt với nguy cơ mai một và ô nhiễm môi trường gia tăng.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là giải quyết sự mất cân đối giữa tăng trưởng kinh tế tiểu thủ công nghiệp và bảo vệ môi trường sinh thái nông thôn. Luận văn hướng đến mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng phát triển, phân tích các yếu tố tác động và đề xuất hệ thống giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững các làng nghề truyền thống trên địa bàn huyện Thiệu Hóa giai đoạn 2016 - 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào 3 làng nghề truyền thống đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa công nhận: Làng bánh đa Minh Châu (xã Thiệu Châu), Làng ươm tơ dệt nhiễu Hồng Đô (xã Thiệu Đô) và Làng đúc đồng Trà Đông (xã Thiệu Trung). Nguồn số liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2013 - 2015, kết hợp dữ liệu sơ cấp điều tra năm 2015. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa then chốt trong việc gia tăng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng (chiếm 22% cơ cấu kinh tế huyện), đồng thời giải quyết việc làm ổn định cho hơn 80.000 lao động tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng mô hình phát triển bền vững ba trụ cột của Ngân hàng Thế giới (1993), tích hợp hài hòa ba phương diện: Hiệu quả kinh tế (tăng trưởng ổn định, tối ưu chi phí), Tiến bộ xã hội (tạo việc làm, giảm nghèo, bảo tồn di sản văn hóa) và Bảo vệ môi trường (ngăn chặn suy thoái tài nguyên, xử lý chất thải). Đồng thời, luận văn kế thừa định nghĩa phát triển bền vững của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (WCED, 1987) cùng quan điểm cân bằng sinh thái của Herman Daly (1973) về ngưỡng hấp thụ chất thải của tự nhiên.

Hệ thống khái niệm nền tảng được chuẩn hóa theo Thông tư số 116/2006/TT-BNN&PTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn:

• Nghề truyền thống: Nghề hình thành trên 50 năm, tạo ra sản phẩm độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
• Làng nghề: Điểm dân cư nông thôn có tối thiểu 30% tổng số hộ tham gia sản xuất ngành nghề phi nông nghiệp.
• Làng nghề truyền thống: Làng nghề hội tụ đủ tiêu chí làng nghề và sở hữu ít nhất một nghề truyền thống lâu đời.
• Phát triển bền vững làng nghề: Quá trình mở rộng quy mô sản xuất theo chiều rộng (số lượng, thị trường) gắn liền với nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và an toàn sinh thái theo chiều sâu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp từ Niên giám Thống kê huyện Thiệu Hóa giai đoạn 2013 - 2015, báo cáo kinh tế - xã hội của các xã Thiệu Châu, Thiệu Đô, Thiệu Trung và hệ thống văn bản pháp lý chuyên ngành. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa trực tiếp vào năm 2015.

Quy mô mẫu điều tra gồm 90 hộ sản xuất, được phân bổ đồng đều với dung lượng mẫu 30 hộ cho mỗi làng nghề truyền thống (Minh Châu, Hồng Đô, Trà Đông). Phương pháp chọn mẫu áp dụng là phân tổ chọn mẫu có chủ đích, phân loại cụ thể theo nhóm hộ chuyên nghề và hộ kiêm nghề nhằm bao quát đầy đủ các mức độ kinh nghiệm sản xuất và quy mô vốn.

Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu kết hợp thống kê mô tả, thống kê so sánh, tiếp cận hệ thống và phỏng vấn sâu các nghệ nhân, thợ giỏi, cán bộ quản lý cấp xã. Việc lựa chọn phương pháp thống kê so sánh và phỏng vấn sâu giúp làm rõ sự khác biệt về hiệu quả kinh tế kỹ thuật giữa phương thức sản xuất thủ công truyền thống và cơ giới hóa, từ đó lượng hóa chính xác các biến động về thu nhập và chi phí của người lao động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hoạt động sản xuất kinh doanh tại 3 làng nghề truyền thống duy trì ổn định, đóng góp lớn vào chuyển dịch cơ cấu nông thôn. Giá trị sản xuất/ha đất canh tác toàn huyện tăng từ 48,40 triệu đồng năm 2013 lên 72,65 triệu đồng năm 2015. Thu nhập bình quân của lao động làng nghề đạt từ 2,5 đến 4,2 triệu đồng/tháng, cao hơn đáng kể so với mức thu nhập từ trồng lúa thuần nông (GDP bình quân toàn huyện năm 2015 là 19,47 triệu đồng/người/năm).

Thứ hai, việc ứng dụng công nghệ cơ giới hóa mang lại hiệu quả vượt trội. Tại làng nghề dệt Hồng Đô, năng suất của máy dệt tự động cao gấp 3,5 đến 4 lần so với khung cửi thủ công cổ truyền, giúp giảm 40% chi phí nhân công trên mỗi mét vải nhiễu. Tại làng bánh đa Minh Châu, các hộ ứng dụng máy tráng bánh đạt sản lượng bình quân trên 1.200 chiếc/ngày, tăng 65% so với tráng tay truyền thống.

Thứ ba, cơ cấu vốn sản xuất bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng. Nguồn vốn tự có chiếm trên 90% tổng vốn đầu tư của các hộ điều tra. Tỷ lệ tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức từ các ngân hàng thương mại chỉ đạt dưới 10% do vướng mắc về tài sản thế chấp và thủ tục cho vay phức tạp, khiến các cơ sở khó mở rộng nhà xưởng.

Thứ tư, công tác bảo vệ môi trường và phát triển thị trường còn nhiều bất cập. Hơn 85% sản phẩm tiểu thủ công nghiệp chỉ tiêu thụ nội tỉnh qua kênh thương lái trung gian. Khí thải từ các lò nấu đồng thủ công tại Trà Đông và nước thải ngâm tẩy tơ tại Hồng Đô xả thẳng ra môi trường tự nhiên, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và không khí khu dân cư.

Thảo luận kết quả

Thực trạng quy mô sản xuất nhỏ lẻ dạng kinh tế hộ gia đình là nguyên nhân căn bản dẫn đến việc khó tiếp cận công nghệ cao và thiếu vốn đầu tư. Dữ liệu khảo sát phản ánh rõ nét qua các bảng phân tích chi phí - lợi nhuận và sơ đồ chuỗi giá trị kênh tiêu thụ: người sản xuất bị phụ thuộc vào tư thương trung gian, khiến tỷ suất lợi nhuận biên bị bào mòn từ 15% đến 20%.

So sánh với công trình của Bùi Trọng Đạt (2014) tại huyện Duy Tiên (Hà Nam) và Thái Thị Tuyết (2013) tại huyện Gia Lâm (Hà Nội), điểm nghẽn về hạ tầng giao thông nông thôn và thiếu hụt lao động trẻ có tay nghề cao là vấn đề chung của các làng nghề vùng đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ. Tuy nhiên, làng nghề Thiệu Hóa có lợi thế riêng biệt về trầm tích văn hóa Đông Sơn (nghề đúc đồng Trà Đông) và nghề dệt lụa truyền thống. Nếu kết hợp xử lý môi trường tại chỗ với mô hình du lịch trải nghiệm, giá trị gia tăng của sản phẩm hoàn toàn có thể tăng từ 30% đến 50%.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa đến năm 2020, hệ thống giải pháp đồng bộ được đề xuất như sau:

• Hoàn thiện quy hoạch không gian và hạ tầng kỹ thuật: Ủy ban nhân dân huyện Thiệu Hóa chủ trì lập đề án xây dựng 3 cụm tiểu thủ công nghiệp tập trung tại Thiệu Châu, Thiệu Đô, Thiệu Trung; di dời 100% các cơ sở đúc đồng và dệt nhuộm gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư trước năm 2020; đầu tư nâng cấp 250 km đường liên xã, liên thôn phục vụ vận chuyển nguyên liệu.
• Đổi mới công nghệ và kiểm soát ô nhiễm môi trường: Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thanh Hóa hỗ trợ 50% kinh phí lắp đặt hệ thống lò nấu đồng cải tiến sử dụng khí gas/điện và bể xử lý nước thải sinh học tại làng Hồng Đô, giảm thiểu 80% nồng độ khí thải độc hại ra môi trường.
• Xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ: Ủy ban nhân dân huyện phối hợp với Sở Công Thương đăng ký nhãn hiệu tập thể cho "Đúc đồng Trà Đông", "Bánh đa Minh Châu", "Tơ nhiễu Hồng Đô"; thiết lập sàn giao dịch thương mại điện tử làng nghề; phấn đấu đưa tỷ trọng sản phẩm tiêu thụ ngoại tỉnh và xuất khẩu đạt 45% vào năm 2020.
• Đa dạng hóa nguồn vốn tín dụng: Ngân hàng Nông nghiệp & PTNT cùng Ngân hàng Chính sách Xã hội triển khai gói vay ưu đãi lãi suất thấp, nâng hạn mức vay tín chấp lên mức 100 triệu đồng/hộ đối với các cơ sở đạt chuẩn nghệ nhân và hộ sản xuất kinh doanh giỏi.
• Phát triển mô hình làng nghề gắn với du lịch văn hóa: Phòng Văn hóa - Thông tin huyện xây dựng tuyến du lịch kết nối di tích lịch sử đền thờ Lê Văn Hưu với trải nghiệm đúc đồng Trà Đông và ươm tơ Hồng Đô; đào tạo kỹ năng du lịch cộng đồng cho 100% chủ cơ sở sản xuất trước năm 2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh: Nắm vững thực trạng kinh tế - môi trường làng nghề để xây dựng quy hoạch nông thôn mới, ban hành chính sách khuyến công và hỗ trợ vốn tín dụng chính xác cho từng cụm ngành nghề.
• Chủ cơ sở sản xuất, tổ hợp tác và hợp tác xã làng nghề: Tiếp cận dữ liệu hạch toán chi phí kỹ thuật, phương án ứng dụng máy móc cơ giới hóa và phương pháp xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành Kinh tế nông nghiệp: Sử dụng luận văn như tài liệu học thuật tham khảo điển hình về phương pháp luận đánh giá phát triển bền vững cấp vi mô, phương pháp chọn mẫu phân tổ 90 hộ và khung phân tích dữ liệu kết hợp định tính - định lượng.
• Các doanh nghiệp lữ hành du lịch và hiệp hội ngành nghề: Khai thác tiềm năng văn hóa bản địa, lịch sử làng nghề để xây dựng tour du lịch trải nghiệm di sản và phát triển chuỗi cung ứng sản phẩm quà tặng thủ công mỹ nghệ.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tập trung nghiên cứu những làng nghề truyền thống cụ thể nào tại huyện Thiệu Hóa? Đề tài khảo sát chuyên sâu tại 3 làng nghề truyền thống tiêu biểu đã được công nhận gồm: Làng nghề bánh đa Minh Châu (xã Thiệu Châu), Làng nghề ươm tơ, dệt nhiễu Hồng Đô (xã Thiệu Đô) và Làng nghề đúc đồng Trà Đông (xã Thiệu Trung).

Quy mô mẫu 90 hộ điều tra có đảm bảo độ tin cậy khoa học không? Mẫu 90 hộ (30 hộ/làng nghề) được chọn theo phương pháp phân tổ có chủ đích, phân loại rõ nhóm hộ chuyên nghề và kiêm nghề. Cỡ mẫu này đại diện chính xác cho cơ cấu kinh tế, trình độ công nghệ và quy mô vốn của các làng nghề trên địa bàn huyện.

Đâu là rào cản lớn nhất đối với phát triển bền vững làng nghề tại Thiệu Hóa? Rào cản lớn nhất là nguồn vốn tự có chiếm trên 90%, quy mô sản xuất hộ gia đình manh mún, công nghệ thủ công gây ô nhiễm môi trường nước và khí thải, cùng với việc hơn 85% sản phẩm chỉ tiêu thụ nội tỉnh qua thương lái trung gian.

Cơ giới hóa mang lại lợi thế kinh tế như thế nào cho các làng nghề? Tại làng nghề Hồng Đô, dệt máy giúp tăng năng suất gấp 3,5 đến 4 lần so với khung cửi thủ công và giảm 40% chi phí nhân công. Tại Minh Châu, máy tráng bánh tăng sản lượng lên hơn 1.200 bánh/ngày.

Chính sách nào mang tính đột phá để bảo tồn và phát triển làng nghề đến năm 2020? Giải pháp đột phá là quy hoạch các cụm tiểu thủ công nghiệp tập trung để di dời 100% cơ sở ô nhiễm ra khỏi khu dân cư, kết hợp hỗ trợ 50% kinh phí đổi mới công nghệ và phát triển làng nghề gắn với du lịch di sản.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về phát triển bền vững làng nghề truyền thống theo 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường.
• Đánh giá toàn diện thực trạng tại 3 làng nghề Minh Châu, Hồng Đô, Trà Đông qua bộ số liệu khảo sát 90 hộ năm 2015, khẳng định vai trò tạo việc làm cho hơn 80.000 lao động.
• Phát hiện các điểm nghẽn then chốt về quy mô vốn tự có (chiếm trên 90%), hạn chế về thị trường tiêu thụ và áp lực ô nhiễm môi trường nông thôn.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao, gắn liền lộ trình thực hiện chi tiết đến năm 2020 cho các cơ quan quản lý và người dân.
• Định hướng phát triển bền vững làng nghề truyền thống kết hợp bảo tồn văn hóa di sản và khai thác du lịch sinh thái.

Quý độc giả, nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp của tác giả Lê Văn Mạnh để ứng dụng các mô hình và giải pháp phát triển bền vững vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ VĂN MẠNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG Ở HUYỆN THIỆU HÓA, TỈNH THANH HOÁ Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Người hướng dẫn khoa học: GS. Tô Dũng Tiến NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng toàn bộ số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa hề được bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Lê Văn Mạnh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều cá nhân, tập thể trong và ngoài trường.

Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn – Học viện nông nghiệp Việt Nam đã hết lòng giúp đỡ và truyền đạt cho tôi kiến thức quý báu trong suốt quá trình học tập tại trường. Đặc biệt tôi xin cảm ơn sâu sắc nhất tới thầy GS. Tô Dũng Tiến, đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực tập và hoàn thiện đề tài. Qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn tới toàn thể các hộ dân ở 3 làng nghề truyền thống (làng Minh Châu - xã Thiệu Châu, làng Hồng Đô - xã Thiệu Đô, làng Trà Đông - xã Thiệu Trung), cán bộ 3 xã và một số cán bộ huyện Thiệu Hóa đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Cuối cùng tôi xin cảm ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè đã động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Lê Văn Mạnh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Danh mục sơ đồ. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Tổng quan tài liệu.

Cơ sở lý luận về phát triển bền vững làng nghề truyền thống. Phân loại làng nghề truyền thống. Tiêu chí xác định làng nghề truyền thống. Đặc điểm của các làng nghề truyền thống.

Vai trò của làng nghề truyền thống. Nội dung của phát triển bền vững làng nghề truyền thống. Các yếu tố tác động đến phát triển bền vững làng nghề truyền thống. Cơ sở thực tiễn của đề tài.

Thực trạng phát triển làng nghề truyền thống ở một số nước. Thực trạng phát triển các làng nghề truyền thống tại Việt Nam. Các công trình nghiên cứu liên quan. Các bài học kinh nghiệm rút ra từ cơ sở lý luận và thực tiễn.24 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên huyện Thiệu Hóa. Điều kiện kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận. Chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin.

Phương pháp xử lý thông tin. Phương pháp phân tích. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả và thảo luận.

Thực trạng phát triển các làng nghề truyền thống. Khái quát lịch sử phát triển làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa. Tình hình sản xuất kinh doanh ở các làng nghề truyền thống. Tác động xã hội của sự phát triển làng nghề truyền thống.

Tác động về môi trường của sự phát triển làng nghề truyền thống. Những khó khăn về phát triển làng nghề truyền thống ở Thiệu Hóa. Những khó khăn, hạn chế. Nguyên nhân những tồn tại, hạn chế.

Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững làng nghề truyền thống. Các yếu tố đầu vào. Tổ chức sản xuất kinh doanh. Cơ chế, chính sách.

Kết cấu hạ tầng. Yếu tố đầu ra. Định hướng phát triển bền vững làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa. Định hướng chung.

Định hướng cụ thể. Giải pháp phát triển bền vững làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa. 7372 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phát triển thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đào tạo nguồn nhân lực. Xây dựng thương hiệu. Rà soát và thực hiện tốt quy hoạch. Hỗ trợ vốn.

Phát triển làng nghề truyền thống gắn với du lịch. Bảo vệ môi trường. Kết luận và kiến nghị. 8281 Tài liệu tham khảo.

8685 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân BQDT Bình quân diện tích CC Cơ cấu CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa DT Diện tích ĐVT Đơn vị tính KT - XH Kinh tế - Xã hội LĐ Lao động LNTT Làng nghề truyền thống NTM Nông thôn mới SL Sản lượng TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tình hình sử dụng đất đai huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015. Tình hình dân số và lao động của huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015. Kết quả sản xuất kinh doanh các ngành sản xuất chính huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015.

Tỷ lệ hộ tham gia làm nghề của 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015. Thông tin về các hộ điều tra ở 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa năm 2015. Kinh nghiệm tham gia làm nghề của các chủ hộ điều tra trong 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, năm 2015. Chi phí bình quân 1 hộ làm nghề bánh đa/ngày, điều tra năm 2015.

Lợi nhuận bình quân của hộ làm bánh/ngày, điều tra năm 2015. Hiệu quả kinh tế kỹ thuật của ươm cơ giới so với ươm tơ thủ công. Hiệu quả kinh tế kỹ thuật của dệt vải bằng máy so với dệt vải bằng khung cửi của 1 lao động/ngày. Thu nhập bình quân của hộ làm nghề đúc đồng/tháng, năm 2015.

Một số chỉ tiêu hiệu quả sản xuất kinh doanh bình quân 1 hộ điều tra/năm trong các làng nghề truyền thống. Sản lượng sản phẩm của làng nghề truyền thống Minh Châu, giai đoạn 2013 - 2015. Sản lượng sản phẩm của làng nghề truyền thống Hồng Đô, giai đoạn 2013 - 2015. Sản lượng sản phẩm của làng nghề truyền thống Trà Đông, giai đoạn 2013 - 2015.

Giá trị sản xuất của 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015. Lao động tham gia làm nghề của 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015. Thu nhập bình quân của lao động điều tra/tháng tham gia làm nghề các làng nghề truyền thống năm 2015. 5655 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tỷ lệ hộ nghèo 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015. Nguyên liệu chính cho sản xuất sản phẩm của các nghề. Tình hình huy động vốn bình quân của 1 hộ điều tra. Tình hình trang thiết bị của các cơ sở điều tra năm 2015.

Đất đai bình quân của một hộ điều tra trong làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa. 6968 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2. Mô hình phát triển bền vững của Ngân hàng Thế giới. Các kênh tiêu thụ tơ và nhiễu ở Hồng Đô.

5352 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên Luận văn: “Phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa”. Tên tác giả: Lê Văn Mạnh Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Tô Dũng Tiến Huyện Thiệu Hóa có 3 LNTT được công nhận theo các tiêu chí quy định của Nhà nước. Tuy nhiên, các LNTT đã có sự phát triển nhưng chưa có định hướng lâu dài, ổn định và đã làm ảnh hưởng đến môi trường. Chính vì vậy, để các LNTT tiếp tục phát huy các giá trị kinh tế, văn hoá, nâng cao chất lượng lao động, môi trường được đảm bảo và đặc biệt là tính bền vững trong quá trình phát triển chính là một trong những yêu cầu cấp bách đặt ra.

Xuất phát từ các vấn đề trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa” nhằm phân tích rõ thực trạng và tìm hướng phát triển cho các LNTT tại Thiệu Hóa nói riêng và tỉnh Thanh Hóa nói chung. Mục tiêu chung là trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng phát triển các LNTT ở Thiệu Hóa theo hướng bền vững, đề xuất giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy phát triển bền vững các LNTT ở địa bàn nghiên cứu trong thời gian tới. Trong đó, các mục tiêu cụ thể là: Nghiên cứu và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bền vững các LNTT ở Việt Nam; đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững LNTT ở Thiệu Hóa; đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy LNTT phát triển bền vững ở Thiệu Hóa. Đề tài thực hiện các phương pháp nghiên cứu: Phương pháp tiếp cận (Tiếp cận theo loại hình sản xuất, tiếp cận lịch sử, tiếp cận hệ thống, tiếp cận định tính kết hợp với định lượng, tiếp cận xã hội học, tiếp cận tâm lý học, phỏng vấn sâu); Chọn điểm nghiên cứu; Phương pháp thu thập thông tin (Tài liệu thứ cấp và tài liệu sơ cấp); Phương pháp xử lý thông tin; Phương pháp phân tích (Thống kê mô tả và thống kê so sánh); Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu (Các chỉ tiêu đánh giá thực trạng phát triển LNTT, nhóm hệ thống chỉ tiêu về kết quả sản xuất kinh doanh của các hộ và cơ sở sản xuất nghề trong các LNTT, nhóm hệ thống chỉ tiêu về hiệu quả sản xuất kinh doanh của các hộ và cơ sở sản xuất, nhóm chỉ tiêu phản ánh về tác động xã hội, nhóm hệ thống chỉ tiêu về môi trường và ảnh hưởng của môi trường đến cuộc sống người lao động và cộng đồng dân cư).

x LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.