Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống Trong Phát Triển Bền Vững Tại Tây Nguyên Giai Đoạn Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong phát triển bền vững tại tây nguyên giai đoạn hiện nay, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phương Thị Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Ngọc Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
• Đề tài: Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống Để Phát Triển Bền Vững Tại Tây Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống 55

Văn hóa là một khái niệm đa diện và phức tạp, với hàng trăm định nghĩa khác nhau. Tuy nhiên, điểm chung là văn hóa bao gồm các giá trị, niềm tin, phong tục, tập quán, và tri thức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Các giá trị văn hóa thực sự là động lực tinh thần quan trọng thúc đẩy sự tiến bộ xã hội. Nó là yếu tố nối liền quá khứ với hiện tại, đem lại cơ sở để chúng ta có thể nhận thức về bản thân mình và thời đại mình. Nghiên cứu văn hóa Việt Nam không phải là công việc đến hiện nay mới được tiến hành. Trái lại, với truyền thống của một đất nước ngàn năm văn hiến, cha ông ta từ lâu đời đã làm công việc sưu tầm, ghi chép và nghiên cứu văn hóa. Việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống là vô cùng quan trọng trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế.

1.1. Định Nghĩa Văn Hóa và Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống

Định nghĩa chính xác về văn hóa vẫn còn là một thách thức đối với các nhà nghiên cứu. Hiện nay, có hơn 700 định nghĩa về văn hóa. Theo đó, văn hóa là hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử, thể hiện trình độ phát triển của xã hội. Giá trị văn hóa truyền thống là những giá trị được hình thành và lưu truyền qua nhiều thế hệ, có ý nghĩa quan trọng trong việc định hình bản sắc dân tộc. Các giá trị văn hóa truyền thống đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển bền vững của một quốc gia.

1.2. Vai Trò Của Văn Hóa Trong Phát Triển Bền Vững

Văn hóa đóng vai trò nền tảng tinh thần, là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Một xã hội có nền văn hóa vững mạnh sẽ có khả năng thích ứng tốt hơn với những thay đổi và thách thức từ bên ngoài. Bên cạnh đó, văn hóa còn góp phần bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên một cách bền vững. Phát triển bền vững không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề văn hóa. Phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là một phần quan trọng trong mục tiêu phát triển bền vững.

II. Thách Thức Đối Với Văn Hóa Truyền Thống Tại Tây Nguyên 58

Tây Nguyên là vùng đất giàu bản sắc văn hóa với sự đa dạng của các dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế đã đặt ra nhiều thách thức đối với việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống ở đây. Những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường, sự du nhập của văn hóa ngoại lai, và quá trình đô thị hóa đã làm xói mòn những giá trị văn hóa tốt đẹp của Tây Nguyên. Bên cạnh đó, các hủ tục lạc hậu vẫn còn tồn tại, gây cản trở sự phát triển của xã hội.

2.1. Tác Động Của Kinh Tế Thị Trường Đến Văn Hóa Tây Nguyên

Kinh tế thị trường mang lại những cơ hội phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất cho người dân. Tuy nhiên, nó cũng gây ra những tác động tiêu cực đến văn hóa, làm thay đổi hệ giá trị truyền thống, lối sống, phong tục tập quán. Sự thương mại hóa các sản phẩm văn hóa, du lịch văn hóa không bền vững đã làm suy giảm giá trị văn hóa bản địa. Đồng thời, các tệ nạn xã hội cũng gia tăng, ảnh hưởng đến sự ổn định của xã hội.

2.2. Nguy Cơ Mai Một Các Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống

Nhiều giá trị văn hóa truyền thống của Tây Nguyên đang đứng trước nguy cơ mai một do thiếu sự quan tâm, bảo tồn và phát huy. Các lễ hội truyền thống dần bị biến tướng, các nghề thủ công truyền thống bị thất truyền, tiếng nói và chữ viết của một số dân tộc thiểu số đang dần biến mất. Điều này đòi hỏi sự chung tay của cả cộng đồng để bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa này.

2.3. Ảnh Hưởng Từ Quá Trình Đô Thị Hóa Và Di Cư

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng và làn sóng di cư từ các vùng khác đến Tây Nguyên đã tạo ra những thay đổi lớn trong cơ cấu dân số và xã hội. Điều này dẫn đến sự pha trộn văn hóa, làm suy yếu bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số. Các giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ bị lấn át bởi các giá trị văn hóa ngoại lai. Cần có các giải pháp để hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa trong bối cảnh đô thị hóa.

III. Giải Pháp Phát Huy Văn Hóa Truyền Thống Tại Tây Nguyên 59

Để phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong phát triển bền vững tại Tây Nguyên, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào các lĩnh vực như giáo dục, bảo tồn, phát triển du lịch văn hóa, và xây dựng chính sách phù hợp. Sự tham gia của cộng đồng và vai trò của nhà nước là yếu tố then chốt để đạt được thành công trong việc bảo tồn và phát huy những di sản văn hóa quý giá của Tây Nguyên.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Về Văn Hóa Truyền Thống

Giáo dục là con đường quan trọng để truyền bá và gìn giữ văn hóa truyền thống. Cần đưa các nội dung về văn hóa Tây Nguyên vào chương trình giáo dục từ mầm non đến đại học. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các câu lạc bộ văn hóa để học sinh, sinh viên có cơ hội tìm hiểu và trải nghiệm văn hóa. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của văn hóa truyền thống.

3.2. Bảo Tồn Và Phát Huy Di Sản Văn Hóa Vật Thể Và Phi Vật Thể

Cần đầu tư nguồn lực để bảo tồn các di tích lịch sử - văn hóa, các làng nghề truyền thống, và các lễ hội văn hóa. Hỗ trợ các nghệ nhân, những người có công trong việc gìn giữ văn hóa truyền thống. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh việc sưu tầm, nghiên cứu, và phục dựng các di sản văn hóa phi vật thể như các phong tục tập quán, các loại hình nghệ thuật dân gian, và các tri thức bản địa.

3.3. Phát Triển Du Lịch Văn Hóa Bền Vững

Du lịch văn hóa là một kênh quan trọng để quảng bá văn hóa truyền thống của Tây Nguyên đến với du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, cần phát triển du lịch một cách bền vững, tránh thương mại hóa quá mức làm mất đi bản sắc văn hóa. Cần có quy hoạch cụ thể, đảm bảo sự tham gia của cộng đồng địa phương trong hoạt động du lịch. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Văn Hóa Tây Nguyên Hiệu Quả 57

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ phát triển văn hóa truyền thống tại Tây Nguyên. Cần xây dựng và ban hành các chính sách phù hợp, khuyến khích các hoạt động bảo tồn và phát huy văn hóa. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư cho các hoạt động văn hóa, hỗ trợ các nghệ nhân, và tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào quá trình bảo tồn và phát huy văn hóa.

4.1. Xây Dựng Chính Sách Ưu Đãi Cho Văn Hóa Tây Nguyên

Cần có các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng cho các doanh nghiệp và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực văn hóa. Hỗ trợ các nghệ nhân, những người có công trong việc gìn giữ văn hóa truyền thống. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ các địa phương trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.

4.2. Tăng Cường Đầu Tư Cho Các Hoạt Động Văn Hóa

Cần tăng cường đầu tư cho các hoạt động văn hóa như bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, tổ chức lễ hội, sưu tầm và nghiên cứu văn hóa. Hỗ trợ các trung tâm văn hóa, các bảo tàng, và các thư viện. Đồng thời, cần xây dựng các thiết chế văn hóa ở cơ sở, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân.

4.3. Phát Huy Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Tồn Văn Hóa

Cộng đồng là chủ thể của văn hóa, do đó cần phát huy vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống. Tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào quá trình xây dựng chính sách văn hóa, bảo tồn di sản văn hóa, và phát triển du lịch văn hóa. Đồng thời, cần nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ và phát huy văn hóa.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Bảo Tồn Văn Hóa Tây Nguyên 56

Trong thời đại công nghệ số, việc ứng dụng công nghệ vào bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống là vô cùng quan trọng. Các công nghệ như số hóa, thực tế ảo, và trí tuệ nhân tạo có thể giúp bảo tồn các di sản văn hóa, tạo ra những trải nghiệm văn hóa mới mẻ, và thu hút sự quan tâm của giới trẻ đến văn hóa truyền thống. Cần có sự đầu tư và hỗ trợ để ứng dụng công nghệ vào lĩnh vực văn hóa.

5.1. Số Hóa Di Sản Văn Hóa Vật Thể Và Phi Vật Thể

Số hóa là một giải pháp hiệu quả để bảo tồn các di sản văn hóa trước nguy cơ mai một. Cần số hóa các di tích lịch sử - văn hóa, các hiện vật trong bảo tàng, các tác phẩm nghệ thuật dân gian, và các tri thức bản địa. Dữ liệu số hóa có thể được lưu trữ và chia sẻ dễ dàng, giúp cho các nhà nghiên cứu và công chúng có thể tiếp cận và tìm hiểu về văn hóa Tây Nguyên.

5.2. Ứng Dụng Thực Tế Ảo VR Và Thực Tế Tăng Cường AR

Công nghệ VR và AR có thể tạo ra những trải nghiệm văn hóa sống động và hấp dẫn. Du khách có thể sử dụng kính VR để tham quan các di tích lịch sử - văn hóa đã bị phá hủy, hoặc tham gia vào các lễ hội truyền thống. Công nghệ AR có thể giúp du khách tìm hiểu thông tin về các địa điểm du lịch, các hiện vật trong bảo tàng, và các sản phẩm văn hóa.

5.3. Phát Triển Ứng Dụng Và Nền Tảng Trực Tuyến Về Văn Hóa

Cần phát triển các ứng dụng di động và nền tảng trực tuyến để giới thiệu và quảng bá văn hóa Tây Nguyên. Các ứng dụng và nền tảng này có thể cung cấp thông tin về các địa điểm du lịch, các sự kiện văn hóa, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, và các món ăn đặc sản. Đồng thời, cần tạo ra các cộng đồng trực tuyến để người dân có thể chia sẻ và thảo luận về văn hóa.

VI. Hợp Tác Quốc Tế Để Bảo Tồn Văn Hóa Tây Nguyên 54

Việc hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo tồn văn hóa là rất quan trọng để học hỏi kinh nghiệm, huy động nguồn lực, và nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác văn hóa. Cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế, các quốc gia có kinh nghiệm trong bảo tồn di sản văn hóa, và các chuyên gia văn hóa.

6.1. Tham Gia Các Tổ Chức Quốc Tế Về Văn Hóa

Việc tham gia các tổ chức quốc tế như UNESCO, ICOMOS, và ICCROM sẽ giúp Việt Nam có cơ hội học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ, và nâng cao vị thế của văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Đồng thời, việc tham gia các tổ chức này cũng giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về bảo tồn di sản văn hóa.

6.2. Hợp Tác Với Các Quốc Gia Có Kinh Nghiệm

Cần tăng cường hợp tác với các quốc gia có kinh nghiệm trong bảo tồn di sản văn hóa, đặc biệt là các quốc gia có nền văn hóa tương đồng với Việt Nam. Trao đổi chuyên gia, tổ chức các khóa đào tạo, và phối hợp thực hiện các dự án bảo tồn di sản văn hóa.

6.3. Thu Hút Đầu Tư Từ Các Tổ Chức Quốc Tế

Cần xây dựng các dự án bảo tồn di sản văn hóa có tính khả thi cao để thu hút đầu tư từ các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), và các tổ chức phi chính phủ. Đồng thời, cần tăng cường quảng bá về văn hóa Tây Nguyên để thu hút du khách quốc tế và các nhà tài trợ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 1. Giá trị văn hóa truyền thống 1. Văn hóa Cho đến tận hôm nay, những định nghĩa văn hóa đang được sử dụng, trên thực tế, cũng vẫn chỉ là những định nghĩa có tính chất quy ước nhằm đi tới một khái niệm thỏa thuận để tiện sử dụng, việc định nghĩa văn hóa do vậy cũng vẫn đang được xem như là một điều thách thức. Những định nghĩa mới xuất phát từ cách hiểu khác tiếp tục xuất hiện.

Theo thống kê hiện nay đã có hơn 700 định nghĩa về văn hóa. Các nhà khoa học trên thế giới hiện nay đều đánh giá rằng những giá trị văn hóa thực sự là một động lực tinh thần quan trọng thúc đẩy sự tiến bộ xã hội. Nó là yếu tố nối liền quá khứ với hiện đại, đem lại cơ sở để chúng ta có thể nhận thức về bản thân mình và thời đại mình. Nghiên cứu văn hóa Việt Nam không phải là công việc đến hiện nay mới được tiến hành.

Trái lại, với truyền thống của một đất nước ngàn năm văn hiến, cha ông ta từ lâu đời đã làm công việc sưu tầm, ghi chép và nghiên cứu văn hóa. Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định văn hóa là một mặt căn bản của xã hội. Theo Người, văn hóa là một trong những mục tiêu, nhiệm vụ của sự nghiệp xây dựng con người mới, xã hội mới xã hội chủ nghĩa. Đảng ta luôn luôn chăm lo xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thể hiện sức sống mãnh liệt và sự trường tồn của dân tộc Việt Nam.

Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII khẳng định công cuộc đổi mới toàn diện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện 10 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh đòi hỏi chúng ta phải xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc… coi đó vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tại hội nghị quốc tế họp ở Mêhicô do UNESCO chủ trì họp từ 26/7 đến 6/8 năm 1982 người ta chấp nhận một quan niệm về văn hóa như sau: “Văn hóa hôm nay có thể coi là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hoặc của một nhóm người trong xã hội. Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng. Văn hóa đem lại cho con người những khả năng suy xét về bản thân.

Chính văn hóa làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lý tính, có óc phê phán và dấn thân một cách đạo lý. Chính nhờ văn hóa mà con người tự thể hiện, tự ý thức được bản thân, tìm tòi không biết mệt, ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những công trình vượt trội lên bản thân”[dẫn theo11, tr. Định nghĩa văn hóa của Hồ Chí Minh: “Vì lẽ sinh tồn và phát triển của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về ăn, mặc, ở, và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó là văn hóa.

Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng với những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” [1. Như vậy trong định nghĩa văn hóa của Hồ Chí Minh chúng ta thấy được cái nhìn toàn diện về nguồn gốc, lịch sử của văn hóa, phạm vi rộng 11 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lớn của văn hóa trong đời sống và trong toàn bộ hoạt động sinh hoạt của con người. Sở dĩ có những quan niệm khác nhau về văn hóa như vậy là do: Thứ nhất, văn hóa là lĩnh vực có phạm vi bao quát rộng lớn, nó hiện diện và tác động trong mọi lĩnh vực của đời sống con người, của xã hội, nó vô cùng phong phú và phức tạp, vì vậy quan niệm về văn hóa cũng đa nghĩa. Cũng vì vậy trong nghiên cứu văn hóa mỗi người có thể chọn những góc tiếp cận riêng và hình thành những cách hiểu biết riêng về nó.

Đó là một thực tế không thể không chú ý khi nghiên cứu hiện tượng văn hóa. Thứ hai, trong nghiên cứu văn hóa chúng ta thường thấy hiện tượng phổ biến là các nhà nghiên cứu do những mục đích nghiên cứu khác nhau thường có xu hướng “quy văn hóa vào những lĩnh vực hạn hẹp cụ thể”, mặc dù việc giới hạn phạm vi nghiên cứu là yêu cầu của người nghiên cứu, nhưng từ đó chỉ thấy văn hóa trong cái bộ phận, cái cá biệt của nó điều đó là một hạn chế. Ngày nay văn hóa không chỉ bó hẹp trong phạm vi cá nhân, gia đình và cộng đồng mà còn mở rộng ra phạm vi các quốc gia, dân tộc trên thế giới. Văn hóa hình thành trong quá trình tiếp xúc, giao lưu, sàng lọc, cải biến văn hóa bản địa với những nền văn hóa khác.

Do đó văn hóa bao giờ cũng thể hiện sự đa dạng, phong phú nhưng luôn mang những nét độc đáo của dân tộc, đồng thời bao hàm tiềm ẩn những giá trị chung của nhân loại. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khu vực hóa giao lưu văn hóa giữa các quốc gia khu vực bao gồm cả những nước có chế độ chính trị khác nhau đang diễn ra trên quy mô rộng lớn và tốc độ nhanh. Sự biến đổi văn hóa của các quốc gia dân tộc đó cũng diễn ra nhanh chóng. Bên cạnh những thời cơ lớn việc giữ gìn, bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc chống nguy cơ đồng hóa về văn hóa là một trong những thách thức lớn đối với các quốc gia.nay TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam Giá trị (Value) là một khái niệm của nhiều bộ môn khoa học khác nhau, toán học, xã hội học, triết học, nghệ thuật, văn hoá học., do vậy trong mỗi bộ môn khoa học, khái niệm này mang những hàm nghĩa khác nhau. Giá trị cũng như tập quán, chuẩn mực, tri thức. đều là sản phẩm của quá trình tư duy, sản xuất tinh thần của con người, nó là yếu tố cốt lõi nhất của văn hoá. Giá trị, giá trị văn hoá là một hình thái của đời sống tinh thần, nó phản ánh và kết tinh đời sống văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần của con người.

Cho nên, quan điểm cho rằng văn hoá hay giá trị văn hoá chỉ là lĩnh vực đời sống tinh thần thôi thì chưa thật thoả đáng. Giá trị, trước nhất là hệ thống những đánh giá mang tính chủ quan của con người về tự nhiên, xã hội và tư duy theo hướng những cái gì là cần, là tốt, là hay, là đẹp, nói cách khác đó chính là những cái được con người cho là chân, thiện, mỹ, giúp khẳng định và nâng cao bản chất người. Do vậy, giá trị văn hoá nói ở đây là giá trị xã hội, nó gắn bó mật thiết với hoạt động sống của con người, sự tồn tại và phát triển của mỗi xã hội. Thực chất của giá trị là những quan hệ xã hội tốt đẹp đánh dấu sự phát triển về mặt chân, thiện, mỹ mà xã hội đã đạt được nhằm phát triển và hoàn thiện đời sống xã hội.

Về điều này GS. Nguyễn Tài Thư nhận xét: Nói đến giá trị là nói đến cái có ích, có lợi cho nhân dân, cho dân tộc, cho sự phát triển xã hội, nói đến những gì có thể thỏa mãn được nhu cầu và lợi ích của con người trong lịch sử. Đối với mỗi dân tộc trong những hoàn cảnh lịch sử và xã hội cụ thể đều tồn tại hệ giá trị tổng quát và những hệ giá trị bộ phận. Hệ giá trị tổng quát bao gồm những giá trị chung nhất, mang tính phổ quát, có vai trò định hướng đối với tư duy và hành động của cả cộng đồng.

Trần Văn Giầu đã nêu 7 giá trị mang tính tổng quát nhất của dân tộc Việt Nam, đó là: yêu nước, cần cù, anh hùng, sáng tạo, lạc 13 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quan, thương người, vì nghĩa. Nghị quyết TW 5 nêu những đức tính nổi bật của bản sắc Việt Nam, cũng có thể hiểu đó là các giá trị của con người Việt Nam: “Lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - tổ quốc, lòng khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý, tính cần cù sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống”. Những thập niên vừa qua người ta còn nêu hệ giá trị chung của Châu Á: Hiếu học, cộng đồng, cần cù, huyết thống. Bên cạnh những giá trị tổng quát như vậy, trong từng lĩnh vực của đời sống, hoạt động của con người thì người ta lại đúc rút nên các giá trị, có vai trò định hướng trong từng lĩnh vực riêng lẻ ấy.

Trong từ điển Bách khoa Xô Viết định nghĩa: “Truyền thống là những yếu tố văn hóa, xã hội truyền từ đời này sang đời khác và được lưu giữ trong các xã hội, giai cấp và nhóm xã hội trong một quá trình lâu dài. Truyền thống được thể hiện trong chế định xã hội, chuẩn mực của hành vi, các giá trị tư tưởng, phong tục, tập quán và lối sống… Truyền thống tác động khống chế đến mọi xã hội và tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội” [Dẫn theo 16, tr. Giáo sư Phan Huy Lê cho rằng: “Truyền thống là tập hợp những tư tưởng, tình cảm, những thói quen trong tư duy, lối sống, ứng xử của một cồng đồng nhất định, được hình thành trong lịch sử và đã trở nên ổn định, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác” [24, tr. Trần Nguyên Việt thì có thể coi truyền thống là một bộ phận tương đối ổn định của ý thức xã hội, được lặp đi lặp lại trong suốt tiến trình hình thành và phát triển của các nền văn hóa tinh thần và vật chất, là một giá trị nhất định đối với từng nhóm người, từng giai cấp, cộng đồng và xã hội nói chung.