Luận văn: Văn hóa kinh doanh chuỗi cửa hàng cà phê Passio tại Thành phố Hồ Chí Minh

Khám phá luận văn về văn hóa kinh doanh chuỗi cửa hàng cà phê Passio tại TP Hồ Chí Minh, phân tích chiến lược và tiềm năng phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Ngân
• Trường học: Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phân tích văn hóa kinh doanh chuỗi cà phê Passio tại TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
• 1.3. Tổng quan tài liệu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Những đóng góp của luận văn
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 1.8. Tóm tắt Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HOÁ KINH DOANH
• 2.1. Khái niệm chung về văn hoá
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về văn hóa kinh doanh

Văn hóa kinh doanh là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt trong ngành cà phê tại TP.HCM. Văn hóa kinh doanh không chỉ định hình cách thức hoạt động của doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến khách hàng cà phê và thương hiệu cà phê. Đối với chuỗi cà phê Passio, việc xây dựng một mô hình kinh doanh phù hợp với văn hóa địa phương là rất cần thiết. Passio đã thành công trong việc tạo dựng hình ảnh thương hiệu trẻ trung, năng động, phù hợp với thị hiếu của giới trẻ. Tuy nhiên, sự cạnh tranh trong thị trường cà phê tại TP.HCM rất khốc liệt, với nhiều thương hiệu lớn như Trung Nguyên, Starbucks, và Highland Coffee. Điều này đặt ra thách thức cho Passio trong việc duy trì và phát triển văn hóa kinh doanh của mình.

1.1. Định nghĩa văn hóa kinh doanh

Văn hóa kinh doanh được hiểu là tổng thể các giá trị, niềm tin, và hành vi của một tổ chức. Nó phản ánh cách mà doanh nghiệp tương tác với nhân viên, khách hàng và cộng đồng. Văn hóa kinh doanh không chỉ là yếu tố nội bộ mà còn là cách mà doanh nghiệp thể hiện ra bên ngoài. Đối với Passio, việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ sẽ giúp tạo ra sự khác biệt trong cạnh tranh trong ngành cà phê. Passio cần phải xác định rõ các giá trị cốt lõi của mình để từ đó phát triển một chiến lược kinh doanh hiệu quả, phù hợp với nhu cầu và mong đợi của khách hàng cà phê.

II. Phân tích thực trạng văn hóa kinh doanh của Passio

Phân tích thực trạng văn hóa kinh doanh của chuỗi cà phê Passio cho thấy rằng, mặc dù đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng thương hiệu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Passio cần phải cải thiện trải nghiệm khách hàng để tạo ra sự khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh. Việc duy trì chất lượng sản phẩm và dịch vụ là rất quan trọng. Cà phê specialty là một trong những xu hướng đang được ưa chuộng, và Passio cần phải nắm bắt xu hướng này để thu hút khách hàng cà phê. Hơn nữa, việc phát triển chiến lược kinh doanh bền vững sẽ giúp Passio không chỉ tồn tại mà còn phát triển trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt.

2.1. Đánh giá văn hóa doanh nghiệp tại Passio

Văn hóa doanh nghiệp tại Passio hiện tại có những điểm mạnh và điểm yếu. Điểm mạnh là sự trẻ trung, năng động và sáng tạo trong cách tiếp cận khách hàng. Tuy nhiên, điểm yếu là sự thiếu đồng bộ trong việc truyền tải các giá trị cốt lõi của thương hiệu. Passio cần phải xây dựng một mô hình kinh doanh rõ ràng hơn, từ đó tạo ra sự nhất quán trong trải nghiệm khách hàng. Việc này không chỉ giúp Passio thu hút khách hàng cà phê mà còn tạo ra sự trung thành từ phía khách hàng. Để làm được điều này, Passio cần phải đầu tư vào đào tạo nhân viên và cải thiện quy trình phục vụ.

III. Đề xuất giải pháp hoàn thiện văn hóa kinh doanh

Để hoàn thiện văn hóa kinh doanh, Passio cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần xây dựng một chiến lược kinh doanh rõ ràng, xác định các giá trị cốt lõi và truyền tải chúng đến toàn bộ nhân viên. Thứ hai, việc cải thiện trải nghiệm khách hàng là rất quan trọng. Passio nên tổ chức các sự kiện, chương trình khuyến mãi để thu hút khách hàng và tạo ra sự gắn kết với thương hiệu. Cuối cùng, việc đầu tư vào công nghệ và cải tiến quy trình phục vụ sẽ giúp Passio nâng cao chất lượng dịch vụ, từ đó tạo ra sự khác biệt trong cạnh tranh trong ngành.

3.1. Xây dựng chiến lược phát triển bền vững

Passio cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững để không chỉ tồn tại mà còn phát triển trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt. Điều này bao gồm việc phát triển các sản phẩm cà phê chất lượng cao, đồng thời duy trì giá trị văn hóa của thương hiệu. Passio cũng nên chú trọng đến việc phát triển mô hình kinh doanh thân thiện với môi trường, từ đó thu hút những khách hàng có ý thức về bảo vệ môi trường. Việc này không chỉ giúp Passio tạo ra sự khác biệt mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành cà phê tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, văn hóa kinh doanh trở thành yếu tố then chốt quyết định sự thành công và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việt Nam, với vị thế là nước xuất khẩu cà phê đứng thứ hai thế giới, đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của ngành kinh doanh cà phê, đặc biệt tại các đô thị lớn như thành phố Hồ Chí Minh. Chuỗi cửa hàng cà phê Passio, ra đời từ năm 2006, là thương hiệu tiên phong trong mô hình cà phê mang đi tại Việt Nam, hướng đến phân khúc khách hàng trẻ trung, năng động. Tuy nhiên, trong môi trường cạnh tranh khốc liệt với sự góp mặt của nhiều thương hiệu nội địa và quốc tế như Trung Nguyên, Starbucks, Milano, Passio đang đối mặt với thách thức trong việc xây dựng và duy trì văn hóa kinh doanh đặc trưng, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích, đánh giá thực trạng văn hóa kinh doanh của chuỗi cửa hàng cà phê Passio tại thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các cửa hàng Passio tại thành phố Hồ Chí Minh, với dữ liệu sơ cấp thu thập từ tháng 01 đến tháng 03 năm 2016 và dữ liệu thứ cấp từ năm 2012 đến 2015. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng văn hóa kinh doanh phù hợp với đặc thù ngành cà phê Việt Nam, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu và sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về văn hóa và văn hóa kinh doanh, trong đó:

• Khái niệm văn hóa: Văn hóa được định nghĩa là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, phản ánh bản sắc dân tộc và đặc trưng xã hội. UNESCO nhấn mạnh văn hóa là yếu tố cơ bản cho sức sống của dân tộc, bao gồm các hoạt động sáng tạo, truyền thống và giá trị đặc thù.

• Văn hóa kinh doanh: Là hệ thống các giá trị, chuẩn mực, quan niệm và hành vi được chủ thể kinh doanh tạo ra và duy trì trong quá trình hoạt động kinh doanh, thể hiện qua phong cách, đạo đức, triết lý kinh doanh và các yếu tố cấu thành như triết lý kinh doanh, đạo đức kinh doanh, văn hóa doanh nhân và các hình thức văn hóa khác.

• Mô hình ba cấp độ văn hóa kinh doanh của Edgar H. Schein: Bao gồm cấp độ 1 (giá trị văn hóa hữu hình như kiến trúc, đồng phục, nghi lễ), cấp độ 2 (giá trị được tuyên bố như tầm nhìn, sứ mệnh, triết lý kinh doanh), và cấp độ 3 (giá trị ngầm định, niềm tin sâu sắc).

Các khái niệm này giúp làm rõ vai trò của văn hóa kinh doanh trong việc tạo dựng bản sắc doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp với khảo sát định lượng nhằm đánh giá thực trạng văn hóa kinh doanh chuỗi cửa hàng cà phê Passio tại thành phố Hồ Chí Minh.

• Nguồn dữ liệu:

  • Dữ liệu thứ cấp: Tài liệu, báo cáo ngành, các nghiên cứu trước đây từ năm 2012 đến 2015.
  • Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp và trực tuyến với 10 chuyên gia, 103 nhân viên, 102 khách hàng Passio; quan sát tại 5 cửa hàng Passio tại các quận trung tâm thành phố Hồ Chí Minh.

• Phương pháp phân tích:

  • Phân tích lịch sử để đánh giá quá trình hình thành và phát triển văn hóa kinh doanh Passio.
  • Suy luận logic tổng hợp các giá trị văn hóa nổi bật.
  • Thống kê mô tả và phân tích dữ liệu khảo sát bằng phần mềm Excel 2010.
  • Phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm nhằm thu thập ý kiến chuyên sâu từ các bên liên quan.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu sơ cấp từ tháng 01 đến tháng 03 năm 2016; phân tích và tổng hợp kết quả trong cùng năm.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, toàn diện và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đánh giá văn hóa kinh doanh cấp độ 1 (giá trị hữu hình):

   • Lãnh đạo đánh giá cao các giá trị hữu hình với tỷ lệ đồng ý trung bình 80%, trong đó chuẩn mực giao tiếp ứng xử đạt 90%, đồng phục nhân viên 80%, kiến trúc quán 70%.
   • Nhân viên đánh giá đồng thuận ở mức 73,6%, với chuẩn mực giao tiếp ứng xử 85,4%, đồng phục 77,7%, kiến trúc 64,1%.
   • Khách hàng đánh giá mức độ đồng ý trung bình thấp hơn, khoảng 61,3%, trong đó đồng phục nhân viên 67,6%, khẩu hiệu 61,8%, kiến trúc 58,8%, logo chỉ đạt 56,9%.

2. Đánh giá văn hóa kinh doanh cấp độ 2 (giá trị được tuyên bố):

   • Lãnh đạo có mức độ đồng thuận rất cao (82,5%) với tầm nhìn, sứ mệnh, triết lý kinh doanh và mục tiêu chiến lược.
   • Nhân viên đồng thuận ở mức 75,7%, tuy nhiên mục tiêu chiến lược có tỷ lệ không đồng ý khoảng 6,8%, cho thấy cần cải thiện truyền thông nội bộ.

3. Kênh truyền thông văn hóa:

   • Lãnh đạo chủ yếu tiếp nhận thông tin qua đào tạo (60%) và họp công ty (20%).
   • Nhân viên tiếp nhận thông tin qua đào tạo lên đến 89,3%, cho thấy hiệu quả của các chương trình đào tạo nội bộ.

4. Thực trạng văn hóa kinh doanh Passio:

   • Passio xây dựng văn hóa kinh doanh dựa trên triết lý cà phê tươi sạch, phong cách cà phê mang đi, không gian sáng tạo và kết nối cộng đồng.
   • Tuy nhiên, sự phát triển các cửa hàng có diện tích lớn phục vụ tại chỗ có phần lệch hướng so với mô hình cà phê mang đi ban đầu.
   • Đội ngũ nhân viên trẻ, nhiều sinh viên bán thời gian, dẫn đến khó khăn trong việc duy trì sự gắn bó lâu dài và đồng nhất về văn hóa ứng xử.
   • Mô hình hợp tác kinh doanh giúp kiểm soát chất lượng nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc duy trì văn hóa đồng nhất giữa các đối tác.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy sự đồng thuận cao về các giá trị văn hóa kinh doanh cấp độ 1 và 2 trong nội bộ lãnh đạo và nhân viên, phản ánh sự cam kết và nhận thức tích cực về văn hóa doanh nghiệp. Tuy nhiên, sự khác biệt trong đánh giá của khách hàng về các giá trị hữu hình như kiến trúc, logo và đồng phục cho thấy cần có sự điều chỉnh để nâng cao trải nghiệm khách hàng và củng cố hình ảnh thương hiệu.

Việc phát triển mô hình cà phê mang đi tại Việt Nam là một xu hướng phù hợp với lối sống hiện đại, tuy nhiên Passio đang đối mặt với thách thức trong việc cân bằng giữa mô hình kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp. Sự đa dạng về quy mô cửa hàng và đội ngũ nhân viên trẻ tuổi, chưa ổn định lâu dài, ảnh hưởng đến sự nhất quán trong văn hóa ứng xử và chất lượng dịch vụ.

So sánh với các nghiên cứu về văn hóa kinh doanh của các chuỗi cà phê khác như Trung Nguyên, Milano, Starbucks, Passio cần tăng cường các hoạt động đào tạo, truyền thông nội bộ và kiểm soát chất lượng để duy trì bản sắc văn hóa riêng biệt, đồng thời thích ứng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đồng thuận của lãnh đạo, nhân viên và khách hàng về các yếu tố văn hóa hữu hình và giá trị tuyên bố, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt nhận thức giữa các nhóm đối tượng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và truyền thông nội bộ

   • Động từ hành động: Triển khai các chương trình đào tạo định kỳ về văn hóa doanh nghiệp và kỹ năng giao tiếp ứng xử.
   • Target metric: Tăng tỷ lệ nhân viên đồng thuận về văn hóa kinh doanh lên trên 85% trong vòng 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban nhân sự phối hợp phòng đào tạo.

2. Chuẩn hóa và đồng bộ hình ảnh thương hiệu

   • Động từ hành động: Thiết kế lại đồng phục, logo và không gian cửa hàng theo bộ nhận diện thương hiệu thống nhất.
   • Target metric: Đạt 90% sự hài lòng của khách hàng về hình ảnh thương hiệu trong khảo sát tiếp theo.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng marketing và thiết kế.

3. Phát triển mô hình cửa hàng phù hợp với định hướng cà phê mang đi

   • Động từ hành động: Tái cấu trúc các cửa hàng có diện tích lớn, ưu tiên phát triển các cửa hàng nhỏ gọn, tiện lợi cho khách hàng mang đi.
   • Target metric: Giảm 20% chi phí vận hành cửa hàng trong 18 tháng, tăng doanh thu từ mô hình mang đi lên 30%.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý vận hành.

4. Xây dựng chính sách thu hút và giữ chân nhân viên

   • Động từ hành động: Cải thiện chế độ đãi ngộ, tạo cơ hội thăng tiến và phát triển nghề nghiệp cho nhân viên trẻ.
   • Target metric: Giảm tỷ lệ nghỉ việc nhân viên dưới 25 tuổi xuống dưới 15% trong 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban nhân sự.

5. Tăng cường kiểm soát chất lượng đối với các đối tác hợp tác kinh doanh

   • Động từ hành động: Thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá định kỳ và xử lý vi phạm nghiêm ngặt.
   • Target metric: 100% cửa hàng đạt chuẩn chất lượng dịch vụ và sản phẩm theo quy định trong 6 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý chuỗi và phòng kiểm soát chất lượng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp ngành cà phê và F&B

   • Lợi ích: Hiểu rõ vai trò văn hóa kinh doanh trong xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh.
   • Use case: Áp dụng các giải pháp xây dựng văn hóa doanh nghiệp phù hợp với đặc thù ngành.

2. Chuyên gia tư vấn phát triển thương hiệu và marketing

   • Lợi ích: Nắm bắt các yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến nhận diện thương hiệu và trải nghiệm khách hàng.
   • Use case: Thiết kế chiến lược truyền thông và xây dựng hình ảnh thương hiệu đồng bộ.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về văn hóa kinh doanh trong ngành cà phê tại Việt Nam.
   • Use case: Tham khảo để phát triển đề tài nghiên cứu hoặc luận văn liên quan.

4. Nhà đầu tư và đối tác nhượng quyền trong lĩnh vực cà phê

   • Lợi ích: Hiểu rõ mô hình kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp và các thách thức trong quản lý chuỗi cửa hàng.
   • Use case: Đánh giá tiềm năng đầu tư và xây dựng mối quan hệ hợp tác bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Văn hóa kinh doanh có vai trò gì trong ngành cà phê?
   Văn hóa kinh doanh giúp tạo dựng bản sắc thương hiệu, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo sự gắn kết nội bộ, từ đó tăng năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong ngành cà phê.

2. Passio đã xây dựng văn hóa kinh doanh như thế nào?
   Passio tập trung vào triết lý cà phê tươi sạch, phong cách cà phê mang đi, không gian sáng tạo và kết nối cộng đồng, đồng thời chú trọng đào tạo nhân viên và duy trì các giá trị văn hóa hữu hình và tuyên bố.

3. Những thách thức lớn nhất của Passio hiện nay là gì?
   Thách thức gồm sự không đồng nhất trong hệ thống cửa hàng, khó khăn trong duy trì văn hóa ứng xử do đội ngũ nhân viên trẻ tuổi và bán thời gian, cũng như cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu nội địa và quốc tế.

4. Làm thế nào để cải thiện sự đồng thuận về văn hóa trong nhân viên?
   Cần tăng cường đào tạo định kỳ, truyền thông nội bộ hiệu quả, xây dựng chính sách thu hút và giữ chân nhân viên, đồng thời tạo môi trường làm việc tích cực, gắn kết.

5. Passio có kế hoạch mở rộng thị trường ra sao?
   Passio hướng đến phát triển chuỗi cửa hàng tại các thành phố lớn trong nước và mở rộng ra quốc tế, đặc biệt là thị trường Mỹ, đồng thời duy trì và phát huy văn hóa kinh doanh phù hợp với xu thế hội nhập.

Kết luận

• Văn hóa kinh doanh là nền tảng quan trọng giúp Passio xây dựng thương hiệu cà phê mang đi đặc trưng, phù hợp với thị trường Việt Nam và xu hướng toàn cầu.
• Kết quả khảo sát cho thấy sự đồng thuận cao về các giá trị văn hóa trong nội bộ lãnh đạo và nhân viên, tuy nhiên cần cải thiện sự nhận thức và trải nghiệm của khách hàng.
• Passio cần tập trung chuẩn hóa hình ảnh thương hiệu, phát triển mô hình cửa hàng phù hợp và nâng cao chất lượng dịch vụ để duy trì lợi thế cạnh tranh.
• Các giải pháp đề xuất nhằm tăng cường đào tạo, truyền thông nội bộ, kiểm soát chất lượng và chính sách nhân sự sẽ góp phần hoàn thiện văn hóa kinh doanh.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các doanh nghiệp cà phê Việt Nam trong việc xây dựng văn hóa kinh doanh bền vững, đồng thời khuyến khích các nghiên cứu tiếp theo mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu.

Các nhà quản trị và chuyên gia trong ngành cà phê nên áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao văn hóa kinh doanh, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật xu hướng mới nhằm phát triển thương hiệu cà phê Việt Nam vững mạnh trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 là cơ sở để xác lập cơ sở lý luận về văn hóa kinh doanh trong Chương 2. 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HOÁ KINH DOANH 2. Khái niệm chung về văn hoá Nghiên cứu vai trò của văn hóa đối với phát triển nói chung và đối với doanh nghiệp nói riêng trước hết phải có một khái niệm chính xác và nhất quán về văn hóa cũng như cấu trúc của nó. Văn hóa là một khái niệm rất rộng, đến mức hầu như mỗi nhà văn hóa đều có một khái niệm riêng về văn hóa.

Cho đến nay có khoảng hơn 400 khái niệm về văn hóa. Các khái niệm đó không giống nhau tùy theo cách hiểu rộng hẹp khác nhau, trong khi văn hóa là lĩnh vực vô cùng rộng lớn, phong phú và phức tạp. Mặt khác, cũng như các lĩnh vực khoa học xã hội khác, ngành khoa học về văn hóa có tính chất lịch sử và phát triển xuyên suốt lịch sử loài người, từ văn hóa dân gian có văn tự và không văn tự đến văn hóa chỉnh thể của các chế độ đương thời. Trong quá trình lịch sử đó nội dung và khái niệm của văn hóa cũng thay đổi theo.

Đó là hiện thực khách quan. Sau đây là một số trong những khái niệm đó. Năm 1970, UNESCO đã định nghĩa: “Văn hoá bao gồm tất cả những gì làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi, hiện đại nhất cho đến tín ngưỡng, phong tục, tập quán, lối sống và lao động”. Để tạo điều kiện cho định hướng tiếp cận văn hóa, năm 1977 tổ chức văn hoá, giáo dục, khoa học của Liên Hiệp Quốc (UNESCO) đã cho xuất bản tác phẩm Hiểu biết để hành động, trong đó có đoạn viết: “Văn hoá là yếu tố cơ bản cho sức sống một dân tộc, từ những hoạt động sáng tạo của nhân dân đến sức sống tổng hợp của một xã hội, những phương thức sản xuất và sở hữu, những của cải vật chất, những hình thái tổ chức…”.

Tháng 12 năm 1986, UNESCO phát triển thêm định nghĩa về văn hóa: “Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo của các cá nhân và các cộng đồng trong quá khứ, hiện tại qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống và cách thể hiện, đó là những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc” (dẫn theo Dương Thị Liễu, 2012). Ta thấy rằng, mỗi dân tộc có những đặc tính riêng tạo nên những nét độc đáo đặc trưng cho từng dân tộc, những cái riêng đó luôn luôn tiếp thu những giá trị mới để phát triển, luôn sáng tạo cho phù hợp với hiện tại và tương lai. Đối với doanh nghiệp, hệ thống các giá trị tốt đẹp được duy trì, phát triển tạo nên những đặc trưng riêng của mỗi doanh nghiệp phù hợp với xu thế, hội nhập với xã hội 9 và phát triển bền vững dựa trên những giá trị tốt đẹp được bồi đắp, xây dựng qua nhiều thế hệ… Edward B. Taylor (1924) cho rằng: "Văn hóa là một phức thể bao gồm kiến thức, niềm tin, nghệ thuật, đạo đức, tập quán và tất cả những khả năng và tập tục khác cần thiết cho con người trong một xã hội".

Một số nghiên cứu trong nước tiêu biểu như sau: Theo Trần Ngọc Thêm (2004), “văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình”. Ta thấy rằng, văn hóa do con người tương tác với tự nhiên và xã hội tạo ra giá trị tốt đẹp cho thế hệ sau tiếp nối, duy trì và phát triển phù hợp với môi trường tự nhiên và xã hội. Hoàng Vinh trong "Đề cương văn hóa và Tôn giáo" đã khẳng định “văn hóa là vốn hiểu biết của con người, tích lũy được trong suốt quá trình hoạt động thực tiễn - lịch sử, được kết tinh lại thành các giá trị và chuẩn mực xã hội, gọi chung là hệ giá trị xã hội, biểu hiện ở vốn di sản văn hóa và phong cách ứng xử của cộng đồng. Hệ giá trị là thành tố cơ bản làm nên bản sắc riêng của mọi cộng đồng xã hội, có khả năng liên kết các thành viên làm cho cộng đồng trở thành một khối vững chắc và có khả năng điều tiết hoạt động của các thành viên sống trong cộng đồng xã hội ấy”.

Theo Chủ Tịch Hồ Chí Minh (1943): “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở, và các phương tiện sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi sinh tồn”. Người đã nhìn văn hóa là phương thức để con người tồn tại và phát triển.

văn hóa có mặt trong tất cả các hoạt động của con người, dù đó là hoạt động sản xuất vật chất hay sản xuất giá trị tinh thần, trong quan hệ giao tiếp, ứng xử trong xã hội hay thái độ ứng xử với thiên nhiên. Ta thấy rằng, sự tồn tại của doanh nghiệp được gắn liền với văn hóa đó là sáng tạo để tồn tại. 10 Theo Phạm Văn Đồng cho rằng “Nói tới văn hóa là nói tới một lĩnh vực vô cùng phong phú và rộng lớn, bao gồm tất cả những gì không phải là thiên nhiên mà có liên quan đến con người trong suốt quá trình tồn tại, phát triển, quá trình con người làm nên lịch sử… (văn hóa) bao gồm cả hệ thống giá trị: tư tưởng và tình cảm, đạo đức với phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sự nhạy cảm và sự tiếp thu cái mới từ bên ngoài, ý thức bảo vệ tài sản và bản lĩnh của cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sức chiến đấu bảo vệ mình và không ngừng lớn mạnh” (dẫn theo Trần Quốc Vượng, 2005). Ta thấy rằng, trong quá trình hình thành, xây dựng và phát triển một đất nước, một tổ chức, một doanh nghiệp, văn hóa luôn gắn với quá trình hình thành, tồn tại và phát triển.

Tóm lại, văn hóa là một khái niệm rất rộng, trong đó giá trị vật chất và tinh thần làm nền tảng định hướng cho lối sống, đạo lý, tâm hồn và hành động hướng đến cái Chân, Thiện, Mỹ. Từ ý nghĩa đó ta rút ra giá trị vật chất và tinh thần như sau: “Văn hóa là nguồn lực nội sinh của con người, là kiểu sống và bản giá trị của các tổ chức, cộng đồng người, trung tâm là các giá trị Chân - Thiện - Mỹ ” (Đỗ Minh Cương, 2001). Khái niệm về văn hoá kinh doanh Văn hoá kinh doanh là một phương diện của văn hoá xã hội, được thể hiện trong lĩnh vực kinh doanh. Văn hoá kinh doanh được cấu thành từ nhiều yếu tố và đóng vai trò rất quan trọng trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để xây dựng và phát huy vai trò của văn hoá kinh doanh mang sắc thái Việt Nam, theo tác giả, cần: thứ nhất, tạo môi trường thuận lợi cho văn hoá kinh doanh Việt Nam hình thành và phát triển; thứ hai, xây dựng và phát huy văn hoá doanh nghiệp; thứ ba, xây dựng và bồi dưỡng một đội ngũ đông đảo những doanh nhân có văn hoá. Văn hóa kinh doanh được thể hiện và chỉ có thể được thể hiện thông qua vật mang nó là doanh nghiệp. Nhưng để có một định nghĩa mạch lạc cho thuật ngữ văn hóa kinh doanh hầu như đã không dễ dàng, bởi lẽ về ngữ nghĩa thì ngay như khái niệm "văn hóa" cũng đã có hàng trăm cách diễn đạt khác nhau đã trình bày trên. Marvin Bower, Tổng giám đốc Mackinsey Company cho rằng: "Văn hóa kinh doanh là tất cả các thành tố mà chúng ta đang thực hiện trong quá trình kinh doanh và di sản để lại cho 11 thế hệ kế tiếp".

Như vậy, văn hóa hiện diện ở bất kỳ doanh nghiệp nào, tuy nhiên một doanh nghiệp phát triển phải có một nhãn quan rộng, tham vọng lâu dài, xây dựng được một nếp văn hóa có bản sắc riêng, thể hiện sự khác biệt vượt trội. Văn hóa kinh doanh là việc sử dụng các nhân tố văn hóa vào hoạt động kinh doanh, là cái mà các chủ thể kinh doanh áp dụng hoặc tạo ra trong quá trình hình thành nên những nền tảng có tính ổn định và đặc thù trong hoạt động kinh doanh của họ. Văn hóa kinh doanh là tất cả các giá trị tinh thần (dưới dạng vật thể hoặc phi vật thể) có được của một doanh nghiệp trong suốt quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp ấy - đã trở thành chuẩn mực và nguồn động lực chủ yếu nhất - thâm nhập vào và chi phối các quan niệm, tập quán và hành vi kinh doanh hướng về sự chất lượng, sáng tạo, trách nhiệm và kết hợp hài hòa các lợi ích. Văn hóa tham gia vào mọi quá trình hoạt động của con người, thể hiện ngày càng rõ nét và tạo thành các lĩnh vực văn hóa đặc thù như: văn hóa chính trị, văn hóa pháp luật, văn hóa giao thông, văn hóa gia đình…và văn hóa kinh doanh.

Văn hóa kinh doanh có thể xem là chìa khóa mở ra sự thành công và phát triển nền kinh tế mỗi nước nói chung và doanh nghiệp nói riêng. Cuộc sống cũng như công việc kinh doanh không ngừng vận động, chắc chắn sẽ còn nhiều chuẩn mực khác để đánh giá văn hóa kinh doanh nữa mà từ góc độ bản thân, mỗi cá thể sẽ bổ sung thêm khi ở vị trí một doanh nhân đang kinh doanh một cách có văn hóa. Trong kinh doanh, văn hóa tham gia hầu hết các hoạt động của doanh nghiệp, từ tổ chức đến các hoạt động chức năng của doanh nghiệp, cách bố trí nhân sự đến hình thành quan hệ giao tiếp ứng xử giữa các thành viên và các phương thức quản lý kinh doanh để tạo hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp. Nhìn từ góc độ nghệ thuật kinh doanh, từ vấn đề tạo vốn, tìm địa điểm kinh doanh, lĩnh vực kinh doanh, cách thức xây dựng chiến lược kinh doanh, tiếp thị sản phẩm, dịch vụ hậu mãi….