luËn v¨n tèt nghiÖp lêi nãi ®Çu NÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp tån t¹i ë níc ta hµng chôc n¨m tõ sau 1975. §ã lµ mét thêi kú t¨ng trëng kinh tÕ tr× trÖ, tû lÖ l¹m ph¸t cao, t×nh h×nh ®ãi kÐm lan réng. ViÖt Nam cña gi÷a nh÷ng n¨m 80 Êy lµ mét trong nh÷ng níc nghÌo nhÊt thÕ giíi. B¾t ®Çu tõ n¨m 1986, c«ng cuéc ®æi míi nÒn kinh tÕ níc ta díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng, ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu to lín víi sù biÕn ®æi s©u s¾c trong ®êi sèng d©n c.
Chóng ta kh«ng thÓ phñ nhËn nh÷ng thµnh qu¶ mµ nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®· ®em l¹i víi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn gÇn 20 n¨m nay. Nã t¹o ra mét sù ph¸t triÓn kinh tÕ nhanh chãng. Thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ngêi ®Õn cuèi nh÷ng n¨m 90 ®· t¨ng lªn gÊp ®«i, tû lÖ l¹m ph¸t gi¶m xuèng ë møc thÊp. ViÖt Nam trë thµnh níc ®øng thø hai thÕ giíi vÒ xuÊt khÈu g¹o, t¹o thÞ trêng th«ng tho¸ng cho c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi vµ lµ s©n ch¬i b×nh ®¼ng cho mäi thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn.
T×nh h×nh kinh tÕ chÝnh trÞ, x· héi æn ®Þnh. Møc sèng d©n c t¨ng lªn nhanh chãng. Nhng bªn c¹nh sù ph¸t triÓn nhanh chãng Êy, nÒn kinh tÕ thÞ trêng còng ®· lµm n¶y sinh nhiÒu vÊn ®Ò, mét trong sè ®ã lµ sù ph©n ho¸ giµu nghÌo. Sù chªnh lÖch trong thu nhËp ®· t¹o ra nh÷ng hé giµu vµ nh÷ng hé nghÌo trong d©n c.
T×nh tr¹ng ph¸t triÓn kh«ng ®ång ®Òu ®ã lµ ®iÒu khã tr¸nh khái, nhng x· héi chóng ta kh«ng cho nã diÔn ra mét c¸ch tù ph¸t t¹o ra sù ®èi lËp gi÷a t¨ng trëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi. NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò nµy, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn bÒn v÷ng nÒn kinh tÕ ®Êt níc, §¶ng vµ Nhµ níc x¸c ®Þnh yÕu tè con ngêi võa lµ môc tiªu võa lµ ®éng lùc ph¸t triÓn x· héi. Do ®ã, nhiÖm vô c¶i thiÖn vµ n©ng cao møc sèng d©n c lµ mét trong nh÷ng môc ®Ých cña nÒn s¶n xuÊt ®Þnh híng XHCN, phï hîp víi quy luËt kinh tÕ c¬ b¶n cña XHCN vµ lu«n g¾n víi c¸c kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ v¨n ho¸. §ã lµ nhiÖm vô cÊp thiÕt vµ l©u dµi ®èi víi c¶ níc nãi chung vµ tØnh H¶i D¬ng nãi riªng.
Thu nhËp lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh tíi tiªu dïng, quyÕt ®Þnh tíi møc sèng vµ møc ®é tÝch luü tµi s¶n. Do ®ã, nghiªn cøu thu nhËp, ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p c¶i thiÖn ®êi sèng d©n c, thu hÑp kho¶ng c¸ch giµu nghÌo, ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi cã ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng, cÊp thiÕt. ChÝnh v× vËy, em chän ®Ò tµi: "VËn dông mét sè ph¬ng ph¸p thèng kª ®Ó ph©n tÝch t×nh h×nh thu nhËp cña d©n c tØnh H¶i D¬ng giai ®o¹n 1999 - 2004". luËn v¨n tèt nghiÖp Ngoµi phÇn lêi nãi ®Çu, kÕt luËn, danh môc tµi liÖu tham kh¶o, luËn v¨n gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ thu nhËp cña d©n c.
Ch¬ng II: HÖ thèng chØ tiªu vµ mét sè ph¬ng ph¸p thèng kª ®Ó ph©n tÝch thu nhËp d©n c. Ch¬ng III: VËn dông mét sè ph¬ng ph¸p thèng kª ®Ó ph©n tÝch thu nhËp d©n c tØnh H¶i D¬ng giai ®o¹n 1999 - 2004. LuËn v¨n ®îc hoµn thµnh víi sù híng dÉn trùc tiÕp cña thÇy gi¸o TS. Ph¹m §¹i §ång vµ sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña c¸c b¸c, c¸c c« chó t¹i Côc Thèng kª tØnh H¶i D¬ng.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n vµ mong ®îc sù nhËn xÐt, gãp ý cña thÇy c« cïng c¸c b¸c, c¸c c« chó t¹i Côc Thèng kª ®Ó luËn v¨n ®îc hoµn thiÖn h¬n. Ch¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ thu nhËp cña d©n c I - Kh¸i niÖm, ý nghÜa, nhiÖm vô nghiªn cøu thu nhËp cña d©n c. Thu nhËp cña d©n c lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh toµn bé kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, ho¹t ®éng trî cÊp cña Nhµ níc, trî gióp cña x· héi mµ d©n c (hé) nhËn trong mét th¸ng hoÆc mét n¨m. Thu nhËp lµ yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh tíi møc chi tiªu cña d©n c, yÕu tè quyÕt ®Þnh tíi møc sèng cña d©n c.
§Ó nghiªn cøu vµ ph©n tÝch thu nhËp cña d©n c ta cÇn xÐt mét sè kh¸i niÖm sau: luËn v¨n tèt nghiÖp 1. Tæng thu cña d©n c. Tæng thu cña d©n c lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn, tæng hîp c¸c kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, dÞch vô vµ c¸c kho¶n kh¸c mµ ngêi ta nhËn ®îc trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh: 1 th¸ng, 1 quý hoÆc 1 n¨m. Tæng thu b»ng thu do c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ dÞch vô, bao gåm: + Thu tõ tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng lao ®éng + Thu do cho thuª tµi s¶n + Thu tõ c¸c kho¶n trî cÊp x· héi + Thu do ngêi kh¸c biÕu tÆng + Thu tõ c¸c kÕt qu¶ ®Çu c¬, tróng xæ sè, l·i tiÒn göi tiÕt kiÖm.
C¸c kho¶n sau kh«ng tÝnh vµo tæng thu cña d©n c nh: tiÒn vay, do b¸n tµi s¶n, tiÒn rót tõ tiÕt kiÖm� 1. Tæng thu nhËp cña d©n c Tæng thu nhËp cña d©n c lµ toµn bé c¸c kho¶n thu nhËp cña d©n c ®îc biÓu hiÖn b»ng tiÒn mµ ngêi ta ®· nhËn ®îc trong mét kho¶ng thêi gian nµo ®ã. Tæng chi phÝ vËt chÊt vµ dÞch vô Tæng thu nhËp Tæng thu cña = - ®· sö dông cho ho¹t ®éng s¶n cña d©n c d©n c xuÊt vµ dÞch vô cña d©n c §©y lµ chØ tiªu quan träng ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh l·i hay lç cña d©n c. Thu nhËp cuèi cïng cña d©n c.
Thu nhËp cuèi cïng cña d©n c (hay thu nhËp danh nghÜa) lµ phÇn thu nhËp cßn l¹i cña d©n c sau khi ®· trõ ®i c¸c kho¶n ph¶i thanh to¸n víi hÖ thèng tµi chÝnh, tÝn dông nh: nép thuÕ c¸c lo¹i, ®ãng gãp tù nguyÖn, nép ®oµn thÓ phÝ� Thu nhËp cuèi cïng lµ phÇn mµ d©n c cã thÓ ®îc sö dông hay cßn gäi lµ thu nhËp cã thÓ sö dông. Thu nhËp thùc tÕ cña d©n c. Thu nhËp thùc tÕ cña d©n c lµ phÇn thu nhËp cuèi cïng cña d©n c sau khi ®· lo¹i trõ ¶nh hëng cña sù biÕn ®éng gi¸ c¶, hµng ho¸ vµ dÞch vô. Thu nhËp thùc tÕ = Thu nhËp cuèi cïng cña d©n c cña d©n c luËn v¨n tèt nghiÖp ChØ sè gi¸ c¶ hµng ho¸ vµ dÞch vô Thu nhËp thùc tÕ cña d©n c lµ mét chØ tiªu quan träng biÓu hiÖn b»ng gi¸ trÞ nh÷ng cña c¶i vËt chÊt mµ nh©n d©n cã thÓ mua s¾m ®îc ®Ó tiªu dïng hoÆc tÝch luü trªn c¬ së nh÷ng thu nhËp b»ng tiÒn, kÓ c¶ sö dông nh÷ng c«ng viÖc dÞch vô ph¶i tr¶ tiÒn.
Thu nhËp thùc tÕ t¹o ra nhu cÇu cã kh¶ n¨ng thanh to¸n cña d©n c. NÕu xuÊt ph¸t tõ c«ng thøc trªn, ta thÊy r»ng thu nhËp thùc tÕ cña d©n c phô thuéc vµo 2 yÕu tè sau: - Thu nhËp cuèi cïng cña d©n c. - ChØ sè gi¸ c¶ hµng ho¸ vµ dÞch vô. Thu nhËp cuèi cïng cña d©n c phô thuéc vµo nhÞp ®é t¨ng trëng GDP, viÖc ph©n phèi vµ ph©n phèi l¹i GNP, vÊn ®Ò thuÕ kho¸� ChØ sè gi¸ c¶ hµng ho¸ vµ dÞch vô tuú thuéc vµo quan hÖ gi÷a s¶n xuÊt (GNP) víi l¹m ph¸t, c«ng ¨n viÖc lµm, chÝnh s¸ch tiÒn tÖ� 2.
Nghiªn cøu vÒ thu nhËp cña c¸c tÇng líp d©n c th«ng qua c¸c chØ tiªu thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ngêi, thu nhËp ngµy c«ng, giê c«ng,� Trªn c¬ së ®ã ®¸nh gi¸ ®îc møc sèng cña c¸c tÇng líp d©n c, gióp Nhµ níc cã nh÷ng môc tiªu vµ ho¹ch ®Þnh nh÷ng chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch, c¸c ch¬ng tr×nh quèc gia liªn quan ®Õn møc sèng d©n c trong c¶ níc vµ ë tõng ®Þa ph¬ng, trong ®ã cã ®¸nh gi¸ t×nh tr¹ng nghÌo ®ãi vµ møc ®é ph©n ho¸ giµu nghÌo. NhiÖm vô nghiªn cøu. - Thu thËp sè liÖu, tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu vÒ thu nhËp cña d©n c. - Ph©n tÝch ®é ®ång ®Òu vÒ thu nhËp c¸c nhãm d©n c, sù biÕn ®éng ph©n bè thu nhËp d©n c.
- Ph©n tÝch c¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn thu nhËp. - Ph©n tÝch sù ¶nh hëng cña thu nhËp ®Õn c¸c hiÖn tîng x· héi kh¸c nh: gi¸o dôc, y tÕ, v¨n ho¸ nghÖ thuËt, gia ®×nh, quan hÖ x· héi, tÖ n¹n x· héi� II - C¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn thu nhËp. B×nh ®¼ng trong thu nhËp. luËn v¨n tèt nghiÖp VÒ ph¹m trï b×nh ®¼ng trong thu nhËp cÇn ph¶i ph©n biÖt sù kh¸c nhau gi÷a nã víi b×nh qu©n cµo b»ng� Thùc chÊt cña ph©n phèi theo nhu cÇu c¬ b¶n kÕt hîp ph©n phèi theo lao ®éng lµ sù ph©n phèi b×nh qu©n.
Nã lµm cho mäi ngêi ®Òu cã thu nhËp nh nhau, bÊt luËn sù cèng hiÕn vµ n¨ng lùc cña hä ra sao. B×nh ®¼ng trong thu nhËp theo kiÓu trªn ®· k×m h·m tÝnh n¨ng ®éng, tÝch cùc trong lao ®éng s¶n xuÊt, gi¶m hiÖu qu¶ kinh tÕ. B×nh ®¼ng trong thu nhËp ph¶i hiÓu lµ nh÷ng ngêi cã cèng hiÕn nh nhau ®îc nhËn møc ®é thï lao nh nhau, nh÷ng ngêi cã møc cèng hiÕn kh¸c nhau ph¶i nhËn ®îc thu nhËp kh¸c nhau. Cèng hiÕn cÇn ®îc hiÓu lµ sù ®ãng gãp vÒ sè lîng vµ chÊt lîng lao ®éng, ph¬ng tiÖn s¶n xuÊt, vèn liÕng� NÕu xÐt thuÇn tuý thu nhËp theo lao ®éng, sù b×nh ®¼ng cÇn ph¶i hiÓu trªn hai gãc ®é: b×nh ®¼ng theo chiÒu däc vµ b×nh ®¼ng theo chiÒu ngang.
B×nh ®¼ng theo chiÒu däc BÊt kú ho¹t ®éng trong lÜnh vùc kinh tÕ - x· héi nµo còng bao gåm c¸c lo¹i lao ®éng kh¸c nhau vÒ tuæi nghÒ, tr×nh ®é chuyªn m«n, tr×nh ®é häc vÊn� quan niÖm b×nh ®¼ng theo chiÒu däc cã nghÜa lµ: víi tr×nh ®é chuyªn m«n kh¸c nhau, chøc n¨ng vµ nhiÖm vô kh¸c nhau ph¶i cã møc thu nhËp kh¸c nhau. NÕu ®¶m b¶o b×nh ®¼ng theo chiÒu däc sÏ kÝch thÝch ngêi lao ®éng ë mäi c¬ng vÞ c«ng t¸c ®Òu h¨ng h¸i lµm viÖc, ph¸t huy s¸ng kiÕn, c¶i tiÕn kü thuËt� 1. B×nh ®¼ng theo chiÒu ngang. B×nh ®¼ng theo chiÒu ngang ®îc hiÓu lµ nh÷ng ngêi cã tr×nh ®é tay nghÒ nh nhau, cïng bá ra cêng ®é lao ®éng nh nhau, cïng lµm mét c«ng viÖc ®ßi hái tr×nh ®é kü thuËt nh nhau, dï lµm trong lÜnh vùc nµo còng cã møc thu nhËp nh nhau.
NÕu ®¶m b¶o ®îc sù b×nh ®¼ng theo chiÒu ngang sÏ t¹o ra æn ®Þnh trong viÖc sö dông lao ®éng. Së dÜ hiÖn nay lao ®éng níc ta thÝch thuyªn chuyÓn c«ng t¸c, chän ngµnh, chän nghÒ� v× nhiÒu tæ chøc, doanh nghiÖp luËn v¨n tèt nghiÖp kh«ng ®¶m b¶o ®îc sù b×nh ®¼ng trong thu nhËp. §iÒu nµy g©y khã kh¨n cho viÖc sö dông lao ®éng, lµm gi¶m møc ®é t¨ng trëng kinh tÕ.