CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 9 1. KHÁI NIỆM, MỤC TIÊU, BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là tổng thể các phương pháp được sử dụng để đánh giá tình hình tài chính đã qua và hiện nay, giúp cho nhà quản lý đưa ra được quyết định quản lý chuẩn xác và đánh giá được doanh nghiệp, từ đó giúp những đối tượng quan tâm đi đến những dự đoán chính xác về mặt tài chính của doanh nghiệp, qua đó có các quyết định phù hợp với lợi ích của họ (theo Giáo trình Phân tích tài chính doanh nghiệp, GS. Ngô Thế Chi, 2008).
Mục tiêu “Mọi hoạt động kinh tế của doanh nghiệp đều tác động liên hoàn với nhau. Vì thế, chỉ có thể phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp mới đánh giá đầy đủ và chính xác mọi hoạt động kinh tế trong trạng thái thực của chúng. Bởi vậy phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp phải đạt được các mục tiêu như sau: Cung cấp đúng và đủ thông tin có ích cho các chủ nợ, các nhà đầu tư và những người sử dụng khác để họ có thể đưa ra các quyết định về đầu tư, tín dụng và các quyết định khác tương tự. Cung cấp các thông tin quan trọng cho chủ công ty, các nhà đầu tư, và những người sử dụng khác để đánh giá thời gian, số lượng và rủi ro của những khoản thu bằng tiền lãi hoặc cổ tức.
Cung cấp thông tin về các vốn chủ sở hữu, các khoản nợ, các nguồn lực, kết quả của các quá trình, các trường hợp làm thay đổi các nguồn vốn các tác động của những nghiệp vụ kinh tế giúp dự toán chính xác quá trình phát triển doanh nghiệp. Ý nghĩa “Hoạt động tài chính có mối quan hệ trực tiếp với hoạt động kinh doanh. Vì thế, mọi hoạt động kinh doanh đều có tầm ảnh hưởng đến tài chính của doanh 10 nghiệp. Và tình hình tài chính tốt hay xấu đều có tác động thúc đẩy hoặc kìm chế đối với quá trình sản xuất kinh doanh.
Vì vậy, phân tích tình hình tài chính có ý nghĩa rất quan trọng đối với doanh nghiệp và các đối tượng bên ngoài có liên quan đến tài chính doanh nghiệp. Bản chất của tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp là những quan hệ kinh tế biểu hiện dưới hình thức giá trị (quan hệ kinh tế) phát sinh trong quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm phục vụ quá trình tái sản xuất trong mỗi doanh nghiệp và góp phần tích luỹ vốn. Với sự phân tích trên có thể xác định bản chất của tài chính doanh nghiệp qua các khía cạnh sau: – Sự vận động của các nguồn tài chính để trực tiếp hay là thông qua thị trường và tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ như mặt trực quan của tài chính. – Sau những hiện tượng đó là các quan hệ kinh tế trong phân phối của cải vật chất xã hội dưới các hình thức phân phối các nguồn tài chính.
– Việc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ là phương thức phân phối có tính đặc thù, giúp phân biệt giữa phân phối tài chính với các phạm trù phân phối khác như giá cả, tiền lương… Các quỹ tiền tệ lúc nào cũng thể hiện mục đích của nguồn tài chính. Đây là tiêu thức chính của các quỹ tiền tệ, là một mức định lượng nhất định nguồn lực tài chính được dùng cho một mục đích nhất định. Mọi quỹ tiền tệ đều luôn luôn được tạo lập ( hoặc được bổ sung )và được sử dụng, các quỹ lớn được chia thành các quỹ nhỏ hoặc các quỹ nhỏ được khuếch trương nhờ tập chung các quỹ nhỏ tương ứng 1. Vai trò của tài chính doanh nghiệp Hiện nay trong điều kiện sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp phải tự chủ và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính của mình và phải sử dụng hợp 11 lý, tiết kiệm và có hiệu quả các nguồn lực tài chính đã huy động.
Vì vậy tài chính của doanh nghiệp có các vai trò sau đây: – Tài chính doanh nghiệp là một công cụ khai thác, thu hút các nguồn tài chính nhằm đảm bảo nhu cầu đầu tư phát triển của doanh nghiệp. Để thực hiện mọi quá trình sản xuất kinh doanh trước hết tất cả các doanh nghiệp phải có đầu tiên đó là vốn kinh doanh. Trong cơ chế quản lý bao cấp trước đây thì vốn của doanh nghiệp nhà nước được nhà nước đầu tư gần như toàn bộ vì lí do này nên vai trò của thu hút vốn không được đặt ra như một nhu cầu cấp bách có tính sống còn đối với doanh nghiệp. Việc thu hút, khai thác đảm bảo nguồn vốn cho kinh doanh đối với doanh nghiệp trở lên hết sức thụ động.
Cơ chế phân bổ vốn của nhà nước được thu hẹp trên 2 kênh là ngân hàng nhà nước và ngân sách. Điều này đã thủ tiêu tính chủ động của doanh nghiệp mặt khác lại tạo ra sự cân đối giả tạo về cung cầu trong nền kinh tế. -Tài chính doanh nghiệp có vai trò đòn bẩy, kích thích và điều tiết sản xuất kinh doanh. Vai trò kích thích hoặc điều tiết của tài chính doanh nghiệp được thể hiện ở việc tạo ra sức mua hợp lý để thu hút vốn đồng thời cũng phải xác định giá bán hợp lý khi phát hành cổ phiếu, bán hàng hóa, dịch vụ.
Bằng việc xây dựng giá mua, giá bán hợp lý sẽ có tác động tích cực đến sản xuất kinh doanh, vốn được quay vòng nhanh, khả năng sinh lời lớn. Khả năng kích thích sản xuất và điều tiết sản xuất kinh doanh của tài chính doanh nghiệp cũng có thể phát huy tác dụng ngay trong quá trình điều hành sản xuất thông qua các hoạt động phân phối thu nhập giữa các hội viên góp vốn kinh doanh, phân phối quỹ tiền lương, tiền thưởng thực hiện các hợp đồng kinh tế về mua bán hàng hoá hoặc thanh toán với bạn hàng. – Tài chính doanh nghiệp có vai trò trong việc sử dụng vốn một cách tiết kiệm và có hiệu quả. Tổ chức sử dụng vốn một cách tiết kiệm và có hiệu quả được 12 coi là điều kiện tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp.
Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, yêu cầu của các quy luật kinh tế đã đặt ra trước mắt của mỗi doanh nghiệp những chuẩn mực hết sức khắt khe. Sản xuất những sản phẩm mà thị trường cần và chấp nhận chứ không được bán cái mình có, để đáp ứng nhu cầu này người quản lý doanh nghiệp phải sử dụng vốn một cách tiết kiệm và có hiệu quả. - Tài chính doanh nghiệp là công cụ hiệu quả để kiểm tra các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đều phải phản ánh thông qua tình hình tài chính của doanh nghiệp, thông qua các chỉ tiêu như:cơ cấu thành phần vốn, hệ số nợ, hiệu suất và hiệu quả sử dụng vốn.
Thông qua những thứ đó có thể biết được tình trạng tốt hay xấu của doanh nghiệp trong quá trình sản xuất kinh doanh. Để sử dụng có hiệu quả công cụ kiểm tra tài chính đòi hỏi các doanh nghiệp phải tổ chức tốt công tác hạch toán kế toán, xây dựng các chỉ tiêu thích hợp, duy trì nề nếp chế độ phân tích tài chính của doanh nghiệp. Những vai trò của tài chính doanh nghiệp kể trên là vô cùng quan trọng vì vậy doanh nghiệp cần phải quản lý tài chính một cách rõ ràng, minh bạch. Sự cần thiết phải phân tích đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp “Hiện nay các doanh nghiệp muốn phát triển thì phải đảm bảo một tình hình tài chính vững mạnh và ổn định.
Thông qua phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ thấy được tình hình tài chính của doanh nghiệp. Mặc dù việc sử dụng thông tin tài chính của một nhóm người trên những góc độ khác nhau, song phân tích tài chính cũng nhằm thỏa mãn một cách duy nhất cho các đối tượng quan tâm, cụ thể là”: “Đối với những người quản lý doanh nghiệp “Hoạt động phân tích tài chính được gọi là phân tích tài chính nội bộ. Vì ở doanh nghiệp nắm bắt được chính xác và đầy đủ các thông tin nên họ có lợi thế 13 để phân tích tình hình tài chính một cách tốt nhất. Phân tích tài chính để dự báo tài chính và là cơ sở cho các nhà quản lý đưa ra quyết định phù hợp trong các vấn đề tài chính.
Phân tích tài chính rất cần thiết để xác định giá trị kinh tế, các điểm mạnh yếu và đưa ra những quyết định đúng đắn cho sự phát triển của một doanh nghiệp”. “Đối với các cơ quan chức năng, cơ quan Nhà nước có liên quan Thông qua các báo cáo tài chính để phân tích , đánh giá, kiểm tra hoạt động sản xuất kinh doanh. Hoạt động tài chính tiền tệ của doanh nghiệp có tuân theo pháp luật hay không và có thực hiện đúng nghĩa vụ với Nhà nước hay không, đồng thời giúp cơ quan thẩm quyền hoạch định chính sách một cách hợp lý , tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động kinh doanh một cách có hiệu quả. Giúp Nhà nước đưa những kế hoạnh phát triển ở tầm vĩ mô và mang lại lợi ích thiết thực nhất.
Đối với các nhà đầu tư Các nhà đầu tư quan tâm trực tiếp đến các giá trị của doanh nghiệp vì họ là người đã giao vốn cho doanh nghiệp và có thể phải chịu rủi ro. Thu nhập của họ là giá trị gia tăng thêm của vốn đầu tư và tiền chia lợi tức. Hai yếu tố này chịu ảnh hưởng của lợi nhuận kỳ vọng của doanh nghiệp. Thông qua sự phân tích dựa trên các báo cáo tài chính,sự phân tích diễn biến giá cả và phân tích khả năng sinh lời, mức độ rủi ro, các nhà đầu tư sẽ đưa ra các quyết định của chính mình.
Đối với ngân hàng, các nhà cho vay tín dụng, các đối tác kinh doanh và các tổ chức khác Những đối tượng này quan tâm đến khả năng thanh toán nợ, khả năng hợp tác liên doanh của doanh nghiệp, vậy nên cũng cần phân tích và đánh giá thực trạng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đối với các khoản vay ngắn hạn thì các nhà cho vay quan tâm đến khả năng thanh toán nhanh, đối với khoản vay dài hạn họ quan tâm đến khả năng hoàn trả khi xem xét khả năng sinh lời 14 của doanh nghiệp. Quan trọng nhất đó là cơ cấu tài chính biểu hiện mức độ mạo hiểm của doanh nghiệp đi vay.