Luận Văn Thạc Sĩ Về Yêu Sách Đường Lưỡi Bò Của Trung Quốc Dưới Góc Độ Pháp Lý Quốc Tế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls yêu sách đường lưỡi bò của trung quốc dưới góc độ pháp lý quốc tế và giải pháp cho việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Phương
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Nguyễn Bá Diến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Yêu Sách Đường Lưỡi Bò Của Trung Quốc Dưới Góc Độ Pháp Lý Quốc Tế Và Giải Pháp Cho Việt Nam Trong Đấu Tranh, Phản Bác Lại Yêu Sách Này
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA YÊU SÁCH “ĐƯỜNG LƯỠI BÒ” CỦA TRUNG QUỐC
• 1.1. Thời điểm xuất hiện của yêu sách “đường lưỡi bò”
• 1.2. Sự thay đổi của bản đồ yêu sách “đường lưỡi bò” từ sau khi nước CHND Trung Hoa thành lập đến nay
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ PHI LÝ CỦA YÊU SÁCH “ĐƯỜNG LƯỠI BÒ” DƯỚI GÓC ĐỘ LUẬT PHÁP QUỐC TẾ
• 2.1. Yêu sách “đường lưỡi bò” dưới ánh sáng của các nguyên tắc chung của luật quốc tế
• 2.2. Sự phi lý của yêu sách “đường lưỡi bò” dưới góc độ các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế
• 2.3. Sự phi lý của yêu sách “đường lưỡi bò” dưới ánh sáng của các nguyên tắc đặc thù trong Luật Biển quốc tế
• 2.4. Sự phi lý của yêu sách “đường lưỡi bò” dưới góc độ là “đường biên giới quốc gia trên biển”
• 2.4.1. Dựa trên các nguyên tắc xác lập “đường biên giới quốc gia trên biển”
• 2.4.2. Dựa trên các phương pháp xác lập “đường biên giới quốc gia trên biển”
• 2.4.3. Dựa trên quy trình thủ tục xác lập “đường biên giới quốc gia trên biển”
• 2.4.4. Dựa trên đặc điểm của “đường biên giới quốc gia trên biển”
• 2.4.5. Dựa trên quy chế pháp lý của vùng nước bên trong “đường biên giới quốc gia trên biển”
• 2.5. Sự phi lý của yêu sách “đường lưỡi bò” dưới góc độ là “đường quy thuộc đảo”
• 2.6. Hoàng Sa, Trường Sa trong yêu sách “đường lưỡi bò” không phải là “quần đảo” hay “quốc gia quần đảo” theo quy định của Công ước Luật Biển năm 1982
• 2.7. Vùng biển của đảo trong phạm vi yêu sách “đường lưỡi bò” không phù hợp với các quy định của Công ước Luật Biển năm 1982
• 2.8. Trung Quốc cố tình vận dụng sai các quy định của Công ước Luật Biển năm 1982 về vạch đường cơ sở thẳng và đường cơ sở quần đảo
• 2.9. Quy chế pháp lý của “vùng nước quần đảo trong yêu sách “đường lưỡi bò” không phù hợp với các quy định của Công ước Luật Biển năm 1982
• 2.10. Trung Quốc có sự mâu thuẫn trong việc xác định địa vị pháp lý của đảo
• 2.11. Sự phi lý của yêu sách “đường lưỡi bò” dưới giác độ là “đường vùng nước lịch sử”
• 2.11.1. Yêu sách “Đường lưỡi bò” không đáp ứng các yếu tố cấu thành của vùng nước lịch sử
• 2.11.2. Vùng nước lịch sử theo “đường lưỡi bò” không phù hợp với bất kỳ quy chế pháp lý nào theo quy định của UNCLOS 1982
• 2.11.3. Các tuyên bố và văn bản pháp luật về biển đảo của Trung Quốc không có sự thống nhất trong việc yêu sách “đường lưỡi bò” là “đường vùng nước lịch sử”
• 2.12. Sự phi lý của yêu sách “đường lưỡi bò” dưới giác độ là “đường quyền lợi lịch sử”
• 2.12.1. Trung Quốc sử dụng thuật ngữ chưa được thừa nhận trong pháp luật quốc tế nhằm biện minh cho yêu sách của mình
• 2.12.2. Trung Quốc có nhiều điểm mâu thuẫn trong việc luận giải về “đường quyền lợi lịch sử”
• 2.12.3. Trung Quốc không có đủ cơ sở pháp lý và lịch sử để đòi quyền sở hữu đối với các đảo trong Biển Đông cũng như quyền ưu tiên đặc biệt trong vùng biển chiếm khoảng 80% diện tích Biển Đông
• 2.12.4. Quy chế pháp lý của áp dụng cho các vùng biển trong “đường lưỡi bò” theo thuyết “đường quyền lợi lịch sử” của Trung Quốc không phù hợp với các quy định của luật pháp và tập quán quốc tế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CHO VIỆT NAM TRONG VIỆC ĐẤU TRANH PHẢN BÁC YÊU SÁCH “ĐƯỜNG LƯỠI BÒ” TẠI CÁC THIẾT CHẾ TÀI PHÁP QUỐC TẾ VÀ CÁC TỔ CHỨC QUỐC TẾ
• 3.1. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại các thiết chế tài phán quốc tế
• 3.2. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại Tòa án Công lý Quốc tế
• 3.3. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại Tòa án Quốc tế về Luật Biển
• 3.4. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại Tòa Trọng tài được thành lập theo phụ lục VII Công ước Luật Biển năm 1982
• 3.5. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại Tòa Trọng tài đặc biệt được thành lập theo Phụ lục VIII Công ước Luật Biển năm 1982
• 3.6. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại Tòa Trọng tài thường trực Lahay
• 3.7. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại các tổ chức quốc tế
• 3.8. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại Liên hợp quốc
• 3.9. Giải pháp cho Việt Nam trong việc đấu tranh phản bác yêu sách “đường lưỡi bò” tại ASEAN
• 3.10. Một số biện pháp bổ trợ khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc

Yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc đã trở thành một vấn đề nóng bỏng trong quan hệ quốc tế, đặc biệt là ở khu vực Biển Đông. Được công bố lần đầu vào năm 2009, yêu sách này không chỉ gây ra những tranh cãi về mặt pháp lý mà còn ảnh hưởng đến an ninh và ổn định khu vực. Việc hiểu rõ về nguồn gốc và sự phát triển của yêu sách này là rất cần thiết để có cái nhìn toàn diện về tình hình hiện tại.

1.1. Lịch sử hình thành yêu sách đường lưỡi bò

Yêu sách đường lưỡi bò xuất hiện từ những năm 1940, khi Trung Quốc công bố bản đồ thể hiện yêu sách này. Sự thay đổi trong chính sách và chiến lược của Trung Quốc đã dẫn đến việc yêu sách này trở thành một phần quan trọng trong chính sách đối ngoại của nước này.

1.2. Sự thay đổi của yêu sách qua các thời kỳ

Yêu sách đường lưỡi bò đã trải qua nhiều biến đổi từ khi được công bố. Các bản đồ và tài liệu pháp lý liên quan đã được cập nhật, thể hiện sự mở rộng và củng cố yêu sách của Trung Quốc trong khu vực Biển Đông.

II. Phân tích pháp lý về yêu sách đường lưỡi bò

Yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc đã bị chỉ trích mạnh mẽ từ góc độ pháp lý quốc tế. Nhiều chuyên gia cho rằng yêu sách này không phù hợp với các quy định của Luật Biển quốc tế và các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế. Việc phân tích yêu sách này dưới góc độ pháp lý là cần thiết để xác định tính hợp pháp của nó.

2.1. Các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế

Yêu sách đường lưỡi bò không tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế như nguyên tắc không xâm phạm chủ quyền của quốc gia khác. Điều này đã dẫn đến nhiều tranh cãi và phản đối từ các quốc gia trong khu vực.

2.2. Sự phi lý của yêu sách dưới góc độ luật biển

Theo Công ước Luật Biển năm 1982, yêu sách đường lưỡi bò không đáp ứng các tiêu chí để được công nhận là một đường biên giới quốc gia trên biển. Điều này cho thấy sự phi lý trong yêu sách của Trung Quốc.

III. Thách thức đối với Việt Nam từ yêu sách đường lưỡi bò

Yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc đã tạo ra nhiều thách thức cho Việt Nam, không chỉ về mặt pháp lý mà còn về an ninh và kinh tế. Việc bảo vệ chủ quyền và quyền lợi hợp pháp trên biển là một nhiệm vụ cấp bách.

3.1. Tác động đến chủ quyền biển đảo của Việt Nam

Yêu sách đường lưỡi bò đã xâm phạm nghiêm trọng đến chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia mà còn đến sinh kế của hàng triệu ngư dân.

3.2. Ảnh hưởng đến kinh tế biển của Việt Nam

Yêu sách này đã gây ra nhiều khó khăn cho hoạt động khai thác và bảo vệ tài nguyên biển của Việt Nam, làm giảm khả năng phát triển kinh tế biển và gây ra nhiều hệ lụy cho người dân ven biển.

IV. Giải pháp cho Việt Nam trong việc phản bác yêu sách đường lưỡi bò

Để đối phó với yêu sách đường lưỡi bò, Việt Nam cần có những giải pháp pháp lý và ngoại giao hiệu quả. Việc sử dụng các cơ chế quốc tế và hợp tác với các quốc gia khác là rất quan trọng.

4.1. Sử dụng các cơ chế pháp lý quốc tế

Việt Nam có thể đưa yêu sách đường lưỡi bò ra các cơ chế pháp lý quốc tế như Tòa án Công lý Quốc tế hoặc Tòa án Quốc tế về Luật Biển để phản bác và khẳng định chủ quyền của mình.

4.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việt Nam cần tăng cường hợp tác với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới để tạo ra một mặt trận thống nhất trong việc phản đối yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc.

V. Kết luận về yêu sách đường lưỡi bò và tương lai của Việt Nam

Yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc không chỉ là một vấn đề pháp lý mà còn là một thách thức lớn đối với Việt Nam. Việc bảo vệ chủ quyền và quyền lợi hợp pháp trên biển là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

5.1. Tương lai của tranh chấp Biển Đông

Tình hình Biển Đông sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp trong thời gian tới. Việt Nam cần có những chiến lược phù hợp để bảo vệ quyền lợi của mình.

5.2. Vai trò của cộng đồng quốc tế

Cộng đồng quốc tế cần có những hành động cụ thể để hỗ trợ Việt Nam trong việc bảo vệ chủ quyền và quyền lợi hợp pháp trên Biển Đông, đồng thời thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biển Đông là vùng biển chiến lược với diện tích khoảng 3,5 triệu km2, đóng vai trò huyết mạch đối với an ninh và kinh tế hàng hải toàn cầu. Đối với Việt Nam, quốc gia sở hữu bờ biển dài hơn 3.260 km chạy dọc từ Bắc xuống Nam, không gian biển đảo có ý nghĩa sống còn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, tình hình an ninh khu vực đã bị xáo trộn nghiêm trọng khi phía Trung Quốc liên tục thúc đẩy các yêu sách hàng hải phi lý, đỉnh điểm là việc gửi hai công hàm số CML/17/2009 và CML/18/2009 lên Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc vào ngày 07/05/2009 để chính thức lưu hành bản đồ đường 9 đoạn, yêu sách khoảng 80% diện tích Biển Đông, tương đương hơn 2,8 triệu km2. Đến năm 2014, nước này tiếp tục phát hành bản đồ khổ dọc nâng lên thành 10 đoạn nhằm thâu tóm tới 90% diện tích toàn vùng biển.

Đề tài tập trung nghiên cứu sự phi lý của yêu sách đường lưỡi bò dưới lăng kính luật pháp quốc tế, đối chiếu với các nguyên tắc nền tảng của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982) và tập quán quốc tế. Mục tiêu cụ thể là bóc trần bản chất vô căn cứ của 4 học thuyết pháp lý mà phía Trung Quốc ngụy tạo, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện cho Việt Nam trong đấu tranh ngoại giao và tài phán quốc tế. Phạm vi thời gian nghiên cứu bao quát từ năm 1946 đến giai đoạn căng thẳng 2014 - 2015, tập trung trọng điểm vào không gian Biển Đông và hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, cung cấp căn cứ học thuật chuẩn xác bảo vệ hơn 1 triệu km2 vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa hợp pháp của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống khung lý thuyết vững chắc của Luật quốc tế hiện đại, bao gồm 4 nguyên tắc cơ bản ghi nhận trong Hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1945 và Tuyên bố 2625 (XXV) năm 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc: nguyên tắc bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia, nguyên tắc cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, nguyên tắc hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế, và nguyên tắc tận tâm, thiện chí thực hiện các cam kết quốc tế (Pacta sunt servanda).

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng các nguyên tắc đặc thù của Luật Biển quốc tế theo UNCLOS 1982, tiêu biểu là nguyên tắc đất thống trị biển, nguyên tắc công bằng trong phân định biển (Điều 15, Điều 74, Điều 83), nguyên tắc tự do biển cả và sử dụng biển cả vì mục đích hòa bình (Điều 87, Điều 88), cùng nguyên tắc bảo tồn môi trường biển (Phần XII). Về mặt thụ đắc lãnh thổ, luận văn áp dụng triệt để nguyên tắc chiếm hữu thực sự (effective occupation) kế thừa từ Định ước Berlin 1885 và Tuyên bố Lausanne 1888 với 4 yếu tố cấu thành: đối tượng vô chủ (terra nullius) hoặc bị từ bỏ (terra derelicta), chủ thể nhà nước có ý chí thực thi chủ quyền (animus), phương thức hòa bình có yếu tố vật chất kiểm soát thực tế (corpus), và hành vi chiếm hữu công khai, liên tục, không bị phản đối. Hệ thống lý thuyết này dùng để giải mã và bác bỏ 4 khái niệm pháp lý chủ chốt do học giới Trung Quốc đưa ra: thuyết đường biên giới quốc gia trên biển, thuyết đường quy thuộc đảo, thuyết vùng nước lịch sử và thuyết đường quyền lợi lịch sử.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng với cỡ mẫu gồm hơn 120 tài liệu pháp lý và học thuật, bao gồm 15 điều ước quốc tế đa phương và song phương, 8 phán quyết và án lệ quốc tế điển hình (như vụ Đảo Palmas năm 1928, Vụ Đảo Clipperton năm 1931, Vụ Đông Greenland năm 1933), cùng gần 30 tư liệu chính sử Việt Nam từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX (tiêu biểu như Phủ biên tạp lục năm 1776, Đại Nam thực lục năm 1844 và 1848).

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm chọn lọc các văn kiện ngoại giao quan trọng nhất, đặc biệt là hệ thống công hàm phản đối của Việt Nam, Philippines, Indonesia giai đoạn 2009 - 2014 và chuỗi bản đồ do Trung Quốc xuất bản từ năm 1946 đến năm 2014. Tác giả kết hợp phương pháp phân tích luật học so sánh, phương pháp giải thích quy phạm theo Công ước Viên năm 1969 về Luật Điều ước quốc tế, cùng phương pháp lịch sử - logic. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm bảo đảm tính khách quan tuyệt đối khi đối chiếu từng luận điểm của Trung Quốc với các quy phạm mệnh lệnh (jus cogens) và quy tắc phân định biển quốc tế. Timeline nghiên cứu được thực hiện tập trung và chuyên sâu trong giai đoạn 2013 - 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn chỉ rõ yêu sách đường lưỡi bò hoàn toàn không đáp ứng các tiêu chuẩn của một đường biên giới quốc gia trên biển. Theo Báo cáo số 143 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, đường đứt đoạn này được vẽ tùy tiện, không có tọa độ trắc địa xác định. Đoạn số 1 nằm áp sát bờ biển Việt Nam chỉ khoảng 50 hải lý (cách đảo Lý Sơn 36 hải lý), đoạn số 4 cách bờ biển đảo Borneo của Malaysia vỏn vẹn 24 hải lý, và đoạn số 9 cách đảo Y'Ami của Philippines 26 hải lý. Con đường này vi phạm hoàn toàn phương pháp đường trung tuyến cách đều quy định tại Điều 15 UNCLOS 1982.

Thứ hai, Trung Quốc không hề đáp ứng bất kỳ điều kiện nào của nguyên tắc chiếm hữu thực sự đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trước thế kỷ XX, Trung Quốc không có bất kỳ văn bản quản lý nhà nước nào đối với hai quần đảo này. Việc Trung Quốc dùng vũ lực chiếm đóng Hoàng Sa vào các năm 1956, 1974 và một phần Trường Sa vào các năm 1988, 1995 đã vi phạm nghiêm trọng Điều 2 Khoản 4 Hiến chương Liên Hợp Quốc. Đặc biệt, tại Hội nghị San Francisco ngày 05/09/1951, có tới 48 trên tổng số 51 quốc gia tham dự (tương đương 94,1%) đã bỏ phiếu bác bỏ đề xuất trao chủ quyền hai quần đảo này cho Trung Quốc.

Thứ ba, cả 4 học thuyết mà học giả Trung Quốc nỗ lực biện minh đều sụp đổ về mặt pháp lý. Yêu sách vùng nước lịch sử hay quyền lợi lịch sử hoàn toàn vô giá trị khi không chứng minh được sự kiểm soát liên tục mang tính nhà nước và bị các quốc gia ven Biển Đông phản đối quyết liệt qua các Công hàm số 86/HC-2009 của Việt Nam (ngày 08/05/2009), Công hàm số 480/POL-703/VII/10 của Indonesia (ngày 08/07/2010), và Công hàm số 000228 của Philippines (ngày 05/04/2011).

Thứ tư, các hành vi cải tạo, bồi đắp đảo nhân tạo của Trung Quốc từ cuối năm 2013 tại 6 bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa (Chữ Thập, Châu Viên, Ga Ven, Tư Nghĩa, Gạc Ma, Xu Bi) đã hủy hoại hơn 121 héc-ta rạn san hô, gây thiệt hại môi trường sinh thái ít nhất 108,9 triệu USD mỗi năm, vi phạm trực tiếp nghĩa vụ bảo vệ môi trường biển theo Điều 192 và 194 của UNCLOS 1982.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các hành vi phi lý của Trung Quốc là mưu đồ độc chiếm không gian Biển Đông, biến các bãi đá nửa nổi nửa chìm thành căn cứ quân sự kiên cố nhằm kiểm soát tuyến hàng hải huyết mạch. Để hiện thực hóa mục tiêu này, phía Trung Quốc cố tình diễn giải sai lệch Điều 121 của UNCLOS 1982 để đòi hỏi vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý cho các thực thể đá không thích hợp cho đời sống con người.

Khi thảo luận kết quả, toàn bộ khối dữ liệu nghiên cứu có thể được hệ thống hóa qua biểu đồ so sánh chiều dài đường bờ biển giữa các quốc gia ven Biển Đông, minh họa sự chênh lệch phi lý khi đường bờ biển đối diện Biển Đông của Trung Quốc chỉ đạt khoảng 2.800 km nhưng lại đòi quyền thụ hưởng tới 80% - 90% diện tích biển, trong khi bờ biển Việt Nam dài 3.260 km, Philippines dài 36.289 km và Indonesia dài 54.716 km. Đồng thời, bảng tổng hợp đối chiếu 4 học thuyết của Trung Quốc với các điều ước quốc tế chứng minh sự mâu thuẫn nội tại trong các văn bản pháp luật nội địa của chính quốc gia này. So với các công trình nghiên cứu quốc tế của Giáo sư Carl Thayer hay Giáo sư Erik Franckx, luận văn đã phân tích có hệ thống toàn diện cả 4 thuyết pháp lý dưới góc nhìn lập pháp và án lệ tài phán quốc tế, khẳng định chủ quyền lịch sử hợp pháp, liên tục của Việt Nam từ thời các chúa Nguyễn thế kỷ XVII.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, khởi động quy trình chuẩn bị hồ sơ pháp lý khởi kiện tại các thiết chế tài phán quốc tế. Bộ Ngoại giao chủ trì phối hợp với các chuyên gia luật pháp quốc tế hoàn thiện hồ sơ khởi kiện Trung Quốc theo Phụ lục VII của UNCLOS 1982 hoặc tham gia với tư cách bên thứ ba có quyền lợi liên quan, đặt mục tiêu hoàn thành lộ trình thẩm định hồ sơ trong vòng 12 đến 24 tháng nhằm triệt tiêu hoàn toàn tính hợp pháp của đường 9 đoạn và đường 10 đoạn.

Thứ hai, đẩy mạnh hoạt động ngoại giao đa phương tại Liên Hợp Quốc và khối ASEAN. Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên Hợp Quốc cần tích cực vận động Đại hội đồng thông qua các nghị quyết đề cao tính phổ quát của UNCLOS 1982, hướng tới mục tiêu đạt trên 60% phiếu ủng hộ từ các quốc gia thành viên; đồng thời phối hợp chặt chẽ với 10 quốc gia ASEAN để hoàn tất đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) có hiệu lực ràng buộc pháp lý trong thời gian 2 đến 3 năm.

Thứ ba, chuẩn hóa và số hóa 100% hệ thống tư liệu lịch sử và hải đồ địa lý. Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiến hành đo đạc chính xác tọa độ các điểm đường cơ sở, xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa ranh giới thềm lục địa mở rộng từ 200 đến 350 hải lý theo đúng chuẩn mực trắc địa quốc tế, hoàn thành toàn bộ đề án trước năm 2020.

Thứ tư, tăng cường nguồn lực thực thi pháp luật trên biển và bảo vệ ngư dân. Bộ Quốc phòng phối hợp Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đầu tư nâng cấp trang thiết bị cho lực lượng Cảnh sát biển và Kiểm ngư, bảo đảm hiện diện liên tục 24/7 nhằm bảo vệ an toàn tuyệt đối cho hơn 100.000 tàu thuyền và hàng triệu ngư dân Việt Nam an tâm khai thác hải sản trên vùng biển chủ quyền.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là cán bộ ngoại giao và chuyên gia hoạch định chính sách chiến lược. Luận văn cung cấp hệ thống luận cứ pháp lý sắc bén, giúp các nhà ngoại giao sử dụng trực tiếp trong soạn thảo công hàm phản đối, tài liệu đàm phán song phương và chuẩn bị chiến lược pháp lý đối ngoại.

Nhóm thứ hai là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật quốc tế, Quan hệ quốc tế. Nghiên cứu là nguồn tài liệu tham khảo chuyên sâu với hơn 120 danh mục trích dẫn, giúp phân tích sâu các án lệ quốc tế của ICJ, ITLOS và nguyên tắc giải thích điều ước quốc tế theo UNCLOS 1982.

Nhóm thứ ba là lực lượng thực thi pháp luật trên biển như Cảnh sát biển, Kiểm ngư và Hải quân. Công trình trang bị kiến thức pháp lý vững chắc về quy chế lãnh hải 12 hải lý, vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý, hỗ trợ cán bộ chiến sĩ xử lý chuẩn xác các tình huống va chạm thực địa đúng luật pháp quốc tế.

Nhóm thứ tư là các cơ quan thông tấn, báo chí truyền thông đối ngoại. Luận văn cung cấp chuỗi số liệu lịch sử và chứng cứ pháp lý chuẩn xác, phục vụ công tác tuyên truyền chủ quyền biển đảo, đấu tranh phản bác hiệu quả các luận điệu xuyên tạc trên mặt trận truyền thông quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc xuất hiện chính thức trên trường quốc tế từ thời điểm nào? Yêu sách này được chính thức hóa trên bình diện quốc tế vào ngày 07/05/2009 khi phái đoàn Trung Quốc gửi công hàm số CML/17/2009 và CML/18/2009 đính kèm bản đồ đường 9 đoạn lên Liên Hợp Quốc. Trước đó, đường đứt đoạn 11 đoạn xuất hiện trong bản đồ nội bộ năm 1947 của Trung Hoa Dân Quốc và được Thủ tướng Chu Ân Lai chuẩn y rút xuống 9 đoạn vào năm 1953.

Tại sao đường lưỡi bò không thể được coi là đường biên giới quốc gia trên biển? Theo Điều 2 và Điều 15 UNCLOS 1982, biên giới trên biển chỉ mở rộng tối đa 12 hải lý từ đường cơ sở và phải được phân định qua thỏa thuận công bằng. Đường lưỡi bò vẽ tùy tiện, có đoạn áp sát bờ biển Việt Nam 50 hải lý, không có tọa độ rõ ràng, không có điều ước quốc tế nào công nhận và bị hơn 90% cộng đồng quốc tế phản đối.

Thuyết vùng nước lịch sử của Trung Quốc có giá trị pháp lý theo UNCLOS 1982 không? Thuyết này hoàn toàn không có giá trị pháp lý. Tập quán quốc tế quy định vùng nước lịch sử phải có sự thực thi chủ quyền lâu đời, liên tục và được các quốc gia láng giềng công nhận. Trung Quốc không thể chứng minh sự kiểm soát nhà nước trước thế kỷ XX và yêu sách này lập tức bị Việt Nam, Philippines, Indonesia bác bỏ qua hàng loạt công hàm chính thức.

Hoạt động cải tạo các bãi đá của Trung Quốc vi phạm những điều khoản nào của luật biển? Hoạt động san lấp, nạo vét tại 6 bãi đá ở Trường Sa phá hủy hơn 121 héc-ta rạn san hô, vi phạm trực tiếp Điều 192 và Điều 194 của UNCLOS 1982 về nghĩa vụ bảo vệ môi trường biển, đồng thời gây thiệt hại kinh tế sinh thái nghiêm trọng ước tính hơn 108,9 triệu USD mỗi năm cho các nước trong khu vực.

Việt Nam có những giải pháp tài phán quốc tế nào để vô hiệu hóa yêu sách phi lý này? Việt Nam có đầy đủ căn cứ để khởi kiện hoặc tham gia tố tụng theo cơ chế Tòa Trọng tài thành lập theo Phụ lục VII hoặc Phụ lục VIII của UNCLOS 1982, Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS), hoặc Tòa Trọng tài Thường trực (PCA), kết hợp vận động các nghị quyết bác bỏ yêu sách tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc và ASEAN.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh một cách toàn diện tính phi lý, vô căn cứ của yêu sách đường lưỡi bò 9 đoạn và 10 đoạn dưới ánh sáng của UNCLOS 1982 và tập quán pháp lý quốc tế.
• Khẳng định vững chắc chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thông qua chuỗi chứng cứ lịch sử xác lập chủ quyền liên tục, hòa bình từ thế kỷ XVII.
• Bóc trần và vô hiệu hóa hoàn toàn 4 học thuyết ngụy tạo của phía Trung Quốc nhằm bao chiếm bất hợp pháp từ 80% đến 90% diện tích Biển Đông.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ, kết hợp chặt chẽ giữa công cụ tài phán quốc tế, ngoại giao đa phương và củng cố dữ liệu thực địa.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật giá trị cao với hơn 120 văn kiện pháp lý và án lệ, phục vụ công tác nghiên cứu và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan chuyên trách cần nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ chứng cứ và chuẩn bị phương án tố tụng quốc tế. Độc giả, nhà nghiên cứu và cán bộ pháp lý hãy khai thác ngay toàn văn luận văn để trang bị hệ luận cứ đanh thép, đồng lòng bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA YÊU SÁCH “ĐƢỜNG LƢỠI BÒ” CỦA TRUNG QUỐC 1. Thời điểm xuất hiện của yêu sách “đƣờng lƣỡi bò” Mang trong mình dòng máu “Đại Hán”, từ lâu trong lịch sử tư tưởng “bá quyền”, “sự hiếu chiến” đã ăn sâu vào tiềm thức của giới chức lãnh đạo và nhân dân Trung Quốc, hình thành nên chủ nghĩa “dân tộc cực đoan” với “giấc mộng Trung Hoa”, biến Trung Quốc thành cường quốc số một trên thế giới về mọi mặt, trong đó có vấn đề biển đảo. Tư tưởng đó đã cổ xúy mạnh mẽ cho những yêu sách phi lý và hành động gây hấn ngang ngược, bất chấp các quy định của của luật pháp và tập quán quốc tế của Trung Quốc trên Biển Đông, trong đó có yêu sách “đường lưỡi bò”. “Đường lưỡi bò” hay “đường chữ U”[90] (tiếng Anh là “U shaped line”, [44], tiếng Trung là ““U 形线), “đường đứt khúc 9 đoạn” (Tiếng Anh là “the nine dotted line”, tiếng Trung là “九段),"đường đứt khúc” hay “ranh giới lưỡi bò”, “đường lưỡi rồng” [49] … đều là cách gọi khác nhau mà Nhà nước, học giả Trung Quốc, Đài Loan và các học giả khác trên thế giới dùng để chỉ yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông, được vẽ sát vào bờ của các quốc gia ven Biển Đông như Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines và Brunei.

Con đường này có lịch sử hình thành vô cùng phức tạp, cụ thể: Theo phần lớn các học giả ở cả Trung Quốc đại lục và Đài Loan, năm 1947, Ty Phương vực thuộc Bộ Nội vụ Trung Hoa Dân Quốc đã xuất bản bản đồ “vị trí các đảo Nam Hải”, trong đó có xuất hiện đường biên giới quốc gia do 11 đoạn tạo thành [116], [117]. Trong bản đồ này, “đường lưỡi bò” thể hiện bao trùm xung quanh cả bốn nhóm quần đảo, bãi ngầm lớn trên biển Đông, đó là các quần đảo Hoàng Sa (Paracels), Trường Sa (Spratlys) và Pratas (Trung Quốc gọi là Đông Sa) và bãi cạn Macclesfield (Trung quốc gọi là Trung Sa) và đánh dấu rõ ràng Bãi ngầm James Shoal (Tăng Mẫu) ở cực Nam vào khoảng 40 vĩ Bắc [78, tr. Sau đó, vào tháng 01 năm 1948, Bộ Nội Vụ nước Cộng Hòa Trung Hoa chính thức công bố 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] một bản đồ có tên Nanhai zhudao weizhi tu (Bản đồ các đảo Nam Hải), tháng 2 năm 1948 bản đồ này được xuất bản chính thức và trên bản đồ này có xuất hiện một đường mà nhiều học giả gọi là “đường chữ U” hay “đường đứt khúc” gồm 11 đoạn [118]. Trong khi đó, một số học giả lại gọi đó là “đường lưỡi bò” vì đường “nhìn giống một cái lưỡi bò liếm xuống biển Đông” [63].1: Bản đồ “Nam Hải chư đảo vị trí đồ” do Sở Phương vực (Trung Hoa dân quốc) biên soạn năm 1947 (Nguồn: Trung Hoa dân quốc (biên soạn) (1947), Bản đồ “Nam Hải chư đảo vị trí đồ” do Sở Phương vực, http://alohas.

Một số học giả khác còn cố đẩy thời gian xuất xứ của con đường này xa hơn nhằm mục đích giải thích có lợi cho Trung Quốc [44], chẳng hạn: Zou Keyuan (Châu Khắc Uyên)- Giáo sư Luật quốc tế, Nghiên cứu viên Viện phát triển Chiến lược biển- Cục Hải dương Trung Quốc, Cao Chí Quốc (Gao Zingua)- Thẩm phán ITLOS, Giả 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Binh Binh (Ja Bing Bing)- Giáo sư Đại học Thanh Hoa Bắc Kinh cho rằng bản đồ “đường lưỡi bò” lần đầu tiên được xuất hiện trong một bản đồ cá nhân có tên là Hu Jinjie (Hồ Tấn Tiếp)- người Trung Quốc vào tháng 12 năm 1914, sau khi Trung Hoa Dân Quốc giành lại nhóm đảo Dongsha (hay Pratas) từ đế quốc Nhật vào tháng 10 năm 1909 (theo lịch âm Trung Quốc). Cũng lưu ý rằng “đường lưỡi bò” của Hu Jinjie là một đường liên tục chạy từ biên giới đất liền của Trung Quốc và Việt Nam vòng xuống bao lấy Hoàng Sa (với điểm tận cùng phía Nam khoảng 15°, 16° vĩ bắc) sau đó vòng lên bọc lấy Pratas, chạy xuyên qua eo biển Đài Loan và cuối cùng kết thúc ở đường ranh giữa biển Hoa Đông và Hoàng Hải [111], [114]. Như vậy, “đường lưỡi bò” của Hu Jinjie không chứa Đài Loan (lúc đó còn trong tay Nhật) và Trường Sa [37]. Các bản đồ của Trung Quốc xuất bản từ giai đoạn những năm 1920 và 1930 sau đó đều dựa trên bản vẽ của Hu về vùng biển này [112].

Trong khi đó, Giả Vũ (Jia Yu)- Nghiên cứu viên Sở nghiên cứu chiến lược phát triển hải dương Cục hải dương quốc gia Trung Quốc, Lý Kim Minh (Li Jinming)- Giáo sư Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, Đại học Hạ Môn Trung Quốc [79], … lại cho rằng bản đồ “đường lưỡi bò” được xuất hiện vào năm 1935: Tháng 4 năm 1935, “Ủy ban đo đạc thủy bộ” công bố bản đồ các đảo ở Biển Đông thể hiện bao trùm xung quanh cả bốn nhóm quần đảo, bãi ngầm lớn trên biển Đông, đó là các quần đảo Hoàng Sa (Paracels), Trường Sa (Spratlys) và Pratas (Trung Quốc gọi là Đông Sa) và bãi cạn Macclesfield (Trung quốc gọi là Trung Sa) và đánh dấu rõ ràng Bãi ngầm James Shoal (Tăng Mẫu) ở cực Nam vào khoảng 40 vĩ Bắc [119]. Một số học giả khác, tiêu biểu như Nien-Tsu Alfred Hu- Giảng viên Đại học Quốc gia Cheng Kung, Đài Loan, M. Sheng-Ti Gau – Giảng viên Đại học Hải dương Quốc gia Đài Loan… lại chỉ ra rằng bản đồ “đường lưỡi bò” đã được Vụ Biên giới lãnh thổ, Bộ Nội vụ Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc chính thức xuất bản lần đầu tiên vào tháng 12/1946 [80, tr. Trong bản đồ này, “đường lưỡi bò” được thể hiện gồm 11 nét bao trùm phần lớn Biển Đông và các đảo ở khu vực này [100].

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bản đồ “đường lưỡi bò” gồm 11 đoạn của Cộng hòa Trung Hoa năm 1946 (Nguồn: (1). Chang Wei-I (1994), Nan-Hai Tsu-Yuan K’ai-Fa yu Chu-Ch’uan Wei- Hu (The Resources Exploitation and Sovereignty Protection of the South Sea), Taipei County, Taiwan: P’an Shih Library, December 1994. Tsu Alfred Hu (2010), "South China Sea: Troubled Waters or a Sea of Opportunity?", Ocean Development & International Law, Vol.

Đến tháng 12/1947, “đường lưỡi bò” mới được một viên chức của Chính phủ Cộng hòa Trung Hoa tên là Bai Meichu (Bạch Mi Sơ) vẽ lại đường này trong một bản đồ cá nhân để thể hiện cảm xúc của mình khi nghe tin về việc Pháp chiếm đóng các đảo Trường Sa năm 1933 những tác giả không nêu rõ đó là bản đồ nào. Lý do để viên chức họ Bạch vẽ đường này cũng chưa thật rõ ràng [69], tuy nhiên ông này đã từng hiệu đính bản đồ có “đường lưỡi bò” tương tự trong tập Bản đồ Kiến thiết Trung Hoa mới (中 國 建 設 新 地 圖 - Zhongguo Jianshe xin ditu - Trung quốc kiến thiết tân địa đồ) in vào giữa những năm 1930. Chính trong bản đồ này “đường lưỡi bò” lại mở rộng thêm lần nữa tới tận 4° vĩ bắc, bao luôn cả bãi cạn James [69]. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mặc dù không có sự thống nhất về thời điểm xuất hiện của bản đồ yêu sách “đường lưỡi bò”, song giới nghiên cứu Trung Quốc và Đài Loan đều có điểm chung trong việc: i) Nhận định năm 1947 là thời điểm bản đồ “đường lưỡi bò” được Trung Quốc chính thức xuất bản; ii) Chứng minh rằng bản đồ “đường lưỡi bò” có nguồn gốc tư nhân; iii) Khẳng định các quốc gia hữu quan và cộng đồng quốc tế thừa nhận sự tồn tại của yêu sách này.

Sự thay đổi của bản đồ yêu sách “đƣờng lƣỡi bò” từ sau khi nƣớc CHND Trung Hoa thành lập đến nay Theo nhận định của các học giả Trung Quốc, trên cơ sở kế thừa lập trường, chủ trương của chính quyền Tưởng Giới Thạch trước đó về vấn đề quyền lợi ở Biển Đông, CHND Trung Hoa đã tiếp tục xuất bản bản đồ thể hiện yêu sách chủ quyền biển đảo của mình. Tương tự như cách vẽ trong bản đồ được công bố năm 1948, các bản đồ của CHND Trung Hoa về cơ bản đều dùng đường đứt khúc để đưa các đảo ở Biển Đông vào phạm vi yêu sách chủ quyền của họ, chẳng hạn: Năm 1949, CHND Trung Hoa cũng cho ấn hành một bản đồ, trong đó “đường lưỡi bò” được thể hiện giống như trên bản đồ trước đó gồm 11 đoạn. Vị trí, hướng đi của từng đoạn được thể hiện cụ thể như sau: Bắt đầu từ ranh giới Trung-Việt, hai đoạn đầu tiên đi qua Vịnh Bắc Bộ; Đoạn thứ ba và thứ tư của đường này phân cách bờ biển Việt Nam với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, tương ứng; Đoạn thứ năm và thứ sáu trên "đường lưỡi bò" đi qua Bãi cạn James (thực thể địa lý biển cực nam mà Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa và Trung Hoa Dân Quốc đều tuyên bố chủ quyền, giới hạn ở 4° vĩ Bắc), di chuyển theo hướng đông bắc, hai đoạn tiếp theo nằm giữa quần đảo Trường Sa ở phía này, và Borneo (Indonesia, Malaysia, và Brunei) và Philippines (tỉnh Palawan) ở phía kia. Đoạn thứ chín, thứ mười, và thứ mười một phân cách Philippines với Trung Hoa Dân Quốc [106].

Theo bản đồ này, “đường lưỡi bò” được thể xuất phát từ biên giới đất liền giữa Việt Nam và Trung Quốc trong vịnh Bắc Bộ, chạy xuống phía Nam tương tự như hình dáng của bờ Biển Đông và Đông Nam Việt Nam tới cực Nam của bãi đá san hô Scaborough Shoal (Tăng Mẫu) và sau đó quay ngược lên phía Bắc theo hướng đi song song với đường bờ biển phía Tây Sabah của Malaysia và Palawan của Philippines và quần đảo Luzon, kết thúc tại khoảng giữa eo Bashi nằm giữa Đài Loan và Philippines. Đường này được vẽ tùy tiện và không có tọa 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] độ xác định chính xác [109]. Các bản đồ ra đời sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập vẫn giữ lại đường 11 đoạn được vẽ theo kỹ thuật trên. Mãi cho tới năm 1953, dưới sự phê chuẩn của Thủ tướng Chu Ân Lai, đường 11 đoạn đã được điều chỉnh thành 9 đoạn, bỏ 2 đoạn trong Vịnh Bắc Bộ mà không rõ nguyên nhân.

Sau đó, năm 1954, Nhà xuất bản bản đồ đồ quốc doanh Xinhua đã phát hành “Bản đồ quy hoạch hành chính nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa”, xóa bỏ hai đoạn trong khu vực Vịnh Bắc Bộ và một đoạn gần Đài Loan, đồng thời bổ sung thêm một đoạn ở quần đảo Ryukyu của Nhật Bản, khiến “đường lưỡi bò” từ 11 đoạn xuống chỉ còn 9 đoạn.