mở đầu của một chu trình NSNN, những khoản chi thường xuyên một hi đã được ghi vào dự toán chi và đã được cơ quan quyền lực Nhà nước xét duyệt được coi là ch tiêu pháp lệnh. ét trên góc độ quản lý, số chi thường xuyên đã được ghi trong dự toán thể hiện sự cam kết của cơ quan chức năng quản lý tài chính Nhà nước với các đơn vị thụ hưởng NSNN. Từ đó làm nảy sinh nguyên tắc quản lý chi thường xuyên theo dự toán. Việc đ i h i quản lý chi thường xuyên của NSNN phải theo dự toán là xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn sau: Thứ nhất, hoạt động của NSNN, đặc biệt là cơ cấu thu, chi của NSNN phụ thuộc vào sự phán quyết của cơ quan quyền lực Nhà nước, Điều 3, Luật NSNN quy định: “Quốc hội quyết định dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách trung ương, phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước”, đồng thời luôn phải chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan quyền lực Nhà nước đó.
Do vậy m i khoản chi từ NSNN ch có thể trở thành hiện thực khi và ch khi khoản chi đó đã nằm trong cơ cấu chi theo dự toán đã được cơ quan có thẩm quyền xét duyệt và thông qua. Thứ hai, phạm vi chi của NSNN rất đa dạng liên quan tới nhiều loại hình đơn vị thuộc nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau. Mức chi cho mỗi hoạt động được xác định theo đối tượng riêng, định mức riêng, hoặc ngay giữa các cơ quan trong cùng một lĩnh vực hoạt động nhưng điều kiện về trang bị cơ sở 10 vật chất có sự khác nhau, quy mô và tính chất hoạt động có sự khác nhau sẽ dẫn đến mức chi từ NSNN cho các cơ quan đó c ng có sự khác nhau. Thứ ba, có sự quản lý theo dự toán mới đảm bảo được yêu cầu cân đối của NSNN, tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành ngân sách, hạn chế được tính tuỳ tiện về nguyên tắc ở các đơn vị thụ hưởng ngân sách.
Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả. Có thể nói tiết kiệm, hiệu quả là một trong những nguyên tắc quan tr ng hàng đầu của quản lý kinh tế, tài chính bởi vì: Nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì không có mức giới hạn nào. Do vậy, trong quá trình phân bổ và sử dụng các nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính toán sao cho với chi phí ít nhất nhưng đạt kết quả cao nhất. Mặt hác do đặc thù hoạt động của NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, đa dạng và phức tạp.
Nhu cầu chi từ NSNN luôn gia tăng với tốc độ nhanh trong khi khả năng huy động nguồn thu có hạn, nên càng phải tôn tr ng nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả trong quản lý chi thường xuyên của NSNN. Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả ch có thể được tôn tr ng khi quá trình quản lý chi NSNN làm tốt và làm đồng bộ một số nội dung sau: - Phải xây dựng được chính sách, chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi tiêu phù hợp với từng đối tượng hay tính chất công việc, đồng thời lại phải có tính thực tiễn cao. Ch có như vậy các chính sách, chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi của NSNN mới trở thành căn cứ pháp lý xác đáng phục vụ cho quá trình quản lý chi. - Phải thiết lập các hình thức cấp phát đa dạng và lựa ch n hình thức cấp phát thích hợp áp dụng cho mỗi loại hình đơn vị một cách phù hợp với yêu cầu quản lý của từng nhóm mục chi.
- Biết lựa ch n thứ tự ưu tiên cho các hoạt động hoặc theo các nhóm mục chi sao cho với tổng số chi có hạn nhưng hối lượng công việc vẫn hoàn 11 thành và đạt chất lượng cao. Để đạt được điều này, đ i h i phải có được các phương án phân phối và sử dụng inh phí hác nhau. Trên cơ sở đó mà lựa ch n phương án tối ưu nhất cho cả quá trình lập dự toán, phân bổ và quá trình sử dụng kinh phí. Có thể nói tiết kiệm, hiệu quả là hai mặt của nguyên tắc này, chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau.
Vì vậy hi xem xét đến vấn đề tiết kiệm các khoản chi thường xuyên NSNN phải đặt trong sự ràng buộc của tính hiệu quả và ngược lại. Trách nhiệm và quyền hạn của các cơ quan, đơn vị trong việc quản lý các khoản chi thƣờng xuyên NSNN. Cơ ấp Cơ quan tài chính các cấp có trách nhiệm, quyền hạn trong quản lý, cấp phát các khoản chi NSNN như sau: Thẩm tra việc phân bổ dự toán NSNN cho các đơn vị sử dụng NSNN. Trường hợp việc phân bổ không phù hợp với nội dung trong dự toán do cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao, hông đ ng chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức, thì yêu cầu cơ quan phân bổ ngân sách điều ch nh lại; Bố trí nguồn để đáp ứng nhu cầu chi, trường hợp nhu cầu chi vượt quá khả năng thu và huy động của qu NSNN, thì cơ quan tài chính phải chủ động thực hiện các biện pháp vay tạm thời theo quy định để bảo đảm nguồn; Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi tiêu và sử dụng ngân sách ở các đơn vị sử dụng NSNN.
Cơ c ở Tr ơ v đị ơ Cơ quan Nhà nước ở Trung ương và địa phương có trách nhiệm: hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra việc sử dụng NSNN thuộc ngành, lĩnh vực do cơ quan quản lý và của các đơn vị trực thuộc; Định kỳ báo cáo tình hình thực hiện chi NSNN và các báo cáo tài chính khác theo chế độ quy định. ơ vị sử dụng NSNN 12 Thủ trưởng các đơn vị sử dụng NSNN có trách nhiệm: Quyết định chi theo đ ng chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi trong phạm vi dự toán chi NSNN được cấp có thẩm quyền giao; Quản lý, sử dụng NSNN và tài sản nhà nước theo đ ng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi NSNN; đ ng mục đích, tiết kiệm, có hiệu quả. Trường hợp vi phạm, tuỳ theo tính chất và mức độ, sẽ bị xử lý k luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Kho b c KBNN có trách nhiệm kiểm soát các hồ sơ, chứng từ chi và thực hiện chi trả, thanh toán kịp thời các khoản chi NSNN đủ điều kiện thanh toán theo quy định; KBNN có quyền tạm đình ch , từ chối chi trả, thanh toán và thông báo cho đơn vị sử dụng NSNN biết, đồng thời, chịu trách nhiệm về quyết định của mình trong các trường hợp sau: Chi hông đ ng mục đích, đối tượng theo dự toán được duyệt; chi hông đ ng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.
KIỂM SOÁT CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1. Khái niệm về kiểm soát chi thƣờng xuyên Ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc. Kiểm soát chi thường xuyên NSNN là quá trình các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN theo các chính sách, chế độ, định mức và tiêu chuẩn chi tiêu do Nhà nước quy định dựa trên cơ sở những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý trong từng thời kỳ. Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua Kho bạc Nhà nước là việc Kho bạc Nhà nước thực hiện kiểm tra, kiểm soát việc tuân thủ của các chủ thể chi thường xuyên NSNN đối với các cơ chế, chính sách, quy trình, thủ tục, điều 13 kiện để có thề thực hiện chi thường xuyên NSNN, trong đó thể hiện rõ là sự tuân thủ nội dung chi trong dự toán được duyệt hàng năm, mức tiền chi luôn nằm trong khuôn khổ dự toán được duyệt, các định mức, tiêu chuẩn chi luôn đảm bảo đáp ứng quy định hiện hành của Nhà nước theo những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính.
Đặc điểm về kiểm soát chi thƣờng xuyên Ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc. Với khái niệm trên thì kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN được qui định thực hiện theo nguyên tắc ki m soát tuân thủ ( tuân thủ nguyên tắc quản lý tài chính, tuân thủ chế độ, tuân thủ chính sách, tuân thủ tiêu chuẩn, định mức của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, tuân thủ chế độ kế toán …) và kiểm soát chuẩn theo qui định pháp lý Nhà nước được biểu hiện qua hình thức chuẩn biểu mẫu chứng từ chi NSNN và các qui định mã hoá như : mã đơn vị sử dụng NSNN, mã hệ thống mục lục NSNN… Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN là quá trình kiểm soát ngay trong quá trình chi tiêu NSNN của đơn vị sử dụng NSNN, được tiến hành thường xuyên hi phát sinh chi tiêu NSNN và được thực hiện trên từng khoản chi NSNN( không kiểm soát theo hình thức ch n mẫu). Khác với kiểm soát chi NSNN qua KBNN, kiểm tra - kiểm soát của đơn vị là công tác kiểm tra - kiểm soát các hoạt động của đơn vị với chủ thể bởi bản thân đơn vị ( kiểm tra - kiểm soát nội bộ : kiểm soát chi phí, kiểm soát bán hàng, kiểm soát doanh thu, kiểm soát lợi nhuận .), đồng thời, có thể được tiến hành bởi các cơ quan, tổ chức kiểm tra - kiểm soát chuyên nghiệp ( kiểm tra - kiểm soát từ bên ngoài ). Hình thức của kiểm tra - kiểm soát đơn vị có nhiều hình thức hơn: kiểm soát trực tiếp hay gián tiếp , kiểm soát toàn bộ hay ch n mẫu, kiểm soát thường xuyên hay định kỳ.
Sự cần thiết phải kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN. - Do yêu cầu của công cuộc đổi mới: Đổi mới về cơ chế quản lý tài chính nói chung và đổi mới cơ chế quản lý NSNN nói riêng đ i h i m i khoản chi thường xuyên NSNN phải được chi đ ng, đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả. Trong điều kiện hiện nay, khi khả năng ngân sách c n quá hạn hẹp mà nhu cầu chi phát triển kinh tế xã hội ngày càng tăng thì việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi thường xuyên NSNN là mối quan tâm hàng đầu của Nhà nước, các ngành, các cấp.