ĐẶT VẤN ĐỀ Thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt, giữ vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Một trong những mục tiêu của chiến lƣợc quốc gia phát triển ngành Dƣợc Việt Nam giai đoạn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 là cung ứng đầy đủ, kịp thời, có chất lƣợng, giá hợp lý các loại thuốc theo cơ cấu bệnh tật tƣơng ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, hợp lý [7]. Trong đó, mua sắm thuốc là một giai đoạn quan trọng trong công tác quản lý cung ứng thuốc, phục vụ hiệu quả hoạt động khám chữa bệnh. Vì vậy, cần phải lựa chọn một tiêu thức mua sắm sao cho minh bạch, công bằng và hiệu quả.
Đấu thầu là một trong những hình thức mua sắm đáp ứng đƣợc các tiêu chí trên, đã và đang đƣợc các địa phƣơng áp dụng để cung ứng thuốc phục vụ công tác khám chữa bệnh. Phƣơng thức đấu thầu thuốc đƣợc sử dụng chủ yếu ở nƣớc ta trong giai đoạn hiện nay là đấu thầu rộng rãi [11]. Thông qua đấu thầu, các cơ sở y tế có nhiều cơ hội lựa chọn đƣợc thuốc đảm bảo chất lƣợng, đúng yêu cầu tiêu chuẩn đặt ra, đảm bảo ổn định về giá và đủ thuốc trong thời gian dài, góp phần nâng cao chất lƣợng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho ngƣời dân. Đồng thời, thông qua đấu thầu thuốc, các cơ quan chức năng có khả năng nắm bắt chặt chẽ và sát sao trong quá trình quản lý, chỉ đạo, thanh toán và thanh kiểm tra công tác khám chữa bệnh.
Trong những năm gần đây, đã có nhiều thay đổi về các quy định liên quan đến hoạt động đấu thầu thuốc. Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 đƣợc ban hành, trong đó có quy định riêng về mua thuốc và vật tƣ y tế, nghị định 63/2014/NĐ – CP thay đổi một số điểm về quy trình đấu thầu, thông tƣ liên tịch số 36/2013/TTLT-BYT-BTC điều chỉnh phân nhóm thuốc, thông tƣ 37/2013/TT-BYT hƣớng dẫn lập hồ sơ mời thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế, thông tƣ 31/2014/TT-BYT quy định bảng tiêu chuẩn đánh giá về mặt kĩ thuật tại hồ sơ mời thầu thuốc … Tất cả các thay đổi trên đều nhằm mục đích hoàn thiện 1 Luan van thac si mô hình đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế phù hợp với tình hình thực tế tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, Sở Y tế Nam Định đã thực hiện hoạt động đấu thầu thuốc theo các quy định hiện hành. Kết quả đấu thầu về cơ bản đã đáp ứng nhu cầu thuốc cho công tác khám và chữa bệnh trên địa bàn tỉnh.
Tuy nhiên, cho đến nay, chƣa có đề tài nghiên cứu nào về vấn đề này tại tỉnh Nam Định. Để đánh giá thực trạng công tác đấu thầu thuốc, góp phần nâng cao chất lƣợng hoạt động cung ứng thuốc trong giai đoạn hiện nay, chúng tôi tiến hành đề tài “Phân tích kết quả thuốc trúng thầu tại Sở Y tế Nam Định năm 2015” với các mục tiêu sau: - Phân tích cơ cấu về số lƣợng và giá trị của danh mục thuốc trúng thầu tại Sở Y tế Nam Định năm 2015. - So sánh kết quả thuốc trúng thầu năm 2015 với kế hoạch đấu thầu và với năm 2014. Từ đó đƣa ra một số kiến nghị và đề xuất nhằm nâng cao, hoàn thiện công tác đấu thầu, cung ứng thuốc tại địa phƣơng.
2 Luan van thac si Chƣơng 1.1 Một số nội dung cơ bản về đấu thầu 1.1 Khái niệm đấu thầu Thuật ngữ đấu thầu đã xuất hiện trong thực tế xã hội từ xa xƣa. Theo từ điển Việt Nam thì đấu thầu đƣợc giải thích là việc “ đọ công khai, ai nhận làm, nhận bán với điều kiện tốt nhất thì đƣợc giao cho làm hoặc bán hàng (một phƣơng thức giao làm công trình hoặc mua hàng)”. Nhƣ vậy bản chất của việc đấu thầu đã đƣợc xã hội thừa nhận nhƣ là một sự ganh đua để đƣợc thực hiện một việc nào đó, một yêu cầu nào đó. Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 đã đƣa ra định nghĩa về đấu thầu : “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tƣ vấn, dịch vụ phi tƣ vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tƣ để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tƣ theo hình thức đối tác công tƣ, dự án đầu tƣ có sử dụng đất trên cơ sở đảm bảo cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế” [2].2 Các hình thức lựa chọn nhà thầu Theo quy định trong luật Đấu thầu và các văn bản hƣớng dẫn thực hiện có 7 hình thức lựa chọn nhà thầu.
Tùy vào tính chất, giá trị của gói thầu để áp dụng các hình thức cụ thể. 1: Các hình thức lựa chọn nhà thầu [2]. STT Hình Nội dung/ Đặc điểm Phạm vi áp dụng thức lựa chọn nhà thầu 1 Đấu thầu Không hạn chế nhà thầu Tất cả các trƣờng hợp đấu thầu. rộng rãi tham dự.
Trong hồ sơ mời thầu không đƣợc nêu bất cứ 3 Luan van thac si điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng. 2 Đấu thầu Phải mời tối thiểu năm Theo yêu cầu của nhà tài trợ nƣớc hạn chế nhà thầu đƣợc xác định ngoài đối với nguồn vốn sử dụng là có đủ năng lực và cho gói thầu. kinh nghiệm tham gia Gói thầu có yêu cầu cao về kỹ đấu thầu. thuật hoặc kỹ thuật có tính đặc Trƣờng hợp thực tế có thù; gói thầu có tính chất nghiên ít hơn năm nhà thầu, cứu, thử nghiệm mà chỉ có một số chủ đầu tƣ phải trình nhà thầu có khả năng đáp ứng yêu ngƣời có thẩm quyền cầu của gói thầu.
xem xét, quyết định. 3 Chỉ định Chọn trực tiếp nhà thầu Sự cố bất khả kháng do thiên tai, thầu đáp ứng yêu cầu của gói địch họa, sự cố cần khắc phục thầu. Gói thầu do yêu cầu của nhà tài trợ nƣớc ngoài. Gói thầu thuộc dự án bí mật quốc gia; dự án cấp bách vì lợi ích quốc gia.
Gói thầu mua thuốc triển khai phòng chống dịch bệnh trong trƣờng hợp cấp bách 4 Luan van thac si 4 Chào Đối với mỗi gói thầu Gói thầu có giá gói thầu dƣới hai hàng cạnh phải có tối thiểu ba báo tỷ đồng. tranh giá từ ba nhà thầu khác Nội dung mua sắm là những hàng nhau. hoá thông dụng, sẵn có trên thị trƣờng với đặc tính kỹ thuật đƣợc tiêu chuẩn hoá và tƣơng đƣơng nhau về chất lƣợng. 5 Mua sắm Nhà thầu phải chứng Gói thầu mua sắm hoàng hóa trực tiếp minh có đủ năng lực về tƣơng tự thuộc cùng một dự án kỹ thuật và tài chính để hoặc thuộc dự án mua sắm khác thực hiện gói thầu.
Gói thầu có nội dung, tính chất Đảm bảo không vƣợt tƣơng tự và quy mô nhỏ hơn 130% quá mức giá hoặc đơn gói thầu trƣớc đó giá trong hợp đồng đã Thời hạn không quá 12 tháng ký từ trƣớc 6 Tự thực Dự toán cho gói thầu Chủ đầu tƣ là nhà thầu có đủ năng hiện phải đƣợc phê duyệt lực và kinh nghiệm để thực hiện theo quy định. Đơn vị gói thầu thuộc dự án do mình quản giám sát việc thực hiện lý và sử dụng. gói thầu phải độc lập với chủ đầu tƣ về tổ chức và tài chính. 7 Mua sắm Áp dụng với ngành hết sức đặc đặc biệt biệt mà nếu không có quy định riêng thì không thể đấu thầu đƣợc.
5 Luan van thac si 1.3 Trình tự thực hiện đấu thầu Lựa chọn danh sách ngắn (nếu cần thiết) Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu Lập hồ sơ mời thầu; Thẩm định và phê duyệt hồ sơ mời thầu. Mời thầu; Phát hành, sửa đổi, làm rõ hồ sơ mời thầu; Tổ chức lựa chọn nhà thầu Chuẩn bị, nộp, tiếp nhận, quản lý, sửa đổi, rút hồ sơ dự thầu; Mở hồ sơ đề xuất về kỹ thuật. Kiểm tra, đánh giá tính hợp lệ của hồ sơ đề Đánh giá hồ sơ đề xuất về kỹ xuất về kỹ thuật thuật Đánh giá chi tiết hồ sơ đề xuất về kỹ thuật; Phê duyệt danh sách nhà thầu đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật Mở và đánh giá hồ sơ về tài chính Mở hồ sơ đề xuất về tài chính của các nhà thầu trong danh sách đƣợc duyệt Thƣơng thảo hợp đồng Kiểm tra, đánh giá tính hợp lệ của hồ sơ đề xuất về tài chính Đánh giá chi tiết hồ sơ đề xuất về tài chính Trình, thẩm định, phê duyệt Xếp hạng nhà thầu. và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu Hoàn thiện, ký kết hợp đồng Hình 1.
1: Sơ đồ quy trình đấu thầu theo phƣơng thức 1 giai đoạn 2 túi hồ sơ [9]. 6 Luan van thac si 1.4 Nguyên tắc trong lựa chọn nhà thầu Theo quy định trong luật Đấu thầu và các văn bản hƣớng dẫn thực hiện có 7 hình thức lựa chọn nhà thầu. Tùy vào tính chất, giá trị của gói thầu để áp dụng các hình thức cụ thể. Việc mua thuốc thông qua các hình thức lựa chọn nhà thầu quy định trong Luật Đấu thầu phải bảo đảm các nguyên tắc chung sau đây: - Thuốc trúng thầu có mức giá hợp lý tƣơng ứng với chất lƣợng, điều kiện giao hàng, bảo quản thuốc và các điều kiện liên quan khác; - Nhà thầu trúng thầu cung cấp thuốc phải bảo đảm cung cấp thuốc theo đúng các thỏa thuận đã ký kết trong hợp đồng; - Nhà thầu trúng thầu cung cấp thuốc phải bảo đảm thuốc đáp ứng yêu cầu về chất lƣợng trong tất cả các khâu của quá trình thực hiện hợp đồng từ nguyên liệu, sản xuất, đóng gói, vận chuyển, bảo quản, bàn giao thuốc; - Phải thực hiện mua sắm tập trung đối với những loại thuốc trong nƣớc chƣa sản xuất đƣợc, trừ những loại thuốc thuộc danh mục thuốc đƣợc áp dụng hình thức đàm phán giá; - Đối với gói thầu mua thuốc quy mô nhỏ nhƣng mặt hàng thuốc cần đƣợc lựa chọn trên cơ sở kết hợp giữa chất lƣợng và giá thì có thể áp dụng phƣơng thức lựa chọn nhà thầu một giai đoạn hai túi hồ sơ [2].
Quy định về giá thuốc trúng thầu - Giá trúng thầu của từng mặt hàng thuốc không đƣợc cao hơn giá của mặt hàng thuốc đó trong kế hoạch đấu thầu đã đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt.