CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÔNG TY 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH VÀ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÔNG TY 1. Khái niệm hiệu quả kinh doanh của công ty Trong “Giáo trình phân tích báo cáo tài chính” của PGS. Nguyễn Văn Công” thì hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực có sẵn của công ty cũng như của nền kinh tế để thực hiện các mục tiêu đặt ra.
Hiệu quả là lợi ích tối đa thu được trên chi phí tối thiểu. Hiệu quả kinh doanh là kết quả đầu ra tối đa trên chi phí đầu vào tối thiểu. Hiệu quả theo ý nghĩa chung nhất được hiểu là các lợi ích kinh tế, xã hội đạt được từ quá trình hoạt động kinh doanh mang lại. Hiệu quả kinh doanh bao gồm hai mặt là hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội, trong đó hiệu quả kinh tế có ý nghĩa quyết định.
Hiệu quả kinh tế : Là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực mà công ty có được để đạt kết quả cao nhất với chi phí thấp nhất. Hiệu quả xã hội: Phản ánh những lợi ích về mặt xã hội đạt được từ quá trình hoạt động kinh doanh. Ý nghĩa nâng cao hiệu quả kinh doanh của công ty Đối với nền kinh tế quốc dân: Hiệu quả kinh doanh là phạm trù kinh tế quan trọng, phản ánh yêu cầu quy luật tiết kiệm thời gian phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực, trình độ sản xuất và mức độ hoàn thiện của quan hệ kinh doanh trong cơ chế thị trường. Trình độ phát triển của lực lượng kinh doanh ngày càng cao, quan hệ sản xuất kinh doanh càng hoàn thiện, 7 càng nâng cao hiệu quả.
Tóm lại hiệu quả sản xuất kinh doanh đem lại cho quốc gia sự bổ sung, sử dụng nguồn lực ngày càng hợp lý và đem lại hiệu quả cao cho công ty. Đối với bản thân công ty: Hiệu quả kinh doanh xét về mặt tuyệt đối là lợi nhuận thu được. Nó là cơ sở để tái sản xuất mở rộng, cải thiện đời sống cán bộ công nhân viên. Đối với mỗi công ty đặc biệt là các công ty hoạt động trong cơ chế thị trường thì việc nâng cao hiệu suất kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của công ty.
Ngoài ra nó còn giúp công ty cạnh tranh trên thị trường, đầu tư, mở rộng, cải tạo, hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh. Nâng cao hiệu quả kinh doanh còn là điều kiện cơ bản để công ty có thể tái đầu tư mở rộng quy mô, trình độ công nghệ, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, nâng cao vị trí xã hội và uy tín của công ty trên thị trường. Đối với người lao động: Hiệu quả kinh doanh còn là động lực thúc đẩy kích thích người lao động hăng say làm việc, luôn quan tâm đến kết quả lao động của mình. Nâng cao hiệu quả kinh doanh cũng đồng nghĩa nâng cao đời sống lao động thúc đẩy tăng năng suất lao động và góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Khái niệm về phân tích hiệu quả kinh doanh Phân tích hiệu quả kinh doanh mang nhiều tính chất khác nhau và phụ thuộc vào đối tượng cũng như giải pháp quản lý mà mỗi công ty áp dụng. Phân tích hoạt động kinh doanh là quá trình nghiên cứu, đánh giá toàn bộ quá trình và kết quả hoạt động kinh doanh của công ty, nhằm làm rõ chất lượng hoạt động kinh doanh và các nguồn tiềm năng cần được khai thác, trên cơ sở đó đề ra các phương án và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh ở công ty. Phân tích là một hoạt động thực tiễn, vì phân tích hoạt động kinh doanh 8 luôn đi trước quyết định và là cơ sở cho việc ra các quyết định kinh doanh. Phân tích hoạt động kinh doanh như là một ngành khoa học, nó nghiên cứu các phương pháp phân tích có hệ thống và tìm ra những giải pháp áp dụng chúng ở mỗi công ty.
Như vậy phân tích hiệu quả kinh doanh là quá trình nhận thức và cải tạo hoạt động kinh doanh một cách tự giác và có ý thức, phù hợp với điều kiện cụ thể và với yêu cầu của các quy luật kinh tế khách quan, nhằm đem lại hiệu quả kinh doanh cao hơn cho công ty. Ý nghĩa của việc phân tích hiệu quả kinh doanh Phân tích hiệu quả kinh doanh là công cụ để phát hiện những khả năng tiềm tàng trong hoạt động kinh doanh , hơn nữa còn là công cụ của tiền cơ chế quản lý trong kinh doanh. Bất kỳ hoạt động kinh doanh trong các điều kiện hoạt động khác nhau như thế nào đi nữa, cũng còn những tiềm ẩn, khả năng tiềm tàng chưa được phát hiện, chỉ thông qua phân tích hiệu quả hoạt động của công ty mới có thể phát hiện được và khai thác để mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Thông qua phân tích hiệu quả kinh doanh mới thấy rõ nguyên nhân cùng nguồn gốc của các vấn đề còn tồn tại và có giải pháp cụ thể để cải tiến quản lý.
Phân tích hiệu quả kinh doanh cho phép các nhà quản lý công ty nhìn nhận đúng đắn về khả năng, thế mạnh cũng như những hạn chế trong công ty mình. Chính trên cơ sở này công ty sẽ xác định đúng đắn mục tiêu cùng chiến lược kinh doanh có hiệu quả. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh là cơ sở quan trọng để ra quyết định kinh doanh. Phân tích hiệu quả kinh doanh là công cụ quan trọng trong những chức năng quản trị có hiệu quả ở công ty.
9 Phân tích là quá trình nhận thức hiệu quả kinh doanh là cơ sở cho việc ra các quyết định đúng đắn trong chức năng quản lý, nhất là các chức năng kiểm tra, đánh giá và điều hành hoạt động kinh doanh để đạt các mục tiêu kinh doanh. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh thường xuyên là biện pháp quan trọng để phòng ngừa rủi ro. Để kinh doanh đạt hiệu quả mong muốn , hạn chế rủi ro xảy ra, công ty cần tiến hành thường xuyên phân tích hiệu quả kinh doanh của mình, đồng thời dự đoán các điều kiện kinh doanh trong thời gian tới để vạch ra chiến lược kinh doanh cho phù hợp. Ngoài việc phân tích các điều kiện bên trong công ty về tài chính, lao động… Công ty còn phải quan tâm phân tích các điều kiện tác động ở bên ngoài như thị trường, khách hàng, đối thủ cạnh tranh…Trên cơ sở phân tích trên, công ty dự đoán các rủi ro có thể xảy ra và có kế hoạch phòng ngừa trước khi xảy ra.
Tài liệu phân tích hoạt động kinh doanh không chỉ cần thiết cho các nhà quản trị ở bên trong công ty mà cần thiết cho các đối tượng bên ngoài khác, khi họ có mối quan hệ về nguồn lợi công ty, vì thông qua phân tích họ mới có thể quyết định đúng đắn trong việc hợp tác đầu tư, cho vay với công ty, đặc biệt là những công ty đang hoặc sẽ niêm yết trên thị trường chứng khoán. Nhiệm vụ của phân tích hiệu quả kinh doanh Để trở thành công cụ quan trọng của quá trình nhận thức, hiệu quả kinh doanh của công ty và là cơ sở cho việc ra quyết định kinh doanh đúng đắn, phân tích hiệu quả kinh doanh có những nhiệm vụ sau: a. Kiểm tra và đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh thông qua các chỉ tiêu kinh tế đã xây dựng. Nhiệm vụ trước tiên của phân tích là đánh giá và kiểm tra khái quát 10 giữa kết quả đạt được so với mục tiêu kế hoạch, dự toán, định mức…Đặt ra để khẳng định tính đúng đắn và khoa học của chỉ tiêu xây dựng, trên một số mặt chủ yếu của quá trình hoạt động kinh doanh.
Ngoài quá trình đánh giá trên, phân tích cần xem xét đánh giá tình hình chấp hành các quy định, các thể lệ thanh toán trên cơ sở tôn trọng pháp luật của nhà nước ban hành và luật trong kinh tế. Thông qua kiểm tra, đánh giá, người ta có cơ sở định hướng để nghiên cứu sâu hơn ở các bước sau, nhằm làm rõ các vấn đề mà công ty cần quan tâm. Xác định các nhân tố ảnh hưởng của các chỉ tiêu và tìm nguyên nhân gây nên các mức độ ảnh hưởng đó Sự biến động của chỉ tiêu là do ảnh hưởng trực tiếp của các nhân tố gây nên, do đó ta phải xác định trị số của các nhân tố và tìm nguyên nhân gây nên biến động của trị số nhân đó. Xây dựng phương án kinh doanh căn cứ vào mục tiêu đã định Quá trình kiểm tra và đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh là để nhận biết tiến độ thực hiện và những nguyên nhân sai lệch xảy ra, ngoài ra còn giúp cho công ty phát hiện những thay đổi có thể xảy ra tiếp theo.
Nếu như kiểm tra và đánh giá đúng đắn, nó có tác dụng giúp cho công ty điều chỉnh kế hoạch và đề ra các giải pháp tiến hành trong tương lai. Đề xuất các chiến lược và giải pháp để khai thác tiềm năng và khắc phục những tồn tại yếu kém của quá trình hoạt động kinh doanh Phân tích hoạt động kinh doanh không chỉ đánh giá kết quả chung chung, mà cũng không chỉ dừng lại ở chỗ xác định nhân tố và tìm nguyên nhân, mà phải từ cơ sở nhận thức đó phát hiện các tiềm năng cần phải khai thác, và những chỗ còn tồn tại yếu kém, nhằm đề xuất giải pháp phát huy thế mạnh và khắc phục những tồn tại yếu kém của công ty. PHƯƠNG PHÁP VÀ THÔNG TIN PHỤC VỤ VIỆC PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH DOANH TRONG CÔNG TY 1. Phương pháp phân tích hiệu quả kinh doanh a.
Phương pháp so sánh Phương pháp so sánh là phương pháp xem xét một chỉ tiêu phân tích bằng cách dựa trên việc so sánh với chỉ tiêu cơ sở (chỉ tiêu gốc). Đây là phương pháp đơn giản và được sử dụng nhiều nhất trong việc phân tích hoạt động kinh doanh. Sau khi xem xét so sánh chúng ta có thể thấy được sự tăng trưởng hay thụt lùi của công ty năm này so với năm trước. Tùy theo yêu cầu của phân tích mà có những kỹ thuật so sánh sau: - So sánh số tuyệt đối: Là kết quả của phép trừ giữa trị số của kỳ phân tích so với kỳ gốc của các chỉ tiêu kinh tế, kết quả so sánh biểu hiện khối lượng quy mô của các hiện tượng kinh tế.